Aantekeningen Methodologie Kwalitatief onderzoek
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................................................... 1
Les 1: Introductie op kwalitatief onderzoek (week 36) ...................................................................... 1
Les 2: Onderzoeksvraag en sampling (week 38) ............................................................................... 4
Les 3: Dataverzameling (week 40) ....................................................................................................... 9
Les 4: Data-analyse (week 42) ........................................................................................................... 13
Les 5: Methodologische kwaliteit (week 44)..................................................................................... 16
Literatuur Maso en Smaling (Hoofdstuk 4) ....................................................................................... 16
Hoorcollege: ..................................................................................................................................... 18
Les 6: Responsiecollege (week 46) ................................................................................................... 23
,Aantekeningen Methodologie Kwalitatief onderzoek
Les 1: Introductie op kwalitatief onderzoek (week 36)
Leerdoelen:
1. De empirische cyclus van kwalitatief onderzoek uit te leggen;
2. Een kwalitatief onderzoeksartikel te beoordelen op methodologische kwaliteit;
3. Een eenvoudig kwalitatief onderzoeksvoorstel over een vakinhoudelijk onderwerp te schrijven.
Tentamens:
1. Onderzoeksvoorstel:
• Groepsopdracht
• Deadline 5-11-2025 conceptversie, 19-11-2025 definitieve versie.
2. Kwalitatief interview:
• Individuele opdracht
• Deadline: 15-10-2025 (= onderdeel workshop data-analyse)
3. Kennis- en toepassingstoetst:
• Beoordeling kwalitatief onderzoeksartikel 5-12-2025
Zelfstudie:
• Holloway, I. & Galvin, K. Qualitative research in nursing and healthcare. Hoofdstuk 1
“The main features and uses of qualitative research”.
• Pope, C. & Mays, N. (1995). Qualitative research: reaching the parts other methods
cannot reach: an introduction to qualitative methods in health and health services
research. BMJ, 311: 42-45. Zelf downloaden via www.uu.nl.
Voor het maken van opdracht 2:
• Thompson, H.S. & Ryan, A. (2009). The impact of stroke consequences on spousal
relationships from the perspective of the person with stroke. J Clin Nurs, 18: 1803-
1811. Zelf downloaden via www.uu.nl.
Ter verdieping (aanbevolen):
• Boeije, H. Analysis in qualitative research. Hoofdstuk 1, pagina 1-14 (tot aan
"Overview of the…”). Hoofdstuk 2, paragraaf “Legitimizing the choice for qualitative
research”.
Definities van kwalitatief onderzoek:
1. Newman & Benz (1988): à Zien ze graag
• Een interpretatieve benadering van wetenschappelijk onderzoek gericht op het begrijpen
en inzichtelijk maken van sociale fenomenen (in een natuurlijke i.p.v. experimentele
setting) en de betekenis die mensen hieraan geven.
2. Duggan & Dijkers (2001): à Zien onderzoekers minder graag:
• A qualitative study uncovers or discovers aspects that might otherwise have been hidden
from the view of researchers using quantitative methods.
Voorbeelde kwalitatieve vraagstellingen:
• Hoe motiveren volwassenen met lager rugpijn zichzelf om thuis beweegoefeningen uit te
voeren?
• Wat zijn de ervaringen van wijkverpleegkundigen met het toepassen van gedeelde
besluitvorming in hun dagelijkse werk.
• Welke sociale vooroordelen ervaren mensen met een bipolaire stoornis in hun dagelijks
leven en hoe beïnvloeden deze hun gezondheid en welzijn.
Typeert door vragen die vaak beginnen met; hoe, waarom etc.
Kenmerken van kwalitatief onderzoek:
1. Uitgangspunt = het gewone leven/ een natuurlijke setting;
2. Zoeken naar het perspectief van de respondenten: ervaringen, belevingen en de betekenis die
men hieraan geeft (à beweegreden);
3. Doel = de werkelijkheid beschrijven en/of verklaren;
4. Resultaat = beschrijving of theorie
, Aantekeningen Methodologie Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek kan – onder andere – worden gebruikt om:
• Een verschijnsel te begrijpen en/of te verklaren;
• Inzicht te krijgen in aard en variatie van een verschijnsel;
• Perspectieven van doelgroepen inzichtelijk te maken en/of te begrijpen;
• Zicht te krijgen op processen en betekenisgeving;
• Kennis te krijgen over lokale en situaties en opvattingen
Wetenschappelijk paradigma = samenhangend stelsel van modellen en theorieën die een
denkkader vormen waarbinnen de werkelijkheid wordt geanalyseerd en beschreven. 2 vormen:
1. Positivisme: er is een werkelijkheid en deze kan worden geobserveerd (objectief)
2. Constructivisme: er zijn meerdere werkelijkheden die worden geconstrueerd door en tussen
mensen (subjectief).
Positivisme Constructivisme
Er is een werkelijkheid (objectief) Er zijn meerdere werkelijkheden (subjectief)
Kwantitatief onderzoek Kwalitatief onderzoek
Onderzoeker is onafhankelijk van het Onderzoeker is in interactie met het
onderzoeksveld onderzoeksveld
Objectiviteit staat centraal Subjectiviteit is gewenst
Deductief Inductief
Verifiëren + generaliseren Interpreteren + thema’s/patronen
Kwantitatief onderzoek Kwalitatief onderzoek
Literatuuronderzoek Gericht op het opstellen van Gericht op het beschrijven van
hypothesen de context van het onderzoek
Vraagstelling Gericht op het kwantificeren Gericht op het begrijpen en/of
van data of een relatie tussen verklaren van een verschijnsel
variabelen
Dataverzameling Meetinstrumenten afgestemd Meetinstrument afgestemd op
op het te meten construct de respondenten
Data-analyse Statische toetsing Reductie en ordening, gericht
op het ontdekken van
thema’s/patronen.
Sterke en zwakke punten van kwalitatief onderzoek
Sterke punten Zwakke punten
Kwantitatief onderzoek - Grote aantallen respondenten - Experimentele setting
- Hoge betrouwbaarheid - Inflexibel
- Hoge generaliseerbaarheid - Oppervlakkig
- Beperkte validiteit
Kwalitatief onderzoek - Een natuurlijke setting - Tijdsintensief
- Flexibel - Beperkte/lage
- Diepgang reproduceerbaarheid
- Hoge validiteit - lage betrouwbaarheid
Verschil validiteit en betrouwbaarheid:
- Validititeit: afwezigheid van systematische fouten
o Interne validiteit en externe validiteit
- Betrouwbaarheid: afwezigheid van onsystematische fouten
o Standaardisatie, intersubjectieve overeenstemming en herhaalbaarheid.
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave ..................................................................................................................................... 1
Les 1: Introductie op kwalitatief onderzoek (week 36) ...................................................................... 1
Les 2: Onderzoeksvraag en sampling (week 38) ............................................................................... 4
Les 3: Dataverzameling (week 40) ....................................................................................................... 9
Les 4: Data-analyse (week 42) ........................................................................................................... 13
Les 5: Methodologische kwaliteit (week 44)..................................................................................... 16
Literatuur Maso en Smaling (Hoofdstuk 4) ....................................................................................... 16
Hoorcollege: ..................................................................................................................................... 18
Les 6: Responsiecollege (week 46) ................................................................................................... 23
,Aantekeningen Methodologie Kwalitatief onderzoek
Les 1: Introductie op kwalitatief onderzoek (week 36)
Leerdoelen:
1. De empirische cyclus van kwalitatief onderzoek uit te leggen;
2. Een kwalitatief onderzoeksartikel te beoordelen op methodologische kwaliteit;
3. Een eenvoudig kwalitatief onderzoeksvoorstel over een vakinhoudelijk onderwerp te schrijven.
Tentamens:
1. Onderzoeksvoorstel:
• Groepsopdracht
• Deadline 5-11-2025 conceptversie, 19-11-2025 definitieve versie.
2. Kwalitatief interview:
• Individuele opdracht
• Deadline: 15-10-2025 (= onderdeel workshop data-analyse)
3. Kennis- en toepassingstoetst:
• Beoordeling kwalitatief onderzoeksartikel 5-12-2025
Zelfstudie:
• Holloway, I. & Galvin, K. Qualitative research in nursing and healthcare. Hoofdstuk 1
“The main features and uses of qualitative research”.
• Pope, C. & Mays, N. (1995). Qualitative research: reaching the parts other methods
cannot reach: an introduction to qualitative methods in health and health services
research. BMJ, 311: 42-45. Zelf downloaden via www.uu.nl.
Voor het maken van opdracht 2:
• Thompson, H.S. & Ryan, A. (2009). The impact of stroke consequences on spousal
relationships from the perspective of the person with stroke. J Clin Nurs, 18: 1803-
1811. Zelf downloaden via www.uu.nl.
Ter verdieping (aanbevolen):
• Boeije, H. Analysis in qualitative research. Hoofdstuk 1, pagina 1-14 (tot aan
"Overview of the…”). Hoofdstuk 2, paragraaf “Legitimizing the choice for qualitative
research”.
Definities van kwalitatief onderzoek:
1. Newman & Benz (1988): à Zien ze graag
• Een interpretatieve benadering van wetenschappelijk onderzoek gericht op het begrijpen
en inzichtelijk maken van sociale fenomenen (in een natuurlijke i.p.v. experimentele
setting) en de betekenis die mensen hieraan geven.
2. Duggan & Dijkers (2001): à Zien onderzoekers minder graag:
• A qualitative study uncovers or discovers aspects that might otherwise have been hidden
from the view of researchers using quantitative methods.
Voorbeelde kwalitatieve vraagstellingen:
• Hoe motiveren volwassenen met lager rugpijn zichzelf om thuis beweegoefeningen uit te
voeren?
• Wat zijn de ervaringen van wijkverpleegkundigen met het toepassen van gedeelde
besluitvorming in hun dagelijkse werk.
• Welke sociale vooroordelen ervaren mensen met een bipolaire stoornis in hun dagelijks
leven en hoe beïnvloeden deze hun gezondheid en welzijn.
Typeert door vragen die vaak beginnen met; hoe, waarom etc.
Kenmerken van kwalitatief onderzoek:
1. Uitgangspunt = het gewone leven/ een natuurlijke setting;
2. Zoeken naar het perspectief van de respondenten: ervaringen, belevingen en de betekenis die
men hieraan geeft (à beweegreden);
3. Doel = de werkelijkheid beschrijven en/of verklaren;
4. Resultaat = beschrijving of theorie
, Aantekeningen Methodologie Kwalitatief onderzoek
Kwalitatief onderzoek kan – onder andere – worden gebruikt om:
• Een verschijnsel te begrijpen en/of te verklaren;
• Inzicht te krijgen in aard en variatie van een verschijnsel;
• Perspectieven van doelgroepen inzichtelijk te maken en/of te begrijpen;
• Zicht te krijgen op processen en betekenisgeving;
• Kennis te krijgen over lokale en situaties en opvattingen
Wetenschappelijk paradigma = samenhangend stelsel van modellen en theorieën die een
denkkader vormen waarbinnen de werkelijkheid wordt geanalyseerd en beschreven. 2 vormen:
1. Positivisme: er is een werkelijkheid en deze kan worden geobserveerd (objectief)
2. Constructivisme: er zijn meerdere werkelijkheden die worden geconstrueerd door en tussen
mensen (subjectief).
Positivisme Constructivisme
Er is een werkelijkheid (objectief) Er zijn meerdere werkelijkheden (subjectief)
Kwantitatief onderzoek Kwalitatief onderzoek
Onderzoeker is onafhankelijk van het Onderzoeker is in interactie met het
onderzoeksveld onderzoeksveld
Objectiviteit staat centraal Subjectiviteit is gewenst
Deductief Inductief
Verifiëren + generaliseren Interpreteren + thema’s/patronen
Kwantitatief onderzoek Kwalitatief onderzoek
Literatuuronderzoek Gericht op het opstellen van Gericht op het beschrijven van
hypothesen de context van het onderzoek
Vraagstelling Gericht op het kwantificeren Gericht op het begrijpen en/of
van data of een relatie tussen verklaren van een verschijnsel
variabelen
Dataverzameling Meetinstrumenten afgestemd Meetinstrument afgestemd op
op het te meten construct de respondenten
Data-analyse Statische toetsing Reductie en ordening, gericht
op het ontdekken van
thema’s/patronen.
Sterke en zwakke punten van kwalitatief onderzoek
Sterke punten Zwakke punten
Kwantitatief onderzoek - Grote aantallen respondenten - Experimentele setting
- Hoge betrouwbaarheid - Inflexibel
- Hoge generaliseerbaarheid - Oppervlakkig
- Beperkte validiteit
Kwalitatief onderzoek - Een natuurlijke setting - Tijdsintensief
- Flexibel - Beperkte/lage
- Diepgang reproduceerbaarheid
- Hoge validiteit - lage betrouwbaarheid
Verschil validiteit en betrouwbaarheid:
- Validititeit: afwezigheid van systematische fouten
o Interne validiteit en externe validiteit
- Betrouwbaarheid: afwezigheid van onsystematische fouten
o Standaardisatie, intersubjectieve overeenstemming en herhaalbaarheid.
