Nier - 2de Ba Sem 2 KV
Samenvatting Nier
prof. dr. D. Abramowicz, dr. R. Vleut, dr. R. Hellemans, dr. E. Philipse, dr. K. Leyssens
Examen 1e zittijd: 40 meerkeuzevragen met giscorrectie
Examen 2e zittijd: Mondeling examen met schriftelijke voorbereiding
Inhoud
Fysiologie van de nier ______________________________________________________________ 1
Normale histologie van het nefron ___________________________________________________ 18
Tubulaire functie: reabsorptie, secretie en excretie______________________________________ 30
Nierfunctiemeting ________________________________________________________________ 38
Waterbalans ____________________________________________________________________ 43
Zoutbalans en extracellulair volume__________________________________________________ 55
Transport in de nier ______________________________________________________________ 62
Zuur-base evenwicht______________________________________________________________ 74
Kalium balans ___________________________________________________________________ 81
Fysiologie van de nier
Doelstellingen:
1. Kan 6 versch functies vd nier benoemen en toelichten. Kan belangrijkste functies vd elementen vh
nefron beschrijven.
2. Kan versch onderdelen vd nier herkennen en aanduiden op tekening (en/of histologische coupe)
3. Uitgaande vd histologische structuur vh nefron kan student het belang en het werkingsmech
(glomerulaire filtratie, tubulaire reabsorptie, secretie en excretie) vd versch onderdelen vh nefron
omschrijven en uitleggen. Kan deze kennis toepassen op concrete (patho-)fysiologische casussen.
4. Kan het begrip “renale klaring” v/e stof correct reproduceren en berekenen.
5. Kan rol v nier in homeostase v vocht, elektrolyten en zuurbase-evenwicht opsommen en
gedetailleerd toelichten. In het bijzonder: kan rol vd nier in balans van water, balans v zout, de
balans v kalium, de geïntegreerde controle v volume en osmolariteit, en zuurbase-evenwicht
weergeven en verklaren. Kan deze kennis toepassen op concrete (patho-)fysiologisch casussen.
6. De student kan het transport, de absorptie en de secretie van diverse bestanddelen door de nier
lokaliseren binnen het nefron, en bondig verklaren
De functies van de nier
Leerdoelen
- 6 versch functies vd nier kunnen benoemen en toelichten
- specifieke werking vd versch onderdelen vh nefron kunnen beschrijven
1
,Nier - 2de Ba Sem 2 KV
Functies van de nier
1. Regeling v extracellulair vochtvolume en bloeddruk
2. Regeling vd osmolariteit
3. Behoud v ionenbalans
4. Homeostatische regulatie v pH
5. Uitscheiding v afvalstoffen
6. Aanmaak hormonen
Regeling van extracellulair volume en bloeddruk
Regeling van de osmolariteit
Osmolariteit = de “tonus” vh extracellulair vocht
→ w constant gehouden dr de nier (± 290 mOsM)
- te laag: water uitscheiden uit hersenen (schadelijk)
- te hoog: ook schadelijk
→ w vnl bepld dr conc Na+
(ook deel: glucose en ureum in het plasma)
Osmolariteit – Osmolaliteit – Toniciteit
Osmolariteit: mOsm/l plasma } # opgeloste deeltjes per eenheid oplosmiddel
Osmolariteit: mOsm/kg water
↕︎
Toniciteit = # osmotisch active deeltjes vd oplossing per eenheid oplosmiddel
⤷ (invoed op beweging tssn intra en extracellulair vocht)
Effectieve Osm (= toniciteit) = natriëmie x 2 + glycemie
2
,Nier - 2de Ba Sem 2 KV
H20 doet cel zwellen of krimpen volgens de variatie in IC of EC toniciteit
Toediening ve oplossing aan het extracellulair vocht:
Onveranderde toniciteit Gestegen toniciteit
1. permeabele stof 2. niet permeabele stof
glucose zal opstapelen in extracell vocht: membraan is impermeabel vr glucose
Behoud van ionen balans
De urinaire uitscheiding v ionen w continu bijgestuurd dr nieren, in functie vd inname en vd
behoeften om concentraties op peil te hdn
→ Na+ is voornaamste elektrolyt betrokken bij regeling vh extracellulair vocht en vd osmolariteit
→ K+ en Ca++ w ook nauw geregeld dr nier
Homeostase van de pH
• De pH van het plasma w constant gehdn tssn 7,38 en 7,42
• Wanneer zuurtegraad toeneemt, zal nier overtollig H+ uitscheiden en HCO3- vasthouden
• Hoewel nier belangrijke rol speelt in homeostase vd pH, werkt het trager dan longen voor
het corrigeren vd afwijkingen
3
, Nier - 2de Ba Sem 2 KV
Respons op acidose (Acid-base imbalance)
meerdere lijnen v defensie tegen acidose:
1. H+ combineert met bicarbonaat (afkomstig v bicarbonaat reserve)
2. Carbonic acid w uitgescheiden dr longen (2de compensatiesysteem)
3. secretie v H+ door nier
uitscheiding v H+: bv door braken
nier zal uiteindelijk bicarbonaat uitscheiden
toenemend H+ in bloed
4
Samenvatting Nier
prof. dr. D. Abramowicz, dr. R. Vleut, dr. R. Hellemans, dr. E. Philipse, dr. K. Leyssens
Examen 1e zittijd: 40 meerkeuzevragen met giscorrectie
Examen 2e zittijd: Mondeling examen met schriftelijke voorbereiding
Inhoud
Fysiologie van de nier ______________________________________________________________ 1
Normale histologie van het nefron ___________________________________________________ 18
Tubulaire functie: reabsorptie, secretie en excretie______________________________________ 30
Nierfunctiemeting ________________________________________________________________ 38
Waterbalans ____________________________________________________________________ 43
Zoutbalans en extracellulair volume__________________________________________________ 55
Transport in de nier ______________________________________________________________ 62
Zuur-base evenwicht______________________________________________________________ 74
Kalium balans ___________________________________________________________________ 81
Fysiologie van de nier
Doelstellingen:
1. Kan 6 versch functies vd nier benoemen en toelichten. Kan belangrijkste functies vd elementen vh
nefron beschrijven.
2. Kan versch onderdelen vd nier herkennen en aanduiden op tekening (en/of histologische coupe)
3. Uitgaande vd histologische structuur vh nefron kan student het belang en het werkingsmech
(glomerulaire filtratie, tubulaire reabsorptie, secretie en excretie) vd versch onderdelen vh nefron
omschrijven en uitleggen. Kan deze kennis toepassen op concrete (patho-)fysiologische casussen.
4. Kan het begrip “renale klaring” v/e stof correct reproduceren en berekenen.
5. Kan rol v nier in homeostase v vocht, elektrolyten en zuurbase-evenwicht opsommen en
gedetailleerd toelichten. In het bijzonder: kan rol vd nier in balans van water, balans v zout, de
balans v kalium, de geïntegreerde controle v volume en osmolariteit, en zuurbase-evenwicht
weergeven en verklaren. Kan deze kennis toepassen op concrete (patho-)fysiologisch casussen.
6. De student kan het transport, de absorptie en de secretie van diverse bestanddelen door de nier
lokaliseren binnen het nefron, en bondig verklaren
De functies van de nier
Leerdoelen
- 6 versch functies vd nier kunnen benoemen en toelichten
- specifieke werking vd versch onderdelen vh nefron kunnen beschrijven
1
,Nier - 2de Ba Sem 2 KV
Functies van de nier
1. Regeling v extracellulair vochtvolume en bloeddruk
2. Regeling vd osmolariteit
3. Behoud v ionenbalans
4. Homeostatische regulatie v pH
5. Uitscheiding v afvalstoffen
6. Aanmaak hormonen
Regeling van extracellulair volume en bloeddruk
Regeling van de osmolariteit
Osmolariteit = de “tonus” vh extracellulair vocht
→ w constant gehouden dr de nier (± 290 mOsM)
- te laag: water uitscheiden uit hersenen (schadelijk)
- te hoog: ook schadelijk
→ w vnl bepld dr conc Na+
(ook deel: glucose en ureum in het plasma)
Osmolariteit – Osmolaliteit – Toniciteit
Osmolariteit: mOsm/l plasma } # opgeloste deeltjes per eenheid oplosmiddel
Osmolariteit: mOsm/kg water
↕︎
Toniciteit = # osmotisch active deeltjes vd oplossing per eenheid oplosmiddel
⤷ (invoed op beweging tssn intra en extracellulair vocht)
Effectieve Osm (= toniciteit) = natriëmie x 2 + glycemie
2
,Nier - 2de Ba Sem 2 KV
H20 doet cel zwellen of krimpen volgens de variatie in IC of EC toniciteit
Toediening ve oplossing aan het extracellulair vocht:
Onveranderde toniciteit Gestegen toniciteit
1. permeabele stof 2. niet permeabele stof
glucose zal opstapelen in extracell vocht: membraan is impermeabel vr glucose
Behoud van ionen balans
De urinaire uitscheiding v ionen w continu bijgestuurd dr nieren, in functie vd inname en vd
behoeften om concentraties op peil te hdn
→ Na+ is voornaamste elektrolyt betrokken bij regeling vh extracellulair vocht en vd osmolariteit
→ K+ en Ca++ w ook nauw geregeld dr nier
Homeostase van de pH
• De pH van het plasma w constant gehdn tssn 7,38 en 7,42
• Wanneer zuurtegraad toeneemt, zal nier overtollig H+ uitscheiden en HCO3- vasthouden
• Hoewel nier belangrijke rol speelt in homeostase vd pH, werkt het trager dan longen voor
het corrigeren vd afwijkingen
3
, Nier - 2de Ba Sem 2 KV
Respons op acidose (Acid-base imbalance)
meerdere lijnen v defensie tegen acidose:
1. H+ combineert met bicarbonaat (afkomstig v bicarbonaat reserve)
2. Carbonic acid w uitgescheiden dr longen (2de compensatiesysteem)
3. secretie v H+ door nier
uitscheiding v H+: bv door braken
nier zal uiteindelijk bicarbonaat uitscheiden
toenemend H+ in bloed
4
