THOMAS MORE WIJZE LESSEN – DIGITALE DIDACTIE – 12 BOUWSTENEN
➢ Samenvatting per bouwsteen
➢ Aanzet overlegvragen voor het schoolteam
INHOUD
Thomas More Wijze lessen – digitale didactie – 12 bouwstenen 1
Krachtig effectief leren via twaalf bouwstenen 2
Bouwsteen 1 – Activeer relevante voorkennis (35-46) 3
Bouwsteen 2 – Geef duidelijke, gestructureerde en uitdagende instructie (47-60) 5
Bouwsteen 3 – Gebruik voorbeelden (61-76) 7
Bouwsteen 4 – Combineer woord en beeld (77-94) 8
Bouwsteen 5 – Laat leerstof actief verwerken (95-110) 11
Bouwsteen 6 – Zoek manieren om te achterhalen of de hele klas het begrepen heeft (111-126) 13
Bouwsteen 7 – Ondersteun bij moeilijke opdrachten (127-138) 15
Bouwsteen 8 – Spreid oefening met leerstof in de tijd (139-150) 17
Bouwsteen 9 – Zorg voor afwisseling in oefentypes (151- 166) 18
Bouwsteen 10 – Gebruik toetsing als leer- en oefenstrategie (167-180) 20
Bouwsteen 11 – Geef feedback die leerlingen aan het denken zet (181-194) 21
Bouwsteen 12 – leer je leerlingen effectief leren (195-203) 24
Overlegvragen 26
De vragen tot afsprakenfiche 26
,KRACHTIG EFFECTIEF LEREN VIA TWAALF BOUWSTENEN
Krachtig effectief leren
- Wetenschappelijk onderbouwde aanpakken terugkerend in elke les.
- Geen spectaculaire veranderingen, geen trucjes, maar een aanpak op lange termijn.
- De leerkracht doet ertoe: herkenbare patronen en duurzame kennisopbouw – sterker worden
als leerkracht – competentiegericht ontwikkelen en bewust lesgeven.
voldoende herhaling efficiëntere lessen
activeren voorkennis leerlingen leren beter
verankering leerlingen onthouden beter
actieve verwerking tijdswinst en succeservaring
Inzichten
, BOUWSTEEN 1 – ACTIVEER RELEVANTE VOORKENNIS (35-46)
Waarom voorkennis activeren belangrijk is
Voorkennis is wat een leerling al weet over een onderwerp. Die kennis vormt het anker waaraan nieuwe
leerstof wordt opgehangen.
Nieuwe leerstof begrijpen lukt beter als de leerling er iets aan kan koppelen. Zonder voorkennis blijft de
leerstof “los” en is de kans op vergeten groter.
Wat zegt de wetenschap?
• Leren is geen leeg blad/ geen lege emmer: elke leerling komt met voorkennis de klas binnen.
• Voorkennis bepaalt wat opvalt, wat wordt onthouden en hoe iets wordt geïnterpreteerd.
• Als de voorkennis onjuist of onvolledig is, moet die eerst bijgestuurd worden.
Wat zijn effectieve strategieën om voorkennis te activeren?
1. Duidelijke, inhoudelijke vragen stellen
Stel gerichte vragen die aansluiten bij het onderwerp. Vermijd vage vragen als “Wat weet je al over…?”
Voorbeeld:
Bij een les over ‘regen’ in de kleuterklas: “Wanneer zie je water uit de lucht vallen? Waar komt dat water
vandaan?”
2. Gebruik maken van beeld, geluid of voorwerpen
Visuele of auditieve stimuli wekken voorkennis sneller op.
Voorbeeld:
Toon een foto van een spin en laat leerlingen beschrijven wat ze zien en weten.
3. Associaties laten maken
Laat leerlingen zelf verbanden leggen: met woorden, ideeën of eerdere lessen.
Voorbeeld:
Laat leerlingen bij het woord ‘herfst’ vijf woorden opschrijven die ze eraan koppelen.
4. Korte herhaling van vorige leerstof
Brug maken tussen les X en les Y: “Weet je nog wat we leerden over...?”
Voorbeeld voor een les over breuken: “Weet je nog hoe we vorige week met pizza’s werkten? Hoeveel
stukken telden we toen?”
5. Graphic organizers gebruiken
Schema’s en conceptkaarten helpen om kennis visueel te structureren.
Voorbeeld:
Laat leerlingen een mindmap maken met alles wat ze al weten over ‘de lente’.
6. Verhalen of persoonlijke ervaringen gebruiken
Een herkenbare situatie of verhaal zorgt voor betrokkenheid én activering van kennis.
Voorbeeld:
“Ik stapte deze ochtend door plassen… wat betekent dat over het weer?”
Wat als voorkennis ontbreekt of fout is?
• Corrigeer misvattingen expliciet. Wacht niet tot het ‘wel zal beteren’.
• Bouw voorkennis op voor je verdergaat. Soms is er een kleine pre-teaching nodig.
• Check wat leerlingen al denken of weten (ook in coöperatieve werkvormen).
Voorbeeld:
Leerlingen denken dat de maan licht geeft. Laat hen dit bespreken in duo’s, toon daarna een video die het
correct uitlegt.
Voordelen van voorkennis activeren
• Nieuwe leerstof wordt sneller en beter begrepen.
• Leerlingen zijn meer betrokken.
➢ Samenvatting per bouwsteen
➢ Aanzet overlegvragen voor het schoolteam
INHOUD
Thomas More Wijze lessen – digitale didactie – 12 bouwstenen 1
Krachtig effectief leren via twaalf bouwstenen 2
Bouwsteen 1 – Activeer relevante voorkennis (35-46) 3
Bouwsteen 2 – Geef duidelijke, gestructureerde en uitdagende instructie (47-60) 5
Bouwsteen 3 – Gebruik voorbeelden (61-76) 7
Bouwsteen 4 – Combineer woord en beeld (77-94) 8
Bouwsteen 5 – Laat leerstof actief verwerken (95-110) 11
Bouwsteen 6 – Zoek manieren om te achterhalen of de hele klas het begrepen heeft (111-126) 13
Bouwsteen 7 – Ondersteun bij moeilijke opdrachten (127-138) 15
Bouwsteen 8 – Spreid oefening met leerstof in de tijd (139-150) 17
Bouwsteen 9 – Zorg voor afwisseling in oefentypes (151- 166) 18
Bouwsteen 10 – Gebruik toetsing als leer- en oefenstrategie (167-180) 20
Bouwsteen 11 – Geef feedback die leerlingen aan het denken zet (181-194) 21
Bouwsteen 12 – leer je leerlingen effectief leren (195-203) 24
Overlegvragen 26
De vragen tot afsprakenfiche 26
,KRACHTIG EFFECTIEF LEREN VIA TWAALF BOUWSTENEN
Krachtig effectief leren
- Wetenschappelijk onderbouwde aanpakken terugkerend in elke les.
- Geen spectaculaire veranderingen, geen trucjes, maar een aanpak op lange termijn.
- De leerkracht doet ertoe: herkenbare patronen en duurzame kennisopbouw – sterker worden
als leerkracht – competentiegericht ontwikkelen en bewust lesgeven.
voldoende herhaling efficiëntere lessen
activeren voorkennis leerlingen leren beter
verankering leerlingen onthouden beter
actieve verwerking tijdswinst en succeservaring
Inzichten
, BOUWSTEEN 1 – ACTIVEER RELEVANTE VOORKENNIS (35-46)
Waarom voorkennis activeren belangrijk is
Voorkennis is wat een leerling al weet over een onderwerp. Die kennis vormt het anker waaraan nieuwe
leerstof wordt opgehangen.
Nieuwe leerstof begrijpen lukt beter als de leerling er iets aan kan koppelen. Zonder voorkennis blijft de
leerstof “los” en is de kans op vergeten groter.
Wat zegt de wetenschap?
• Leren is geen leeg blad/ geen lege emmer: elke leerling komt met voorkennis de klas binnen.
• Voorkennis bepaalt wat opvalt, wat wordt onthouden en hoe iets wordt geïnterpreteerd.
• Als de voorkennis onjuist of onvolledig is, moet die eerst bijgestuurd worden.
Wat zijn effectieve strategieën om voorkennis te activeren?
1. Duidelijke, inhoudelijke vragen stellen
Stel gerichte vragen die aansluiten bij het onderwerp. Vermijd vage vragen als “Wat weet je al over…?”
Voorbeeld:
Bij een les over ‘regen’ in de kleuterklas: “Wanneer zie je water uit de lucht vallen? Waar komt dat water
vandaan?”
2. Gebruik maken van beeld, geluid of voorwerpen
Visuele of auditieve stimuli wekken voorkennis sneller op.
Voorbeeld:
Toon een foto van een spin en laat leerlingen beschrijven wat ze zien en weten.
3. Associaties laten maken
Laat leerlingen zelf verbanden leggen: met woorden, ideeën of eerdere lessen.
Voorbeeld:
Laat leerlingen bij het woord ‘herfst’ vijf woorden opschrijven die ze eraan koppelen.
4. Korte herhaling van vorige leerstof
Brug maken tussen les X en les Y: “Weet je nog wat we leerden over...?”
Voorbeeld voor een les over breuken: “Weet je nog hoe we vorige week met pizza’s werkten? Hoeveel
stukken telden we toen?”
5. Graphic organizers gebruiken
Schema’s en conceptkaarten helpen om kennis visueel te structureren.
Voorbeeld:
Laat leerlingen een mindmap maken met alles wat ze al weten over ‘de lente’.
6. Verhalen of persoonlijke ervaringen gebruiken
Een herkenbare situatie of verhaal zorgt voor betrokkenheid én activering van kennis.
Voorbeeld:
“Ik stapte deze ochtend door plassen… wat betekent dat over het weer?”
Wat als voorkennis ontbreekt of fout is?
• Corrigeer misvattingen expliciet. Wacht niet tot het ‘wel zal beteren’.
• Bouw voorkennis op voor je verdergaat. Soms is er een kleine pre-teaching nodig.
• Check wat leerlingen al denken of weten (ook in coöperatieve werkvormen).
Voorbeeld:
Leerlingen denken dat de maan licht geeft. Laat hen dit bespreken in duo’s, toon daarna een video die het
correct uitlegt.
Voordelen van voorkennis activeren
• Nieuwe leerstof wordt sneller en beter begrepen.
• Leerlingen zijn meer betrokken.
