Aspecifieke/aangeboren afweer: zorgt voor snelle reactie & brengt afweercellen & eiwitten naar de plaats van de infectie om ziekteverwekkers
te bestrijden, reageert onafhankelijk van het soort indringer
Eerstelijnsafweer
Huid : vormt natuurlijke bescherming voor het lichaam, ondoordringbaar voor virussen & bacteriën. Door lage pH & onschadelijke bacteriën &
schimmens die er op leven is het meestal onmogelijk te overleven voor ziekteverwekkende bacteriën & schimmels
Slijmvliezen : zorgen voor bedekkende slijmlaag waar antigenen worden gevangen & vernietigd bij onbedekte plaatsen ( bv luchtwegen ) Oog:
bevat stoffen in oogvocht die indringers vernietigen
Tweedelijnsafweer : Witte bloedcellen herkennen virussen, schimmels die het lichaam binnengedrongen zijn. Herkenning gebeurt door eiwitten
op het membraan van de witte bloedcellen. De eiwitten passen op de moleculen van de pathogeen
Fagocyt: witte bloedcellen , behoren bij tweedelijnsafweer hebben contact via sleutel-slot principe met antigeen, ze sluit in op een blaasje en
nemen ze op in hun cytoplasma = fagocytose , antigeen wordt vernietigd in cytoplasma. Fagocyt plaatst kenmerkend eiwit van antigeen op zijn
membraan immuunsysteem activeren
Specifieke / verworven afweer: bestaat uit aantal reacties :gericht om 1 antigeen te herkennen & vernietigen. trager dan aspecifieke afweer
maar zorgt bij 2de aanraking met antigeen voor snellere reactie ( = basis waar vaccinatie op gebaseerd is )
Lymfocyten : witte bloedcellen die behoren bij specifieke afweer, belangrijke onderdeel
Aangemaakt in de beenmerg
Rijpen daar = B-lymfocyt, bestrijdt antigenen die vrij in lichaam bewegen, nog geen cellen geïnfecteerd = humorale afweer
Komen terecht in thymus & rijpen daar = T-lymfocyt, vernietigt cellen die geïnfecteerd zijn door antigeen: cellulaire afweer
Lymfocyten vervoerd door lichaam via bloedsomloop & lymfeklieren & vaten
Lymfeklieren : soort opslagplaats waar B&T-lymfocyten wachten tot ze in actie moeten komen er vertrekken buizen die parallel lopen met ons
bloedvatenstelsel waarlangs cellen uit lymfesysteem zich verplaatsen
Werking specifieke afweer : elke cel unieke vingerafdruk van eiwitten op celmembraan = lichaamseigen antigenen
Lymfocyten :getraind: lichaamseigen antigenen te herkennen, niet aanvallen , herkenning sleutel-slot : lymfocyten hebben eiwitten: passen op
specifieke antigenen
Elk lymfocyt kan 1 type antigeen herkennen veilige & gerichte afweer: herkent & vernietigt indringers zonder aanval op lichaam
T-lymfocyt : cellulaire afweer: vernietigt cellen die geïnfecteerd zijn door antigeen: 4 groepen
T-killercellen : nemen commando T-helpercel , gaan op zoek naar cellen die geïnfecteerd zijn door hun specifieke antigeen herkennen cellen
omdat die eiwitten van antigeen op hun celmembraan zijn. 2 manieren : enzymen afscheiden die macrofaag aantrekken of afscheiden giftige
stoffen
T-helpercellen : sturen afweerreactie : antigeen aangeboden gekregen door macrofaag signaalstof afscheiden die T-killercellen met juiste
eiwitten op celmembraan het bevel geven om aan te vallen
T-suppressorcellen : regelen kracht van de aanval om onnodige schade te voorkomen in het lichaam
T-geheugencellen : onthouden eerder herkende antigenen voor snellere afweer bij volgende infectie
B-lymfocyt : humorale afweer : , bestrijdt antigenen die vrij in lichaam bewegen, nog geen cellen geïnfecteerd
Sleutel die B-cel op zijn celmembraan bezit = antilichamen / immunoglobulinen
T-helpercel stuurt bevel naar specifieke B-cel , B-cel vormt plasmacel die antilichamen produceren , antilichamen verspreid via lymfesysteem &
bloedsomloop
Aangemaakte antilichamen : functies vervullen : Vorming antigeen-antilichaamscomplexen met de antigenen : een aantal antigenen
worden door antilichamen aan elkaar gelijmd = agglutinatie , antigenen zijn niet meer in staat om cellen binnen te dringen en kunnen niet
Immuniteit : vermogen van het lichaam om zichzelf te beschermen tegen infecties : als iemand immuun is voor een ziekteverwekker kan
deze geen schade meer aanrichten omdat het immuunsysteem de ziekteverwekker vernietigt
Actieve immuniteit : lichaam produceert zelf antilichamen & geheugencellen na blootstelling aan een antigeen
Primaire immuunrespons : bij 1ste blootstelling aan een antigeen zijn er weinig specifieke B & T-cellen aanwezig, na vernietiging van het
antigeen blijven sommige B&T-cellen als geheugencellen achter : reactie is traag maar leidt tot productie van meer T&B cellen & antilichamen
Secundaire immuunrespons : bij volgende blootstelling aan hetzelfde antigeen : reactie van immuunsysteem is veel sneller & efficiënter ,
het lichaam produceert snel grote hoeveelheden antilichamen : ontstaat geen/ weinig schade door de aanwezigheid van geheugencellen
Natuurlijke actieve immuniteit : ontstaat wanneer je lichaam zelf antilichamen & geheugencellen aanmaakt na ziekte
Levenslange immuniteit : bij sommige ziekten ( bv waterpokken ) zorgt dit voor levenslange bescherming : antigenen van de
ziekteverwekker blijven constant
Geen levenslange immuniteit : bij andere ziekten ( bv griep ) veranderen antigenen van ziekteverwekkers voortduren levenslange
immuniteit niet mogelijk
Kunstmatige immuniteit : Vaccinatie : verzwakte / dode ziekteverwekkers worden kunstmatig in het lichaam gebracht , stimuleert het
immuunsysteem om antistoffen & geheugencellen aan te maken zonder dat de ziekte zelf wordt veroorzaakt : voorkomen van ernstige
schade door ziekteverwekkers via vaccinatie
Passieve immuniteit : Men ontvang antilichamen van iemand anders i.p.v. zelf produceren
- Voordeel : onmiddellijke bescherming
- Nadeel : tijdelijke bescherming : ontvangen antilichamen uiteindelijk afgebroken
Natuurlijke passieve immuniteit Overdracht van antilichamen : foetus & pasgeboren baby ontvangen antilichamen van moeder : tijdelijke
bescherming eerste levensmaanden
Kunstmatige passieve immuniteit Serumbehandeling : toegepast wanner iemand al ziek is & vaccinatie te laat is , bloedserum van
dieren/ mensen die de ziekte al gehad hebben & antilichamen bevatten wordt toegediend
Allergieën: Overreactie van het immuunsysteem op onschadelijke stoffen (allergenen).
Proces: Blootstelling aan allergeen. Productie van IgE-antilichamen (IgE: Immunoglobuline E). Histamine vrijlating door mestcellen
Symptomen: zwelling, roodheid, kortademigheid.
Bloedgroepen en Bloedtransfusies:
- ABO-systeem: Antigenen (eiwitten) op rode bloedcellen bepalen bloedgroep (A, B, AB, O).
- Antilichamen in bloedplasma reageren op vreemde antigenen.
- Agglutinatie: samenklontering van rode bloedcellen door antigeen-antilichaamreactie.
- Transfusie: Donorbloed moet compatibel zijn met ontvanger om agglutinatie te voorkomen.
Resusfactor en Zwangerschap:
- Resusfactor (Rh-factor): Antigeen D op rode bloedcellen. Rh+ betekent aanwezigheid van antigeen D.
- Rh- moeder met Rh+ kind kan problemen veroorzaken.
- Probleem: Moeder maakt antilichamen tegen Rh+ bloed van kind.
Bij volgende zwangerschap kunnen deze antilichamen het bloed van het kind aanvallen.
- Preventie: Toediening van stoffen na eerste bevalling voorkomt antilichaamvorming.
te bestrijden, reageert onafhankelijk van het soort indringer
Eerstelijnsafweer
Huid : vormt natuurlijke bescherming voor het lichaam, ondoordringbaar voor virussen & bacteriën. Door lage pH & onschadelijke bacteriën &
schimmens die er op leven is het meestal onmogelijk te overleven voor ziekteverwekkende bacteriën & schimmels
Slijmvliezen : zorgen voor bedekkende slijmlaag waar antigenen worden gevangen & vernietigd bij onbedekte plaatsen ( bv luchtwegen ) Oog:
bevat stoffen in oogvocht die indringers vernietigen
Tweedelijnsafweer : Witte bloedcellen herkennen virussen, schimmels die het lichaam binnengedrongen zijn. Herkenning gebeurt door eiwitten
op het membraan van de witte bloedcellen. De eiwitten passen op de moleculen van de pathogeen
Fagocyt: witte bloedcellen , behoren bij tweedelijnsafweer hebben contact via sleutel-slot principe met antigeen, ze sluit in op een blaasje en
nemen ze op in hun cytoplasma = fagocytose , antigeen wordt vernietigd in cytoplasma. Fagocyt plaatst kenmerkend eiwit van antigeen op zijn
membraan immuunsysteem activeren
Specifieke / verworven afweer: bestaat uit aantal reacties :gericht om 1 antigeen te herkennen & vernietigen. trager dan aspecifieke afweer
maar zorgt bij 2de aanraking met antigeen voor snellere reactie ( = basis waar vaccinatie op gebaseerd is )
Lymfocyten : witte bloedcellen die behoren bij specifieke afweer, belangrijke onderdeel
Aangemaakt in de beenmerg
Rijpen daar = B-lymfocyt, bestrijdt antigenen die vrij in lichaam bewegen, nog geen cellen geïnfecteerd = humorale afweer
Komen terecht in thymus & rijpen daar = T-lymfocyt, vernietigt cellen die geïnfecteerd zijn door antigeen: cellulaire afweer
Lymfocyten vervoerd door lichaam via bloedsomloop & lymfeklieren & vaten
Lymfeklieren : soort opslagplaats waar B&T-lymfocyten wachten tot ze in actie moeten komen er vertrekken buizen die parallel lopen met ons
bloedvatenstelsel waarlangs cellen uit lymfesysteem zich verplaatsen
Werking specifieke afweer : elke cel unieke vingerafdruk van eiwitten op celmembraan = lichaamseigen antigenen
Lymfocyten :getraind: lichaamseigen antigenen te herkennen, niet aanvallen , herkenning sleutel-slot : lymfocyten hebben eiwitten: passen op
specifieke antigenen
Elk lymfocyt kan 1 type antigeen herkennen veilige & gerichte afweer: herkent & vernietigt indringers zonder aanval op lichaam
T-lymfocyt : cellulaire afweer: vernietigt cellen die geïnfecteerd zijn door antigeen: 4 groepen
T-killercellen : nemen commando T-helpercel , gaan op zoek naar cellen die geïnfecteerd zijn door hun specifieke antigeen herkennen cellen
omdat die eiwitten van antigeen op hun celmembraan zijn. 2 manieren : enzymen afscheiden die macrofaag aantrekken of afscheiden giftige
stoffen
T-helpercellen : sturen afweerreactie : antigeen aangeboden gekregen door macrofaag signaalstof afscheiden die T-killercellen met juiste
eiwitten op celmembraan het bevel geven om aan te vallen
T-suppressorcellen : regelen kracht van de aanval om onnodige schade te voorkomen in het lichaam
T-geheugencellen : onthouden eerder herkende antigenen voor snellere afweer bij volgende infectie
B-lymfocyt : humorale afweer : , bestrijdt antigenen die vrij in lichaam bewegen, nog geen cellen geïnfecteerd
Sleutel die B-cel op zijn celmembraan bezit = antilichamen / immunoglobulinen
T-helpercel stuurt bevel naar specifieke B-cel , B-cel vormt plasmacel die antilichamen produceren , antilichamen verspreid via lymfesysteem &
bloedsomloop
Aangemaakte antilichamen : functies vervullen : Vorming antigeen-antilichaamscomplexen met de antigenen : een aantal antigenen
worden door antilichamen aan elkaar gelijmd = agglutinatie , antigenen zijn niet meer in staat om cellen binnen te dringen en kunnen niet
Immuniteit : vermogen van het lichaam om zichzelf te beschermen tegen infecties : als iemand immuun is voor een ziekteverwekker kan
deze geen schade meer aanrichten omdat het immuunsysteem de ziekteverwekker vernietigt
Actieve immuniteit : lichaam produceert zelf antilichamen & geheugencellen na blootstelling aan een antigeen
Primaire immuunrespons : bij 1ste blootstelling aan een antigeen zijn er weinig specifieke B & T-cellen aanwezig, na vernietiging van het
antigeen blijven sommige B&T-cellen als geheugencellen achter : reactie is traag maar leidt tot productie van meer T&B cellen & antilichamen
Secundaire immuunrespons : bij volgende blootstelling aan hetzelfde antigeen : reactie van immuunsysteem is veel sneller & efficiënter ,
het lichaam produceert snel grote hoeveelheden antilichamen : ontstaat geen/ weinig schade door de aanwezigheid van geheugencellen
Natuurlijke actieve immuniteit : ontstaat wanneer je lichaam zelf antilichamen & geheugencellen aanmaakt na ziekte
Levenslange immuniteit : bij sommige ziekten ( bv waterpokken ) zorgt dit voor levenslange bescherming : antigenen van de
ziekteverwekker blijven constant
Geen levenslange immuniteit : bij andere ziekten ( bv griep ) veranderen antigenen van ziekteverwekkers voortduren levenslange
immuniteit niet mogelijk
Kunstmatige immuniteit : Vaccinatie : verzwakte / dode ziekteverwekkers worden kunstmatig in het lichaam gebracht , stimuleert het
immuunsysteem om antistoffen & geheugencellen aan te maken zonder dat de ziekte zelf wordt veroorzaakt : voorkomen van ernstige
schade door ziekteverwekkers via vaccinatie
Passieve immuniteit : Men ontvang antilichamen van iemand anders i.p.v. zelf produceren
- Voordeel : onmiddellijke bescherming
- Nadeel : tijdelijke bescherming : ontvangen antilichamen uiteindelijk afgebroken
Natuurlijke passieve immuniteit Overdracht van antilichamen : foetus & pasgeboren baby ontvangen antilichamen van moeder : tijdelijke
bescherming eerste levensmaanden
Kunstmatige passieve immuniteit Serumbehandeling : toegepast wanner iemand al ziek is & vaccinatie te laat is , bloedserum van
dieren/ mensen die de ziekte al gehad hebben & antilichamen bevatten wordt toegediend
Allergieën: Overreactie van het immuunsysteem op onschadelijke stoffen (allergenen).
Proces: Blootstelling aan allergeen. Productie van IgE-antilichamen (IgE: Immunoglobuline E). Histamine vrijlating door mestcellen
Symptomen: zwelling, roodheid, kortademigheid.
Bloedgroepen en Bloedtransfusies:
- ABO-systeem: Antigenen (eiwitten) op rode bloedcellen bepalen bloedgroep (A, B, AB, O).
- Antilichamen in bloedplasma reageren op vreemde antigenen.
- Agglutinatie: samenklontering van rode bloedcellen door antigeen-antilichaamreactie.
- Transfusie: Donorbloed moet compatibel zijn met ontvanger om agglutinatie te voorkomen.
Resusfactor en Zwangerschap:
- Resusfactor (Rh-factor): Antigeen D op rode bloedcellen. Rh+ betekent aanwezigheid van antigeen D.
- Rh- moeder met Rh+ kind kan problemen veroorzaken.
- Probleem: Moeder maakt antilichamen tegen Rh+ bloed van kind.
Bij volgende zwangerschap kunnen deze antilichamen het bloed van het kind aanvallen.
- Preventie: Toediening van stoffen na eerste bevalling voorkomt antilichaamvorming.
