Financiële markten: Kredieten
H1: Financiële intermediatie
Intro: Financiële intermediatie vs financiële markten
Er zijn 2 stromen: de stroom via financiële intermediatie en de stroom via financiële
markten
Financiële intermediatie: vb bij een bedrijf
dient de bank als tussenpersoon
Financiële markten: is vooral digitaal,
iemand die dit platform aanbiedt, dit is het
directe kanaal, dit is ook de goedkoopste
manier om aan geld te komen
Hoe meer mensen er tss een deal staan, hoe duurder
Financiële intermediatie
Bank gaat geld uitlenen en geld produceren
Banken doen aan schaaltransformatie
Schaaltransformatie: het omzetten van gelden van
(kleine) spaarders in een grote lening
Kredietgevers: particulieren, gezinnen & bedrijven à
Activa
Kredietnemers: particulieren, gezinnen, bedrijven &
overheid à Passiva
Banken doen ook aan termijntransformatie
Termijntransformatie: proces waarbij banken spaargelden/deposito’s omzetten in
langlopende leningen (bv hypotheken)
Liquiditeitsrisico: het risico dat de bank niet genoeg liquide middelen heeft moest
iedereen hun geld (cash) willen
Verdienen van geld bank:
Ø Het geld dat zij binnenkrijgen gebruiken ze om een krediet van te maken
Ø Hierdoor verdienen ze geld, want als je geld leent gaan ze daarop rente doorrekenen
Ø Het geld dat zij verdienen aan de passiva kant gaan ze terug uitgeven aan de activa
kant à rente-inkomsten voor spaarders
Rol van banken in de financiële intermediatie
Bank = voornaamste plaats onder financiële tussenpersonen in proces indirecte
financiering
Bestaat uit transformatie van activa & passiva & internaliseren v. risico’s via
eigen kapitaalbasis
1
, Uitgangspunt: de balans
Vreemd vermogen is allemaal geleend geld
Voornaamste taak traditionele bankwezen: deposito’s
inzamelen en leningen toestaan
Deposito-instellingen: commerciële banken die sterk gericht
zijn op kredieten aan ondernemingen of spaarkbanken die
vooral aan particulieren hypothecaire kredieten toestaan
Commerciële banken = Belgian big 4 (Fortis, KBC, ING, Belfius)
Spaarbanken: VDK bank
Core business deposito-instelling: het inzamelen van deposito’s en het toestaan van
leningen
Rentemarge = depetrente – creditrente
Debetrente: op kredieten (inkomst)
Creditrente: op deposito’s (kost)
Investeringsbanken: zamelen geen deposito’s, zij investeren (tijdelijk) in
schuldeffecten & in nieuwe aandeelmissies
Investeringsbanken halen hun inkomen uit kapitaalwinsten & dividenden uit aandelen
& andere waardepapieren, uit commissies en andere vergoedingen
De laatste volgen uit buitenbalansactiviteiten: wisseltransacties, trading in
effecten…
Dr branchevervaging doen traditionele banken ook aan zulke activiteiten
Gemengde banken/universele banken: combineren c het traditionele commerciële
bankieren met het investeringsbankieren
Traditioneel = kernactiviteit v/h bankieren bestaat uit combinatie v. inzameling v.
deposito’s, de productie v. geld & het toestaan v. leningen
Bronnen van middelen: retaildeposito’s meestal v. kleine spaarders
Retaildeposito’s: spaargelden die particulieren bij banken aanhouden, zoals
spaarrekeningen of termijndeposito’s. Ze vormen een belangrijke financieringsbron
voor banken.
Aanwending van middelen: verstrekken kredieten aan veel ontleners, vooral kleine &
middelgrote ondernemingen & ook aan de overheid
Inkomen op deze verrichtingen wordt opgebouwd dr rentemarges
Rentemarge: verschil tss de rente die op kredieten verworven wordt (debetrente) &
de rente (creditrente) die aan depositohouders betaald wordt
De bank als deposito - & kredietinstelling: unieke rol
Bank verleent financiële diensten in de vorm van liquiditeit, informatie en risicodeling
Banken zorgen voor liquiditeit door deposito’s te verstrekken (je kan makkelijk cash
geld krijgen)
Banken transformeren risico’s door spaarders toe te laten (indirect) via
depositovorming een gediversifieerde portefeuille bij te houden
Banken verstrekken ook informatie via studiediensten, internationaal netwerk
Combinatie v/d 3 levert voordelen aan depositohouders: genieten v/e vermindering
v. risico’s & hogere opbrengsten dr indirecte participatie in LT-beleggingen
De bank als deposito - & kredietinstelling: Geld en liquiditeitscreatie
2
, Door deposito’s in te zamelen creëren ze meest liquide actief
Creatie geld = meest liquide actief
Risicotransformatiefunctie = primaire activa omzetten tot secundaire activa
Secundaire activa v. bank zelf = banken zetten geld v; beleggers om in bankkredieten
De bank als deposito - & kredietinstelling: tijds- en liquiditeitstransformatie
KT- deposito’s à LT-financiering
Looptijdtransformatie: verzekering tegen liquiditeitsschokken/ illiquiditeit
Management van liquiditeiten: banken helpen hun klanten hierbij
Bv: kredietopening/ kaskrediet, cash managementsystemen...
De bank als deposito - & kredietinstelling: informatieproductie & gedelegeerde
monitoring
Het oplossen van asymmetrische informatieproblemen
Asymmetrische informatie: niet dezelfde informatie hebben
Averechtse selectie: vb. tweedehands auto à je gaat meestal niet bereid zijn de prijs
te betalen voor het goed omdat je te weinig info hebt
Moreel risico: vb. je gaat een omnium verzekering aanà schade is voor verzekering =
je gedraagt je anders (rijdt gevaarlijker) omdat je weet dat jij de schade niet hoeft te
betalen, daarom dat de eerste honderden euro’s moeten betaalt worden door de
verzekerde zelf
Gedelegeerde monitoring: concept waarbij partij verantwoordelijkheid vr toezicht op
bepaalde activiteiten/processen overdraagt nr andere partij
Gebeurt vaak in situaties waarbij oorspronkelijke partij niet middelen,
expertise… heeft om toezicht te houden
Gebeurt door bank
Schaalvoordeel + expertise t.o.v. individuele monitoring door elke geldschieter
De bank als deposito - & kredietinstelling: Afdwingen schuldcontracten en
relatiebankieren
Afdwingen van schuldcontracten = niet makkelijk (vooral primaire)
Kosten liggen hoger vr “niet-ingewijden”
Relatiebankieren (vooral corporate banking): LT-relatie opgebouwd met ontleners
(vooral ondernemers)
Biedt informatievoordelen à kosten screenen en monitoren
Onderneming is locked in bij bepaalde bank
Zorgt vr een stigma-effect bij het verbreken v/d relatie
Kan wel voordeel halen uit relatie met “huisbank”
Het is niet makkelijk om na lange tijd te veranderen van bank (=stigma effect) want
wrm is die persoon weg bij die bank?
Management van kredietinstellingen: liquiditeit & de rol v. reserves
Deposito’s, reservevervorming en krediet (zie ppt dia 15-17)
3
, Kasreservecoëfficient bedraagt 10%
Ze maken winst dr surplusreserves
productief aan te winden
Liquiditeits- en reservebeheer:
Geld afhalen meestal geen probleem zeker als het gaat om niet te grote bedragen
Het kan wel zijn dat de kasreserve op is dan is er een probleem
De bank moet de balans herschikken (opnieuw het kasreserve aanvullen)
Ze gaan ontlenen op de geldmarkt
Herfinancieringsmogelijkheden centrale bank
Herschikken activa
Verkoop deel overheidseffecten of er een repo mee doen
Kredietverlening terugschroeven
Bank moet dus surplusreserve aanhouden vr mogelijke kosten dr deposito-afvloei
Reservegedrag vd bank hangt af van banksysteem in zijn geheel en van “ervaring”
Hangt ook af v chartale geldvoorkeur van publiek (open voor financiële innovaties?)
Hoofd bieden aan massale opvragingen bij vertrouwenscrisis banksysteem >> (bijna)
niet te doen... Als er paniek ontstaat, is er nooit genoeg cash
Run-on-the bank
Rendabiliteit en risicomanagement
Winsten worden gemaximaliseerd dr een zo hoog mogelijke opbrengst op activa na te
streven & zo goedkoop mogelijke middelen langs de passiefzijde aan te trekken
Er zijn heel wat risico’s verbonden aan activa & passiva
Hoog rendement gaat vaak gepaard met hoge risico’s
Drm uitbouw van risicomanagement!!!
Zorgt ervoor dat er afweging is tss risico en rendement
Die afweging komt vaak tot uiting in aandelenkoers v/d bank
Winstmaximalisatie: het maximaliseren v/d welvaart v/d aandeelhouders
Aandelenkoers: beantwoordt aan de actuele waarde v/d dr de markt verwachte
winsten à bevat 2 componenten
In de teller: de winsten verkregen uit beheer v. activa & passiva
In de noemer: de discontovoet
Discontovoet: som v/d rente uit een risicovrije belegging & een rentepremie
Rentepremie hangt af v/h risicobeleid v/d onderneming
Hoe meer risico & hoe hoger de risicopremie, hoe groter de gehanteerde
discontovoet & hoe lager de beurskoers
Rendabiliteit en risicomanagement: de RR en maatstaven vr rendabiliteit
Netto rentemarge/ intermediatiemarge = renteopbrengsten –rentekosten/totale
activa (intrest)
Geeft aan hoe goed de FI haar A & P beheerst
Rendement op tot activa (RTA = ROA) = nettowinst/ totale activa
Geeft aan hvl winst er gemiddeld per € aan activa verwezenlijkt wordt
Rendement op EV (REV = ROE) = nettowinst/ eigen vermogen
Geeft aan hoe goed de FI presteert t.o.v. de eigenaars
Invloed v. gebruik vreemd vermogen om “winst op te pompen”
Dupont analyse: analyse v/d winstgevendheid v/e onderneming
4
H1: Financiële intermediatie
Intro: Financiële intermediatie vs financiële markten
Er zijn 2 stromen: de stroom via financiële intermediatie en de stroom via financiële
markten
Financiële intermediatie: vb bij een bedrijf
dient de bank als tussenpersoon
Financiële markten: is vooral digitaal,
iemand die dit platform aanbiedt, dit is het
directe kanaal, dit is ook de goedkoopste
manier om aan geld te komen
Hoe meer mensen er tss een deal staan, hoe duurder
Financiële intermediatie
Bank gaat geld uitlenen en geld produceren
Banken doen aan schaaltransformatie
Schaaltransformatie: het omzetten van gelden van
(kleine) spaarders in een grote lening
Kredietgevers: particulieren, gezinnen & bedrijven à
Activa
Kredietnemers: particulieren, gezinnen, bedrijven &
overheid à Passiva
Banken doen ook aan termijntransformatie
Termijntransformatie: proces waarbij banken spaargelden/deposito’s omzetten in
langlopende leningen (bv hypotheken)
Liquiditeitsrisico: het risico dat de bank niet genoeg liquide middelen heeft moest
iedereen hun geld (cash) willen
Verdienen van geld bank:
Ø Het geld dat zij binnenkrijgen gebruiken ze om een krediet van te maken
Ø Hierdoor verdienen ze geld, want als je geld leent gaan ze daarop rente doorrekenen
Ø Het geld dat zij verdienen aan de passiva kant gaan ze terug uitgeven aan de activa
kant à rente-inkomsten voor spaarders
Rol van banken in de financiële intermediatie
Bank = voornaamste plaats onder financiële tussenpersonen in proces indirecte
financiering
Bestaat uit transformatie van activa & passiva & internaliseren v. risico’s via
eigen kapitaalbasis
1
, Uitgangspunt: de balans
Vreemd vermogen is allemaal geleend geld
Voornaamste taak traditionele bankwezen: deposito’s
inzamelen en leningen toestaan
Deposito-instellingen: commerciële banken die sterk gericht
zijn op kredieten aan ondernemingen of spaarkbanken die
vooral aan particulieren hypothecaire kredieten toestaan
Commerciële banken = Belgian big 4 (Fortis, KBC, ING, Belfius)
Spaarbanken: VDK bank
Core business deposito-instelling: het inzamelen van deposito’s en het toestaan van
leningen
Rentemarge = depetrente – creditrente
Debetrente: op kredieten (inkomst)
Creditrente: op deposito’s (kost)
Investeringsbanken: zamelen geen deposito’s, zij investeren (tijdelijk) in
schuldeffecten & in nieuwe aandeelmissies
Investeringsbanken halen hun inkomen uit kapitaalwinsten & dividenden uit aandelen
& andere waardepapieren, uit commissies en andere vergoedingen
De laatste volgen uit buitenbalansactiviteiten: wisseltransacties, trading in
effecten…
Dr branchevervaging doen traditionele banken ook aan zulke activiteiten
Gemengde banken/universele banken: combineren c het traditionele commerciële
bankieren met het investeringsbankieren
Traditioneel = kernactiviteit v/h bankieren bestaat uit combinatie v. inzameling v.
deposito’s, de productie v. geld & het toestaan v. leningen
Bronnen van middelen: retaildeposito’s meestal v. kleine spaarders
Retaildeposito’s: spaargelden die particulieren bij banken aanhouden, zoals
spaarrekeningen of termijndeposito’s. Ze vormen een belangrijke financieringsbron
voor banken.
Aanwending van middelen: verstrekken kredieten aan veel ontleners, vooral kleine &
middelgrote ondernemingen & ook aan de overheid
Inkomen op deze verrichtingen wordt opgebouwd dr rentemarges
Rentemarge: verschil tss de rente die op kredieten verworven wordt (debetrente) &
de rente (creditrente) die aan depositohouders betaald wordt
De bank als deposito - & kredietinstelling: unieke rol
Bank verleent financiële diensten in de vorm van liquiditeit, informatie en risicodeling
Banken zorgen voor liquiditeit door deposito’s te verstrekken (je kan makkelijk cash
geld krijgen)
Banken transformeren risico’s door spaarders toe te laten (indirect) via
depositovorming een gediversifieerde portefeuille bij te houden
Banken verstrekken ook informatie via studiediensten, internationaal netwerk
Combinatie v/d 3 levert voordelen aan depositohouders: genieten v/e vermindering
v. risico’s & hogere opbrengsten dr indirecte participatie in LT-beleggingen
De bank als deposito - & kredietinstelling: Geld en liquiditeitscreatie
2
, Door deposito’s in te zamelen creëren ze meest liquide actief
Creatie geld = meest liquide actief
Risicotransformatiefunctie = primaire activa omzetten tot secundaire activa
Secundaire activa v. bank zelf = banken zetten geld v; beleggers om in bankkredieten
De bank als deposito - & kredietinstelling: tijds- en liquiditeitstransformatie
KT- deposito’s à LT-financiering
Looptijdtransformatie: verzekering tegen liquiditeitsschokken/ illiquiditeit
Management van liquiditeiten: banken helpen hun klanten hierbij
Bv: kredietopening/ kaskrediet, cash managementsystemen...
De bank als deposito - & kredietinstelling: informatieproductie & gedelegeerde
monitoring
Het oplossen van asymmetrische informatieproblemen
Asymmetrische informatie: niet dezelfde informatie hebben
Averechtse selectie: vb. tweedehands auto à je gaat meestal niet bereid zijn de prijs
te betalen voor het goed omdat je te weinig info hebt
Moreel risico: vb. je gaat een omnium verzekering aanà schade is voor verzekering =
je gedraagt je anders (rijdt gevaarlijker) omdat je weet dat jij de schade niet hoeft te
betalen, daarom dat de eerste honderden euro’s moeten betaalt worden door de
verzekerde zelf
Gedelegeerde monitoring: concept waarbij partij verantwoordelijkheid vr toezicht op
bepaalde activiteiten/processen overdraagt nr andere partij
Gebeurt vaak in situaties waarbij oorspronkelijke partij niet middelen,
expertise… heeft om toezicht te houden
Gebeurt door bank
Schaalvoordeel + expertise t.o.v. individuele monitoring door elke geldschieter
De bank als deposito - & kredietinstelling: Afdwingen schuldcontracten en
relatiebankieren
Afdwingen van schuldcontracten = niet makkelijk (vooral primaire)
Kosten liggen hoger vr “niet-ingewijden”
Relatiebankieren (vooral corporate banking): LT-relatie opgebouwd met ontleners
(vooral ondernemers)
Biedt informatievoordelen à kosten screenen en monitoren
Onderneming is locked in bij bepaalde bank
Zorgt vr een stigma-effect bij het verbreken v/d relatie
Kan wel voordeel halen uit relatie met “huisbank”
Het is niet makkelijk om na lange tijd te veranderen van bank (=stigma effect) want
wrm is die persoon weg bij die bank?
Management van kredietinstellingen: liquiditeit & de rol v. reserves
Deposito’s, reservevervorming en krediet (zie ppt dia 15-17)
3
, Kasreservecoëfficient bedraagt 10%
Ze maken winst dr surplusreserves
productief aan te winden
Liquiditeits- en reservebeheer:
Geld afhalen meestal geen probleem zeker als het gaat om niet te grote bedragen
Het kan wel zijn dat de kasreserve op is dan is er een probleem
De bank moet de balans herschikken (opnieuw het kasreserve aanvullen)
Ze gaan ontlenen op de geldmarkt
Herfinancieringsmogelijkheden centrale bank
Herschikken activa
Verkoop deel overheidseffecten of er een repo mee doen
Kredietverlening terugschroeven
Bank moet dus surplusreserve aanhouden vr mogelijke kosten dr deposito-afvloei
Reservegedrag vd bank hangt af van banksysteem in zijn geheel en van “ervaring”
Hangt ook af v chartale geldvoorkeur van publiek (open voor financiële innovaties?)
Hoofd bieden aan massale opvragingen bij vertrouwenscrisis banksysteem >> (bijna)
niet te doen... Als er paniek ontstaat, is er nooit genoeg cash
Run-on-the bank
Rendabiliteit en risicomanagement
Winsten worden gemaximaliseerd dr een zo hoog mogelijke opbrengst op activa na te
streven & zo goedkoop mogelijke middelen langs de passiefzijde aan te trekken
Er zijn heel wat risico’s verbonden aan activa & passiva
Hoog rendement gaat vaak gepaard met hoge risico’s
Drm uitbouw van risicomanagement!!!
Zorgt ervoor dat er afweging is tss risico en rendement
Die afweging komt vaak tot uiting in aandelenkoers v/d bank
Winstmaximalisatie: het maximaliseren v/d welvaart v/d aandeelhouders
Aandelenkoers: beantwoordt aan de actuele waarde v/d dr de markt verwachte
winsten à bevat 2 componenten
In de teller: de winsten verkregen uit beheer v. activa & passiva
In de noemer: de discontovoet
Discontovoet: som v/d rente uit een risicovrije belegging & een rentepremie
Rentepremie hangt af v/h risicobeleid v/d onderneming
Hoe meer risico & hoe hoger de risicopremie, hoe groter de gehanteerde
discontovoet & hoe lager de beurskoers
Rendabiliteit en risicomanagement: de RR en maatstaven vr rendabiliteit
Netto rentemarge/ intermediatiemarge = renteopbrengsten –rentekosten/totale
activa (intrest)
Geeft aan hoe goed de FI haar A & P beheerst
Rendement op tot activa (RTA = ROA) = nettowinst/ totale activa
Geeft aan hvl winst er gemiddeld per € aan activa verwezenlijkt wordt
Rendement op EV (REV = ROE) = nettowinst/ eigen vermogen
Geeft aan hoe goed de FI presteert t.o.v. de eigenaars
Invloed v. gebruik vreemd vermogen om “winst op te pompen”
Dupont analyse: analyse v/d winstgevendheid v/e onderneming
4
