Basisprincipes evidenced-based handelen
Algemene inleiding EBH
Logopedist / audioloog maakt continu klinische beslissingen:
Assessment
= onderzoeken van personen/cliënten/patiënten, de term omvat onder andere het bepalen van de
aanwezigheid en de aard van een stoornis maar ook het in kaart brengen van beïnvloedende factoren (een
assessment is dan ruimer dan het woord onderzoek)
Behandeling
Begeleiding
Hoe worden klinische beslissingen genomen?
- Ervaring: ik heb al dit soort patiënten behandeld en ik heb met mijn methode een goed effect
Nieuwe wetenschappelijke inzichten worden niet geïntegreerd en de blik vd hulpverleners verengt.
- Traditie
Hulpverlener stelt zich geen vragen meer. Is het wel een efficiënte manier?
- Opleiding
Wat wordt aangeboden in opleiding is verouderd tegen je bent afgestudeerd / bijscholing is nodig.
- Expert
Hulpverlener vertrouwt op expert, maar is dit gebaseerd op wetenschappelijke inzichten (feit) of is dit
een mening?
- Selectie literatuur
Er is zoveel literatuur, veel artikels spreken elkaar tegen.
ECIDENCE-BASED beslissingen
= Handelen dat onder meer gebaseerd is op de beste beschikbare wetenschappelijke evidentie
= Als er wetenschappelijke evidentie is moet je deze meenemen in je handelen.
Evidentie = kennis gebaseerd op verschillende bronnen.
Waarom zou een logopedist tijd steken in het ontwikkelen van zijn evidenced-based handelen?
Argumenten van Reilly:
1. Hoeveelheid evidentie
Vroeger was de uitoefening van wat je deed als logo gebaseerd op wat je in je basisopleiding had geleerd.
Hier kan je lang mee weg. Kennis vaardigheden en attitudes die je had aangeleerd, kon je heel je carrière
mee door.
NU: Er is veel evidentie: wat je in je opleiding leert gaat niet zo lang mee. Levenslang leren is belangrijk op
een adequate uitvoering van logopedie te kunnen doen.
Wetenschappelijke informatie is versnipperd. Je moet bronnen zoeken en informatie opdoen dit
synthetiseren. Essentie evidenced based handelen = enorme hoeveelheid evidentie vertalen naar je
dagdagelijkse klinische beslissingen
1
,2. Toegang tot evidentie
Het is mogelijk, eenvoudige elektronische toegang tot evidentie. (goed toegankelijk)
Maar geen leescultuur!
3. Evidentie verandert zorg
Ideaal: wisselwerking ts wetenschappelijk onderzoek en klinische praktijk: waarbij evidentie wordt gebruikt
bij beslissingen maar ook een cyclus waarbij vragen uit klinische praktijk aanleiding geven tot klinisch
onderzoek.
Kwaliteit van zorg verbeteren
BV. Ziekte van Parkinson: training van kracht bij logopedie. Wetenschappelijke evidentie zei dat het geen
invloed had dus de behandeling is enorm veranderd.
4. Ontbrekende evidentie
Onbeantwoorde vragen ivm de effectiviteit van behandeling.
Niet duidelijk wat beste klinische beslissing is per cliënt.
Veel geld wordt uitgegeven aan behandelingen die beperkt effect hebben of niet gesteund worden door
wetenschappelijke evidentie
Kostenbesparing
Iedereen heeft recht op best mogelijk zorg aan de laagste prijs.
Steeds meer cliënten hebben zorg nodig ( vergrijzen): motiveren waarom je een behandeling doet adhv
evidenced based onderzoek. Geld moet aan de juiste behandelingen gegeven worden met het beste
resultaat.
Kwaliteit is belangrijk voor de maatschappij die de zorg krijgt / geeft en degene die de zorg krijgt.
5. Discrepantie theorie en praktijk
Mismatch
Verschil tussen wat we wetenschappelijk al weten en hoe de dagdagelijkse klinische praktijk gebeurd.
BV. Parkinson: vanuit literatuur weten we dat korte intensieve behandelingen hebben het best effect.
Klinische praktijk werkt aan een lage intensiteit.
6. Gebrek aan onderbouwing
2
, Kunst of wetenschap?
Logopedie is een jong beroep. Er is weinig wetenschappelijke evidentie. Praktijk loop voor op
wetenschappelijke evidentie (traag proces).
Definitie van EBH
Misverstanden en vooroordelen:
- Alleen doen wat wetenschappelijk bewezen is
WEL: Wat wet. Bewezen is uitvoeren
- Slaafs uitvoeren wat in een richtlijn staat
WEL: Niet enkel evidentie meenemen in evidenced base beslissing.
- Wetenschappelijk onderzoek uitvoeren
WEL: Evidenced based handelen is het toepassen van info uit wetenschappelijk onderzoek.
EBH = een zeer geïndividualiseerd klinisch proces
Geïndividualiseerd = Iets dat je steeds opnieuw doet: individuele cliënt met eigen context/ situatie. Hierbij ga
je beslissingen nemen.
Klinisch = toepassen van wetenschappelijk onderzoek op je eigen handelen
Cyclisch / dynamisch proces
Evidence-based medicine ( EBM)
Jaren 80
David Sackett zag dat er wetenschappelijk onderzoek gebeurde en dat artsen vaak terugvielen op eigen ervaring,
traditie.
Zijn definitie = zorgvuldig expliciet en oordeelkundig gebruik is van het huidige beste bewijsmateriaal om
beslissingen te nemen voor individuele patiënten
Evidence based :Niet enkel beslissingen op wetenschappelijke kennis. Niet enkel een beslissing die ook de
wetenschappelijke evidentie meeneemt.
EBM (geneeskunde) EVP / handelen EB logopedie
Evidence vs proof
Evidence Kennis uit verschillende bronnen
Uit kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Hoog en laag wetenschappelijk niveau
Proof Bewijs
= Hoe meer evidence hoe meer je bij proof bent / iets dat je 100% zeker
Eerder aanwijzingen / evidentie maar nooit zeker bij logopedie
Bij geneeskunde is er wel proof
Evidence based beslissingen:
Wetenschappelijke evidentie uit artikels, handboeken, meningen van experts
Niet genoeg voor een evidence based beslissing
Voorkeuren van cliënt: inspraak in eigen zorg & hun doelen
Wetenschappelijke evidentie wordt niet toegepast omdat de cliënt het niet wilt
3
, Expertise van behandelaar: behandelaar neemt beslissingen binnen zijn eigen context: onze overtuigingen,
ervaringen.
Beschikbare middelen: Steeds meer mensen hebben zorg nodig en budget wordt kleiner.
BV. Niet genoeg geld voor wetenschappelijke evidentie
Enkel individueel!!
Onderdelen van de EBH cyclus
Stap 1: Klinisch probleem id praktijd dat je wilt omzetten in vraag
Klinische probleem vertalen in een beantwoordbare vraag.
GEEN algemene vraag
WEL gedetailleerde/ specifieke vraag
BV. Kind met stembandknobbel: is deze therapiemethode beter dan deze?
Op zoek naar evidentie
PICO-methode = algemene vraag heel specifiek maken zodat je op een systematische manier kan zoeken id
literatuur
Stap 2: Evidentie opzoeken
Je gaat niet zelf wetenschappelijk onderzoek verrichten, wel toepassen. Er is een enorme hoeveelheid. Wat is
specifiek de informatie die ik moet hebben?
= Efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
4
Algemene inleiding EBH
Logopedist / audioloog maakt continu klinische beslissingen:
Assessment
= onderzoeken van personen/cliënten/patiënten, de term omvat onder andere het bepalen van de
aanwezigheid en de aard van een stoornis maar ook het in kaart brengen van beïnvloedende factoren (een
assessment is dan ruimer dan het woord onderzoek)
Behandeling
Begeleiding
Hoe worden klinische beslissingen genomen?
- Ervaring: ik heb al dit soort patiënten behandeld en ik heb met mijn methode een goed effect
Nieuwe wetenschappelijke inzichten worden niet geïntegreerd en de blik vd hulpverleners verengt.
- Traditie
Hulpverlener stelt zich geen vragen meer. Is het wel een efficiënte manier?
- Opleiding
Wat wordt aangeboden in opleiding is verouderd tegen je bent afgestudeerd / bijscholing is nodig.
- Expert
Hulpverlener vertrouwt op expert, maar is dit gebaseerd op wetenschappelijke inzichten (feit) of is dit
een mening?
- Selectie literatuur
Er is zoveel literatuur, veel artikels spreken elkaar tegen.
ECIDENCE-BASED beslissingen
= Handelen dat onder meer gebaseerd is op de beste beschikbare wetenschappelijke evidentie
= Als er wetenschappelijke evidentie is moet je deze meenemen in je handelen.
Evidentie = kennis gebaseerd op verschillende bronnen.
Waarom zou een logopedist tijd steken in het ontwikkelen van zijn evidenced-based handelen?
Argumenten van Reilly:
1. Hoeveelheid evidentie
Vroeger was de uitoefening van wat je deed als logo gebaseerd op wat je in je basisopleiding had geleerd.
Hier kan je lang mee weg. Kennis vaardigheden en attitudes die je had aangeleerd, kon je heel je carrière
mee door.
NU: Er is veel evidentie: wat je in je opleiding leert gaat niet zo lang mee. Levenslang leren is belangrijk op
een adequate uitvoering van logopedie te kunnen doen.
Wetenschappelijke informatie is versnipperd. Je moet bronnen zoeken en informatie opdoen dit
synthetiseren. Essentie evidenced based handelen = enorme hoeveelheid evidentie vertalen naar je
dagdagelijkse klinische beslissingen
1
,2. Toegang tot evidentie
Het is mogelijk, eenvoudige elektronische toegang tot evidentie. (goed toegankelijk)
Maar geen leescultuur!
3. Evidentie verandert zorg
Ideaal: wisselwerking ts wetenschappelijk onderzoek en klinische praktijk: waarbij evidentie wordt gebruikt
bij beslissingen maar ook een cyclus waarbij vragen uit klinische praktijk aanleiding geven tot klinisch
onderzoek.
Kwaliteit van zorg verbeteren
BV. Ziekte van Parkinson: training van kracht bij logopedie. Wetenschappelijke evidentie zei dat het geen
invloed had dus de behandeling is enorm veranderd.
4. Ontbrekende evidentie
Onbeantwoorde vragen ivm de effectiviteit van behandeling.
Niet duidelijk wat beste klinische beslissing is per cliënt.
Veel geld wordt uitgegeven aan behandelingen die beperkt effect hebben of niet gesteund worden door
wetenschappelijke evidentie
Kostenbesparing
Iedereen heeft recht op best mogelijk zorg aan de laagste prijs.
Steeds meer cliënten hebben zorg nodig ( vergrijzen): motiveren waarom je een behandeling doet adhv
evidenced based onderzoek. Geld moet aan de juiste behandelingen gegeven worden met het beste
resultaat.
Kwaliteit is belangrijk voor de maatschappij die de zorg krijgt / geeft en degene die de zorg krijgt.
5. Discrepantie theorie en praktijk
Mismatch
Verschil tussen wat we wetenschappelijk al weten en hoe de dagdagelijkse klinische praktijk gebeurd.
BV. Parkinson: vanuit literatuur weten we dat korte intensieve behandelingen hebben het best effect.
Klinische praktijk werkt aan een lage intensiteit.
6. Gebrek aan onderbouwing
2
, Kunst of wetenschap?
Logopedie is een jong beroep. Er is weinig wetenschappelijke evidentie. Praktijk loop voor op
wetenschappelijke evidentie (traag proces).
Definitie van EBH
Misverstanden en vooroordelen:
- Alleen doen wat wetenschappelijk bewezen is
WEL: Wat wet. Bewezen is uitvoeren
- Slaafs uitvoeren wat in een richtlijn staat
WEL: Niet enkel evidentie meenemen in evidenced base beslissing.
- Wetenschappelijk onderzoek uitvoeren
WEL: Evidenced based handelen is het toepassen van info uit wetenschappelijk onderzoek.
EBH = een zeer geïndividualiseerd klinisch proces
Geïndividualiseerd = Iets dat je steeds opnieuw doet: individuele cliënt met eigen context/ situatie. Hierbij ga
je beslissingen nemen.
Klinisch = toepassen van wetenschappelijk onderzoek op je eigen handelen
Cyclisch / dynamisch proces
Evidence-based medicine ( EBM)
Jaren 80
David Sackett zag dat er wetenschappelijk onderzoek gebeurde en dat artsen vaak terugvielen op eigen ervaring,
traditie.
Zijn definitie = zorgvuldig expliciet en oordeelkundig gebruik is van het huidige beste bewijsmateriaal om
beslissingen te nemen voor individuele patiënten
Evidence based :Niet enkel beslissingen op wetenschappelijke kennis. Niet enkel een beslissing die ook de
wetenschappelijke evidentie meeneemt.
EBM (geneeskunde) EVP / handelen EB logopedie
Evidence vs proof
Evidence Kennis uit verschillende bronnen
Uit kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Hoog en laag wetenschappelijk niveau
Proof Bewijs
= Hoe meer evidence hoe meer je bij proof bent / iets dat je 100% zeker
Eerder aanwijzingen / evidentie maar nooit zeker bij logopedie
Bij geneeskunde is er wel proof
Evidence based beslissingen:
Wetenschappelijke evidentie uit artikels, handboeken, meningen van experts
Niet genoeg voor een evidence based beslissing
Voorkeuren van cliënt: inspraak in eigen zorg & hun doelen
Wetenschappelijke evidentie wordt niet toegepast omdat de cliënt het niet wilt
3
, Expertise van behandelaar: behandelaar neemt beslissingen binnen zijn eigen context: onze overtuigingen,
ervaringen.
Beschikbare middelen: Steeds meer mensen hebben zorg nodig en budget wordt kleiner.
BV. Niet genoeg geld voor wetenschappelijke evidentie
Enkel individueel!!
Onderdelen van de EBH cyclus
Stap 1: Klinisch probleem id praktijd dat je wilt omzetten in vraag
Klinische probleem vertalen in een beantwoordbare vraag.
GEEN algemene vraag
WEL gedetailleerde/ specifieke vraag
BV. Kind met stembandknobbel: is deze therapiemethode beter dan deze?
Op zoek naar evidentie
PICO-methode = algemene vraag heel specifiek maken zodat je op een systematische manier kan zoeken id
literatuur
Stap 2: Evidentie opzoeken
Je gaat niet zelf wetenschappelijk onderzoek verrichten, wel toepassen. Er is een enorme hoeveelheid. Wat is
specifiek de informatie die ik moet hebben?
= Efficiënt zoeken naar het beste bewijsmateriaal
4
