STATISTIEK 2024-2025
1 Inductieve statistiek in onderzoek
1.1 Wat is de bedoeling van inductieve statistiek?
Hulpmiddel bij empirisch onderzoek: algemeen geldende uitspraken doen over wetmatigheden in de realiteit
Vanuit beperkt aantal observaties uitspraken kunnen doen over alle mensen in het algemeen (zonder hele
populatie te meten)
steekproef
Doel inductieve statistiek:
o Onderzoeksvragen uit praktijk beantwoorden
Bv. Maken mensen die een behandeling volgen meer vooruitgang dan mensen op de wachtlijst?
o Kritisch vakliteratuur lezen & beoordelen
Verschil tss beschrijvende & inductieve statistiek:
In beschrijvende statistiek worden de resultaten van een experiment of survey-onderzoek schematisch voorgesteld op
basis van kengetallen. Deze gegevens vormen de basis voor inductieve statistiek. De inductieve statistiek zal aangeven
wat de betekenis is van deze resultaten voor de populatie.
1.2 De empirische cyclus
Vraagstelling of probleemstelling: ondubbelzinnig zodat we weten in welke variabelen we geïnteresseerd zijn & welke
doelgroep we willen bestuderen
Operationaliseren of meetbaar maken: beslissen op welke manier we een bepaalde score zullen toekennen aan een
bepaalde persoon voor elk bestudeerde variabele
Bv. Hoe variabele ‘milieubesef’ meten? observeren, vragenlijst,…
Steekproef: aselect of niet-aselect
Gegevens verzamelen: zoals we hebben voorgeschreven in de operationalisatiefase, volgens procedure die we hebben
vastgelegd
Beschrijvende statistiek: gegevens op verschillende manieren beschrijven
centrummaten & spreidingmaten bekijken, frequentietabellen maken, grafieken tonen
nog geen informatie over verbanden tss variabelen of verschillen tss groepen
Inductieve statistiek: nagaan of de verschillen & verbanden uit onze data betekenisvol genoeg zijn om te
veronderstellen dat ze zich ook in bredere populatie op dezelfde manier voordoen
1
, STATISTIEK 2024-2025
Conclusies trekken: o.b.v. analyses + duidelijk antwoord formuleren op vraagstelling
voldoet antwoord niet of genereert het antwoord een nieuwe vraag cyclus opnieuw
2
, STATISTIEK 2024-2025
1.3 Het probleem van de inductieve statistiek
Bijna nooit mogelijk om gegevens te hebben van een complete populatie
o Onderzoek meestal in steekproeven: gegevens over een beperkt aantal onderzoekseenheden
o Steekproef is geen perfecte afspiegeling van populatie
o Foutieve variatie & toevallige meetfouten zijn mogelijk
DUS: nooit 100% zeker over conclusies die we trekken uit steekproeven daarom kansberekening
o Inschatten hoe zeker we zijn van onze conclusies
o Kansberekening nodig
Bv. “We concluderen met 95% zekerheid dat vrouwen meer levenstevredenheid ervaren dan mannen”
Wanneer zijn zulke uitspraken geoorloofd?
significantie
1.4 Statistische significantie
O.b.v. steekproeven geen zekerheid
Zijn de verschillen tss de resultaten wel betekenisvol? statistisch significant
o Is het verschil in scores eerder klein (te wijten aan toevalligheden) of is het groot genoeg?
Hypothesetoetsing
Statistische significantie helpt ons dus om onze hypothesen te toetsen. Het helpt ons inschatten wanneer een
waargenomen verband/verschil groot genoeg/betekenisvol is.
1.5 Kansberekening en hypothesetoetsing
1. Vertrekpunt: “er is geen verschil.” (nulhypothese)
2. Vertrekkende vanuit 1) => hoe groot is de kans dat de geobserveerde data te wijten is aan toevalligheden?
3. Indien waarschijnlijk te wijten aan toeval: nulhypothese aanvaarden
4. Indien kleine kans dat het aan toeval ligt: nulhypothese (er is geen verschil) verwerpen & alternatieve hypothese
aannemen
Kansberekening
Ervan uitgaan dat er in de werkelijkheid geen verschil is
Onderzoeksvraag/hypothese: we denken dat er geen invloed is
Hoe groot is de kans om de vastgelegde verschillen tss beide groepen te observeren?
o Grote kans: wellicht geen echt verschil
o Kleine kans: mogelijk een echt verschil
Hoe berekenen?
O.b.v. kansverdelingen (bv. standaardnormale verdeling)
M.b.v. verschillende hypothesetoetsen
‘Grote’ en ‘kleine’ kans:
Bij statistiek: alfa = 5% of 0.05
Hypothesetoetsing
Uitlopende toetsingssituaties & uitlopende toetsen
Doorheen cursus: verschillende toetsen voor uiteenlopende toetsingssituaties
3
, STATISTIEK 2024-2025
4
1 Inductieve statistiek in onderzoek
1.1 Wat is de bedoeling van inductieve statistiek?
Hulpmiddel bij empirisch onderzoek: algemeen geldende uitspraken doen over wetmatigheden in de realiteit
Vanuit beperkt aantal observaties uitspraken kunnen doen over alle mensen in het algemeen (zonder hele
populatie te meten)
steekproef
Doel inductieve statistiek:
o Onderzoeksvragen uit praktijk beantwoorden
Bv. Maken mensen die een behandeling volgen meer vooruitgang dan mensen op de wachtlijst?
o Kritisch vakliteratuur lezen & beoordelen
Verschil tss beschrijvende & inductieve statistiek:
In beschrijvende statistiek worden de resultaten van een experiment of survey-onderzoek schematisch voorgesteld op
basis van kengetallen. Deze gegevens vormen de basis voor inductieve statistiek. De inductieve statistiek zal aangeven
wat de betekenis is van deze resultaten voor de populatie.
1.2 De empirische cyclus
Vraagstelling of probleemstelling: ondubbelzinnig zodat we weten in welke variabelen we geïnteresseerd zijn & welke
doelgroep we willen bestuderen
Operationaliseren of meetbaar maken: beslissen op welke manier we een bepaalde score zullen toekennen aan een
bepaalde persoon voor elk bestudeerde variabele
Bv. Hoe variabele ‘milieubesef’ meten? observeren, vragenlijst,…
Steekproef: aselect of niet-aselect
Gegevens verzamelen: zoals we hebben voorgeschreven in de operationalisatiefase, volgens procedure die we hebben
vastgelegd
Beschrijvende statistiek: gegevens op verschillende manieren beschrijven
centrummaten & spreidingmaten bekijken, frequentietabellen maken, grafieken tonen
nog geen informatie over verbanden tss variabelen of verschillen tss groepen
Inductieve statistiek: nagaan of de verschillen & verbanden uit onze data betekenisvol genoeg zijn om te
veronderstellen dat ze zich ook in bredere populatie op dezelfde manier voordoen
1
, STATISTIEK 2024-2025
Conclusies trekken: o.b.v. analyses + duidelijk antwoord formuleren op vraagstelling
voldoet antwoord niet of genereert het antwoord een nieuwe vraag cyclus opnieuw
2
, STATISTIEK 2024-2025
1.3 Het probleem van de inductieve statistiek
Bijna nooit mogelijk om gegevens te hebben van een complete populatie
o Onderzoek meestal in steekproeven: gegevens over een beperkt aantal onderzoekseenheden
o Steekproef is geen perfecte afspiegeling van populatie
o Foutieve variatie & toevallige meetfouten zijn mogelijk
DUS: nooit 100% zeker over conclusies die we trekken uit steekproeven daarom kansberekening
o Inschatten hoe zeker we zijn van onze conclusies
o Kansberekening nodig
Bv. “We concluderen met 95% zekerheid dat vrouwen meer levenstevredenheid ervaren dan mannen”
Wanneer zijn zulke uitspraken geoorloofd?
significantie
1.4 Statistische significantie
O.b.v. steekproeven geen zekerheid
Zijn de verschillen tss de resultaten wel betekenisvol? statistisch significant
o Is het verschil in scores eerder klein (te wijten aan toevalligheden) of is het groot genoeg?
Hypothesetoetsing
Statistische significantie helpt ons dus om onze hypothesen te toetsen. Het helpt ons inschatten wanneer een
waargenomen verband/verschil groot genoeg/betekenisvol is.
1.5 Kansberekening en hypothesetoetsing
1. Vertrekpunt: “er is geen verschil.” (nulhypothese)
2. Vertrekkende vanuit 1) => hoe groot is de kans dat de geobserveerde data te wijten is aan toevalligheden?
3. Indien waarschijnlijk te wijten aan toeval: nulhypothese aanvaarden
4. Indien kleine kans dat het aan toeval ligt: nulhypothese (er is geen verschil) verwerpen & alternatieve hypothese
aannemen
Kansberekening
Ervan uitgaan dat er in de werkelijkheid geen verschil is
Onderzoeksvraag/hypothese: we denken dat er geen invloed is
Hoe groot is de kans om de vastgelegde verschillen tss beide groepen te observeren?
o Grote kans: wellicht geen echt verschil
o Kleine kans: mogelijk een echt verschil
Hoe berekenen?
O.b.v. kansverdelingen (bv. standaardnormale verdeling)
M.b.v. verschillende hypothesetoetsen
‘Grote’ en ‘kleine’ kans:
Bij statistiek: alfa = 5% of 0.05
Hypothesetoetsing
Uitlopende toetsingssituaties & uitlopende toetsen
Doorheen cursus: verschillende toetsen voor uiteenlopende toetsingssituaties
3
, STATISTIEK 2024-2025
4
