Deel 1: de sociologie ontdekken
DE SOCIOLOGISCHE
VERZUCHTING
HOOFDSTUK 1
1.1 WAT IS SOCIOLOGIE? EEN POGING TOT DEFINITE, DIE GELUKKIG
MISLUKT
‘Sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en processen van
sociale aard’
‘Sociologie is een vorm van sociaal onderzoek dat heel verschillende vormen aanneemt.’
- Veel definities komen uit toonaangevende en succesrijke handboeken
- GEEN OVERKOEPELENDE DEFINITIE, doel om samenleving te begrijpen
Definities kunnen worden gebruikt om een verschijnsel vast te leggen, maar
helpen niet om verschijnsel te begrijpen
Kunnen (eventueel) kennis kernachtig samenvatten, als men heeft begrepen
(nadruk op begrijpen)
Max Weber (19e en 20e eeuw)
Sociologie als de wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen,
met de bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en de
effecten van dat handelen te komen.
Sociologie als een avontuur
- Jonge discipline, daarom levendig
- Diep verdeelde wetenschap: sociologen zijn het maar over één zaak echt eens:
moeilijk de sociologie de definiëren
1.2 WAT DE SOCIOLOGIE ONS LEERT
Belangrijkste sociologische les: ALLES IS CONTINGENT MAAR DAAROM NIET
ARBITRAIR
- HEEL BELANGRIJK!
- Arbitrair OF louter toevallig Alles is contingent: alles in de samenleving had ook
anders kunnen zijn: wij zijn de makers van de
samenleving en dus kan anders zijn
Het is niet omdat alles anders had kunnen zijn dat
het willekeurig is.
1
Hoofdstuk 1
, Deel 1: de sociologie ontdekken
‘Alles hangt af van omstandigheden of toeval (contingent, niet noodzakelijk of
vastliggend), maar dat betekent niet dat het zonder reden of zomaar gebeurt (niet
arbitrair of willekeurig, toch bepaalde structuur of verklaring).’
Iets is contingent als et noodzakelijk noch onmogelijk is en het dus anders had kunnen
zijn dan het nu is.
- Alles is contingent: Alles wat we in onze samenleving aantreffen hadden we ook
anders kunnen organiseren
o Vb. het is contingent dat jij vandaag regen hebt — had evengoed kunnen
niet regenen
- Maar daarom niet arbitrair (of willekeurig): patronen vinden, in termen van
kansen / probabilitair, kansen die variëren tussen 0 en 1
Patronen zullen nooit volledig voorspelbaar / gesloten zijn probabilitair =
iets wat zonder reden, zonder logica of puur toevallig gebeurt.
benaderd volgens
kansrekening, niet
- Oorzaak sterke kritiek op sociologie zeker maar
SOCIOLOGIE is een wetenschap (ontstaan vanuit antropologie) van kansen: ze kan geen
100% zekere voorspellingen doen.
De kans moet altijd kleiner zijn dan 1 (anders is het niet contingent) en groter
dan 0 (anders is het wel arbitrair).
VOORBEELD
Het is contingent dat Nederland een parlementaire monarchie is — het had evengoed
een republiek kunnen zijn als de geschiedenis anders was verlopen.
Maar dat is niet arbitrair of willekeurig: er liggen historische gebeurtenissen,
machtsverhoudingen en keuzes achter die dit systeem hebben gevormd.
Dus: Contingent = het had anders kunnen zijn, Niet arbitrair = er is een reden
of verklaring waarom het zo is
Ander voorbeeld: Dat ik vandaag hier studeer is contingent (het had anders kunnen
zijn),
maar niet arbitrair — het komt voort uit bewuste keuzes en omstandigheden.
MURDOCK-FILES
Informatie over 565 culturen geïnventariseerd: heeft betrekking op hun
verwantschapssystemen, de verdeling van het werk tussen man en vrouw, de
rechtssystemen en politieke organisaties
Één van de kenmerken: hoe ziet een huwelijk eruit (concreet voorbeeld)
Voorbeelden illustreren twee zaken
2
Hoofdstuk 1
DE SOCIOLOGISCHE
VERZUCHTING
HOOFDSTUK 1
1.1 WAT IS SOCIOLOGIE? EEN POGING TOT DEFINITE, DIE GELUKKIG
MISLUKT
‘Sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en processen van
sociale aard’
‘Sociologie is een vorm van sociaal onderzoek dat heel verschillende vormen aanneemt.’
- Veel definities komen uit toonaangevende en succesrijke handboeken
- GEEN OVERKOEPELENDE DEFINITIE, doel om samenleving te begrijpen
Definities kunnen worden gebruikt om een verschijnsel vast te leggen, maar
helpen niet om verschijnsel te begrijpen
Kunnen (eventueel) kennis kernachtig samenvatten, als men heeft begrepen
(nadruk op begrijpen)
Max Weber (19e en 20e eeuw)
Sociologie als de wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen,
met de bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en de
effecten van dat handelen te komen.
Sociologie als een avontuur
- Jonge discipline, daarom levendig
- Diep verdeelde wetenschap: sociologen zijn het maar over één zaak echt eens:
moeilijk de sociologie de definiëren
1.2 WAT DE SOCIOLOGIE ONS LEERT
Belangrijkste sociologische les: ALLES IS CONTINGENT MAAR DAAROM NIET
ARBITRAIR
- HEEL BELANGRIJK!
- Arbitrair OF louter toevallig Alles is contingent: alles in de samenleving had ook
anders kunnen zijn: wij zijn de makers van de
samenleving en dus kan anders zijn
Het is niet omdat alles anders had kunnen zijn dat
het willekeurig is.
1
Hoofdstuk 1
, Deel 1: de sociologie ontdekken
‘Alles hangt af van omstandigheden of toeval (contingent, niet noodzakelijk of
vastliggend), maar dat betekent niet dat het zonder reden of zomaar gebeurt (niet
arbitrair of willekeurig, toch bepaalde structuur of verklaring).’
Iets is contingent als et noodzakelijk noch onmogelijk is en het dus anders had kunnen
zijn dan het nu is.
- Alles is contingent: Alles wat we in onze samenleving aantreffen hadden we ook
anders kunnen organiseren
o Vb. het is contingent dat jij vandaag regen hebt — had evengoed kunnen
niet regenen
- Maar daarom niet arbitrair (of willekeurig): patronen vinden, in termen van
kansen / probabilitair, kansen die variëren tussen 0 en 1
Patronen zullen nooit volledig voorspelbaar / gesloten zijn probabilitair =
iets wat zonder reden, zonder logica of puur toevallig gebeurt.
benaderd volgens
kansrekening, niet
- Oorzaak sterke kritiek op sociologie zeker maar
SOCIOLOGIE is een wetenschap (ontstaan vanuit antropologie) van kansen: ze kan geen
100% zekere voorspellingen doen.
De kans moet altijd kleiner zijn dan 1 (anders is het niet contingent) en groter
dan 0 (anders is het wel arbitrair).
VOORBEELD
Het is contingent dat Nederland een parlementaire monarchie is — het had evengoed
een republiek kunnen zijn als de geschiedenis anders was verlopen.
Maar dat is niet arbitrair of willekeurig: er liggen historische gebeurtenissen,
machtsverhoudingen en keuzes achter die dit systeem hebben gevormd.
Dus: Contingent = het had anders kunnen zijn, Niet arbitrair = er is een reden
of verklaring waarom het zo is
Ander voorbeeld: Dat ik vandaag hier studeer is contingent (het had anders kunnen
zijn),
maar niet arbitrair — het komt voort uit bewuste keuzes en omstandigheden.
MURDOCK-FILES
Informatie over 565 culturen geïnventariseerd: heeft betrekking op hun
verwantschapssystemen, de verdeling van het werk tussen man en vrouw, de
rechtssystemen en politieke organisaties
Één van de kenmerken: hoe ziet een huwelijk eruit (concreet voorbeeld)
Voorbeelden illustreren twee zaken
2
Hoofdstuk 1
