Sociaal recht samenvatting
Inleiding
Uitgangspun Doel arbeidsovereenkomst is het In levensonderhoud voorzien
t Werknemer is kwetsbaar, hoe kan de positie van de WN worden bewaakt en verbeterd?
Wat zijn hun rechten en plichten?
Hoe werken Onderverdelingen in een rechtsbron: Deel, Boek, Titel, Hoofdstuk, Afdeling, Onderafdeling...
met
regelgeving
Wat is Sociale wetgeving is geen duidelijk afgebakend geheel.
sociale
wetgeving Ze hebben gemeenschappelijke kenmerken:
Bijzonder doel:
- Bescherming van belangen van de werknemers
- Bevorderen van hun welzijn (bv vertrouwenspersoon)
Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten:
- = bepaalde wetten die mensen gaan beschermen en sociale zekerheid bv recht op groeipakket of
lager loon dan je buur
-
Sociale wetgeving:
- Arbeidsrecht
- Socialezekerheidsrecht
Arbeidsrecht:
- Beschermingswetten en collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s)
Socialezekerheidsrecht:
- In strikte zin (sensu stricto)
Ziekte- en invaliditeitsverzekering
Arbeidsongevallenverzekering
Beroepsziekteverzekering Beroepsrisico’
Werkloosheid
Rust- en overlevingspensioenen s
Gezinsbijslag
Jaarlijkse vakantie
- In ruime zin (sensu lato)
Sensu stricto en sociale bijstand (federaal en Vlaams)
Nationaal cao is over het minimum loon, is sectoraal dus overal is er een minimumloon bv
2111 bruto.
IGO= inkomensgarantie voor ouderen.
Als je naar de arbeidsrechtbank gaat is dat eerste aanleg, als je in beroep gaat is dat
arbeidshof.
Historiek Intermezzo: kinderarbeid verdwenen in België?
van het - Art. 7.1. 1. Arbeidswet: “Het is verboden kinderen arbeid te doen of laten verrichten of enige
arbeidsrecht werkzaamheid buiten het kader van hun opvoeding of vorming te doen of laten uitvoeren.”
- Als kinderen door hun ouders worden gebruikt op sociale media met het oog op inkomsten =>
kinderarbeid
- Ook hebben kinderacteurs maximum aantal uren die ze per dag/ week mogen werken, en ook enkel
door de week.
In de 19de eeuw zag de normale werkdag van 5:30 – 18:30 uit, nu is dat verminderd. Laatste helft 19e
eeuw: België op één na meest geïndustrialiseerde land ter wereld. Met zeer slechte
werkomstandigheden.
Tot 1921 was er een coalitieverbod (verenigen/vakbonden mogen niet samenkomen)
1
, In 1806: Werkrechtersraden (later vervangen door de arbeidsrechtbanken). Eerste wetten over
arbeidsreglementering (uitbetaling loon, verbod nachtarbeid voor vrouwen en kinderen, zondagsrust,
…)
1900: wet op het arbeidscontract (enkel voor arbeiders)
1922: wet betreffende het bediendecontract
1968: wet betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités (cao-wet) =>
Elke sector bv. Bouw of chemie hebben eigen vergaderingen en comités die samen komen om de
voorwaarden te regelen
Jaren 1960 en 1970: sterke toename van vrouwen op de arbeidsmarkt, mede door economische
noodzaak en de tweede feministische golf
- 1976: afschaffing regel dat vrouwen toestemming moeten hebben van hun man om te mogen
werken
1978: wet betreffende de arbeidsovereenkomsten (WAO)
Bronnen van Internationale rechtsbronnen
sociale Bilaterale verdragen:
wetgeving Verdrag tussen België en één ander land. Regels die van toepassing zijn op werknemers afkomstig uit het
ene land die in het andere land gaan werken
Multilaterale verdragen en instellingen:
Meer dan twee landen sluiten een verdrag (“verdragsorganisatie”) dit is internationaal.
Internationale Arbeidsorganisatie (IAO)
IAO-conventies: belangrijke invloed op Belgisch arbeidsrecht
Drieledig overleg: werkgevers, werknemers en regeringen
Raad van Europa: (belangrijk)
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
Waarborgt fundamentele vrijheden (vakbondsvrijheid, recht op privéleven…)
Kan rechtstreeks ingeroepen worden voor Belgische rechtbanken
Europees Sociaal Handvest
Recht op staking
Welke vormen van staking bestaan er eigenlijk? Bv stiptheidsactie (te stipt het reglement volgen dus
te perfectionistisch werken wat vertraging zorgt)
Europese Unie (EU):
Rechtsinstrumenten: verordeningen, richtlijnen, besluiten, aanbevelingen en adviezen
Handvest van de grondrechten van de EU: bv. vakbondsvrijheid, verbod dwangarbeid, gelijkheid
mannen en vrouwen, beperking maximale arbeidsduur
Bv. De maximale arbeidsduur is 38uur, bij 40 uur heb je compensatie met 12ADV dagen
(arbeidsduurverkorting-dagen)
Lock out: wanneer de werkgever bij een arbeidsconflict alle werknemers de toegang tot het werk ontzegt.
Het is de tegenhanger van een staking: geen werk = geen loon. In België komt het weinig voor en is het
juridisch erg gevoelig.
Nationale rechtsbronnen
Sociale Grondrechten:
Artikel 23 van de Grondwet: het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid in het raam van
een algemeen werkgelegenheidsbeleid dat onder meer gericht is op het waarborgen van een zo hoog en
stabiel mogelijk werkgelegenheidspeil, het recht op billijke (redelijke) arbeidsvoorwaarden en een billijke
beloning, alsmede het recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen.
Sociale rechtsbronnen:
- Wetten en decreten
- Koninklijke besluiten
- Ministeriële besluiten
- Rechtspraak en rechtsleer (In België: geen precedentenrecht)
2
, - Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s)
Nationaal niveau
Sectoraal niveau
Ondernemingsniveau
- Het gebruik
Hiërarchie van de rechtsbronnen (art. 51 CAO wet)
Dwingende bepalingen van de wet
Algemeen verbindend verklaarde cao’s
- In de Nationale Arbeidsraad
- In een paritair comité
- In een paritair subcomité
Niet algemeen verbindend verklaarde cao ‘s wanneer de werkgever lid is van een organisatie die
de cao ondertekend heeft of de cao zelf ondertekende
- In de Nationale Arbeidsraad + buiten
- In een paritair comité
- In een paritair subcomité
- Een paritair orgaan
Geschreven individuele arbeidsovereenkomst
Niet algemeen verbindend verklaarde cao waarbij de werkgever (die de cao niet ondertekende of
geen lid is van een ondertekende organisatie) behoort tot het ressort van het PC
Arbeidsreglement
Aanvullende bepalingen van de wet
Mondelinge individuele arbeidsovereenkomst
Gebruik
Hiërarchie interpreteren:
Een lagere norm mag slechts afwijken van een hogere norm als hij hiermee niet strijdig is of de rechten van
de werknemer vermindert of zijn plichten verzwaart.
Voorbeelden van bronnen:
Dwingende bepalingen van de wet: recht op sollicitatieverlof
Cao: cao nr. 103 betreffende het recht op tijdskrediet
Aanvullende bepaling van de wet
- Proeftijd bij uitzendarbeid => 3 dagen maar kan worden gewijzigd in AO
- Heel wat regels i.v.m. arbeidsduur
Gebruik
- Eindejaarspremie door WG toegekend maar die in geen enkele rechtsbron wordt voorzien
- WG geeft bonus die niet rechtstreeks gelinkt is aan prestaties
- WG indexeert alle lonen, niet enkel de minimumlonen (barema’s)
Zie oefeningenbundel
Algemene bepalingen van de WAO
HLN artikel: wederzijdse jaloezie tussen ambtenaren en werknemers in de privésector.
Ambtenaren: verlof, pensioen (gem. 3duizend), ziektedagen, barema’s, vast benoemingen met
6000 bruto (ongeveer 3800 netto).
Werknemers: extralegale voordelen zoals wagen, gsm en aanvullend pensioen (gem. 2 duizend),
hospitalisatie, maaltijdchecks, 3300 euro loon (ong. 2350 netto)
= De jaloezie komt vooral voort uit de verschillende werkzekerheid. Bij een vaste benoeming
geldt geen arbeidsovereenkomst in de klassieke zin: ontslag is enkel mogelijk in uitzonderlijke
gevallen die in de statuten vermeld staan. In de privésector daarentegen kan ontslag in principe
altijd, behalve in beschermde situaties zoals bij discriminatie of zwangerschap.
Arbeids- Wat is een arbeidsovereenkomst:
3
Inleiding
Uitgangspun Doel arbeidsovereenkomst is het In levensonderhoud voorzien
t Werknemer is kwetsbaar, hoe kan de positie van de WN worden bewaakt en verbeterd?
Wat zijn hun rechten en plichten?
Hoe werken Onderverdelingen in een rechtsbron: Deel, Boek, Titel, Hoofdstuk, Afdeling, Onderafdeling...
met
regelgeving
Wat is Sociale wetgeving is geen duidelijk afgebakend geheel.
sociale
wetgeving Ze hebben gemeenschappelijke kenmerken:
Bijzonder doel:
- Bescherming van belangen van de werknemers
- Bevorderen van hun welzijn (bv vertrouwenspersoon)
Beschermingswetten en sociale verzekeringswetten:
- = bepaalde wetten die mensen gaan beschermen en sociale zekerheid bv recht op groeipakket of
lager loon dan je buur
-
Sociale wetgeving:
- Arbeidsrecht
- Socialezekerheidsrecht
Arbeidsrecht:
- Beschermingswetten en collectieve arbeidsovereenkomsten (CAO’s)
Socialezekerheidsrecht:
- In strikte zin (sensu stricto)
Ziekte- en invaliditeitsverzekering
Arbeidsongevallenverzekering
Beroepsziekteverzekering Beroepsrisico’
Werkloosheid
Rust- en overlevingspensioenen s
Gezinsbijslag
Jaarlijkse vakantie
- In ruime zin (sensu lato)
Sensu stricto en sociale bijstand (federaal en Vlaams)
Nationaal cao is over het minimum loon, is sectoraal dus overal is er een minimumloon bv
2111 bruto.
IGO= inkomensgarantie voor ouderen.
Als je naar de arbeidsrechtbank gaat is dat eerste aanleg, als je in beroep gaat is dat
arbeidshof.
Historiek Intermezzo: kinderarbeid verdwenen in België?
van het - Art. 7.1. 1. Arbeidswet: “Het is verboden kinderen arbeid te doen of laten verrichten of enige
arbeidsrecht werkzaamheid buiten het kader van hun opvoeding of vorming te doen of laten uitvoeren.”
- Als kinderen door hun ouders worden gebruikt op sociale media met het oog op inkomsten =>
kinderarbeid
- Ook hebben kinderacteurs maximum aantal uren die ze per dag/ week mogen werken, en ook enkel
door de week.
In de 19de eeuw zag de normale werkdag van 5:30 – 18:30 uit, nu is dat verminderd. Laatste helft 19e
eeuw: België op één na meest geïndustrialiseerde land ter wereld. Met zeer slechte
werkomstandigheden.
Tot 1921 was er een coalitieverbod (verenigen/vakbonden mogen niet samenkomen)
1
, In 1806: Werkrechtersraden (later vervangen door de arbeidsrechtbanken). Eerste wetten over
arbeidsreglementering (uitbetaling loon, verbod nachtarbeid voor vrouwen en kinderen, zondagsrust,
…)
1900: wet op het arbeidscontract (enkel voor arbeiders)
1922: wet betreffende het bediendecontract
1968: wet betreffende de collectieve arbeidsovereenkomsten en de paritaire comités (cao-wet) =>
Elke sector bv. Bouw of chemie hebben eigen vergaderingen en comités die samen komen om de
voorwaarden te regelen
Jaren 1960 en 1970: sterke toename van vrouwen op de arbeidsmarkt, mede door economische
noodzaak en de tweede feministische golf
- 1976: afschaffing regel dat vrouwen toestemming moeten hebben van hun man om te mogen
werken
1978: wet betreffende de arbeidsovereenkomsten (WAO)
Bronnen van Internationale rechtsbronnen
sociale Bilaterale verdragen:
wetgeving Verdrag tussen België en één ander land. Regels die van toepassing zijn op werknemers afkomstig uit het
ene land die in het andere land gaan werken
Multilaterale verdragen en instellingen:
Meer dan twee landen sluiten een verdrag (“verdragsorganisatie”) dit is internationaal.
Internationale Arbeidsorganisatie (IAO)
IAO-conventies: belangrijke invloed op Belgisch arbeidsrecht
Drieledig overleg: werkgevers, werknemers en regeringen
Raad van Europa: (belangrijk)
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM)
Waarborgt fundamentele vrijheden (vakbondsvrijheid, recht op privéleven…)
Kan rechtstreeks ingeroepen worden voor Belgische rechtbanken
Europees Sociaal Handvest
Recht op staking
Welke vormen van staking bestaan er eigenlijk? Bv stiptheidsactie (te stipt het reglement volgen dus
te perfectionistisch werken wat vertraging zorgt)
Europese Unie (EU):
Rechtsinstrumenten: verordeningen, richtlijnen, besluiten, aanbevelingen en adviezen
Handvest van de grondrechten van de EU: bv. vakbondsvrijheid, verbod dwangarbeid, gelijkheid
mannen en vrouwen, beperking maximale arbeidsduur
Bv. De maximale arbeidsduur is 38uur, bij 40 uur heb je compensatie met 12ADV dagen
(arbeidsduurverkorting-dagen)
Lock out: wanneer de werkgever bij een arbeidsconflict alle werknemers de toegang tot het werk ontzegt.
Het is de tegenhanger van een staking: geen werk = geen loon. In België komt het weinig voor en is het
juridisch erg gevoelig.
Nationale rechtsbronnen
Sociale Grondrechten:
Artikel 23 van de Grondwet: het recht op arbeid en op de vrije keuze van beroepsarbeid in het raam van
een algemeen werkgelegenheidsbeleid dat onder meer gericht is op het waarborgen van een zo hoog en
stabiel mogelijk werkgelegenheidspeil, het recht op billijke (redelijke) arbeidsvoorwaarden en een billijke
beloning, alsmede het recht op informatie, overleg en collectief onderhandelen.
Sociale rechtsbronnen:
- Wetten en decreten
- Koninklijke besluiten
- Ministeriële besluiten
- Rechtspraak en rechtsleer (In België: geen precedentenrecht)
2
, - Collectieve arbeidsovereenkomsten (cao’s)
Nationaal niveau
Sectoraal niveau
Ondernemingsniveau
- Het gebruik
Hiërarchie van de rechtsbronnen (art. 51 CAO wet)
Dwingende bepalingen van de wet
Algemeen verbindend verklaarde cao’s
- In de Nationale Arbeidsraad
- In een paritair comité
- In een paritair subcomité
Niet algemeen verbindend verklaarde cao ‘s wanneer de werkgever lid is van een organisatie die
de cao ondertekend heeft of de cao zelf ondertekende
- In de Nationale Arbeidsraad + buiten
- In een paritair comité
- In een paritair subcomité
- Een paritair orgaan
Geschreven individuele arbeidsovereenkomst
Niet algemeen verbindend verklaarde cao waarbij de werkgever (die de cao niet ondertekende of
geen lid is van een ondertekende organisatie) behoort tot het ressort van het PC
Arbeidsreglement
Aanvullende bepalingen van de wet
Mondelinge individuele arbeidsovereenkomst
Gebruik
Hiërarchie interpreteren:
Een lagere norm mag slechts afwijken van een hogere norm als hij hiermee niet strijdig is of de rechten van
de werknemer vermindert of zijn plichten verzwaart.
Voorbeelden van bronnen:
Dwingende bepalingen van de wet: recht op sollicitatieverlof
Cao: cao nr. 103 betreffende het recht op tijdskrediet
Aanvullende bepaling van de wet
- Proeftijd bij uitzendarbeid => 3 dagen maar kan worden gewijzigd in AO
- Heel wat regels i.v.m. arbeidsduur
Gebruik
- Eindejaarspremie door WG toegekend maar die in geen enkele rechtsbron wordt voorzien
- WG geeft bonus die niet rechtstreeks gelinkt is aan prestaties
- WG indexeert alle lonen, niet enkel de minimumlonen (barema’s)
Zie oefeningenbundel
Algemene bepalingen van de WAO
HLN artikel: wederzijdse jaloezie tussen ambtenaren en werknemers in de privésector.
Ambtenaren: verlof, pensioen (gem. 3duizend), ziektedagen, barema’s, vast benoemingen met
6000 bruto (ongeveer 3800 netto).
Werknemers: extralegale voordelen zoals wagen, gsm en aanvullend pensioen (gem. 2 duizend),
hospitalisatie, maaltijdchecks, 3300 euro loon (ong. 2350 netto)
= De jaloezie komt vooral voort uit de verschillende werkzekerheid. Bij een vaste benoeming
geldt geen arbeidsovereenkomst in de klassieke zin: ontslag is enkel mogelijk in uitzonderlijke
gevallen die in de statuten vermeld staan. In de privésector daarentegen kan ontslag in principe
altijd, behalve in beschermde situaties zoals bij discriminatie of zwangerschap.
Arbeids- Wat is een arbeidsovereenkomst:
3
