Samenvatting Economie van het bedrijfsleven
H1: Beginselen van economie
1.1 Schaarste en efficiëntie
Economie
= wetenschap die bestudeert hoe de maatschappij schaarse middelen aanwendt en verdeelt voor de
productie v goederen en diensten
‘Middelen zijn schaars’ → ‘Belangrijk om ze efficiënt in te zetten’
- Schaarste: behoeften overschrijden de productiemogelijkheden
o → niet armoede WANT het is relatieve schaarste
- Productiemogelijkheden: bep door productiefactoren
o Arbeid
o Kapitaal = fysieke middelen nodig om andere goederen te prod → fysieke
investeringsmiddelen
▪ NIET geld op bankrekening!
o Natuurlijke hulpbronnen = H2O, lucht, grond, …
o Ondernemerschap = waarde creëren in die onderneming
- Efficiëntie: zo min mogelijk gebruik maken v productiefactoren om aan behoeften te voldoen
1.2 Economische logica
Economisch denken → kenmerken:
- Keuzes en afwegingen
o Bij keuzes is er altijd besluitvorming en afwegingen → ‘het ene goed tov het andere’
= trade-offs, ‘kiezen is verliezen’ DUS opportuniteitskost
o Opportuniteitskost = waarde vh best mogelijke alternatief tov de genomen beslissing
- Denken ‘in de marge’: marginale begrippen
o Marginale kosten = extra kost tgv die nieuwe beslissing
o Marginale baten = je maakt bep keuzes → in economische termen nadenken over
wat het extra gaat opleveren/kosten = rationele besluitvorming (ervan uitgaande dat
je alles op voorhand weet)
o Marginale verandering = !! bij rationele besluitvorming
- Gedrag ifv ‘prikkels’/’incentives’
o Een verandering in marginale kost/baat wijzigt prikkel en leidt tt nieuwe beslissing
o Vb: sociale media → die prikkels duwen ons gedrag in een bep richting
- Eigenbelang tov maatschappelijk belang
o 1e inzichten in hoe markten werken (Adam Smith) = zelfregulerend mechanisme
(invisible hand), niet elke markt werkt even soepel met prijsstijging en prijsdaling
→ het onbedoelde positieve effect vh eigenbelang op het algemeen belang
1
, ▪ ‘Door eigen belang v elk individu dat we samen het algemeen belang kunnen
dienen’
• Vb: Ambachten → als die aan zichzelf denken (hoe aan eten geraken,
…) dan dienen ze daarmee ook het algemeen belang vd maatschappij
WANT ze verkopen brood, …
o DUS aan de basis: arbeidsverdeling!!
Holistische aanpak maatschappelijke en economische problemen = systeemdenken
- Homo economicus = een rationeel individu dat economische beslissingen neemt obv
eigenbelang, waarbij het streven naar maximale winst of nut centraal staat
o Rationeel gedrag: beslissingen nemen door kosten en baten af te wegen
→ kiest altijd de optie met meeste voordeel
o Eigenbelang: eigen welzijn proberen te maximaliseren
o Volledige informatie: volledige toegang tt alle nodige info om dan een optimale
beslissing te kunnen nemen
o Geïsoleerde beslissingen: houdt bij zijn beslissingen weinig rekening met sociale
relaties/effecten v zijn keuzes op anderen
▪ GEEN aandacht voor duurzaamheid
- Homo socialis = alternatieve opvatting vh menselijk gedrag, waarbij sociale interacties en
relaties centraal staan
o Sociaal georiënteerd
o Samenwerking
o Beïnvloeding door sociale netwerken
o Weinig rationaliteit WANT emotie, intuïtie, … spelen een rol
▪ WEL aandacht voor duurzaamheid
- Homo universalis = een persoon die op meerdere terreinen van kennis en vaardigheden
uitblinkt → specialist in meerdere vakgebieden
▪ WEL aandacht voor duurzaamheid
Donut-economie v Kate Raworth
Duurzaamheidsdoelen bevatten versch aspecten:
o Sociaal (mensen): arbeidsrechten, welzijn, …
o Ecologisch (planeet): zero waste, circulariteit, …
o Economisch (profit): winst, omzet, marktaandeel, …
DRM regelgeving opstellen (anders volgt niemand al die regels)
Conclusie: interdisciplinair naar kijken!!
2
,Valkuilen:
- ‘Post hoc ergo propter hoc’
o Iets gebeurd, iets later iets anders → wat later gebeurd is w toegewezen aan
iets dat vroeger gebeurd is = FOUTIEF!
→ NIET zomaar verbanden maken
- Verwarring correlatie met causaliteit
o Het ene is niet altijd de oorzaak vh andere
- Onterechte veralgemening = het is niet omdat het werkt wnnr 1 bedrijf de prijs
verlaagd, dat het ook werkt wnnr alle bedrijven dit doen
o Vb: spaarparadox → als wij beslissen als individu om meer te sparen gaan we
erin slagen om zelf meer koopkracht en monetaire middelen te creëren voor
onszelf: bv sparen, interest, ... MAAR als idrn dit doet: minder vh inkomen dat
we verdienen w uitgeg → minder inkomen uitbetaald DUS economische
activiteit daalt en minder welvaart mbt inkomen
- Ceteris paribus = al het overige gelijkblijvend (al de rest blijft Cte)
o Een gebeurtenis kan voorkomen obv een aantal elementen:
▪ Vb: daling in prijs DUS effect vd prijsdaling op de consumptie → prijs
kip gaat zogezegd niet veranderen
▪ Vb: straten w 1richtingsverkeer → aantal bedrijve gaan faiet → pers
zegt 'zie je wel, daardoor is dat gebeurd' MAAR de pers gaat ervan uit
dat er op andere vlakken niks veranderd is terwijl er wss wél andere
aspecten veranderd zijn!
1.3 Economie als sociale wetenschap
‘Micro-economie VS macro-economie’
- Micro:
o Bestudeert het gedrag v individuele entiteiten en deelmarkten binnen de grote
macro-economie → je kiest specifieke markten uit de macro-economie en gaat enkel
die bestuderen
▪ Vb: markten, ondernemingen, gezinnen, …
▪ Vaak grafische voorstellingen, assenstelsels, kostenanalyse, …
- Macro:
o Bestudeert economie als geheel: je ziet alles op aggregaten-niveau (samenvoeging)
▪ Vb: groei, werkloosheid, inflatie, …
‘Positieve uitspraken VS normatieve uitspraken’
- Positief = BESCHRIJVEND
o Kennis moet gebaseerd zijn op observaties en waarnemingen
→ over hoe de economie is
3
, - Normatief = SUGGEREREND
o Hoe zou het moeten zijn? Bep economische verschijnselen, …
→ over hoe de economie zou moeten zijn
1.4 Drie economische vraagstukken
3 vragen:
- Welke goederen gaan we produceren?
- Hoe gaan we ze produceren? → 4 productiemogelijkheden (zie p. 1)
- Voor wie gaan we ze produceren?
→ cruciale vragen die de overheid ook moet stellen (wilt niet zeggen dat ze een antw formuleren in
actieve vorm, dan doen de bedrijven dat wel)
Wie stelt deze vragen en op welke niveaus? → afh vd soort economie:
- Markteconomie
o Individuen krijgen de vrijheid om zelf hun vragen te beantwoorden → gaan specifiek
kijken naar de markt en beslissen obv daarvan welke niche ze gaan behandelen en
welk marktproduct ze gaan prod en aanbieden
- Gemengde economie
o Groot deel vd wereld → vrije marktwerking: vrij ondernemerschap (wat gaan we
verbruiken) MAAR overheid komt tss door aantal regels op te stellen, soms ook
belastingen, staat welvaart → soms herverdeling in bep groepen
- Centraal geleide economie
o Rol overheid = !! (Welvaartstaat) → overheid grijpt sterk in: subsidiëring, belastingen,
...
o Debat vandaag: 'krijgen we genoeg in de plaats’
4
H1: Beginselen van economie
1.1 Schaarste en efficiëntie
Economie
= wetenschap die bestudeert hoe de maatschappij schaarse middelen aanwendt en verdeelt voor de
productie v goederen en diensten
‘Middelen zijn schaars’ → ‘Belangrijk om ze efficiënt in te zetten’
- Schaarste: behoeften overschrijden de productiemogelijkheden
o → niet armoede WANT het is relatieve schaarste
- Productiemogelijkheden: bep door productiefactoren
o Arbeid
o Kapitaal = fysieke middelen nodig om andere goederen te prod → fysieke
investeringsmiddelen
▪ NIET geld op bankrekening!
o Natuurlijke hulpbronnen = H2O, lucht, grond, …
o Ondernemerschap = waarde creëren in die onderneming
- Efficiëntie: zo min mogelijk gebruik maken v productiefactoren om aan behoeften te voldoen
1.2 Economische logica
Economisch denken → kenmerken:
- Keuzes en afwegingen
o Bij keuzes is er altijd besluitvorming en afwegingen → ‘het ene goed tov het andere’
= trade-offs, ‘kiezen is verliezen’ DUS opportuniteitskost
o Opportuniteitskost = waarde vh best mogelijke alternatief tov de genomen beslissing
- Denken ‘in de marge’: marginale begrippen
o Marginale kosten = extra kost tgv die nieuwe beslissing
o Marginale baten = je maakt bep keuzes → in economische termen nadenken over
wat het extra gaat opleveren/kosten = rationele besluitvorming (ervan uitgaande dat
je alles op voorhand weet)
o Marginale verandering = !! bij rationele besluitvorming
- Gedrag ifv ‘prikkels’/’incentives’
o Een verandering in marginale kost/baat wijzigt prikkel en leidt tt nieuwe beslissing
o Vb: sociale media → die prikkels duwen ons gedrag in een bep richting
- Eigenbelang tov maatschappelijk belang
o 1e inzichten in hoe markten werken (Adam Smith) = zelfregulerend mechanisme
(invisible hand), niet elke markt werkt even soepel met prijsstijging en prijsdaling
→ het onbedoelde positieve effect vh eigenbelang op het algemeen belang
1
, ▪ ‘Door eigen belang v elk individu dat we samen het algemeen belang kunnen
dienen’
• Vb: Ambachten → als die aan zichzelf denken (hoe aan eten geraken,
…) dan dienen ze daarmee ook het algemeen belang vd maatschappij
WANT ze verkopen brood, …
o DUS aan de basis: arbeidsverdeling!!
Holistische aanpak maatschappelijke en economische problemen = systeemdenken
- Homo economicus = een rationeel individu dat economische beslissingen neemt obv
eigenbelang, waarbij het streven naar maximale winst of nut centraal staat
o Rationeel gedrag: beslissingen nemen door kosten en baten af te wegen
→ kiest altijd de optie met meeste voordeel
o Eigenbelang: eigen welzijn proberen te maximaliseren
o Volledige informatie: volledige toegang tt alle nodige info om dan een optimale
beslissing te kunnen nemen
o Geïsoleerde beslissingen: houdt bij zijn beslissingen weinig rekening met sociale
relaties/effecten v zijn keuzes op anderen
▪ GEEN aandacht voor duurzaamheid
- Homo socialis = alternatieve opvatting vh menselijk gedrag, waarbij sociale interacties en
relaties centraal staan
o Sociaal georiënteerd
o Samenwerking
o Beïnvloeding door sociale netwerken
o Weinig rationaliteit WANT emotie, intuïtie, … spelen een rol
▪ WEL aandacht voor duurzaamheid
- Homo universalis = een persoon die op meerdere terreinen van kennis en vaardigheden
uitblinkt → specialist in meerdere vakgebieden
▪ WEL aandacht voor duurzaamheid
Donut-economie v Kate Raworth
Duurzaamheidsdoelen bevatten versch aspecten:
o Sociaal (mensen): arbeidsrechten, welzijn, …
o Ecologisch (planeet): zero waste, circulariteit, …
o Economisch (profit): winst, omzet, marktaandeel, …
DRM regelgeving opstellen (anders volgt niemand al die regels)
Conclusie: interdisciplinair naar kijken!!
2
,Valkuilen:
- ‘Post hoc ergo propter hoc’
o Iets gebeurd, iets later iets anders → wat later gebeurd is w toegewezen aan
iets dat vroeger gebeurd is = FOUTIEF!
→ NIET zomaar verbanden maken
- Verwarring correlatie met causaliteit
o Het ene is niet altijd de oorzaak vh andere
- Onterechte veralgemening = het is niet omdat het werkt wnnr 1 bedrijf de prijs
verlaagd, dat het ook werkt wnnr alle bedrijven dit doen
o Vb: spaarparadox → als wij beslissen als individu om meer te sparen gaan we
erin slagen om zelf meer koopkracht en monetaire middelen te creëren voor
onszelf: bv sparen, interest, ... MAAR als idrn dit doet: minder vh inkomen dat
we verdienen w uitgeg → minder inkomen uitbetaald DUS economische
activiteit daalt en minder welvaart mbt inkomen
- Ceteris paribus = al het overige gelijkblijvend (al de rest blijft Cte)
o Een gebeurtenis kan voorkomen obv een aantal elementen:
▪ Vb: daling in prijs DUS effect vd prijsdaling op de consumptie → prijs
kip gaat zogezegd niet veranderen
▪ Vb: straten w 1richtingsverkeer → aantal bedrijve gaan faiet → pers
zegt 'zie je wel, daardoor is dat gebeurd' MAAR de pers gaat ervan uit
dat er op andere vlakken niks veranderd is terwijl er wss wél andere
aspecten veranderd zijn!
1.3 Economie als sociale wetenschap
‘Micro-economie VS macro-economie’
- Micro:
o Bestudeert het gedrag v individuele entiteiten en deelmarkten binnen de grote
macro-economie → je kiest specifieke markten uit de macro-economie en gaat enkel
die bestuderen
▪ Vb: markten, ondernemingen, gezinnen, …
▪ Vaak grafische voorstellingen, assenstelsels, kostenanalyse, …
- Macro:
o Bestudeert economie als geheel: je ziet alles op aggregaten-niveau (samenvoeging)
▪ Vb: groei, werkloosheid, inflatie, …
‘Positieve uitspraken VS normatieve uitspraken’
- Positief = BESCHRIJVEND
o Kennis moet gebaseerd zijn op observaties en waarnemingen
→ over hoe de economie is
3
, - Normatief = SUGGEREREND
o Hoe zou het moeten zijn? Bep economische verschijnselen, …
→ over hoe de economie zou moeten zijn
1.4 Drie economische vraagstukken
3 vragen:
- Welke goederen gaan we produceren?
- Hoe gaan we ze produceren? → 4 productiemogelijkheden (zie p. 1)
- Voor wie gaan we ze produceren?
→ cruciale vragen die de overheid ook moet stellen (wilt niet zeggen dat ze een antw formuleren in
actieve vorm, dan doen de bedrijven dat wel)
Wie stelt deze vragen en op welke niveaus? → afh vd soort economie:
- Markteconomie
o Individuen krijgen de vrijheid om zelf hun vragen te beantwoorden → gaan specifiek
kijken naar de markt en beslissen obv daarvan welke niche ze gaan behandelen en
welk marktproduct ze gaan prod en aanbieden
- Gemengde economie
o Groot deel vd wereld → vrije marktwerking: vrij ondernemerschap (wat gaan we
verbruiken) MAAR overheid komt tss door aantal regels op te stellen, soms ook
belastingen, staat welvaart → soms herverdeling in bep groepen
- Centraal geleide economie
o Rol overheid = !! (Welvaartstaat) → overheid grijpt sterk in: subsidiëring, belastingen,
...
o Debat vandaag: 'krijgen we genoeg in de plaats’
4
