HOOFDSTUK 2: De Engelse constitutionele Traditie
Inleiding.
Boris Johnson had zitting parlement opgeschort enkele eenheden hadden hier bezwaar tegen,
aangevochten uitgemond op rechtszaak: Miller Too
Mijlpaal in politieke en constitutionele geschiedenis Engeland en VK
Citaat:
- In de opinie vh hoogste gerechtshof is er een materiële constitutie (niet volledig geschreven)
- Die constitutie is over eeuwen heen gegroeid
Einde citaat = bronnen: common law, statues1, conventions and practices2
- Om de constitutie te begrijpen moet je nr geschiedenis en bronnen gaan kijken
1. Engeland: politieke achtergrond
Band houden met de politieke geschiedenis!
Engelse politieke geschiedenis: indruk van continuïteit
Kan waar zijn maar het is niet omdat Engeland geen grote régimeveranderingen
kende dat er geen breuklijnen zijn
Breuklijnen vooral gaan zoeken in sociaal-economische verschuivingen
(Lange termijn verschuivingen)
Begin Tweede ME (1066 = symb datum): Engeland als koninkrijk3 = een politieke eenheid
- FR: koninkrijk
Deze hebben niet per se een belangrijke politieke macht
Britse eilanden: Engeland w geconfronteerd met kleine buurlanden: probeert hen te
overmeesteren geostrategisch belang dat ze geheel eilanden controleert:
- Wales al vanaf ME: geannexeerd in Engelse koninkrijk, sterkste Engelse invloed
o Brexit-referendum: Noord-Ieren, Schotten meerderheid tegen Brexit
Wales, Engeland meerderheid voor
o Engels recht (Common law incl. rechterlijke organisatie) geldt niet in geheel vd
Britse eilanden: enkel in Engeland en Wales
CONCLUSIE: Wales veel hechter bij Engeland!
- Schotland: later geïncorporeerd (in eerst GB = personele unie) en in begin 18e E in sterkere
politieke unie, schotse rechterlijke organisatie ≠ als in Engeland & Wales
- Ierland: pas tot de unie (VK) begin 19e E, vanaf 19e E minder cultureel geïnteresseerd
Meer roep nr “own rule”4
1
Wetten
2
Constitutioneel gewoonterecht
3
Het is een reeële politieke entiteit. Groot verschil tss Engeland, Frankrijk en Duitsland.
Bij Fr en Duitsland geen echte macht, vooral symbolisch, niet per se bel pol macht
4
Zelfbestuur
1
, Uitgegroeid tot onafhankelijk grootste deel Ierland
!! Hoe langer, intensiever de annexatie in Engeland was des te sterker de band vandaag
met Engeland
Aandeel Engelse bevolking in geheel VK5 = 83%
Moeilijk vr andere andere regio’s om stem te laten horen
BREXIT: Bevoegdheden die vroeger aan Schotland etc. gegeven werden (zoals landbouwpolitiek,
visserij, …). Deze werden doorgegeven aan de EU waardoor men verwacht dat deze ook zouden
teruggegeven worden aan die eilanden.
MAAR dit gebeurde niet opdat ze bij Engeland zouden moeten blijven
Geen verlies voor Engeland WANT de functies werden toch al door de EU uitgevoerd.
Er komt enkel bij voor hun
MAAR: nu na Brexit: Engeland wil Schotland etc niet teruggeven.
Tot +- 20e E Engeland heeft politieke controle over Engelse eilanden
19e E (NT): staatskolonialisme6 (voor staatskolonialisme: handelscompagnieën)
Vanaf ME: eigen aspect politieke geschiedenis: eigen vorm v parlement en rechtstraditie
- Eigen vorm v parlement: belangengroepen (adel & burgerij) zijn vertegenwoordigd in een
permanente instelling (Parlement) en kunnen deze t.o.v. de kroon/ regering laten gelden
- Rechtstraditie:
o Omdat Engeland een echte politieke eenheid/ rechtstaat is kan vanaf 2e ME door
de koninklijke rechtbanken een recht w ontwikkeld dat uniform is voor het hele
koninkrijk (Engeland & Wales) Common Law
o Ook het Hogerhuis7 en het Lagerhuis8 w geïntroduceerd (bicamerisme)
Een vorst (absolutisme) kan boven de wet kan staan.
Nieuwe Tijd:
Politiek model op het continent in die tijd. Bij nieuwe Stuart- dynastie, begint hij te streven nr
onverdeelde interne soevereiniteit
- “Absolutistische tendensen” (vooral op Europese continent model): meestal 1 vorst met alle
macht en hij kan boven die wet staan
- “Stuart-dynastie” (Engeland) (17e E): streven naar absolutisme conflict met belangen in
parlement
Strijd mondt uit in burgeroorlog (1642-1649): royalisten vs parlementsgezinden (=winnaars)
MAAR geen overheersing parlement
Legeraanvoerder Cromwell gaat militaire dictatuur “protectorate” (1653-1660) voeren
onder het “Commonwealth” (1649-1653 en 1659-1660) & heft belastingen
5
Engeland, Wales, Schotland en Ierland
6
“British Empire”
7
House of Lords (clerus & erfelijke adel)
8
House of Commons
2
, Bij nieuwe verkiezingen, Stuarts terug verkozen: na Cromwell “regime Stuart monarch”9
(Commonwealth verdwijnt) komt terug (1660- 1688)
= RESTAURATIE!
MAAR spanningen tussen belangengroepen en kroon
Uiteindelijk loopt koning Jacobus II weg: w vervangen
Belangengroepen gaan akkoord met politiek waar ze niet worden betrokken zowel
onder Cromwell als Stuarts
Onder dictatuur Cromwell: Stuarts zitten in Frankrijk (waar absolutisme heerst) en
willen dit ook doorvoeren (met restauratie zelfde spanning parlement 10)
Kan leiden tot nieuwe burgeroorlog
1688: Koning vlucht en belangengroepen maken gebruik om macht koning op te vullen met
schoonzoon James II Stuart = Willem van Oranje
Zonder burgeroorlog: dus achteraf: “Glorious Revolution” genoemd
1689: Context: Lodewijk XIV aan top vd macht (Frankrijk is grootste Europese mogendheid:
absolutisme bezig met Versailles11 te bouwen)
Wat gebeurt in Engeland = atypisch voor wat gebeurt op continent
Bill of Rights (1689)
= akte waarin fundamentele rechten worden geconverteerd 12 (= constitutionele akte)
Politiek compromis bij het aantreden van Mary (Stuart) en William (Of Orange) als vorst na de
vlucht van Jacobus II Stuart)
- Er wordt zeer duidelijk vernoemd dat de koning onderworpen/ gebonden is aan de
rechtsregels13
- Rechtstaat dmv een legitimiteitsbeginsel waaraan de uitvoerende macht onderworpen is.
- ! Contrast met rest v Europa: absolutisme NIET gebonden aan rechtsregels
- Royal Prerogative14 w zeer sterk beperkt
- Primaatschap parlement sterk nr voor gebracht
1. Aanhef
2. Grieven tegen Jacobus II
omdat men hier nr een nieuwe vorst komt moet men de huidige vorst deligitimiteren
(zeggen wat hij fout deed aan het behoorlijk bestuur, benoemen als tirannie geen
gehoorzaamheid meer verschuldigd)
3. Nieuwe verkiezingen van een (Protestants) Parlement
4. Verklaring vd ‘oude vrijheden en rechten’
5. Aanvaarding vd verklaring als voorwaarde voor de toewijzing vh koningschap
6. Aanpassing vd eedformules
9
Commonwealth verdwijnt
10
= belangengroepen (in het parlement vertegenwoordigd) en de kroon
11
Politiek statement, uitdrukking absolutisme en van wat politieke macht is
12
In VS verwijst Bill of Rights nr 2e luik Amerikaanse constitutie
13
Op dit moment/ tot dan gold nog dat de koning niet gebonden was
14
Rechten die de koning vanuit de traditie (Common Law) zal hebben BV: belastingen heffen
3
Inleiding.
Boris Johnson had zitting parlement opgeschort enkele eenheden hadden hier bezwaar tegen,
aangevochten uitgemond op rechtszaak: Miller Too
Mijlpaal in politieke en constitutionele geschiedenis Engeland en VK
Citaat:
- In de opinie vh hoogste gerechtshof is er een materiële constitutie (niet volledig geschreven)
- Die constitutie is over eeuwen heen gegroeid
Einde citaat = bronnen: common law, statues1, conventions and practices2
- Om de constitutie te begrijpen moet je nr geschiedenis en bronnen gaan kijken
1. Engeland: politieke achtergrond
Band houden met de politieke geschiedenis!
Engelse politieke geschiedenis: indruk van continuïteit
Kan waar zijn maar het is niet omdat Engeland geen grote régimeveranderingen
kende dat er geen breuklijnen zijn
Breuklijnen vooral gaan zoeken in sociaal-economische verschuivingen
(Lange termijn verschuivingen)
Begin Tweede ME (1066 = symb datum): Engeland als koninkrijk3 = een politieke eenheid
- FR: koninkrijk
Deze hebben niet per se een belangrijke politieke macht
Britse eilanden: Engeland w geconfronteerd met kleine buurlanden: probeert hen te
overmeesteren geostrategisch belang dat ze geheel eilanden controleert:
- Wales al vanaf ME: geannexeerd in Engelse koninkrijk, sterkste Engelse invloed
o Brexit-referendum: Noord-Ieren, Schotten meerderheid tegen Brexit
Wales, Engeland meerderheid voor
o Engels recht (Common law incl. rechterlijke organisatie) geldt niet in geheel vd
Britse eilanden: enkel in Engeland en Wales
CONCLUSIE: Wales veel hechter bij Engeland!
- Schotland: later geïncorporeerd (in eerst GB = personele unie) en in begin 18e E in sterkere
politieke unie, schotse rechterlijke organisatie ≠ als in Engeland & Wales
- Ierland: pas tot de unie (VK) begin 19e E, vanaf 19e E minder cultureel geïnteresseerd
Meer roep nr “own rule”4
1
Wetten
2
Constitutioneel gewoonterecht
3
Het is een reeële politieke entiteit. Groot verschil tss Engeland, Frankrijk en Duitsland.
Bij Fr en Duitsland geen echte macht, vooral symbolisch, niet per se bel pol macht
4
Zelfbestuur
1
, Uitgegroeid tot onafhankelijk grootste deel Ierland
!! Hoe langer, intensiever de annexatie in Engeland was des te sterker de band vandaag
met Engeland
Aandeel Engelse bevolking in geheel VK5 = 83%
Moeilijk vr andere andere regio’s om stem te laten horen
BREXIT: Bevoegdheden die vroeger aan Schotland etc. gegeven werden (zoals landbouwpolitiek,
visserij, …). Deze werden doorgegeven aan de EU waardoor men verwacht dat deze ook zouden
teruggegeven worden aan die eilanden.
MAAR dit gebeurde niet opdat ze bij Engeland zouden moeten blijven
Geen verlies voor Engeland WANT de functies werden toch al door de EU uitgevoerd.
Er komt enkel bij voor hun
MAAR: nu na Brexit: Engeland wil Schotland etc niet teruggeven.
Tot +- 20e E Engeland heeft politieke controle over Engelse eilanden
19e E (NT): staatskolonialisme6 (voor staatskolonialisme: handelscompagnieën)
Vanaf ME: eigen aspect politieke geschiedenis: eigen vorm v parlement en rechtstraditie
- Eigen vorm v parlement: belangengroepen (adel & burgerij) zijn vertegenwoordigd in een
permanente instelling (Parlement) en kunnen deze t.o.v. de kroon/ regering laten gelden
- Rechtstraditie:
o Omdat Engeland een echte politieke eenheid/ rechtstaat is kan vanaf 2e ME door
de koninklijke rechtbanken een recht w ontwikkeld dat uniform is voor het hele
koninkrijk (Engeland & Wales) Common Law
o Ook het Hogerhuis7 en het Lagerhuis8 w geïntroduceerd (bicamerisme)
Een vorst (absolutisme) kan boven de wet kan staan.
Nieuwe Tijd:
Politiek model op het continent in die tijd. Bij nieuwe Stuart- dynastie, begint hij te streven nr
onverdeelde interne soevereiniteit
- “Absolutistische tendensen” (vooral op Europese continent model): meestal 1 vorst met alle
macht en hij kan boven die wet staan
- “Stuart-dynastie” (Engeland) (17e E): streven naar absolutisme conflict met belangen in
parlement
Strijd mondt uit in burgeroorlog (1642-1649): royalisten vs parlementsgezinden (=winnaars)
MAAR geen overheersing parlement
Legeraanvoerder Cromwell gaat militaire dictatuur “protectorate” (1653-1660) voeren
onder het “Commonwealth” (1649-1653 en 1659-1660) & heft belastingen
5
Engeland, Wales, Schotland en Ierland
6
“British Empire”
7
House of Lords (clerus & erfelijke adel)
8
House of Commons
2
, Bij nieuwe verkiezingen, Stuarts terug verkozen: na Cromwell “regime Stuart monarch”9
(Commonwealth verdwijnt) komt terug (1660- 1688)
= RESTAURATIE!
MAAR spanningen tussen belangengroepen en kroon
Uiteindelijk loopt koning Jacobus II weg: w vervangen
Belangengroepen gaan akkoord met politiek waar ze niet worden betrokken zowel
onder Cromwell als Stuarts
Onder dictatuur Cromwell: Stuarts zitten in Frankrijk (waar absolutisme heerst) en
willen dit ook doorvoeren (met restauratie zelfde spanning parlement 10)
Kan leiden tot nieuwe burgeroorlog
1688: Koning vlucht en belangengroepen maken gebruik om macht koning op te vullen met
schoonzoon James II Stuart = Willem van Oranje
Zonder burgeroorlog: dus achteraf: “Glorious Revolution” genoemd
1689: Context: Lodewijk XIV aan top vd macht (Frankrijk is grootste Europese mogendheid:
absolutisme bezig met Versailles11 te bouwen)
Wat gebeurt in Engeland = atypisch voor wat gebeurt op continent
Bill of Rights (1689)
= akte waarin fundamentele rechten worden geconverteerd 12 (= constitutionele akte)
Politiek compromis bij het aantreden van Mary (Stuart) en William (Of Orange) als vorst na de
vlucht van Jacobus II Stuart)
- Er wordt zeer duidelijk vernoemd dat de koning onderworpen/ gebonden is aan de
rechtsregels13
- Rechtstaat dmv een legitimiteitsbeginsel waaraan de uitvoerende macht onderworpen is.
- ! Contrast met rest v Europa: absolutisme NIET gebonden aan rechtsregels
- Royal Prerogative14 w zeer sterk beperkt
- Primaatschap parlement sterk nr voor gebracht
1. Aanhef
2. Grieven tegen Jacobus II
omdat men hier nr een nieuwe vorst komt moet men de huidige vorst deligitimiteren
(zeggen wat hij fout deed aan het behoorlijk bestuur, benoemen als tirannie geen
gehoorzaamheid meer verschuldigd)
3. Nieuwe verkiezingen van een (Protestants) Parlement
4. Verklaring vd ‘oude vrijheden en rechten’
5. Aanvaarding vd verklaring als voorwaarde voor de toewijzing vh koningschap
6. Aanpassing vd eedformules
9
Commonwealth verdwijnt
10
= belangengroepen (in het parlement vertegenwoordigd) en de kroon
11
Politiek statement, uitdrukking absolutisme en van wat politieke macht is
12
In VS verwijst Bill of Rights nr 2e luik Amerikaanse constitutie
13
Op dit moment/ tot dan gold nog dat de koning niet gebonden was
14
Rechten die de koning vanuit de traditie (Common Law) zal hebben BV: belastingen heffen
3
