Samenvatting Opsporing en Vervolging en
Europees perspectief
Brechje Keukens
Semester 1, periode 2
Opsporing en Vervolging in Europees Perspectief
1
, Master Publiekrecht: Strafrecht
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Opsporing & vervolging......................................................................................................................................................4
Uitgangspunten strafprocesrecht........................................................................................................................................................................................ 4
Het opsporingsonderzoek........................................................................................................................................................................................................ 6
Opsporingsbevoegdheden....................................................................................................................................................................................................... 9
Voorarrest................................................................................................................................................................................................................................... 14
HR Ruimte.................................................................................................................................................................................................................................... 18
GHAMS Hollende Kleurling.................................................................................................................................................................................................. 18
HR Stormsteeg........................................................................................................................................................................................................................... 18
HR Dynamische verkeerscontrole..................................................................................................................................................................................... 19
HR Checkpoint II....................................................................................................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 2: Opsporing & vervolging in de toekomst....................................................................................................................24
Modernisering Wetboek van Strafvordering................................................................................................................................................................ 24
Wijzigingen boek 2: opsporing........................................................................................................................................................................................... 26
Wijzigingen boek 3: vervolging.......................................................................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 3: Recht op een eerlijk proces............................................................................................................................................29
Rechten uit art. 6 EVRM........................................................................................................................................................................................................ 29
Recht op een eerlijk proces in het vooronderzoek...................................................................................................................................................... 32
Hoofdstuk 4: Recht op privacy.................................................................................................................................................................36
Positieve en negatieve verplichting van art. 8 EVRM............................................................................................................................................... 36
EHRM X and Y v. The Netherlands.................................................................................................................................................................................... 37
EHRM Osman v. UK.................................................................................................................................................................................................................. 38
Hoofdstuk 5: Vormverzuimen..................................................................................................................................................................39
Art. 359a Sv................................................................................................................................................................................................................................. 39
Vormen verzuimd tijdens het politieverhoor............................................................................................................................................................... 41
HR Afvoerpijp............................................................................................................................................................................................................................. 44
HR Onbevoegde Hulpofficier............................................................................................................................................................................................... 44
HR Wiet in ruim........................................................................................................................................................................................................................ 46
HR Dynamische verkeerscontrole..................................................................................................................................................................................... 47
Hoofdstuk 6: Veelvoorkomende criminaliteit....................................................................................................................................48
ZSM-praktijk............................................................................................................................................................................................................................... 48
Strafbeschikking....................................................................................................................................................................................................................... 49
Hoofdstuk 7: Georganiseerde criminaliteit.........................................................................................................................................52
IRT-affaire................................................................................................................................................................................................................................... 52
Bevoegdheden binnen de georganiseerde criminaliteit.......................................................................................................................................... 53
Dreiging drugscriminaliteit................................................................................................................................................................................................. 55
Cocaïne........................................................................................................................................................................................................................ 55
Heroïne........................................................................................................................................................................................................................ 57
Synthetische drugs................................................................................................................................................................................................. 58
Cannabis..................................................................................................................................................................................................................... 60
Drugscriminaliteit in Amsterdam..................................................................................................................................................................................... 62
Europees perspectief............................................................................................................................................................................................................... 63
Hoofdstuk 8: Terrorisme...........................................................................................................................................................................64
Wet- en regelgeving................................................................................................................................................................................................................ 64
Predictive policing................................................................................................................................................................................................................... 66
Mr. Big-methode....................................................................................................................................................................................................................... 68
HR Posbank................................................................................................................................................................................................................................. 69
2
,Hoofdstuk 9: Digitale opsporing.............................................................................................................................................................71
Vorderen van gegevens.......................................................................................................................................................................................................... 71
Vergaren van publiekelijk toegankelijke online gegevens..................................................................................................................................... 72
Online undercover opsporingsmethoden....................................................................................................................................................................... 73
RBROT Hansa Market............................................................................................................................................................................................................. 74
Hoofdstuk 10: Digitaal bewijs..................................................................................................................................................................76
Anonimisering & versleuteling........................................................................................................................................................................................... 76
Doorzoeking, inbeslagname en onderzoek van gegevens in computers........................................................................................................... 76
Hackbevoegdheid..................................................................................................................................................................................................................... 77
3
, Hoofdstuk 1: Opsporing & vervolging
Uitgangspunten strafprocesrecht
Functie strafprocesrecht: strafprocesrecht is bedoeld om het materiele strafrecht te laten werken --> schakel tussen het
materiele recht.
Er zijn verschillende klassieke uitgangspunten in het strafprocesrecht:
Rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid
o Rechters worden voor het leven benoemd;
o Rechters zijn onafhankelijk van de overheid en van de partij;
o Art. 271 lid 2 Sv: de rechter moet voorkomen dat er blijk is van enige vooringenomenheid over een zaak;
Beroepsrechters --> alleen beroepsrechters kunnen de taak van het toepassen van het beslissingsmodel uitvoeren
o Geen leken- of juryrechtspraak;
o Interne opleiding of zij-instromers voor rechter-plaatsvervanger;
Vervolgingsmonopolie van het OM
o Kleine uitzondering: art. 12 Sv --> klacht door burgers indien zij van mening zijn dat het OM onterecht
niet over gaat tot vervolging of het oneens is met de grond van vervolging;
Hof beoordeelt de klacht en bepaalt of het OM alsnog dient te vervolgen;
o Doorbreking door mogelijkheid van strafbeschikking door politie of bijzonder opsporingsambtenaar;
Opportuniteitsbeginsel (art. 167 lid 2 Sv) --> OM kan beslissen om niet te vervolgen op gronden aan het algemeen
belang ontleend
o Beleidssepot: als het niet nodig is om te vervolgen, terwijl juridisch gezien voldoende kans van slagen is;
Strafvorderlijke legaliteit (art. 1 Sv) --> specifieker dan de materieelrechtelijke legaliteit
o Strafvordering vindt niet plaats dan bij wijze van wet voorzien;
o Strafvordering mag alleen worden vastgelegd in wetten in formele zin;
o Lagere overheden mogen geen strafvorderlijke bevoegdheden creëren (terwijl zij wel nieuwe
strafbaarstellingen mogen maken);
o Bij Algemene Maatregel van Bestuur mogen strafvorderlijke bevoegdheden wel nader worden bepaald;
Geen procedure zonder aanleiding
o Voor opsporing en vervolging dient er sprake te zijn van een verdenking of een aanwijzing;
Vermoeden van onschuld
o Vastgesteld in EVRM: onschuldig gehouden totdat de schuld is vastgesteld;
o Verdachte mag niet als veroordeelde worden bejegend;
o Verdachte mag zijn eigen procespositie bepalen;
o Art. 271 lid 2 Sv: de rechter mag van geen enkele vooringenomenheid blijk geven;
Hoor en wederhoor --> vooral in zittingsfase
o Zodra een van de partijen het recht krijgt om te spreken, krijgt de andere partij dat recht vervolgens ook;
Recht op rechtsbijstand
o Op basis van Salduz-jurisprudentie en Europese regelgeving --> raadsman ook bij het verhoor toelaten;
o Zie art. 28 e.v. Sv;
Recht op vertaling en vertolking
o Verdachte die de Nederlandse taal niet machtig is krijgt een tolk en stukken die voor hem van belang zijn
worden vertaald;
Zwijgrecht
o Cautieverplichting (art. 29 lid 2 Sv): voor elk verhoor / vraag moet de cautie worden gegeven en moet de
verdachte dus worden gewezen op het recht dat hij mag zwijgen;
o Ook vastgelegd in art. 6 EVRM;
Interne openbaarheid --> zodra het onderzoek op terechtzitting is aangevangen, beschikken alle
procesdeelnemers over dezelfde stukken
o Iedereen beschikt over hetzelfde procesdossier: op basis hiervan en op basis van alles wat op
terechtzitting is gebeurd moet de beslissing worden genomen;
o Inzage tot aan terechtzitting is wel beperkt (zie art. 30 e.v. Sv);
Externe openbaarheid --> deuren van de openbare terechtzitting zijn altijd open
o De terechtzitting is toegankelijk voor publiek;
o Uitzondering in het jeugdstrafrecht;
Motivering & motiveringsverplichting --> elke beslissing moet worden gemotiveerd
o Belangrijkste motiveringsverplichting: in het vonnis;
o Gemotiveerd verwerpen van verweren;
o Ook te zien in verplichting voor politie om te laten weten aan verdachte waarvoor hij is aangehouden;
4
Europees perspectief
Brechje Keukens
Semester 1, periode 2
Opsporing en Vervolging in Europees Perspectief
1
, Master Publiekrecht: Strafrecht
Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1: Opsporing & vervolging......................................................................................................................................................4
Uitgangspunten strafprocesrecht........................................................................................................................................................................................ 4
Het opsporingsonderzoek........................................................................................................................................................................................................ 6
Opsporingsbevoegdheden....................................................................................................................................................................................................... 9
Voorarrest................................................................................................................................................................................................................................... 14
HR Ruimte.................................................................................................................................................................................................................................... 18
GHAMS Hollende Kleurling.................................................................................................................................................................................................. 18
HR Stormsteeg........................................................................................................................................................................................................................... 18
HR Dynamische verkeerscontrole..................................................................................................................................................................................... 19
HR Checkpoint II....................................................................................................................................................................................................................... 20
Hoofdstuk 2: Opsporing & vervolging in de toekomst....................................................................................................................24
Modernisering Wetboek van Strafvordering................................................................................................................................................................ 24
Wijzigingen boek 2: opsporing........................................................................................................................................................................................... 26
Wijzigingen boek 3: vervolging.......................................................................................................................................................................................... 27
Hoofdstuk 3: Recht op een eerlijk proces............................................................................................................................................29
Rechten uit art. 6 EVRM........................................................................................................................................................................................................ 29
Recht op een eerlijk proces in het vooronderzoek...................................................................................................................................................... 32
Hoofdstuk 4: Recht op privacy.................................................................................................................................................................36
Positieve en negatieve verplichting van art. 8 EVRM............................................................................................................................................... 36
EHRM X and Y v. The Netherlands.................................................................................................................................................................................... 37
EHRM Osman v. UK.................................................................................................................................................................................................................. 38
Hoofdstuk 5: Vormverzuimen..................................................................................................................................................................39
Art. 359a Sv................................................................................................................................................................................................................................. 39
Vormen verzuimd tijdens het politieverhoor............................................................................................................................................................... 41
HR Afvoerpijp............................................................................................................................................................................................................................. 44
HR Onbevoegde Hulpofficier............................................................................................................................................................................................... 44
HR Wiet in ruim........................................................................................................................................................................................................................ 46
HR Dynamische verkeerscontrole..................................................................................................................................................................................... 47
Hoofdstuk 6: Veelvoorkomende criminaliteit....................................................................................................................................48
ZSM-praktijk............................................................................................................................................................................................................................... 48
Strafbeschikking....................................................................................................................................................................................................................... 49
Hoofdstuk 7: Georganiseerde criminaliteit.........................................................................................................................................52
IRT-affaire................................................................................................................................................................................................................................... 52
Bevoegdheden binnen de georganiseerde criminaliteit.......................................................................................................................................... 53
Dreiging drugscriminaliteit................................................................................................................................................................................................. 55
Cocaïne........................................................................................................................................................................................................................ 55
Heroïne........................................................................................................................................................................................................................ 57
Synthetische drugs................................................................................................................................................................................................. 58
Cannabis..................................................................................................................................................................................................................... 60
Drugscriminaliteit in Amsterdam..................................................................................................................................................................................... 62
Europees perspectief............................................................................................................................................................................................................... 63
Hoofdstuk 8: Terrorisme...........................................................................................................................................................................64
Wet- en regelgeving................................................................................................................................................................................................................ 64
Predictive policing................................................................................................................................................................................................................... 66
Mr. Big-methode....................................................................................................................................................................................................................... 68
HR Posbank................................................................................................................................................................................................................................. 69
2
,Hoofdstuk 9: Digitale opsporing.............................................................................................................................................................71
Vorderen van gegevens.......................................................................................................................................................................................................... 71
Vergaren van publiekelijk toegankelijke online gegevens..................................................................................................................................... 72
Online undercover opsporingsmethoden....................................................................................................................................................................... 73
RBROT Hansa Market............................................................................................................................................................................................................. 74
Hoofdstuk 10: Digitaal bewijs..................................................................................................................................................................76
Anonimisering & versleuteling........................................................................................................................................................................................... 76
Doorzoeking, inbeslagname en onderzoek van gegevens in computers........................................................................................................... 76
Hackbevoegdheid..................................................................................................................................................................................................................... 77
3
, Hoofdstuk 1: Opsporing & vervolging
Uitgangspunten strafprocesrecht
Functie strafprocesrecht: strafprocesrecht is bedoeld om het materiele strafrecht te laten werken --> schakel tussen het
materiele recht.
Er zijn verschillende klassieke uitgangspunten in het strafprocesrecht:
Rechterlijke onafhankelijkheid en onpartijdigheid
o Rechters worden voor het leven benoemd;
o Rechters zijn onafhankelijk van de overheid en van de partij;
o Art. 271 lid 2 Sv: de rechter moet voorkomen dat er blijk is van enige vooringenomenheid over een zaak;
Beroepsrechters --> alleen beroepsrechters kunnen de taak van het toepassen van het beslissingsmodel uitvoeren
o Geen leken- of juryrechtspraak;
o Interne opleiding of zij-instromers voor rechter-plaatsvervanger;
Vervolgingsmonopolie van het OM
o Kleine uitzondering: art. 12 Sv --> klacht door burgers indien zij van mening zijn dat het OM onterecht
niet over gaat tot vervolging of het oneens is met de grond van vervolging;
Hof beoordeelt de klacht en bepaalt of het OM alsnog dient te vervolgen;
o Doorbreking door mogelijkheid van strafbeschikking door politie of bijzonder opsporingsambtenaar;
Opportuniteitsbeginsel (art. 167 lid 2 Sv) --> OM kan beslissen om niet te vervolgen op gronden aan het algemeen
belang ontleend
o Beleidssepot: als het niet nodig is om te vervolgen, terwijl juridisch gezien voldoende kans van slagen is;
Strafvorderlijke legaliteit (art. 1 Sv) --> specifieker dan de materieelrechtelijke legaliteit
o Strafvordering vindt niet plaats dan bij wijze van wet voorzien;
o Strafvordering mag alleen worden vastgelegd in wetten in formele zin;
o Lagere overheden mogen geen strafvorderlijke bevoegdheden creëren (terwijl zij wel nieuwe
strafbaarstellingen mogen maken);
o Bij Algemene Maatregel van Bestuur mogen strafvorderlijke bevoegdheden wel nader worden bepaald;
Geen procedure zonder aanleiding
o Voor opsporing en vervolging dient er sprake te zijn van een verdenking of een aanwijzing;
Vermoeden van onschuld
o Vastgesteld in EVRM: onschuldig gehouden totdat de schuld is vastgesteld;
o Verdachte mag niet als veroordeelde worden bejegend;
o Verdachte mag zijn eigen procespositie bepalen;
o Art. 271 lid 2 Sv: de rechter mag van geen enkele vooringenomenheid blijk geven;
Hoor en wederhoor --> vooral in zittingsfase
o Zodra een van de partijen het recht krijgt om te spreken, krijgt de andere partij dat recht vervolgens ook;
Recht op rechtsbijstand
o Op basis van Salduz-jurisprudentie en Europese regelgeving --> raadsman ook bij het verhoor toelaten;
o Zie art. 28 e.v. Sv;
Recht op vertaling en vertolking
o Verdachte die de Nederlandse taal niet machtig is krijgt een tolk en stukken die voor hem van belang zijn
worden vertaald;
Zwijgrecht
o Cautieverplichting (art. 29 lid 2 Sv): voor elk verhoor / vraag moet de cautie worden gegeven en moet de
verdachte dus worden gewezen op het recht dat hij mag zwijgen;
o Ook vastgelegd in art. 6 EVRM;
Interne openbaarheid --> zodra het onderzoek op terechtzitting is aangevangen, beschikken alle
procesdeelnemers over dezelfde stukken
o Iedereen beschikt over hetzelfde procesdossier: op basis hiervan en op basis van alles wat op
terechtzitting is gebeurd moet de beslissing worden genomen;
o Inzage tot aan terechtzitting is wel beperkt (zie art. 30 e.v. Sv);
Externe openbaarheid --> deuren van de openbare terechtzitting zijn altijd open
o De terechtzitting is toegankelijk voor publiek;
o Uitzondering in het jeugdstrafrecht;
Motivering & motiveringsverplichting --> elke beslissing moet worden gemotiveerd
o Belangrijkste motiveringsverplichting: in het vonnis;
o Gemotiveerd verwerpen van verweren;
o Ook te zien in verplichting voor politie om te laten weten aan verdachte waarvoor hij is aangehouden;
4
