Samenvatting chemie
Hoofdstuk 1: Elementen (H1)
1.1 Chemische elementen
1.2 Voorkomen en beschikbaarheid
Essentiele elementen in menselijk lichaam:
1. C, H, O, N → Veel voorkomend, basis voor weke delen van het lichaam
2. Ca, P → basis voor hardere bestandsdelen vb. beenderen, tanden,…
3. Andere (K, S, …) → sporenelementen: essentieel voor menselijk lichaam maar dan wel met juiste
concentratie
Hoofdstuk 2: Atoomtheorieën (H2)
2.1 Atoomtheorie van Dalton
Steunt op 3 wetten:
- Wet van behoud van massa (Lavoisier):
→ In een gesloten systeem blijft massa gelijk, ongeacht de scheikundige reacties die plaatsvinden
- Wet van de constante samenstelling (Proust):
→ 2 stoffen met zelfde eigenschappen hebben dezelfde samenstelling, ongeacht de oorsprong
- Wet van de veelvuldige verhoudingen (Dalton):
→ Wanneer 2 elementen A en B reageren en meerdere bindingen kunnen vormen, dan is de
verhouding van massa van A en massa van B (zelfde massa) een geheel getal
Atoomtheorie Dalton (postulaten)
1. Enkelvoudige stoffen bestaan uit kleine deeltjes = atomen (niet deelbaar)
2. Scheikundige reactie = scheiden of verenigen atomen ≠ omzetting atomen
3. Verbinding = resultaat van de combinatie van 2 of meer atoomsoorten
2.2 Subatomaire deeltjes
Experiment Rutherford:
Bestraling van dunne metaalfolie met 𝜶- deeltjes
→ sommige deeltjes doorheen folie, sommige teruggeskaatst
→ Atoom = grotendeels ijle ruimte maar met positieve kern
2.3 Atoomsymbolen
1
, 2.4 Atoommassa
= gewogen gemiddelde van de isotopen
2.5 Radioactiviteit
Hoofdstuk 4: Formules en namen (H3)
4.1 Moleculen en ionen
Molecule
Molecuulformule:
Structuurformule:
• Mono atomisch : edelgassen
• poly atomisch: Enkelvoudige stoffen/ verbindingen
Ion
- Kation : Deeltje met pos lading: 𝑁𝑎 + , 𝑁𝐻4+
- Anion : Deeltje met neg lading: 𝐶𝑙 − , 𝑁𝑂3−
- Mono atomische ionen : 𝑁𝑎+ , 𝐶𝑙 −
- Poly atomische ionen: 𝑁𝐻4+ , 𝑁𝑂3−
2
, 4.2 Empirische formule – minimale formule
Vb. waterstofperoxide :
minimale formule = HO
molecuulformule = 𝐻2 𝑂2
structuurformule = H-O-O-H
4.3 Stofhoeveelheid – terminologie
Microschaal: in U
• Nuclidemassa: vb. m 35 Cl : nuclidemassa = 34,97 u
• atoommassa: vb. m Cl : = 35,45 u
• molecuulmassa: vb. m Cl2 = 70,90 u
• Ionmassa: vb. m Na + = 22,99 u
• Formulemassa : vb. m NaCl = 22,99 u + 35,45 u = 57,44 u
Macroschaal: in gram
• 6,02205 x 1023 deeltjes = N A = getal van Avogadro
• 6,02205 x 1023 deeltjes per mol
• Molaire massa (molmassa) (M) = massa van 1 mol deeltjes, uitgedrukt in gram
4.4 Bepalen van de formule van een bestandsdeel
Methode minimale formule
𝑚
1. n =
𝑀
𝐴𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑚𝑜𝑙 (𝑛)
2. 𝐾𝑙𝑒𝑖𝑛𝑠𝑡𝑒 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑚𝑜𝑙 𝑣𝑎𝑛 (1)
3. X2
Methode werkelijke formule
𝑀(𝑃𝑆𝐸)
1. n = 𝑀(𝑚𝑖𝑛𝑖𝑚𝑎𝑙𝑒 𝑓𝑜𝑟𝑚𝑢𝑙𝑒) → je bekomt een getal
2. Minimale formule vermenigvuldigen met dit getal geeft werkelijke formule
4.7 - 4.15 bekijken
3
, Hoofdstuk 9: Reacties tussen deeltjes (H4)
9.1 Chemische vergelijkingen
- Chemische vergelijking geeft verband tussen reagerende stoffen (=reagentia=uitgangsstof) en
reactieproducten weer
Uitgangsstof → reactieproducten
- Voorgetallen of coefficienten duiden aan hoeveel er van elk bestanddeel moet zijn om reactie
in evenwicht te brengen (kan ook veelvoud ervan zijn)
9.2 Berekeningen i.v.m chemische vergelijkingen
Belangrijk stappenplan voor vraagstukken stoichiometrie :
1. Hoeveelheid bestanddeel omzetten in mol
2. Uit stoichiometrie en gegeven stofhoeveelheid, de stofhoeveelheid van gezochte bestanddeel
berekenen
3. Gevonden stofhoeveelheid omzetten naar gevraagde grootheid
Vaak is er een beperkend reagens
9.3 Rendement van een reactie
𝑤𝑒𝑟𝑘𝑒𝑙𝑖𝑗𝑘𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
Rendement (in %) = ∗ 100%
𝑡ℎ𝑒𝑜𝑟𝑒𝑡𝑖𝑠𝑐ℎ𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
9.4 Types chemische reacties
Combinatie reacties (A + B → AB)
- 2 of meer stoffen combineren tot 1 reactieproduct
- Enkelvoudige stof + enkelvoudige stof
- enkelvoudige stof + verbinding
- verbinding + verbinding
Ontledingsreacties (AB → A + B)
- Omgekeerde combinatiereactie
- Uitgangsstof opgesplitst in 2 of meer reactieproducten
- Gebeurt meestal wanneer verbinding energie absorbeert (vb warmte of elektische energie)
- Thermische ontleding (warmte
- Elektrolytische ontleding (elektrolyse)
Uitwisselingsreacties
- atoom of ion in een verbinding wordt vervangen door een ander atoom of
ion
- enkelvoudige uitwisselingsreacties
- metathesereacties (dubbele uitwisseling)
→ in waterig milieu: worden verder bekeken
9.5 Reacties in oplossing
Als we het over oplossingen hebben, bedoelen we waterige oplossingen → altijd water aanwezig
4
Hoofdstuk 1: Elementen (H1)
1.1 Chemische elementen
1.2 Voorkomen en beschikbaarheid
Essentiele elementen in menselijk lichaam:
1. C, H, O, N → Veel voorkomend, basis voor weke delen van het lichaam
2. Ca, P → basis voor hardere bestandsdelen vb. beenderen, tanden,…
3. Andere (K, S, …) → sporenelementen: essentieel voor menselijk lichaam maar dan wel met juiste
concentratie
Hoofdstuk 2: Atoomtheorieën (H2)
2.1 Atoomtheorie van Dalton
Steunt op 3 wetten:
- Wet van behoud van massa (Lavoisier):
→ In een gesloten systeem blijft massa gelijk, ongeacht de scheikundige reacties die plaatsvinden
- Wet van de constante samenstelling (Proust):
→ 2 stoffen met zelfde eigenschappen hebben dezelfde samenstelling, ongeacht de oorsprong
- Wet van de veelvuldige verhoudingen (Dalton):
→ Wanneer 2 elementen A en B reageren en meerdere bindingen kunnen vormen, dan is de
verhouding van massa van A en massa van B (zelfde massa) een geheel getal
Atoomtheorie Dalton (postulaten)
1. Enkelvoudige stoffen bestaan uit kleine deeltjes = atomen (niet deelbaar)
2. Scheikundige reactie = scheiden of verenigen atomen ≠ omzetting atomen
3. Verbinding = resultaat van de combinatie van 2 of meer atoomsoorten
2.2 Subatomaire deeltjes
Experiment Rutherford:
Bestraling van dunne metaalfolie met 𝜶- deeltjes
→ sommige deeltjes doorheen folie, sommige teruggeskaatst
→ Atoom = grotendeels ijle ruimte maar met positieve kern
2.3 Atoomsymbolen
1
, 2.4 Atoommassa
= gewogen gemiddelde van de isotopen
2.5 Radioactiviteit
Hoofdstuk 4: Formules en namen (H3)
4.1 Moleculen en ionen
Molecule
Molecuulformule:
Structuurformule:
• Mono atomisch : edelgassen
• poly atomisch: Enkelvoudige stoffen/ verbindingen
Ion
- Kation : Deeltje met pos lading: 𝑁𝑎 + , 𝑁𝐻4+
- Anion : Deeltje met neg lading: 𝐶𝑙 − , 𝑁𝑂3−
- Mono atomische ionen : 𝑁𝑎+ , 𝐶𝑙 −
- Poly atomische ionen: 𝑁𝐻4+ , 𝑁𝑂3−
2
, 4.2 Empirische formule – minimale formule
Vb. waterstofperoxide :
minimale formule = HO
molecuulformule = 𝐻2 𝑂2
structuurformule = H-O-O-H
4.3 Stofhoeveelheid – terminologie
Microschaal: in U
• Nuclidemassa: vb. m 35 Cl : nuclidemassa = 34,97 u
• atoommassa: vb. m Cl : = 35,45 u
• molecuulmassa: vb. m Cl2 = 70,90 u
• Ionmassa: vb. m Na + = 22,99 u
• Formulemassa : vb. m NaCl = 22,99 u + 35,45 u = 57,44 u
Macroschaal: in gram
• 6,02205 x 1023 deeltjes = N A = getal van Avogadro
• 6,02205 x 1023 deeltjes per mol
• Molaire massa (molmassa) (M) = massa van 1 mol deeltjes, uitgedrukt in gram
4.4 Bepalen van de formule van een bestandsdeel
Methode minimale formule
𝑚
1. n =
𝑀
𝐴𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑚𝑜𝑙 (𝑛)
2. 𝐾𝑙𝑒𝑖𝑛𝑠𝑡𝑒 𝑎𝑎𝑛𝑡𝑎𝑙 𝑚𝑜𝑙 𝑣𝑎𝑛 (1)
3. X2
Methode werkelijke formule
𝑀(𝑃𝑆𝐸)
1. n = 𝑀(𝑚𝑖𝑛𝑖𝑚𝑎𝑙𝑒 𝑓𝑜𝑟𝑚𝑢𝑙𝑒) → je bekomt een getal
2. Minimale formule vermenigvuldigen met dit getal geeft werkelijke formule
4.7 - 4.15 bekijken
3
, Hoofdstuk 9: Reacties tussen deeltjes (H4)
9.1 Chemische vergelijkingen
- Chemische vergelijking geeft verband tussen reagerende stoffen (=reagentia=uitgangsstof) en
reactieproducten weer
Uitgangsstof → reactieproducten
- Voorgetallen of coefficienten duiden aan hoeveel er van elk bestanddeel moet zijn om reactie
in evenwicht te brengen (kan ook veelvoud ervan zijn)
9.2 Berekeningen i.v.m chemische vergelijkingen
Belangrijk stappenplan voor vraagstukken stoichiometrie :
1. Hoeveelheid bestanddeel omzetten in mol
2. Uit stoichiometrie en gegeven stofhoeveelheid, de stofhoeveelheid van gezochte bestanddeel
berekenen
3. Gevonden stofhoeveelheid omzetten naar gevraagde grootheid
Vaak is er een beperkend reagens
9.3 Rendement van een reactie
𝑤𝑒𝑟𝑘𝑒𝑙𝑖𝑗𝑘𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
Rendement (in %) = ∗ 100%
𝑡ℎ𝑒𝑜𝑟𝑒𝑡𝑖𝑠𝑐ℎ𝑒 𝑜𝑝𝑏𝑟𝑒𝑛𝑔𝑠𝑡
9.4 Types chemische reacties
Combinatie reacties (A + B → AB)
- 2 of meer stoffen combineren tot 1 reactieproduct
- Enkelvoudige stof + enkelvoudige stof
- enkelvoudige stof + verbinding
- verbinding + verbinding
Ontledingsreacties (AB → A + B)
- Omgekeerde combinatiereactie
- Uitgangsstof opgesplitst in 2 of meer reactieproducten
- Gebeurt meestal wanneer verbinding energie absorbeert (vb warmte of elektische energie)
- Thermische ontleding (warmte
- Elektrolytische ontleding (elektrolyse)
Uitwisselingsreacties
- atoom of ion in een verbinding wordt vervangen door een ander atoom of
ion
- enkelvoudige uitwisselingsreacties
- metathesereacties (dubbele uitwisseling)
→ in waterig milieu: worden verder bekeken
9.5 Reacties in oplossing
Als we het over oplossingen hebben, bedoelen we waterige oplossingen → altijd water aanwezig
4
