GESCHIEDENIS EN BASISBEGRIPPEN IN DE LOGOPEDIE 1
H1: LOGOPEDIE: EEN TOEGEPASTE WETENSCHAP
1. WAT IS LOGOPEDIE
1.1. DEFINIËRING
<Logos (Gr.) = woord, rede, verstand < paidea (Gr.) = opleiding
Logopedie = “onderricht in zuiver spreken en stemgebruik”
Logopedist = “spraakleraar” (Van Dale)
- Preventie
- Onderzoek
- Therapie
- Wetenschappelijke studie van communicatiestoornissen
o Gesproken en geschreven taal
o Non-verbale communicatie
1.2. COMMUNICATIE
Een logopedist werkt met de
zender, als er een probleem zich
voordoet bij de zender van de
communicatie
Verbale communicatie: er wordt
gecommuniceerd via woorden
Non-verbaal: zonder woorden
Visueel-manuele
communicatie:
bewegingen/posities met de
handen
1.3. COMMUNICATIESTOORNISSEN
Logopedie: voorkomen, onderzoeken, behandelen
- Heel wat stoornissen
- Classificatie: een noodzaak
o Klinisch (onderzoek en behandeling van patiënten
§ Logopedisten moeten dezelfde terminologie hanteren
o Didactisch (opleiding van logopedisten en andere hulpverleners)
o Wetenschappelijk (onderzoek en onderzoeksresultaten)
o Sociaal-maatschappelijk (contact met terugbetalingsinstanties)
§ Welke soort stoornis (spraak, taal, …)
1
,Classificatie naargelang de OORZAAK (etiologisch)
- Organische stoornissen – lichamelijke afwijking
- Functionele stoornissen – geen lichamelijke afwijking
- Anatomisch niets aan de hand, maar de wijze waarop is het probleem
- Voordeel: vergemakkelijkt communicatie met artsen
- Nadelen: verwijzen niet naar het communicatiegedrag van de patiënt (welke
aspecten van communicatie gestoord zijn), stoornis gevolg van meer dan 1 factor,
verschillende oorzaken toch zelfde therapie
Classificatie naargelang het TIJDSTIP VAN ONTSTAAN
- Ontwikkelingsstoornissen:
o Taalstoornissen ten gevolge van autisme
o Rotacisme (r stoornis)
- Verworven stoornissen (treden op na een periode van normale ontwikkeling)
- Te algemeen, zegt enkel iets over moment van ontstaan
Classificatie: SPRAAK-, TAAL- EN GEHOORSTOORNISSEN
- Spraak: hoorbaar maken van woorden
o Stoornis van de articulatie, klanken, vloeiendheid, stem
- Taal: begrip en gebruik van gesproken, geschreven of andere symbolen
o Gestoord begrip/taalgebruik van gesproken/geschreven woorden/symbolen
o Taalvorm, taalinhoud en taalinhoud
- Gehoor: auditief systeem, het horen
o Aantasting van auditief systeem
(Klinische indeling: uitgaande van de types patiënten/cliënten die logopedisten onderzoeken en
behandelen – bespreken in deel 2)
Classificatie cf. klinische praktijk
- Spraak na laryngectomie
- Stemstoornissen
- Articulatiestoornissen > spraakstoornissen
- Taalontwikkelingsstoornissen
- Dyslexie, dysorthografie, dysgrafie, dyscalculie
- Stotteren en broddelen
- Afasie, dysartrie, apraxie en ander neurogene communicatiestoornissen
- Niet-verbale logopedische stoornissen
2
,Gevolgen van de stoornis voor de patiënt (WHO)
- Stoornis
= impairment
= structurele afwijking of functionele verstoring van het lichaam en een persoon
= bv. kenmerk van stotteren
- Persoon met een stoornis
= disability of beperking
= verlies of vermindering in het functioneren van het lichaam of een persoon
= recent (cfr ICF-classificatie): activities = beperking op activiteit
= bv. in hoever haperingen de persoon hinderen om een gesprek te voeren
- Gevolgen voor de persoon met de stoornis
= handicap
= nadeel dat de persoon ondervindt van de stoornis
= recent (ICIDH > ICF classificatie): participation = beperking op deelname
= bv. In heover de patiënt afziet van deelname aan het sociale leven
Stotteren -> niet goed converseren ->
sociaal isolement
1.4. COMMUNICATIESTOORNISSEN EN MEER
Logopedie richt zich op normale communicatie
- Uitspraak van de /r/
o Regio
o Leeftijd
Optimale communicatie (personen met typisch sprekersberoep: leerkracht, zangers,…)
Uitbreiding met stoornissen buiten de communicatie
- Dysfagie (moeilijkheden bij het slikken)
- Afwijkende mondgewoontes (mondademen en duimzuigen)
3
, 1.5. WETENSCHAP
- Toegepaste wetenschap
o Met direct praktische relevantie
§ Hoe best een stoornis voorkomen
§ Hoe best een stoornis detecteren
§ Welke behandeling werkt het best
o Toepassing van andere disciplines
§ Linguïstiekn geneeskunde, psychologie, pedagogie, fysica,…
2. OPLEIDING EN BEROEP
Zie tabel 1.1 opdracht
Voorwaarden om als logopedist erkend te zijn:
- Houder van diploma min 3j hoger onderwijs met volledig leerplan + via bijscholing
kennis en vaardigheden mbt beroep onderhouden
o Leerprogramma: theoretische opleiding in alg. anatomie/psychologie/…
o Theoretische + praktische opleiding van eval/prev/behand spraak-, taal-, stem-,
gehoo-, evenwichts-…-stoornissen
o Stages (600u) + eindwerk
Universiteiten (5jaar) Hogescholen (3 jaar)
- Katholieke Universiteit - Arteveldehogeschool Gent
Leuven - Hogeschool Gent
- Universiteit Gent - Vives Hogeschool Brugge
- Thomas More Antwerpen
- Beroepsverenigingen
o Beschermen/promoten het beroep van een logopedist
o Vlaamse Vereniging voor Logopedisten (VVL)
3. VAKLITERATUUR
Verschillende wetenschappelijke logopedische tijdschriften (zie overzicht p18) + OPDRACHT!!!
4
H1: LOGOPEDIE: EEN TOEGEPASTE WETENSCHAP
1. WAT IS LOGOPEDIE
1.1. DEFINIËRING
<Logos (Gr.) = woord, rede, verstand < paidea (Gr.) = opleiding
Logopedie = “onderricht in zuiver spreken en stemgebruik”
Logopedist = “spraakleraar” (Van Dale)
- Preventie
- Onderzoek
- Therapie
- Wetenschappelijke studie van communicatiestoornissen
o Gesproken en geschreven taal
o Non-verbale communicatie
1.2. COMMUNICATIE
Een logopedist werkt met de
zender, als er een probleem zich
voordoet bij de zender van de
communicatie
Verbale communicatie: er wordt
gecommuniceerd via woorden
Non-verbaal: zonder woorden
Visueel-manuele
communicatie:
bewegingen/posities met de
handen
1.3. COMMUNICATIESTOORNISSEN
Logopedie: voorkomen, onderzoeken, behandelen
- Heel wat stoornissen
- Classificatie: een noodzaak
o Klinisch (onderzoek en behandeling van patiënten
§ Logopedisten moeten dezelfde terminologie hanteren
o Didactisch (opleiding van logopedisten en andere hulpverleners)
o Wetenschappelijk (onderzoek en onderzoeksresultaten)
o Sociaal-maatschappelijk (contact met terugbetalingsinstanties)
§ Welke soort stoornis (spraak, taal, …)
1
,Classificatie naargelang de OORZAAK (etiologisch)
- Organische stoornissen – lichamelijke afwijking
- Functionele stoornissen – geen lichamelijke afwijking
- Anatomisch niets aan de hand, maar de wijze waarop is het probleem
- Voordeel: vergemakkelijkt communicatie met artsen
- Nadelen: verwijzen niet naar het communicatiegedrag van de patiënt (welke
aspecten van communicatie gestoord zijn), stoornis gevolg van meer dan 1 factor,
verschillende oorzaken toch zelfde therapie
Classificatie naargelang het TIJDSTIP VAN ONTSTAAN
- Ontwikkelingsstoornissen:
o Taalstoornissen ten gevolge van autisme
o Rotacisme (r stoornis)
- Verworven stoornissen (treden op na een periode van normale ontwikkeling)
- Te algemeen, zegt enkel iets over moment van ontstaan
Classificatie: SPRAAK-, TAAL- EN GEHOORSTOORNISSEN
- Spraak: hoorbaar maken van woorden
o Stoornis van de articulatie, klanken, vloeiendheid, stem
- Taal: begrip en gebruik van gesproken, geschreven of andere symbolen
o Gestoord begrip/taalgebruik van gesproken/geschreven woorden/symbolen
o Taalvorm, taalinhoud en taalinhoud
- Gehoor: auditief systeem, het horen
o Aantasting van auditief systeem
(Klinische indeling: uitgaande van de types patiënten/cliënten die logopedisten onderzoeken en
behandelen – bespreken in deel 2)
Classificatie cf. klinische praktijk
- Spraak na laryngectomie
- Stemstoornissen
- Articulatiestoornissen > spraakstoornissen
- Taalontwikkelingsstoornissen
- Dyslexie, dysorthografie, dysgrafie, dyscalculie
- Stotteren en broddelen
- Afasie, dysartrie, apraxie en ander neurogene communicatiestoornissen
- Niet-verbale logopedische stoornissen
2
,Gevolgen van de stoornis voor de patiënt (WHO)
- Stoornis
= impairment
= structurele afwijking of functionele verstoring van het lichaam en een persoon
= bv. kenmerk van stotteren
- Persoon met een stoornis
= disability of beperking
= verlies of vermindering in het functioneren van het lichaam of een persoon
= recent (cfr ICF-classificatie): activities = beperking op activiteit
= bv. in hoever haperingen de persoon hinderen om een gesprek te voeren
- Gevolgen voor de persoon met de stoornis
= handicap
= nadeel dat de persoon ondervindt van de stoornis
= recent (ICIDH > ICF classificatie): participation = beperking op deelname
= bv. In heover de patiënt afziet van deelname aan het sociale leven
Stotteren -> niet goed converseren ->
sociaal isolement
1.4. COMMUNICATIESTOORNISSEN EN MEER
Logopedie richt zich op normale communicatie
- Uitspraak van de /r/
o Regio
o Leeftijd
Optimale communicatie (personen met typisch sprekersberoep: leerkracht, zangers,…)
Uitbreiding met stoornissen buiten de communicatie
- Dysfagie (moeilijkheden bij het slikken)
- Afwijkende mondgewoontes (mondademen en duimzuigen)
3
, 1.5. WETENSCHAP
- Toegepaste wetenschap
o Met direct praktische relevantie
§ Hoe best een stoornis voorkomen
§ Hoe best een stoornis detecteren
§ Welke behandeling werkt het best
o Toepassing van andere disciplines
§ Linguïstiekn geneeskunde, psychologie, pedagogie, fysica,…
2. OPLEIDING EN BEROEP
Zie tabel 1.1 opdracht
Voorwaarden om als logopedist erkend te zijn:
- Houder van diploma min 3j hoger onderwijs met volledig leerplan + via bijscholing
kennis en vaardigheden mbt beroep onderhouden
o Leerprogramma: theoretische opleiding in alg. anatomie/psychologie/…
o Theoretische + praktische opleiding van eval/prev/behand spraak-, taal-, stem-,
gehoo-, evenwichts-…-stoornissen
o Stages (600u) + eindwerk
Universiteiten (5jaar) Hogescholen (3 jaar)
- Katholieke Universiteit - Arteveldehogeschool Gent
Leuven - Hogeschool Gent
- Universiteit Gent - Vives Hogeschool Brugge
- Thomas More Antwerpen
- Beroepsverenigingen
o Beschermen/promoten het beroep van een logopedist
o Vlaamse Vereniging voor Logopedisten (VVL)
3. VAKLITERATUUR
Verschillende wetenschappelijke logopedische tijdschriften (zie overzicht p18) + OPDRACHT!!!
4
