Samenvatting VZOM geriatrie chronische zorg: slikstoornissen

Logopedie en verpleegkundige vaardigheden

1. Inleiding
Logopedie staat in voor:
 Afasie = taalstoornis waarbij het uiten en/of begrijpen van een gesproken en/of geschreven
taal gestoord is.
 Taalstoornissen
 Dyslexie, dysorthografie, dyscalculie
 Schisis = gehemelte spleet, gespleten lip (moeilijkheden hierdoor met eten en spreken)
 Spraakstoornissen
 Stotteren
 Myofunctionele stoornissen = vaak voorkomend bij kleuters, kleuters die een verkoudheid
hebben lopen vaak met hun mond open waardoor hun tong vergroeid en hun aangezicht er
naar vergroeid en moeite krijgen met spreken, ook kunnen hun lippen vervormd zijn door
lange tijd een tut de hebben of duim te zuigen
 Stemstoornissen
 Gehoorstoornissen
 Slikstoornissen
 Radiotherapie of chirurgie



2. Communicatieve stoornissen
Herhaling basiskennis
Strottenhoofd + stembanden




Cerebrum (grote hersenen)

,Bestaat uit 2 hemisferen met daartussen een mooie rechte middellijn, veel gebruikt als
referentiepunt. Het cerebrum heeft een enorme oppervlakte winst door de gyrus (windingen) en de
sulcus (gleuven).
De 2 hemisferen bestaan uit telkens 4 kwabben namelijk de frontale kwab, pariëtale kwab,
temporale kwab en de occipitale kwab.
2 scheidingslijnen die belangrijk zijn, is de scheiding tussen de frontale & pariëtale kwab namelijk de
centale sulcus en de scheiding tussen de frontale & temporale kwab namelijk de laterale sulcus.

Craniale zenuwen
 N V = nervus trigeminus (drielingzenuw)
o Voornamelijk sensibel = gevoel aangezicht
o Klein deel motorisch = innervatie kauwspieren
 N VII = nervus facialis (aangezichtzenuw)
o Motorisch = beweging aangezichtspieren
o Sensibel = traanklier, speekselklier en smaak 2/3 van de
tong
 N IX = nervus glossopharyngeus (tong-keelzenuw)
o Motoriek = spieren keelwand & larynx
o Sensibel = achterste 1/3 van de tong & keel
 N X = nervus vagus (zwevende zenuw)
o Motoriek = spieren keel & strottenhoofd & zacht gehemelte
o Sensibel = slijmvlies trachea & slokdarm & epiglottis + vooral … ‘ingewanden-zenuw’
 Belangrijkste parasympatische zenuw van het autonome zenuwstelsel!
 N XI = nervus accessorius (bijkomstige zenuw)
o Motoriek = bezenuwing m. Sternocleidomastoideus + m. Trapezius
 N XII = nervus hypoglossus (ondertongzenuw)
o Motoriek = bezenuwing tong + halsspieren

Afasie
= een verworven taalstoornis waarbij het spreken en/of begrijpen van gesproken en/of geschreven
taal gestoord is.

4 soorten:
 Motorische of Broca afasie
o Letsel voornamelijk in (pré)motorische cortex
o Niet vloeiende afasie
o Veel ziekte inzicht
o Algemeen goed taalbegrip
o Vaak gepaard mat rechte verlamming
o Traag spreektempo
o Literale parafasiën
 Foute letters zeggen maar wel weten dat het verkeerd is en niet kunnen
verbeteren. Mensen worden hier heef gefrustreerd door.
o Melodic Intonation Therapy
 Automatisme en zingen helpt omdat dat aan de rechterkant van de hersenen
gelegen is.
 Sensorische of Wernicke afasie

, o Letsel voornamelijk in sensorische cortex
o Vloeiende afasie: logorhea
o Weinig ziekte-inzicht
 Worden sneller boos omdat ze niet door hebben dat ze het fout hebben
o Algemeen minder taalbegrip
o Minder vaak gepaard met rechter verlamming
o Snel spreektempo
o Semantische parafaiën
 Hebben niet door dat ze de foute woorden gerbuiken
 Globale afasie
o Combinatie van de 2 en zeer uitgebreid
 Gemengde afasie
o Combinatie van de 2 en niet zo uitgebreid

De chronische fase (<6 maanden):
 In de chronische fase treden geen grote veranderingen meer op in de taalfuncties
 Dat betekent niet dat taalfuncties niet meer kunnen verbeteren of dat er geen nieuwe
vaardigheden of nieuwe compensatietechnieken kunnen worden geleerd.
 Personen met afasie kunnen ook jaren na het ontstaan van de afasie nog vooruitgaan ervan
in taalfuncties en vaardigheden leren die leiden tot betere communicatie en grotere
zelfredzaamheid
 Intensief bezig zijn met revalidatie omdat dit de cruciale fase is. Hier kan het meeste
teruggewonnen worden.

Dysarthrie
= een groep van spraakstoornissen voortkomend van problemen met de spiercontrole tgv letsel aan
het centraal of perifeer zenuwstelsel. Stoornissen kunnen optreden bij een of meer basisprocessen
van het spreken: AH, fonatie (stem geven aan een stemloze klank), resonantie (weerklinken van klank
in de mond, huig dat lucht stuurt door de mond of neus), articulatie en prosodie (toonhoogte,
aanspannen van stembanden).

2 soorten:
 Slappe dysarthrie
o Zwakte, hypotonie
o Hypernasaliteit
o Onzorgvuldige consonanten (medeklinkers)
o Hese stem
o Frequentiemonotonie
o Inspiatoire stridor
 Het flapperen van stembanden waardoor lucht ook in trilling word gebracht
bij het inademen
 Spastische dysarthrie
o Hypertonie: meer spacticiteit en hyperreflexiviteit
o Gespannen schorre stem
o Hypernasaliteit
o Luidheidsmonotonie
o Beperkte alternerende tongbewegingen