Europese & Belgische
Privaatrechtsgeschiedenis
Leerstof: de commentaar bij de slides, maar opletten! Sommige zaken
(bv data) zijn NTK, zal meegegeven worden in de les
Boek: in principe geen leerstof, maar goed om te gebruiken bij het
leren voor extra uitleg bij de lessen
Studietips oh einde van elke ppt: NTK, louter richtlijnen
Voorbeeldvragen: +/- representatie van de examenvragen, soms
opletten
Leestips, toerismetips, weetjes,..: NTK
Examen: nieuw Privaatrecht is in de maak, je mag op het examen zowel
de oude als de reeds nieuw gemaakte teksten meenemen (onder zelfde
regels)
Overzichtsslide: bevat Asterisk (sterretje) die aantoont welk punt er na
de slide aan bod zal komen
Toont goed in welk deel van de cursus we zitten
ENORM BELANGRIJK!
o Bv vraag op examen: “Bespreek het ius commune op 1
bladzijde” => vereist overzicht, daarvoor zijn de
overzichtsslides
Onderbroken slide: soms wordt op een bep punt op een slide dieper
ingegaan in de volgende slides, daarna teruggegaan naar de
‘onderbroken’ slide
Stel: je zoekt extra info op een site dat wat verschilt van de uitleg tijdens
de les en schrijft dit op examen: vermelden waar je die info hebt
gevonden, toont dat je ijverige student bent & mogelijk extra punten
Interessant: abonneren op de Rechtshistorische Courant (mail naar
sturen)
1
, Onderdeel Externe
Rechtsgeschiedenis
Externe Rechtsgeschiedenis: PowerPoint 1
Inleiding: Wat, waarom en hoe gaan we (in) deze cursus
(PvRGesch) aanpakken?
o Wat?
Recht: het geheel van sanctioneerbare regels die het leven in
een gemeenschap regelen
Rechtsgeschiedenis: de studie vh R doorheen de eeuwen
Belangrijk, want R ≠ logica
Raar: R zou eig moeten voortvloeien uit logica,
want mensen volgen enkel maar regels als ze die
logisch vinden
Heel wat rechtsregels zijn logisch (bv als je iem
schaadt moet je hem vergoeden) waar geen
rechtsgeschiedenis voor nodig is, maar sommige
regels zijn niet logisch
o Bv EOT (Echtscheiding door Onderlinge
Toestemming): wnr een koppel scheidt in
onderling akkoord, zonder ruzie
Als iets kan opgelost worden zonder
ruzie zegt de logica dat je dit kan doen
zonder rechtsregels gwn in het
gemeentehuis, maar toch gebeurt het
niet op deze logische manier: veel
rechtsregels vt + je moet naar de RB
Wrm is dit zo? => niet te begrijpen
met logica, enkel via de gesch
Oorzaak: de K id ME wou niet dat
de mensen uit echt konden
scheiden, enkel van tafel & bed
(apart wonen) => is
blijven hangen
o Bv art 1674 oud BW: “Meer dan 7/12
benadeeld”; zeer moeilijke verwoording voor
‘meer dan de helft benadeeld’
2
, Niet logisch, maar gesch legt dit uit
Soms lijkt iets logisch te zijn, maar is het schijn: gesch
nodig
Bv art 1382 oud BW (nu: art 6.6 BW): als iem
een ander schaadt, moet die dat vergoeden (fout,
schade, causaal verband)
o Lijkt logisch, maar is eig niet zo
o Stel: je bent afgestudeerd & je wordt verliefd
oe medestudent, later krijg je kind
Plots oe wandeling wordt je kind
doodgereden
PvR: de chauffeur is schuldig & moet
betalen => oh moment vd schade is
art 1382 oud BW voor de ouders niet
logisch: je zou liever wraak nemen od
chauffeur ipv nagaan of de 3
cumulatieve vw² van art 1382 oud BW
zijn voldaan
MAAR onze moderne SL sluit wraak uit,
maakt drm regels zoals deze
Opgelet: cursus gaat over zowel het oud BW (van 1804) & het
‘nieuw BW’
BW van 1804: ‘Oud BW’ & Nieuw BW: ‘Belgisch BW
(BBW)’
Rechtsgeschiedenis heeft 2 opdelingen:
1) Intern & Extern
Intern: gaat over de rechtsregels zelf (bv hoe
werd dwaling vroeger ingevuld?)
o Belangrijkste deel, gaat over het R zelf
o MAAR: om het interne R te kennen moet je
het externe R kennen: hoe zijn de regels vh
interne R tot stand gekomen? => de
bronnen vh R
o Naargelang vd maatsch & haar problemen
zal het R er anders uitzien
Extern: de bronnen vh R (deze cursus: OVER
FORMELE!)
o Materiële: zorgen voor R dat ontstaat door
maatsch veranderingen
Bv oe bep moment ontstaat de pc:
daarrond moet R gemaakt worden (bv
voor hackers)
3
, Wat er gebeurt door de maatsch
verandering, gebeurt door de formele
bron van R
o Formele: de zaak die de veranderingen ih R
aanbrengt
Vele soorten: de bevoegde overheid
met wetten, de maatsch met
gewoonte, RS door rechters (hiervoor
gestudeerd), rechtsleer door geleerden
(hiervoor gestudeerd), gewoonte door
maatsch,..
Vroeger (bij Romeins R bv) was
dit niet altijd zo: soms waren
rechters V geleerden louter
boeren zonder kennis oe markt,
niet door mensen met kennis ie
gerechtsgebouw
o Kenbronnen: de zaken die je informeren
over de I van rechtsregels
Nu niet moeilijk: gwn opzoeken
Vroeger lastiger: om iets te weten
moest je hopen dat het opgeschreven
was, en zelfs dan ie taal dat je kon
lezen
2) Publiek & Privaat
Publiek: wnr de overheid erin tussenkomt (bv
aanvraag ve bouwvergunning)
Privaat: tussen private p² onderling (bv pc
verkopen
Onderscheid is recent
o Sommigen zeggen van niet ‘want was al
aanwezig bij de Romeinen’ => klopt, maar
was toen niet van belang, nu wel
Bij Germaanse invallen verdween het
volledig; R vd koning werd hetzelfde
als het R ve andere grondbezitter
beschouwd
Pas in 17e E werd duidelijk het O
belang tegenover het privaat belang
geplaatst
o Nu vooral gebruikt om cursussen te kunnen
indelen (bv Pv- & Pb-rechtsgesch)
Veel problemen met onderscheid:
4
Privaatrechtsgeschiedenis
Leerstof: de commentaar bij de slides, maar opletten! Sommige zaken
(bv data) zijn NTK, zal meegegeven worden in de les
Boek: in principe geen leerstof, maar goed om te gebruiken bij het
leren voor extra uitleg bij de lessen
Studietips oh einde van elke ppt: NTK, louter richtlijnen
Voorbeeldvragen: +/- representatie van de examenvragen, soms
opletten
Leestips, toerismetips, weetjes,..: NTK
Examen: nieuw Privaatrecht is in de maak, je mag op het examen zowel
de oude als de reeds nieuw gemaakte teksten meenemen (onder zelfde
regels)
Overzichtsslide: bevat Asterisk (sterretje) die aantoont welk punt er na
de slide aan bod zal komen
Toont goed in welk deel van de cursus we zitten
ENORM BELANGRIJK!
o Bv vraag op examen: “Bespreek het ius commune op 1
bladzijde” => vereist overzicht, daarvoor zijn de
overzichtsslides
Onderbroken slide: soms wordt op een bep punt op een slide dieper
ingegaan in de volgende slides, daarna teruggegaan naar de
‘onderbroken’ slide
Stel: je zoekt extra info op een site dat wat verschilt van de uitleg tijdens
de les en schrijft dit op examen: vermelden waar je die info hebt
gevonden, toont dat je ijverige student bent & mogelijk extra punten
Interessant: abonneren op de Rechtshistorische Courant (mail naar
sturen)
1
, Onderdeel Externe
Rechtsgeschiedenis
Externe Rechtsgeschiedenis: PowerPoint 1
Inleiding: Wat, waarom en hoe gaan we (in) deze cursus
(PvRGesch) aanpakken?
o Wat?
Recht: het geheel van sanctioneerbare regels die het leven in
een gemeenschap regelen
Rechtsgeschiedenis: de studie vh R doorheen de eeuwen
Belangrijk, want R ≠ logica
Raar: R zou eig moeten voortvloeien uit logica,
want mensen volgen enkel maar regels als ze die
logisch vinden
Heel wat rechtsregels zijn logisch (bv als je iem
schaadt moet je hem vergoeden) waar geen
rechtsgeschiedenis voor nodig is, maar sommige
regels zijn niet logisch
o Bv EOT (Echtscheiding door Onderlinge
Toestemming): wnr een koppel scheidt in
onderling akkoord, zonder ruzie
Als iets kan opgelost worden zonder
ruzie zegt de logica dat je dit kan doen
zonder rechtsregels gwn in het
gemeentehuis, maar toch gebeurt het
niet op deze logische manier: veel
rechtsregels vt + je moet naar de RB
Wrm is dit zo? => niet te begrijpen
met logica, enkel via de gesch
Oorzaak: de K id ME wou niet dat
de mensen uit echt konden
scheiden, enkel van tafel & bed
(apart wonen) => is
blijven hangen
o Bv art 1674 oud BW: “Meer dan 7/12
benadeeld”; zeer moeilijke verwoording voor
‘meer dan de helft benadeeld’
2
, Niet logisch, maar gesch legt dit uit
Soms lijkt iets logisch te zijn, maar is het schijn: gesch
nodig
Bv art 1382 oud BW (nu: art 6.6 BW): als iem
een ander schaadt, moet die dat vergoeden (fout,
schade, causaal verband)
o Lijkt logisch, maar is eig niet zo
o Stel: je bent afgestudeerd & je wordt verliefd
oe medestudent, later krijg je kind
Plots oe wandeling wordt je kind
doodgereden
PvR: de chauffeur is schuldig & moet
betalen => oh moment vd schade is
art 1382 oud BW voor de ouders niet
logisch: je zou liever wraak nemen od
chauffeur ipv nagaan of de 3
cumulatieve vw² van art 1382 oud BW
zijn voldaan
MAAR onze moderne SL sluit wraak uit,
maakt drm regels zoals deze
Opgelet: cursus gaat over zowel het oud BW (van 1804) & het
‘nieuw BW’
BW van 1804: ‘Oud BW’ & Nieuw BW: ‘Belgisch BW
(BBW)’
Rechtsgeschiedenis heeft 2 opdelingen:
1) Intern & Extern
Intern: gaat over de rechtsregels zelf (bv hoe
werd dwaling vroeger ingevuld?)
o Belangrijkste deel, gaat over het R zelf
o MAAR: om het interne R te kennen moet je
het externe R kennen: hoe zijn de regels vh
interne R tot stand gekomen? => de
bronnen vh R
o Naargelang vd maatsch & haar problemen
zal het R er anders uitzien
Extern: de bronnen vh R (deze cursus: OVER
FORMELE!)
o Materiële: zorgen voor R dat ontstaat door
maatsch veranderingen
Bv oe bep moment ontstaat de pc:
daarrond moet R gemaakt worden (bv
voor hackers)
3
, Wat er gebeurt door de maatsch
verandering, gebeurt door de formele
bron van R
o Formele: de zaak die de veranderingen ih R
aanbrengt
Vele soorten: de bevoegde overheid
met wetten, de maatsch met
gewoonte, RS door rechters (hiervoor
gestudeerd), rechtsleer door geleerden
(hiervoor gestudeerd), gewoonte door
maatsch,..
Vroeger (bij Romeins R bv) was
dit niet altijd zo: soms waren
rechters V geleerden louter
boeren zonder kennis oe markt,
niet door mensen met kennis ie
gerechtsgebouw
o Kenbronnen: de zaken die je informeren
over de I van rechtsregels
Nu niet moeilijk: gwn opzoeken
Vroeger lastiger: om iets te weten
moest je hopen dat het opgeschreven
was, en zelfs dan ie taal dat je kon
lezen
2) Publiek & Privaat
Publiek: wnr de overheid erin tussenkomt (bv
aanvraag ve bouwvergunning)
Privaat: tussen private p² onderling (bv pc
verkopen
Onderscheid is recent
o Sommigen zeggen van niet ‘want was al
aanwezig bij de Romeinen’ => klopt, maar
was toen niet van belang, nu wel
Bij Germaanse invallen verdween het
volledig; R vd koning werd hetzelfde
als het R ve andere grondbezitter
beschouwd
Pas in 17e E werd duidelijk het O
belang tegenover het privaat belang
geplaatst
o Nu vooral gebruikt om cursussen te kunnen
indelen (bv Pv- & Pb-rechtsgesch)
Veel problemen met onderscheid:
4
