TAND
TAND – STRUCTUUR VOOR ERUPTIE
OPGEBOUWD UIT WEEFSELS
De tand is vóór hij doorbreekt opgebouwd uit verschillende weefsels:
- Ectoderm → vormt het emailorgaan (dat later het glazuur maakt)
- Mesoderm → vormt de andere tandonderdelen zoals dentine, cement en pulpa
EMAILORGAAN (ORGANUM ENAMELEUM)
Dit is de bekervormige aanleg (het beginstadium) van de tand.
- Buitenlaag: éénlagig kubisch epitheel (een dunne laag blokvormige cellen)
- Middelste laag: een losse, geleiachtige massa
- Binnenlaag: bestaat uit ameloblasten ( = adamantoblasten) → deze cellen maken het email
(glazuur) aan
o Het zijn cilindervormige cellen met veel RER (voor eiwitproductie), een Golgi-complex en
kleine blaasjes om stoffen af te scheiden.
De binnenste en buitenste lagen versmelten later tot de epitheelschede (omhulsel rond de tand in
ontwikkeling).
- a – Beginnende tandkiem: het mondepitheel
groeit naar binnen; begin van glazuur
(primordium van enamel) en pulpa (primordium
van pulp).
- b – Kapstadium: het emailorgaan vormt een kap
over de tandpapil (dental papilla); binnenste
glazuurepitheel zichtbaar.
- c – Bekervormig stadium: duidelijk gelaagd
emailorgaan met
– outer enamel epithelium
(buitenlaag),
– stellate reticulum (losse cellen,
gelachtig),
– stratum intermedium (tussenlaag) en
– inner enamel epithelium (binnenlaag met toekomstige ameloblasten).
- d – Vroege tandvorming: glazuur (enamel) en dentine worden afgezet; binnenin vormt zich de tandpulpa (dental pulp); tand
bevindt zich boven het kaakbeen.
Binnen in deze “beker” zit de pulpaholte:
- Geleiachtig bindweefsel met:
o Mesenchymcellen (stervormige cellen)
o Weinig vezels maar veel grondsubstantie (matrix)
o Bloedvaten en zenuwen
→ Onder invloed van de ameloblasten worden sommige mesenchymcellen
omgevormd tot odontoblasten, die het dentine (tandbeen/dentinum/ivoor/
substantia eburnea) vormen.
Deze odontoblasten:
- Zijn hoge cilindervormige cellen met veel RER
- Produceren matrix en collageenvezels voor het dentine
- Hebben een uitloper die in het dentine achterblijft (= dentinevezel van Tomes)
TAND – STRUCTUUR VOOR ERUPTIE
OPGEBOUWD UIT WEEFSELS
De tand is vóór hij doorbreekt opgebouwd uit verschillende weefsels:
- Ectoderm → vormt het emailorgaan (dat later het glazuur maakt)
- Mesoderm → vormt de andere tandonderdelen zoals dentine, cement en pulpa
EMAILORGAAN (ORGANUM ENAMELEUM)
Dit is de bekervormige aanleg (het beginstadium) van de tand.
- Buitenlaag: éénlagig kubisch epitheel (een dunne laag blokvormige cellen)
- Middelste laag: een losse, geleiachtige massa
- Binnenlaag: bestaat uit ameloblasten ( = adamantoblasten) → deze cellen maken het email
(glazuur) aan
o Het zijn cilindervormige cellen met veel RER (voor eiwitproductie), een Golgi-complex en
kleine blaasjes om stoffen af te scheiden.
De binnenste en buitenste lagen versmelten later tot de epitheelschede (omhulsel rond de tand in
ontwikkeling).
- a – Beginnende tandkiem: het mondepitheel
groeit naar binnen; begin van glazuur
(primordium van enamel) en pulpa (primordium
van pulp).
- b – Kapstadium: het emailorgaan vormt een kap
over de tandpapil (dental papilla); binnenste
glazuurepitheel zichtbaar.
- c – Bekervormig stadium: duidelijk gelaagd
emailorgaan met
– outer enamel epithelium
(buitenlaag),
– stellate reticulum (losse cellen,
gelachtig),
– stratum intermedium (tussenlaag) en
– inner enamel epithelium (binnenlaag met toekomstige ameloblasten).
- d – Vroege tandvorming: glazuur (enamel) en dentine worden afgezet; binnenin vormt zich de tandpulpa (dental pulp); tand
bevindt zich boven het kaakbeen.
Binnen in deze “beker” zit de pulpaholte:
- Geleiachtig bindweefsel met:
o Mesenchymcellen (stervormige cellen)
o Weinig vezels maar veel grondsubstantie (matrix)
o Bloedvaten en zenuwen
→ Onder invloed van de ameloblasten worden sommige mesenchymcellen
omgevormd tot odontoblasten, die het dentine (tandbeen/dentinum/ivoor/
substantia eburnea) vormen.
Deze odontoblasten:
- Zijn hoge cilindervormige cellen met veel RER
- Produceren matrix en collageenvezels voor het dentine
- Hebben een uitloper die in het dentine achterblijft (= dentinevezel van Tomes)
