PSYCHOPATHOLOGIE EN PSYCHIATRIE
Leerstof:
- Handboek (nieuwe editie 2019)
- Slidesets (les)
- PDF wetenschappelijke artikelen
- Jaarvak (40 meerkeuzevragen, 24 volwassenpsychiatrie, 16 kinderpsychiatrie)
- Vragen via mail
1. DIAGNOSTIEK EN CLASSIFICATIE
MADNESS
o insanity / gek zijn
o = lang gebruikt om gedrag te beschrijven dat ongewoon was
o iemand heeft geen controle meer over zichzelf, iemand ander neemt de controle over
o mensen zijn ‘bezeten’ controle wordt overgenomen
o term impliceert geen oorzaak
o beschrijft gedragsverandering, iemand gedraagt zich gek of vreemd
̶ toegeschreven aan persoonlijkheidsverandering
̶ niet meer zichzelf zijn, niet meer je eigen gedrag onder controle hebben
̶ ‘bezeten’
̶ Demenologie → madness werdt verklaard (tot 18e E op voorgrond gestaan)
VERSCHUIVING VAN MADNESS NAAR ILNESS
o ziektebeelden werden hier beschreven
Thomas Sydenham
o vader moderne classificatieleer (na de grieken)
o ging afzonderlijke ziektenbeelden beschrijven
̶ met eigen symptomen
̶ eigen verloop/samenhang van symptomen
̶ prognose
o Chorea van Sydenham niet kennen
o ziektebegrip is hier ontstaan
Charlotte T.
,MEDISCH MODEL:
Ziektebegrip is beïnvloed door 2 ontdekkingen:
o correlatie klinisch syndroom met post-mortem afwijkingen Post- (= na de dood)
̶ bij lijkschouwer vaststellen van afwijkingen
̶ bv. verlamde arm, defect deel in de hersenen bv. tumor,…
̶ link afwijking in de hersenen + symptomen in het lichaam
̶ = belangrijke stap in omarming medisch model
o Micro-organismen als ziekteverwekkers
̶ Die aandoeningen konden veroorzaken (ook psychisch)
̶ Bv. syphilis
▪ SOA
▪ Gepaard met ulcera (zweren) – necrose (afsterven huid) – gebrekkige coördinatie –
dementie
▪ Werd veroorzaakt door spirocheet – Treponema pallidum
▪ Psychiatrische ziekte – biologische oorzaak
▪ Belangrijke boost aan medisch model
Moral treatment (eind 18e eeuw/19e eeuw)
o Mensen die onder de noemer ‘madness’ vielen werden opgesloten
o Begin 19e E komt er voor het eerst verandering door Philippe Pinel
Phillippe Pinel = hoofd van ziekenhuis voor mannen
o Wordt gevraagd om hoofdarts te worden van à la Salpêtrière (=bekendste ziekenhuis van Parijs)
o Vrouwen met psychische stoornissen werden hier naartoe gebracht + opgesloten + aan kettingen gehangen
o Pinel zorgde voor morele behandeling
̶ Goede behandeling
̶ Propere kleding
̶ Praten met de vrouwen
▪ Noteerden symptomen + zocht naar samenhang
▪ Zette 1 van de eerste classificaties op papier
▪ Beschrijft maar beperkt aantal aandoeningen
Charlotte T.
,Jozef Guislain
o Guislainziekenhuis (in Gent)
o Hing morele behandeling ook aan
Insane Asylum
o Oprichting asielen
o In asielen allemaal mensen die onder 1 noemer thuis te brengen waren → ‘mad/insane people’
o Was weinig differentiatie
o Door de oprichting van asielen ontstond nood aan het ordenen van problematieken
o Halfweg 19e → statistische classificatie moest opgesteld worden
o ‘statistiscal classification of institutionalised mental patients = voorloper DSM
Emil Kraepelin
o 1e die meer omvattend diagnostisch systeem op papier zette
o Beïnvloedde moderne psychiatrie tot op vandaag
o hij groepeert ziektebeelden op basis van gemeenschappelijke patronen van symptomen
o patronen van symptomen = syndromen
o syndromen met
̶ afzonderlijke entiteiten
̶ eigen ethiologie
̶ eigen genetische basis
̶ eigen oorzaak
̶ → berschreef dit in het ‘Compendium der Psychiatrie’ in 1883
= eerste omvattende handboek waarie ttelijke aandoeningen werden beschreven
PSYCHOPATHOLOGIE (20 E EEUW)
Begin 20e eeuw
o Begint psychoanalyse op te komen
o ! ontwikkeling psychoanalyse met Sigmund Freud
o Andere settings
̶ Niet-psychotische aandoeningen, ‘neurosen’, persoonlijkheidsproblematiek,…
̶ Oprichting ‘scholen psychopathologie’ (biologisch, sociaal, interpersoonlijk, cognitief)
o Mensen die psychotherapeutisch werkten in privé praktijken kregen te maken met andere pathologieën dan
die in de instellingen (veel mindere pathologie dan in instelling)
̶ Van hieruit opnieuw nood aan classificatie
1948: eerste classificatie opgesteld
o VROEGER → ICD
̶ Bestond al van 1858 maar toen = internationale lijst van doodsoorzaken die verzekeringen gebruikte
om mensen bij voorkeur niet terug te betalen + premie in de hoogte te jagen
̶ = 1948 → 6e editie → lijst psychiatrische aandoeningen toegevoegd (= 1e internationale classificatie)
Charlotte T.
, 1952 → DSM I (Amerikanen)
o APA vonden ICD niet goed → hebben zelf classificatie opgesteld
o 1e editie = gebaseerd op ruwe ethologische theorieën
̶ Impairment of brain tissue function (hersenaandoeningen/ hersenen werkte niet goed)
̶ Psychogene aandoeningen (psychoanalyse van Freud & .. had hier veel invloed op)
o Informatie hierin was niet gebaseerd op empirische data → louter beschrijvend
o Door consensus op een lijstje gezet o.b.v. 2 categorieën
OPKOMST PSYCHO FARMACA
o ontstond nood om verband te ontwikkelen tussen een bepaalde diagnose en bepaalde geneesmiddelen
o = eerste medicatie werkten tegen allerlei diagnoses bv. fenargan
o MAAR middelen moesten gekoppeld worden aan diagnoses want dit was veel te vaag (moest van wetgever)
1968 → DSM-II
Door 2 dingen beïnvloedt:
o Nog meer op psychoanalyse gebaseerd die nadruk legde op:
̶ Context
̶ Ervaringen in de jeugd
̶ Niet gebaseerd op empirische data
o Adolf Meyer: psychobiologie
̶ psychiatrische aandoeningen moeten beschreven worden aan bepaalde reacties
̶ Hij had het niet op Kraepelin die aparte ziektesyndromen met bepaalde biologische ethologie met een
genetische verankering beschreef
̶ Hij zij dat als je ervan uitgaat dat syndromen biologisch en genetisch zijn → leidt dit tot therapeutisch
nihilisme want wat kan je er dan nog aan doen als het in je genen en biologie zit
̶ Meyer wilde meer de context bekijken
̶ Psychiatrische aandoeningen beschrijven als reactie-typen
= manieren waarop mensen reageren op omgevingsfactoren bv. depressieve/ angstige,. reactie
̶ niet gebaseerd op empirische data
Diagnose is subjectie
o Begin jaren 60 → US-UK Diagnostic Projec
o Onderzoek aan de gang
̶ Manier van diagnose stellen tussen USA en UK werden vergeleken
̶ in USA 2 keer zoveel de diagnose voor schizofrenie dan in de UK
̶ verschil is oorzaak = toe te schrijven aan verschillende aanpak in diagnostische praktijken in de UK
t.o.v. die van de USA
̶ In VS diagnose veel meer vastgesteld bij mensen die minder goed functioneerde los van strikte
psychotische symptomen die in UK werden gehanteerd
o Nood aan internationale afspraken voor diagnostiek eenduidig diagnostische afspraken
̶ herkenbaar
̶ beschrijfbaar
̶ observeerbaar
Charlotte T.
Leerstof:
- Handboek (nieuwe editie 2019)
- Slidesets (les)
- PDF wetenschappelijke artikelen
- Jaarvak (40 meerkeuzevragen, 24 volwassenpsychiatrie, 16 kinderpsychiatrie)
- Vragen via mail
1. DIAGNOSTIEK EN CLASSIFICATIE
MADNESS
o insanity / gek zijn
o = lang gebruikt om gedrag te beschrijven dat ongewoon was
o iemand heeft geen controle meer over zichzelf, iemand ander neemt de controle over
o mensen zijn ‘bezeten’ controle wordt overgenomen
o term impliceert geen oorzaak
o beschrijft gedragsverandering, iemand gedraagt zich gek of vreemd
̶ toegeschreven aan persoonlijkheidsverandering
̶ niet meer zichzelf zijn, niet meer je eigen gedrag onder controle hebben
̶ ‘bezeten’
̶ Demenologie → madness werdt verklaard (tot 18e E op voorgrond gestaan)
VERSCHUIVING VAN MADNESS NAAR ILNESS
o ziektebeelden werden hier beschreven
Thomas Sydenham
o vader moderne classificatieleer (na de grieken)
o ging afzonderlijke ziektenbeelden beschrijven
̶ met eigen symptomen
̶ eigen verloop/samenhang van symptomen
̶ prognose
o Chorea van Sydenham niet kennen
o ziektebegrip is hier ontstaan
Charlotte T.
,MEDISCH MODEL:
Ziektebegrip is beïnvloed door 2 ontdekkingen:
o correlatie klinisch syndroom met post-mortem afwijkingen Post- (= na de dood)
̶ bij lijkschouwer vaststellen van afwijkingen
̶ bv. verlamde arm, defect deel in de hersenen bv. tumor,…
̶ link afwijking in de hersenen + symptomen in het lichaam
̶ = belangrijke stap in omarming medisch model
o Micro-organismen als ziekteverwekkers
̶ Die aandoeningen konden veroorzaken (ook psychisch)
̶ Bv. syphilis
▪ SOA
▪ Gepaard met ulcera (zweren) – necrose (afsterven huid) – gebrekkige coördinatie –
dementie
▪ Werd veroorzaakt door spirocheet – Treponema pallidum
▪ Psychiatrische ziekte – biologische oorzaak
▪ Belangrijke boost aan medisch model
Moral treatment (eind 18e eeuw/19e eeuw)
o Mensen die onder de noemer ‘madness’ vielen werden opgesloten
o Begin 19e E komt er voor het eerst verandering door Philippe Pinel
Phillippe Pinel = hoofd van ziekenhuis voor mannen
o Wordt gevraagd om hoofdarts te worden van à la Salpêtrière (=bekendste ziekenhuis van Parijs)
o Vrouwen met psychische stoornissen werden hier naartoe gebracht + opgesloten + aan kettingen gehangen
o Pinel zorgde voor morele behandeling
̶ Goede behandeling
̶ Propere kleding
̶ Praten met de vrouwen
▪ Noteerden symptomen + zocht naar samenhang
▪ Zette 1 van de eerste classificaties op papier
▪ Beschrijft maar beperkt aantal aandoeningen
Charlotte T.
,Jozef Guislain
o Guislainziekenhuis (in Gent)
o Hing morele behandeling ook aan
Insane Asylum
o Oprichting asielen
o In asielen allemaal mensen die onder 1 noemer thuis te brengen waren → ‘mad/insane people’
o Was weinig differentiatie
o Door de oprichting van asielen ontstond nood aan het ordenen van problematieken
o Halfweg 19e → statistische classificatie moest opgesteld worden
o ‘statistiscal classification of institutionalised mental patients = voorloper DSM
Emil Kraepelin
o 1e die meer omvattend diagnostisch systeem op papier zette
o Beïnvloedde moderne psychiatrie tot op vandaag
o hij groepeert ziektebeelden op basis van gemeenschappelijke patronen van symptomen
o patronen van symptomen = syndromen
o syndromen met
̶ afzonderlijke entiteiten
̶ eigen ethiologie
̶ eigen genetische basis
̶ eigen oorzaak
̶ → berschreef dit in het ‘Compendium der Psychiatrie’ in 1883
= eerste omvattende handboek waarie ttelijke aandoeningen werden beschreven
PSYCHOPATHOLOGIE (20 E EEUW)
Begin 20e eeuw
o Begint psychoanalyse op te komen
o ! ontwikkeling psychoanalyse met Sigmund Freud
o Andere settings
̶ Niet-psychotische aandoeningen, ‘neurosen’, persoonlijkheidsproblematiek,…
̶ Oprichting ‘scholen psychopathologie’ (biologisch, sociaal, interpersoonlijk, cognitief)
o Mensen die psychotherapeutisch werkten in privé praktijken kregen te maken met andere pathologieën dan
die in de instellingen (veel mindere pathologie dan in instelling)
̶ Van hieruit opnieuw nood aan classificatie
1948: eerste classificatie opgesteld
o VROEGER → ICD
̶ Bestond al van 1858 maar toen = internationale lijst van doodsoorzaken die verzekeringen gebruikte
om mensen bij voorkeur niet terug te betalen + premie in de hoogte te jagen
̶ = 1948 → 6e editie → lijst psychiatrische aandoeningen toegevoegd (= 1e internationale classificatie)
Charlotte T.
, 1952 → DSM I (Amerikanen)
o APA vonden ICD niet goed → hebben zelf classificatie opgesteld
o 1e editie = gebaseerd op ruwe ethologische theorieën
̶ Impairment of brain tissue function (hersenaandoeningen/ hersenen werkte niet goed)
̶ Psychogene aandoeningen (psychoanalyse van Freud & .. had hier veel invloed op)
o Informatie hierin was niet gebaseerd op empirische data → louter beschrijvend
o Door consensus op een lijstje gezet o.b.v. 2 categorieën
OPKOMST PSYCHO FARMACA
o ontstond nood om verband te ontwikkelen tussen een bepaalde diagnose en bepaalde geneesmiddelen
o = eerste medicatie werkten tegen allerlei diagnoses bv. fenargan
o MAAR middelen moesten gekoppeld worden aan diagnoses want dit was veel te vaag (moest van wetgever)
1968 → DSM-II
Door 2 dingen beïnvloedt:
o Nog meer op psychoanalyse gebaseerd die nadruk legde op:
̶ Context
̶ Ervaringen in de jeugd
̶ Niet gebaseerd op empirische data
o Adolf Meyer: psychobiologie
̶ psychiatrische aandoeningen moeten beschreven worden aan bepaalde reacties
̶ Hij had het niet op Kraepelin die aparte ziektesyndromen met bepaalde biologische ethologie met een
genetische verankering beschreef
̶ Hij zij dat als je ervan uitgaat dat syndromen biologisch en genetisch zijn → leidt dit tot therapeutisch
nihilisme want wat kan je er dan nog aan doen als het in je genen en biologie zit
̶ Meyer wilde meer de context bekijken
̶ Psychiatrische aandoeningen beschrijven als reactie-typen
= manieren waarop mensen reageren op omgevingsfactoren bv. depressieve/ angstige,. reactie
̶ niet gebaseerd op empirische data
Diagnose is subjectie
o Begin jaren 60 → US-UK Diagnostic Projec
o Onderzoek aan de gang
̶ Manier van diagnose stellen tussen USA en UK werden vergeleken
̶ in USA 2 keer zoveel de diagnose voor schizofrenie dan in de UK
̶ verschil is oorzaak = toe te schrijven aan verschillende aanpak in diagnostische praktijken in de UK
t.o.v. die van de USA
̶ In VS diagnose veel meer vastgesteld bij mensen die minder goed functioneerde los van strikte
psychotische symptomen die in UK werden gehanteerd
o Nood aan internationale afspraken voor diagnostiek eenduidig diagnostische afspraken
̶ herkenbaar
̶ beschrijfbaar
̶ observeerbaar
Charlotte T.
