Economie B - samenvatting alle leerstof

INLEIDING

Christine Lagarde = hoofd van de ECB

 Stel: geen overheid/ geen staat
 ongereguleerde economie = natuurlijke anarchie
 Geen eigendomsrechten
 Geen contractwetgeving
 Geen rechtshandhaving

Voorbeeld: boer = werken levert 12 op maar kost 2 inspanning
viking = steelt het werk van de ander


 nash-evenwicht = (0 ; 0)
 pareto verbetering is de oplossing die voor ieder beter is = (10 ; 10) = minimale staat!

 Idee van de ‘minimale staat’ (Robert Nozick)
 volledige ongereguleerde economie werkt niet, nood aan minimale staat
= eigendomsrechten, contractwetgeving, rechtshandhaving (politie, justitie, leger, …)
= voorwaarde om een markt te laten werken!
 Marktefficiëntie
 vraagcurve = marginale bereidheid tot betalen = MBTB
 aanbodcurve = marginale kosten = MK

 Pareto-efficiëntie
= Een toestand is Pareto-efficiënt indien het
niet mogelijk is een verandering door te voeren
waarbij de welvaart van één individu toeneemt
zonder dat de welvaart van ten minste één
ander individu afneemt

 van A --> B = geen deadweightloss meer




1

, Publieke economie
= public economics is the study of economic efficiency, distribution and government economic policy
 positieve uitspraken: een observatie van een situatie, het gaat om wat er gebeurt
 normatieve uitspraken: een oordeel van een situatie, het gaat over wat er zou moeten gebeuren

 Allocatie
= markt levert de ‘beste’ uitkomst zonder voorwaarden
 afwezigheid van marktfaling
 perfecte en symmetrische informatie Voorwaarden voor goede marktwerking
 rationaliteit




HOOFDSTUK 18: MARKTMACHT (allocatie)
 zie sem1




2

, HOOFDSTUK 19: EXTERNE EFFECTEN (allocatie)
= onbedoelde kosten of baten voor ‘derden’ zonder dat er vergoeding of compensatie tegenover staat
 negatief bv: uitstoot, file, babbelen in les, geluidsoverlast, …
marktfalen = allocatie van middelen in de vrije markt die maatschappelijke welvaart niet maximaliseert
 positief bv: mooie voortuin, onderwijs, restauratie van historisch gebouw, vaccinatie corona, …

 NEGATIEVE EXTERNE EFFECTEN
 MEK = marginale externe kosten uitgedrukt in euro (bv lozing afvalwater, CO2 uitstoot, …)
 kan constant of stijgend verlopen
 MK = marginale kost, private kost = enkel productiekosten = aanbod privaat
 MEK + MK = maatschappelijke / sociale / gehele kost = aanbod sociaal
 externe kosten = verschil tussen MEK en MK
 Qmarkt = marktevenwicht die externe effecten negeert
 Qoptimum = marktevenwicht die welvaart van gehele maatschappij maximaliseert
 Qoptimum ligt lager dan Qmarkt
 betekent verlies van maatschappelijke welvaart bij externe effecten


van Qmarkt naar Qoptimum
 daalt welvaart van private markt met opp A
 lijdt maatschappij minder aan luchtvervuiling
= maatschappelijke baat van opp A+B

 resultaat = welvaartverlies: oppervlakte B

 er is nog steeds externe kost, maar minder, enkel bij
stopzetting productie is externe kost 0


 marktfaling: MO < MK + MEK = niet het maatschappelijk evenwicht
 oplossing: Q optimum bereiken = productie verminderen adhv hogere prijzen

1) pigouviaanse belasting: tax die EXACT GELIJK is aan MEK in Qoptimum
 bv vliegtuig vervuilt €2 per km = belasting van €2 per km
 hogere kost voor bedrijf  doorrekenen in verkoopprijs = internalisering van de externe kost

 aanbod schuift naar boven en evenwicht valt
samen met maatschappelijke curve
 consument betaalt meer
+ overheid ontvangt belastingen


 welvaartswinst = oppervlakte B
= positief want minder maatschappelijke kost

 conclusie a) verhoogt sociale welvaart
b) Tarief = MEK in optimum
c) creëert ‘juiste’ prijzen:
--> prijs die de consument betaalt dekt de volledige sociale kost: privaat en extern MK + MEK
3

, 2) markt van de vervuiling
= vervuiler veroorzaakt externaliteit, derden hebben er last van
 voorbeeld: gemeenschappelijk huis met twee, Stijn nodigt vaak vrienden uit die veel lawaai maken,
Bertel heeft last van lawaai
 marginale externe kost (MEK) stijgt naarmate de schade toeneemt = schade die Bertel ervaart
 marginale reductiekost (MRK) daalt naarmate meer productie = ‘kost’ voor Stijn bij minder feestjes
--> MRK van rechts naar links lezen! (hoe stijler = hoe strenger maatregel)


a) geen milieubeleid
 Paarse driehoek = totale kost voor samenleving = TEK

b) verbod op vervuiling
 Groene driehoek = totale kost samenleving = TRK

= in snijpunt zijn maatschappelijke kosten minimaal

 DRIE MANIEREN WAAROP OVERHEID BELEID KAN VOEREN
a) Pigouviaanse = belastingtarief MRKgemiddeld:
belasting van MEK in V*  lichtgrijs
= te betalen door bedrijf
Bv: 7 euro per ton  groen
= gereduceerde uitstoot

 éénzelfde norm zorgt voor
gelijke MRK bij verschillende
niveaus van MRK


b) norm = maximale  éénzelfde norm zorgt voor
uitstoot verschillende MRK bij
Bv: 60 ton CO2 verschillende niveaus van MRK

 door verschil is handel
mogelijk van de emissierechten:
cap and trade
= MRK laag koopt extra
emissierechten bij MRK hoog


 bedrijf met MRK hoog is bereidt meer te
betalen voor uitstoot dan bedrijf MRK laag




4