,Inhoudsopgave
Personaliteit en motivatie..............................................................................3
Personaliteit................................................................................................................ 3
Motivatie..................................................................................................................... 3
Motivationele interactie............................................................................................... 3
Behoefte en prestatie theorie......................................................................................4
Attributie therorie........................................................................................................ 4
Drie systematische attributiefouten:...........................................................................5
Achievement goal theorie........................................................................................... 5
Zelf determinatie theorie............................................................................................. 5
Need achievement theory........................................................................................... 7
Zelfvertrouwen..............................................................................................9
Zelfvertrouwen............................................................................................................ 9
Zelfvertrouwen en zelfevaluatie..................................................................................9
Voordelen van zelf vertrouwen....................................................................................9
Niveaus van zelfvertrouwen........................................................................................9
Hoe verwachtingen prestaties beïnvloed...................................................................10
Zelfeffectiviteit (Self-efficacy theory - Bandura & Feltz)............................................10
Concentratie................................................................................................ 13
Circkels van aandacht (eberspächer)........................................................................13
Nideffer’ s aandacht stijlen (attentional styles).........................................................14
Verbeteren van concentratie.....................................................................................14
Concentratieoefeningen............................................................................................ 15
Arousal, stress & game anxiety.....................................................................16
Arousal...................................................................................................................... 16
Fysiologische aspecten van arousal...........................................................................16
Stress........................................................................................................................ 16
Stress en arousal....................................................................................................... 16
Stress injury model (1998)........................................................................................16
Wedstrijdangst.......................................................................................................... 17
Relatie tussen angst, stress en arousal.....................................................................17
Types anxiety............................................................................................................ 17
Effect op prestaties................................................................................................... 17
Theoretische modellen.............................................................................................. 17
Individuele zones van optimale prestatie..................................................................18
Effecten van wedstrijdangst op prestaties.................................................................18
Blessures en wedstrijdangst......................................................................................18
Ontspanningstechnieken........................................................................................... 18
Micro reset oefening.................................................................................................. 18
Goal setting................................................................................................. 19
Doelen als motiverende Kracht.................................................................................19
Doelen stellen als mentale vaardigheid.....................................................................19
Authenticiteit............................................................................................................. 19
Waarden in kaart brengen......................................................................................... 20
Verschillende soorten doelen.....................................................................................20
SMARTER-doelen stellen............................................................................................ 21
Prestatieprofiel.......................................................................................................... 21
Motivatie klimaat....................................................................................................... 21
Self-talk & through training..........................................................................23
1
, Driekoek of labyrnt (CBT-driehoek)............................................................................23
Gedachten en gedrag................................................................................................ 23
Attributietheorie........................................................................................................ 23
Snel en langzaam denken......................................................................................... 23
Van systeem 1 naar systeem 2 zelfspraak................................................................24
ABC(DEF)-model van Ellis (1991)...............................................................................24
Wat is zelfspraak?...................................................................................................... 24
Effectieve zelfspraak toepassen (systeem 2)............................................................25
Imagery....................................................................................................... 26
Wat is mentale voorstelling?.....................................................................................26
Factoren die imagery beïnvloeden.............................................................................27
PETTLEP-model voor effectieve imagery...................................................................27
Eating disorders........................................................................................... 29
Veelvoorkomende eetstoornissen..............................................................................29
Anorexia nervosa....................................................................................................... 29
Boulimia Nervosa...................................................................................................... 30
Orthorexia (“gezondheidsdwang”)............................................................................30
Persoonlijkheidskenmerken.......................................................................................31
Verschil eetstoornis en verstoord eetgedrag.............................................................31
Performing under pressure...........................................................................32
Competitieve stressoren (druk vanuit de sport)........................................................32
Organisatorische stressoren......................................................................................32
Chocking vs. Thriving................................................................................................ 32
Theorieën over choking............................................................................................. 33
Casus: Lisa “The Cheetah” Irons...............................................................................33
Toepassing van interventies......................................................................................34
Examenvraag: aandacht en choking.........................................................................34
Examenvraag: oorzaken van choking........................................................................34
Examenvraag: explicit monitoring theory..................................................................35
Voorbeeld toets vragen op basis van de theorie uit de samenvatting..............36
2
, Personaliteit en motivatie
Personaliteit
= de (combinatie van) eigenschappen die een persoon uniek maken.
Persoonlijkheid is een combinatie van karakter, temperament en gedragspatronen
die bepalen hoe iemand denkt, voelt en handelt.
Benaderingen om persoonlijkheid te begrijpen
- Trektheorie (trait approach): gedrag wordt bepaald door stabiele, interne
eigenschappen
- Situationele benadering: gedrag wordt vooral beïnvloed door de omgeving of
situatie
- Interactionele benadering: gedrag ontstaat uit de wisselwerking tussen iemand
persoonlijkheid en de situatie
Persoonlijkheid kan worden gemeten met de MBTI (meyers-Briggs Type Indicator)
Motivatie
= de richting en intensiteit van iemands inspanning
De psychologische krachten die bepalen:
- Richting: welke doelen iemand kiest
- Intensiteit: hoeveel moeite iemand doet
- Volharding: hoelang iemand blijft proberen
Motivatie is dus niet alleen zin hebben, maar ook over prioriteiten stellen, doorzetten
bij tegenslagen en consistent blijven werken aan doelen.
Achievement motivatie = de neiging om te streven naar succes, te volharden
ondanks mislukking en trots te zijn op prestaties.
Motivationele interactie
= motivatie ontstaat uit en combinatie van persoonlijke factoren (zoals behoeften en
doelen) en situationele factoren (coach of team)
In teamsport telt niet alleen de motivatie van elk individu, maar vooral de teamgeest.
Een gemotiveerde groep functioneert beter dan een verzameling individuele
gemotiveerde spelers.
3
Personaliteit en motivatie..............................................................................3
Personaliteit................................................................................................................ 3
Motivatie..................................................................................................................... 3
Motivationele interactie............................................................................................... 3
Behoefte en prestatie theorie......................................................................................4
Attributie therorie........................................................................................................ 4
Drie systematische attributiefouten:...........................................................................5
Achievement goal theorie........................................................................................... 5
Zelf determinatie theorie............................................................................................. 5
Need achievement theory........................................................................................... 7
Zelfvertrouwen..............................................................................................9
Zelfvertrouwen............................................................................................................ 9
Zelfvertrouwen en zelfevaluatie..................................................................................9
Voordelen van zelf vertrouwen....................................................................................9
Niveaus van zelfvertrouwen........................................................................................9
Hoe verwachtingen prestaties beïnvloed...................................................................10
Zelfeffectiviteit (Self-efficacy theory - Bandura & Feltz)............................................10
Concentratie................................................................................................ 13
Circkels van aandacht (eberspächer)........................................................................13
Nideffer’ s aandacht stijlen (attentional styles).........................................................14
Verbeteren van concentratie.....................................................................................14
Concentratieoefeningen............................................................................................ 15
Arousal, stress & game anxiety.....................................................................16
Arousal...................................................................................................................... 16
Fysiologische aspecten van arousal...........................................................................16
Stress........................................................................................................................ 16
Stress en arousal....................................................................................................... 16
Stress injury model (1998)........................................................................................16
Wedstrijdangst.......................................................................................................... 17
Relatie tussen angst, stress en arousal.....................................................................17
Types anxiety............................................................................................................ 17
Effect op prestaties................................................................................................... 17
Theoretische modellen.............................................................................................. 17
Individuele zones van optimale prestatie..................................................................18
Effecten van wedstrijdangst op prestaties.................................................................18
Blessures en wedstrijdangst......................................................................................18
Ontspanningstechnieken........................................................................................... 18
Micro reset oefening.................................................................................................. 18
Goal setting................................................................................................. 19
Doelen als motiverende Kracht.................................................................................19
Doelen stellen als mentale vaardigheid.....................................................................19
Authenticiteit............................................................................................................. 19
Waarden in kaart brengen......................................................................................... 20
Verschillende soorten doelen.....................................................................................20
SMARTER-doelen stellen............................................................................................ 21
Prestatieprofiel.......................................................................................................... 21
Motivatie klimaat....................................................................................................... 21
Self-talk & through training..........................................................................23
1
, Driekoek of labyrnt (CBT-driehoek)............................................................................23
Gedachten en gedrag................................................................................................ 23
Attributietheorie........................................................................................................ 23
Snel en langzaam denken......................................................................................... 23
Van systeem 1 naar systeem 2 zelfspraak................................................................24
ABC(DEF)-model van Ellis (1991)...............................................................................24
Wat is zelfspraak?...................................................................................................... 24
Effectieve zelfspraak toepassen (systeem 2)............................................................25
Imagery....................................................................................................... 26
Wat is mentale voorstelling?.....................................................................................26
Factoren die imagery beïnvloeden.............................................................................27
PETTLEP-model voor effectieve imagery...................................................................27
Eating disorders........................................................................................... 29
Veelvoorkomende eetstoornissen..............................................................................29
Anorexia nervosa....................................................................................................... 29
Boulimia Nervosa...................................................................................................... 30
Orthorexia (“gezondheidsdwang”)............................................................................30
Persoonlijkheidskenmerken.......................................................................................31
Verschil eetstoornis en verstoord eetgedrag.............................................................31
Performing under pressure...........................................................................32
Competitieve stressoren (druk vanuit de sport)........................................................32
Organisatorische stressoren......................................................................................32
Chocking vs. Thriving................................................................................................ 32
Theorieën over choking............................................................................................. 33
Casus: Lisa “The Cheetah” Irons...............................................................................33
Toepassing van interventies......................................................................................34
Examenvraag: aandacht en choking.........................................................................34
Examenvraag: oorzaken van choking........................................................................34
Examenvraag: explicit monitoring theory..................................................................35
Voorbeeld toets vragen op basis van de theorie uit de samenvatting..............36
2
, Personaliteit en motivatie
Personaliteit
= de (combinatie van) eigenschappen die een persoon uniek maken.
Persoonlijkheid is een combinatie van karakter, temperament en gedragspatronen
die bepalen hoe iemand denkt, voelt en handelt.
Benaderingen om persoonlijkheid te begrijpen
- Trektheorie (trait approach): gedrag wordt bepaald door stabiele, interne
eigenschappen
- Situationele benadering: gedrag wordt vooral beïnvloed door de omgeving of
situatie
- Interactionele benadering: gedrag ontstaat uit de wisselwerking tussen iemand
persoonlijkheid en de situatie
Persoonlijkheid kan worden gemeten met de MBTI (meyers-Briggs Type Indicator)
Motivatie
= de richting en intensiteit van iemands inspanning
De psychologische krachten die bepalen:
- Richting: welke doelen iemand kiest
- Intensiteit: hoeveel moeite iemand doet
- Volharding: hoelang iemand blijft proberen
Motivatie is dus niet alleen zin hebben, maar ook over prioriteiten stellen, doorzetten
bij tegenslagen en consistent blijven werken aan doelen.
Achievement motivatie = de neiging om te streven naar succes, te volharden
ondanks mislukking en trots te zijn op prestaties.
Motivationele interactie
= motivatie ontstaat uit en combinatie van persoonlijke factoren (zoals behoeften en
doelen) en situationele factoren (coach of team)
In teamsport telt niet alleen de motivatie van elk individu, maar vooral de teamgeest.
Een gemotiveerde groep functioneert beter dan een verzameling individuele
gemotiveerde spelers.
3
