Samenvatting - Klinische psychiatrie

Klinische psychiatrie
1 Inleiding (DSM-5)
DSM:
 = Diagnostic and Statistical manual of Mental disorders
 Classificatiesysteem van psychische aandoening

1.1 psychopathologie/psychiatrische stoornis
1.1.1psychopathologie
Psychopathologie = wetenschap/studie van het geestelijk psychisch lijden
 psyche: psychisch functioneren
 pathos: last/lijdensdruk (=vereiste om te kunnen spreken over
psychiatrische conditie)
 logos: redenering
twee benaderingen:
1. syndroombenadering
 psychologie van het pathologische (gegroepeerde entiteiten):
samenhangend geheel van klachten & symptomen
2. symptoombenadering
 pathologie van het psychische (algemene psychische processen of functies)
twee typen diagnosen:
1. syndroomdiagnose/descriptieve diagnose
 beschrijvend
 geeft geen info over redenen & manier van ontstaan
 het zegt niet hoe je de patiënt moet behandelen
2. structuurdiagnose
 beschrijving van symptomatologie
 meer behandelingsgericht
 geeft ook aan waardoor & op welke wijze het syndroom ontstaan is
o predisponerende/voorbeschikkende factoren: factoren die iemand
kwetsbaar maken
 bv. genetica
o precipiterende/uitlokkende factoren: factoren die de stoornis uitlokken
 bv. relatiebreuk
o perpetuerende/onderhoudende factoren: factoren die de stoornis
onderhouden
 bv. coping-mechanisme

1.1.2psychiatrische stoornis
Psychiatrische stoornis:
 ‘abnormaal’ verschijnsel
 afwijkend van de sociale norm of van wat in de cultuur als ‘normaal’
gedrag geldt
1

,  Veroorzaakt ongemak, lijden of bezorgdheid bij betrokken en/of de
omgeving
 Hiaat: te weinig cultuur-sensitieve instrumenten
Verklaringsmodellen:
 Medisch model (‘disease’)
 Etiologie (ontstaan)
o Oorzakelijke factoren (predispositie)
o Uitlokkende factoren (precipitatie)
o In stand houdende factoren (perpetuatie)
 Pathogene (ontwikkeling)
 Prognose (natuurlijk verloop)
 Behandeling (preventie/therapie)
 Kijken naar biologisch aspect, vanuit medisch oogpunt
 Psychologisch model (‘illness’)
 ziektebeleving
 Sociologisch model (‘sickness’)
 Ziekterol
 Maatschappelijke rol die erbij komt kijken
MAAR nu spreken we van bio-psycho-sociaal-model (voorbeeld zie hieronder)




1.2 Classificatie
1.2.1algemeen
Doel:
 Orde scheppen
 Fenomenen groeperen/clusteren
 Gemeenschappelijke taal ontwikkelen
Ideaal:

2

, Perfecte representatie van onderliggende realiteit en diversiteit
 Voorspelt verloop, oorzaken, reacties op behandeling
Nuttig:
 Communicatiemiddel
 Registratiemiddel
 Beleidsmakers kunnen prevalentie en evolutie weten van psychiatrische
stoornissen
 zo hun geestelijk gezondheidsbeleid erop afstemmen

Categoriale Dimensionale Prototypische
classificatie classificatie classificatie
(voorbehouden voor
persoonlijkheidsstoornisse
n)
Uitgangpsu Er is een kwalitatief Er is een Er is een grote
nt onderscheid (alles of kwantitatief variabiliteit bij
niets) tussen ziek en onderscheid (meer individuen, die anderzijds
gezond, normaal en of minder) tussen ook veel kenmerken
abnormaal, aan-of ziek en gezond, gemeen hebben.
afwezig. normaal en
abnormaal.
Werkwijze Psychiatrische Personen of Psychiatrische stoornissen
stoornissen worden psychiatrische worden onderverdeeld
onderverdeeld in stoornissen worden naar de mate waarin ze
duidelijk gesitueerd op een gelijken op een
afgebakende dimensie of prototypisch
klassen, die elkaar continuüm. voorbeeld.
niet overlappen. Bv. lichte, matige,
Bv. depressie of geen ernstige depressie
depressie

1.2.2DSM/ICD
DSM:
American Psychiatric Association (APA)
 Bottom-up gaan we stelselmatig DSM herwerken
 1952 : DSM-I
 1968 : DSM-II
 1987 : DSM-III
 1994 : DSM-IV
 2000 : DSM-IV-TR
 2013 : DSM-5.0
International Classification of Diseases (ICD)
World Heath Organisation (WHO)
 Geestelijke & somatische gezondheidsklachten
 Vooral gebruikt bij Scandinavische landen
 1900 : ICD-1
3

,  1910 : ICD-2
 1921 : ICD-3
 1930 : ICD-4
 1939 : ICD-5
 1949 : ICD-6
 1958 : ICD-7
 1968 : ICD-8
 1979 : ICD-9
 1999 : ICD-10
 2022: ICD-11
Hiernaast zijn er nog vele andere classificatiesystemen

1.2.3voor- en nadelen
Positief Negatief
Research is verbeterd Koppeling hulpverlening

Communicatiemiddel tussen Koppeling verzekeringsmaatschappij
onderzoekers en behandelaars (DBC = diagnose behandel criteria)
Betrouwbaarheid Koppeling psychofarmaca
Validiteit

1.2.4geschiedenis
 DSM-I/II : “Freud” model
 DSM-III/IV : “Kraepelin” model
 Schizofrenie
 Bipolaire stoornis
 Schizoaffectieve stoornis
 DSM-5 : “Neurowetenschappen” model
DSM is meer wetenschappelijk onderbouwd

1.3 diagnostiek
 Classificerende (beschrijvende) diagnostiek
 Handelingsgerichte (verklarende) diagnostiek
Afkappunt normaal – abnormaal (Bv. lengte)

1.3.1verschillen tussen classificatie en diagnostiek
Classificatie Diagnostiek
Wat (Wat is er aan de hand ?) Hoe (Hoe is dat zo gekomen ?)
Algemene kennis Specifieke kennis
Beschrijvend Verklarend
Betreft groepen Betreft een individu
Gedragskenmerken Zijn meerdere niveaus van de persoon
en context bij betrokken
Relatief snel te stellen Tijdrovend proces

4