TENTAMEN KENNIS WETENSCHAPSFILOSOFIE
LEERDOELEN:
K | DC1 | Introductie wetenschapsfilosofie
In eigen woorden uitleggen wat het demarcatievraagstuk inhoudt en
waarom dat een centraal vraagstuk binnen de wetenschapsfilosofie is;
In eigen woorden de onderscheidende elementen (termen, methoden van
wetenschap, waarheidsopvatting) van de volgende
wetenschapsfilosofische stromingen én de verschillen daartussen
benoemen en daar kritisch op reflecteren: Logisch positivisten (Wiener
Kreis-school) en Kritisch rationalisten (Popper).
K | C4 | Verdieping Wetenschapsfilosofie
In eigen woorden beschrijven wat het doel van wetenschapsfilosofie is;
In eigen woorden beschrijven wat de relevantie van wetenschapsfilosofie is
voor het bredere thema 'ziekte en gezondheid'
K | WG4 | Stromingen wetenschapsfilosofie
De criteria voor goede wetenschap benoemen vanuit het logisch
positivisme en het kritisch rationalisme;
Deze criteria toepassen op het beoordelen van gezondheid gerelateerd
onderzoek;
Reflecteren op de vraag of sociale wetenschappen als
gezondheidspsychologie en medische sociologie van dezelfde criteria
(zoals repliceerbaarheid) zouden moeten uitgaan als binnen de
natuurwetenschappen.
K | DC5 | Constructivisme
De empirische wending in de wetenschapsfilosofie duiden en uitleggen;
Reflecteren op de consequenties van deze empirische wending;
De kernideeën van het constructivisme uitleggen;
De belangrijkste verschillen tussen een constructivistisch en positivistisch
perspectief op wetenschap benoemen;
Constructivistische inzichten toepassen op het analyseren van
kennisclaims rondom omstreden aandoeningen.
K | DC6 | Wat telt als een stoornis?
Aangeven welke maatschappelijke betekenis wordt toegekend aan
labeling;
Wat de stappen en de gevolgen van reïficatie zijn.
,K | WG7 | Constructivisme
In eigen woorden uitleggen wat de 'empirische wending' binnen de
wetenschapsfilosofie inhoudt
In eigen woorden uitleggen wat de centrale inzichten vanuit het
constructivisme zijn en hoe die inzichten afwijken van de klassieke
wetenschapsfilosofen
Beschrijven op welke manier het werk van Thomas Kuhn de
constructivisten heeft beïnvloed.
K | WG8 | Toepassing van wetenschapsfilosofische theorieën
Vanuit verschillende wetenschapsfilosofische stromingen (logisch
positivisme, kritisch rationalisme, Kuhn en constructivisme) analyseren
onder welke voorwaarden er sprake is van geldige kennis rondom ME;
Reflecteren op de praktische consequenties van deze verschillende
posities;
Een goede argumentatie toegepast op een wetenschapsfilosofische vraag
opbouwen.
K | C6 | Verdieping Wetenschapsfilosofie & Responsiecollege
Een inschatting maken van het type tentamenvragen dat jullie kunnen
verwachten.
Een antwoord formuleren op deze vragen aan de hand van de in de
kennislijn opgedane inzichten.
, UITWERKINGEN:
Definitie van vakgebied= wetenschapsfilosofie probeert “een
karakterisering van wetenschappen te geven, te onderzoeken in hoeverre
de bijzondere aanspraken van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en
inzicht geven in de plaats van wetenschappen in cultuur en samenleving”
Demarcatievraagstuk= afbakenen van grens tussen wetenschap en
niet-wetenschap. Dit is een centraal vraagstuk in de wetenschapsfilosofie.
Dit is belangrijk, omdat we nog steeds autoriteit moeten uitoefenen tussen
al het nepnieuws en complottheorieën door.
Taak van wetenschapsfilosofen= “een karakterisering van
wetenschappen te geven, te onderzoeken in hoeverre de bijzondere
aanspraken van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en inzicht geven
in de plaats van de wetenschappen in cultuur en samenleving”. Daardoor
levert wetenschap kennis op die dichter bij de waarheid ligt, dan de kennis
die we opdoen door alledaagse middelen.
Typen vragen in de wetenschapsfilosofie:
Ontologische vraag (zijnsleer):
Welke dingen zijn er? Welke kenmerken heeft het?
Wat is de aard van het object? Wat bestaat er in de wereld?
o Zintuiglijk waarneembaar of niet?
o Algemeen verschijnsel of unieke gebeurtenis?
o Constant door de tijd heen of veranderlijk?
Bijv. bestaat fybromyalgie? Is dit echt een ziekte? Of is het een
bundeling van symptomen die niet bij elkaar horen?
Epistemologische vraag (kennisleer):
Kentheoretisch: hoe kunnen we het object van onderzoek leren
kennen? Onder welke voorwaarden kunnen we tot geldige kennis
komen?
o Isoleren in laboratorium of in context bestuderen?
o Ingrijpen of observeren op afstand?
o Mee praten of alleen meten?
Hoe weten we dat we geldige kennis aan het opdoen zijn?
Bijv. eenzaamheid bij ouderen
o Wanneer hebben we geldige kennis hierover ontwikkeld? Is dat
als we eenzaamheid kunnen aantonen op een hersenscan, als
LEERDOELEN:
K | DC1 | Introductie wetenschapsfilosofie
In eigen woorden uitleggen wat het demarcatievraagstuk inhoudt en
waarom dat een centraal vraagstuk binnen de wetenschapsfilosofie is;
In eigen woorden de onderscheidende elementen (termen, methoden van
wetenschap, waarheidsopvatting) van de volgende
wetenschapsfilosofische stromingen én de verschillen daartussen
benoemen en daar kritisch op reflecteren: Logisch positivisten (Wiener
Kreis-school) en Kritisch rationalisten (Popper).
K | C4 | Verdieping Wetenschapsfilosofie
In eigen woorden beschrijven wat het doel van wetenschapsfilosofie is;
In eigen woorden beschrijven wat de relevantie van wetenschapsfilosofie is
voor het bredere thema 'ziekte en gezondheid'
K | WG4 | Stromingen wetenschapsfilosofie
De criteria voor goede wetenschap benoemen vanuit het logisch
positivisme en het kritisch rationalisme;
Deze criteria toepassen op het beoordelen van gezondheid gerelateerd
onderzoek;
Reflecteren op de vraag of sociale wetenschappen als
gezondheidspsychologie en medische sociologie van dezelfde criteria
(zoals repliceerbaarheid) zouden moeten uitgaan als binnen de
natuurwetenschappen.
K | DC5 | Constructivisme
De empirische wending in de wetenschapsfilosofie duiden en uitleggen;
Reflecteren op de consequenties van deze empirische wending;
De kernideeën van het constructivisme uitleggen;
De belangrijkste verschillen tussen een constructivistisch en positivistisch
perspectief op wetenschap benoemen;
Constructivistische inzichten toepassen op het analyseren van
kennisclaims rondom omstreden aandoeningen.
K | DC6 | Wat telt als een stoornis?
Aangeven welke maatschappelijke betekenis wordt toegekend aan
labeling;
Wat de stappen en de gevolgen van reïficatie zijn.
,K | WG7 | Constructivisme
In eigen woorden uitleggen wat de 'empirische wending' binnen de
wetenschapsfilosofie inhoudt
In eigen woorden uitleggen wat de centrale inzichten vanuit het
constructivisme zijn en hoe die inzichten afwijken van de klassieke
wetenschapsfilosofen
Beschrijven op welke manier het werk van Thomas Kuhn de
constructivisten heeft beïnvloed.
K | WG8 | Toepassing van wetenschapsfilosofische theorieën
Vanuit verschillende wetenschapsfilosofische stromingen (logisch
positivisme, kritisch rationalisme, Kuhn en constructivisme) analyseren
onder welke voorwaarden er sprake is van geldige kennis rondom ME;
Reflecteren op de praktische consequenties van deze verschillende
posities;
Een goede argumentatie toegepast op een wetenschapsfilosofische vraag
opbouwen.
K | C6 | Verdieping Wetenschapsfilosofie & Responsiecollege
Een inschatting maken van het type tentamenvragen dat jullie kunnen
verwachten.
Een antwoord formuleren op deze vragen aan de hand van de in de
kennislijn opgedane inzichten.
, UITWERKINGEN:
Definitie van vakgebied= wetenschapsfilosofie probeert “een
karakterisering van wetenschappen te geven, te onderzoeken in hoeverre
de bijzondere aanspraken van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en
inzicht geven in de plaats van wetenschappen in cultuur en samenleving”
Demarcatievraagstuk= afbakenen van grens tussen wetenschap en
niet-wetenschap. Dit is een centraal vraagstuk in de wetenschapsfilosofie.
Dit is belangrijk, omdat we nog steeds autoriteit moeten uitoefenen tussen
al het nepnieuws en complottheorieën door.
Taak van wetenschapsfilosofen= “een karakterisering van
wetenschappen te geven, te onderzoeken in hoeverre de bijzondere
aanspraken van de wetenschappen gerechtvaardigd zijn en inzicht geven
in de plaats van de wetenschappen in cultuur en samenleving”. Daardoor
levert wetenschap kennis op die dichter bij de waarheid ligt, dan de kennis
die we opdoen door alledaagse middelen.
Typen vragen in de wetenschapsfilosofie:
Ontologische vraag (zijnsleer):
Welke dingen zijn er? Welke kenmerken heeft het?
Wat is de aard van het object? Wat bestaat er in de wereld?
o Zintuiglijk waarneembaar of niet?
o Algemeen verschijnsel of unieke gebeurtenis?
o Constant door de tijd heen of veranderlijk?
Bijv. bestaat fybromyalgie? Is dit echt een ziekte? Of is het een
bundeling van symptomen die niet bij elkaar horen?
Epistemologische vraag (kennisleer):
Kentheoretisch: hoe kunnen we het object van onderzoek leren
kennen? Onder welke voorwaarden kunnen we tot geldige kennis
komen?
o Isoleren in laboratorium of in context bestuderen?
o Ingrijpen of observeren op afstand?
o Mee praten of alleen meten?
Hoe weten we dat we geldige kennis aan het opdoen zijn?
Bijv. eenzaamheid bij ouderen
o Wanneer hebben we geldige kennis hierover ontwikkeld? Is dat
als we eenzaamheid kunnen aantonen op een hersenscan, als
