Welzijn, bewegen en gezondheid
1. INLEIDING
Impact & gevolgen v zorginfecties
Oorzaken:
- Verlenging verblijf in een gezondheidsvoorziening
- Langdurige invaliditeit
- Verhoogde mortaliteit
- Verhoogde supplementaire kosten OF hoge persoonlijke kosten
2. LICHAAMSHYGIENE & LEVENSWIJZE
Huidverzorging
3 lagen huid:
1. Opperhuid keratinocyten, melanocyten
2. Lederhuid zweetklieren (6), talgklieren (5), zenuweinden, organen,
bloedvaten, …
3. Subcutaan weefsel (vaccin w subcutaan geg)
Opm: Keratinocyten prod keratine-laag = hoornlaag / stratum corneum met lipoïdische
laag (huidsmeer of talg)
Micro-organismen vd huid vermenigvuldigen in huidsmeer, vaak bij zweten
Nood aan goede persoonlijke hygiëne, bad, douche
- Te warm H2O OF agressieve zeep verwijderen huidsmeer °droge huid
- Vermijd lang baden
- Neutrale OF niet-geparfumeerde zeep
- Prod op oliebasis + bodylotion
Bescherming tegen koude
- Aangepaste kledij, pet meeste warmte verloren via hoofd
Bescherming tegen zon
- Factor 50+
- Pet, kledij
INVLOED VD ZON
- UVB-stralen dringen door tt bovenste huidlaag
o Bruinen OF verbranden
o °sproeten, witte vlekken
o Huidkanker
1
, - UVA-stralen dringen diep door in huidlagen huidveroudering
o Beschadiging BW DUS verlies elasticiteit huid
o Rol bij allergieën/lichtgevoeligheidsreacties
o Bep types huidkanker
o Zonnebanken
Intensiteit UVB-straling bepaald door:
- Breedtegraad: dichter bij evenaar = intenser
- Hoogte
- Seizoen
- Uur vd dag: 12-16u hoogste
- Zand, sneeuw, water reflecteert (oppassen onder parasol!)
Bescherming:
- Hevige zon vermijden
- Beschermende kledij dragen
o Model
o Type stof: katoen ipv linnen
o Dichtheid
o Aanwezigheid UV-absorber = UPF label
o Zonnebril, zonnehoed
- Zonnecrème
o UVA = voldoet aan de internationale richtlijnen
o SPF = Sun Protection Factor hoger DUS betere bescherming
o Factor 30-50 (max 12 maanden na opening)
o Elke 2u opnieuw smeren
- Totale UV-expositie beperken
Risicofactoren voor het °v huidkanker: top 3 dodelijkste kankers bij jonge mensen
- Erfelijk bepaald: huidskleur, huidtypes, # moedervlekken & # voorkomen huidkanker in de
familie
Verband tss overmatige zon & huidkanker zelf invloed op # zon
+ invloed = vitamine D 10-20 mg nodig
Te weinig vitamine D: EX:
- Minder goede revalidatie - Wat zijn de – en + gevolgen vd zon?
- Meer risico op stressfactoren - Hoe kun je melanomen voorkomen als je gaat sporten?
- Moe gevoel - Wat zijn de risicofactoren voor het °v huidkanker?
- Verminderde sportprestaties - Wat zou je aanraden aan een kind op kamp om zich
- Spierzwakte, spierpijn volledig te kunnen beschermen tegen de zon? En wrm
- Kanker moet men zich hier zo hard op focussen?
- Depressie (bv depressief gevoel in winter) - Wat zijn de negatieve gevolgen van alcohol op sport?
- Reuma, osteoporose - Evenwichtige voeding = wat is proteinrijke voeding?
- Welk advies zou je geven aan imnd met een tekort aan
Risicofactoren voor vitamine D-tekort: proteinen?
- Gebrekkige zonlichtexpositie sept-april
- Baby v moeder met vitamine D-tekort
- Leven op hoge breedtegraad
- Te veel zonnecrème
- Oudere leeftijd oudere huid maakt minder vitamine D aan
2
, - Geen vette vis eten
- Geen vitamine D-supplement gebruiken in de winter
- Te late Ca inname
- Donkerdere huidskleur neemt minder vitamine D op DUS risico wnnr er weinig zon is
Sportuitrusting
Sportkledij
- Afkoeling vermijden
- Overschot aan warmte afvoeren
- Wrijving vermijden
- Bescherming tegen zon
Regenkledij
- Verdamping zweet doorlaten
Beschermingsmateriaal
- Trauma
- Tekenbeten
Voethygiëne
- Probleem: vochtigheid & schimmelinfecties
- Preventie:
o Zuurtegraad vd huid behouden
o Aangepaste schoenen met verluchting
o Zweetabsorberende kousen (katoen)
o Goed drogen na wassen
Tandhygiëne
Veel bacteriën in mond op tandglazuur, rand vh tandvlees & tss tanden = °tandplak niet op tijd
verwijderd = °tandsteen
Gevolgen:
- Gelige tanden
- Slechte adem
- Aantasting tandvlees met mogelijkheid op onsteking (ook infectiemogelijkheid ergens anders
bv endocarditis = ontsteking vd hartspier)
- Cariesvorming
Preventie:
- Tanden poetsen
- Flossen
- Niet te veel suikers eten
3
, Nachtrust
- Emoties, prikkels en info verwerken
- Hormonen in balans houden (eetlustgevoel)
- Invloed op huid
- Prestatie & recuperatie gaan achteruit
- Bevordert immuunsysteem
- °inflammatie & celbeschadiging blessures
≠ nood ifv leeftijd!
- Pasgeborene: >20u/dag
- Kind: 10-12u
- Volwassene: 6-8u
MAAR grote individuele variaties (genetische factoren, conditionering tijdens kinderleeftijd,
psychische & psychologische toestand)
Evenwichtige voeding
6 groepen voedingsstoffen:
- Proteïnen
- Vetten/lipiden
- KH
- Mineralen, vitaminen
- H20
3 functies:
- E leveren: KH direct, vetten reserve, proteïnen bij ondervoeding sporters hebben andere
behoeftes
- Weefselopbouw: proteïnen, H2O, mineralen
- Regeling lichaamsfuncties: hormonen, enzymen mbv mineralen & vitaminen
Mineralen & sporenelementen
- Vitaminen levende natuur VS mineralen niet
- Planten: mineraalopname uit aarde VS dieren: mineraalopname uit voeding, H2O
- Ca, fosfor, Mg, Fe, Zn, …
Voedingsdriehoek:
- behoefte w kleiner aan calorie-inname als je ouder w
- sporters hebben meer calorie-opname nodig
Toxische producten
Alcohol
- Geen essentiële voedingsstof EN calorierijk
- Ethanol: klein molecule snelle absorptie vnl in maag
- Als drugs gemetaboliseerd vnl in lever acetaldehyde & waterstof verstoord
levermetabolisme
4
1. INLEIDING
Impact & gevolgen v zorginfecties
Oorzaken:
- Verlenging verblijf in een gezondheidsvoorziening
- Langdurige invaliditeit
- Verhoogde mortaliteit
- Verhoogde supplementaire kosten OF hoge persoonlijke kosten
2. LICHAAMSHYGIENE & LEVENSWIJZE
Huidverzorging
3 lagen huid:
1. Opperhuid keratinocyten, melanocyten
2. Lederhuid zweetklieren (6), talgklieren (5), zenuweinden, organen,
bloedvaten, …
3. Subcutaan weefsel (vaccin w subcutaan geg)
Opm: Keratinocyten prod keratine-laag = hoornlaag / stratum corneum met lipoïdische
laag (huidsmeer of talg)
Micro-organismen vd huid vermenigvuldigen in huidsmeer, vaak bij zweten
Nood aan goede persoonlijke hygiëne, bad, douche
- Te warm H2O OF agressieve zeep verwijderen huidsmeer °droge huid
- Vermijd lang baden
- Neutrale OF niet-geparfumeerde zeep
- Prod op oliebasis + bodylotion
Bescherming tegen koude
- Aangepaste kledij, pet meeste warmte verloren via hoofd
Bescherming tegen zon
- Factor 50+
- Pet, kledij
INVLOED VD ZON
- UVB-stralen dringen door tt bovenste huidlaag
o Bruinen OF verbranden
o °sproeten, witte vlekken
o Huidkanker
1
, - UVA-stralen dringen diep door in huidlagen huidveroudering
o Beschadiging BW DUS verlies elasticiteit huid
o Rol bij allergieën/lichtgevoeligheidsreacties
o Bep types huidkanker
o Zonnebanken
Intensiteit UVB-straling bepaald door:
- Breedtegraad: dichter bij evenaar = intenser
- Hoogte
- Seizoen
- Uur vd dag: 12-16u hoogste
- Zand, sneeuw, water reflecteert (oppassen onder parasol!)
Bescherming:
- Hevige zon vermijden
- Beschermende kledij dragen
o Model
o Type stof: katoen ipv linnen
o Dichtheid
o Aanwezigheid UV-absorber = UPF label
o Zonnebril, zonnehoed
- Zonnecrème
o UVA = voldoet aan de internationale richtlijnen
o SPF = Sun Protection Factor hoger DUS betere bescherming
o Factor 30-50 (max 12 maanden na opening)
o Elke 2u opnieuw smeren
- Totale UV-expositie beperken
Risicofactoren voor het °v huidkanker: top 3 dodelijkste kankers bij jonge mensen
- Erfelijk bepaald: huidskleur, huidtypes, # moedervlekken & # voorkomen huidkanker in de
familie
Verband tss overmatige zon & huidkanker zelf invloed op # zon
+ invloed = vitamine D 10-20 mg nodig
Te weinig vitamine D: EX:
- Minder goede revalidatie - Wat zijn de – en + gevolgen vd zon?
- Meer risico op stressfactoren - Hoe kun je melanomen voorkomen als je gaat sporten?
- Moe gevoel - Wat zijn de risicofactoren voor het °v huidkanker?
- Verminderde sportprestaties - Wat zou je aanraden aan een kind op kamp om zich
- Spierzwakte, spierpijn volledig te kunnen beschermen tegen de zon? En wrm
- Kanker moet men zich hier zo hard op focussen?
- Depressie (bv depressief gevoel in winter) - Wat zijn de negatieve gevolgen van alcohol op sport?
- Reuma, osteoporose - Evenwichtige voeding = wat is proteinrijke voeding?
- Welk advies zou je geven aan imnd met een tekort aan
Risicofactoren voor vitamine D-tekort: proteinen?
- Gebrekkige zonlichtexpositie sept-april
- Baby v moeder met vitamine D-tekort
- Leven op hoge breedtegraad
- Te veel zonnecrème
- Oudere leeftijd oudere huid maakt minder vitamine D aan
2
, - Geen vette vis eten
- Geen vitamine D-supplement gebruiken in de winter
- Te late Ca inname
- Donkerdere huidskleur neemt minder vitamine D op DUS risico wnnr er weinig zon is
Sportuitrusting
Sportkledij
- Afkoeling vermijden
- Overschot aan warmte afvoeren
- Wrijving vermijden
- Bescherming tegen zon
Regenkledij
- Verdamping zweet doorlaten
Beschermingsmateriaal
- Trauma
- Tekenbeten
Voethygiëne
- Probleem: vochtigheid & schimmelinfecties
- Preventie:
o Zuurtegraad vd huid behouden
o Aangepaste schoenen met verluchting
o Zweetabsorberende kousen (katoen)
o Goed drogen na wassen
Tandhygiëne
Veel bacteriën in mond op tandglazuur, rand vh tandvlees & tss tanden = °tandplak niet op tijd
verwijderd = °tandsteen
Gevolgen:
- Gelige tanden
- Slechte adem
- Aantasting tandvlees met mogelijkheid op onsteking (ook infectiemogelijkheid ergens anders
bv endocarditis = ontsteking vd hartspier)
- Cariesvorming
Preventie:
- Tanden poetsen
- Flossen
- Niet te veel suikers eten
3
, Nachtrust
- Emoties, prikkels en info verwerken
- Hormonen in balans houden (eetlustgevoel)
- Invloed op huid
- Prestatie & recuperatie gaan achteruit
- Bevordert immuunsysteem
- °inflammatie & celbeschadiging blessures
≠ nood ifv leeftijd!
- Pasgeborene: >20u/dag
- Kind: 10-12u
- Volwassene: 6-8u
MAAR grote individuele variaties (genetische factoren, conditionering tijdens kinderleeftijd,
psychische & psychologische toestand)
Evenwichtige voeding
6 groepen voedingsstoffen:
- Proteïnen
- Vetten/lipiden
- KH
- Mineralen, vitaminen
- H20
3 functies:
- E leveren: KH direct, vetten reserve, proteïnen bij ondervoeding sporters hebben andere
behoeftes
- Weefselopbouw: proteïnen, H2O, mineralen
- Regeling lichaamsfuncties: hormonen, enzymen mbv mineralen & vitaminen
Mineralen & sporenelementen
- Vitaminen levende natuur VS mineralen niet
- Planten: mineraalopname uit aarde VS dieren: mineraalopname uit voeding, H2O
- Ca, fosfor, Mg, Fe, Zn, …
Voedingsdriehoek:
- behoefte w kleiner aan calorie-inname als je ouder w
- sporters hebben meer calorie-opname nodig
Toxische producten
Alcohol
- Geen essentiële voedingsstof EN calorierijk
- Ethanol: klein molecule snelle absorptie vnl in maag
- Als drugs gemetaboliseerd vnl in lever acetaldehyde & waterstof verstoord
levermetabolisme
4
