Verbintenissenrecht
DEEL I: INLEIDING
WAT IS EEN VERBINTENIS?
Verbintenis= is een rechtsband tussen twee of meer personen, in geld waarneembare
aanspraak en is in rechte afdwingbaar
- Er pas een contract als er meer dan twee personen zijn
RECHTSBAND TUSSEN PERSONEN
- Schuldvordering van de een op de ander
o Schuldeiser (schuldgevorderd ten aanzien van de schuldenaar)
o Schuldenaar (verbintenis ten schuld van de schuldeiser)
- Vorderingsrecht
<-> zakelijk recht
IN GELD WAARNEEMBARE AANSPRAAK
- Verbintenis bezit marktwaarde
o Onlichamelijk goed (= is een goed dat geen fysieke vorm heeft, maar wel
een zekere economische of juridische waarde vertegenwoordigt, vb.
obligaties)
Beslag mogelijk bijvoorbeeld
- Resultaatsverbintenis vs. Middelenverbintenis
o Art. 5.72 BW
- Verbintenis om te doen, te geven of niet te doen
o Te doen: bv. Kapper, advocaat
o Te geven:
o Niet te doen: vb. Voetballers sluiten contract met een club en er staat in
om niet tijdens het contract dat lopend is niet met een andere club een
contract te tekenen. Volgens het contract mag je iets NIET doen
Resultaatsverbintenis= is een juridische verplichting waarbij een partij zich ertoe
verbindt om een specifiek resultaat te behalen. (schuldenaar aansprakelijk tenzij hij
overmacht kan bewijzen)
- Vb. een aannemer die een huis moet bouwen in zes maanden
Middelenverbintenis= is een juridische verplichting waarbij een partij zich ertoe
verbindt om de nodige inspanningen te leveren om een bepaald doel te bereiken, zonder
te garanderen dat het resultaat daadwerkelijk wordt behaald. Wanneer het resultaat niet
wordt behaald is de schuldenaar niet aansprakelijk. (gehandeld als een zorgvuldig
persoon?)
- Vb. een advocaat die zich inzetten om een zaak te winnen, maar hier geen
garantie op kan geven.
1
,Verbintenissenrecht
Overmacht: (=is een juridische situatie waarin een partij een verbintenis niet kan
nakomen door onvoorziene en onvermijdbare omstandigheden buiten haar wil om.)
- Onverwachts ziek zijn
- Onvoorzienbare file
- Betrokken zijn in een auto-ongeval
Aantekenen van hoger beroep moet binnen de 30 dagen.
IN RECHTE AFDWINGBAAR
- Niet-nakoming: sanctie
- Uitzonderingen:
o Vriendschappelijke afspraken
o Natuurlijke verbintenis
o Intentieverklaring (‘letter of intent’)
o Patronaatsverklaring (‘letter of comfort’)
Sanctie= is een maatregel die wordt opgelegd als reactie op een overtreding van een
regel, wet of overeenkomst
1. VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE
RECHTSHANDELINGEN
1.1BEGRIP RECHTSHANDELING
Rechtshandeling= actieve handeling waarmee je wilt dat er een rechtsband of
verbintenis ontstaat
- Rechtshandeling (art. 1.3. BW)
o Eenzijdig: dat er slechts één partij de wil heeft om de rechtsgevolgen te
doen intreden
o Meerzijdig: waarbij minstens twee of meer partijen wilt hebben om
rechtsgevolgen te creëren (want je kunt geen overeenkomst sluiten als niet
alle twee de partijen de wil hebben om een contract te sluiten)
- Verbintenissen kunnen ontstaan uit eenzijdige of meerzijdige rechtshandelingen
Wat met een schenking?
Is een meerzijdige rechtshandeling, een schenking is altijd een overeenkomst, beide
partijen moeten de wil uiten.
Valentijns cadeau= handschrift
Schenkingsovereenkomst= via notaris
Opstellen van een testament= eenzijdige rechtshandeling
1.2VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
- Overeenkomst= contract (art. 5.4 BW)
o Meerzijdige rechtshandeling
o Wilsovereenstemming
o Eén of meerdere partijen
o Ten aanzien van één of meerdere anderen
2
,Verbintenissenrecht
o Afdwingbare verbintenissen aangaan
Artikel 5.4 BW: “Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming tussen twee
of meer personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan.”
Wanneer je een contract sluit, moet je dit nakomen, als je dit doet strekt u tot de wet (=
overschrijden van de wet). Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot
wet.
- Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden
Rechtshandeling
- Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet (‘pacta sunt
servanda’)
Artikel 5.69 BW (artikel 1134 oud BW)
Onderscheid (art. 5.5 BW):
Consensualisme= algemene regel naar Belgisch recht (art. 5.28 BW)
Zakelijk contract= overhandiging van zaak is vereist (bv. Bruikleen, bewaargeving en
handgift) (art. 5.29, tweede lid BW)
Vormelijk= onderworpen aan vormvereisten (bv. Huwelijk, schenking) (art. 5.29, derde
lid BW)
1.3UTZONDERING OP CONSENSUALISME
1ste uitzondering: vormelijke overeenkomst (vroeger: plechtig)
Onderworpen aan formele vormvereisten (art. 5.29, derde lid BW)
Soorten vormvereisten:
o Met oog op geldigheid
o Met oog op bewijs (art. 5.29, vierde lid BW)
o Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden (art. 5.29, vierde lid BW)
2de uitzondering: zakelijke overeenkomsten (art. 5.29, tweede lid BW)
Niet te maken met zakelijke rechten
Schenkingsovereenkomst= plechtige overeenkomst want het is een notariële akte
Huwelijksovereenkomst= plechtige overeenkomst die door het stadhuis wordt
vastgesteld
1.4SOORTEN OVEREENKOMSTEN
- Eenzijdig vs. wederkerig (art. 5.6 BW)
o Hoeveel partijen nemen een verbintenis op zich?
o Steeds meerzijdige rechtshandeling
o Wederkerig= zich over een weer verbinden (art. 5.6 BW (art. 1102 oud
BW))
Bv. Koop en huur
o Eenzijdig= slechts één partij moet verbintenis nakomen
Bv. Bewaargeving
3
, Verbintenissenrecht
! Niet verwarren met eenzijdige rechtshandeling
Een wilsuiting volstaat
Bv. Testament, aanbod, opzegging overeenkomst
o Belang van onderscheid
Eenzijdige overeenkomst= beide partijen willen rechtsgevolgen creëren maar een partij
moet het resultaat leveren. <-> eenzijdige rechtshandeling
- Vb. bruikleen
- Schenkingsovereenkomst: enkel de schenker heeft een verbintenis met name dat
goed schenken aan de ander
- Overeenkomsten om niet vs. Onder bezwarende titel (art. 5.7 BW (art. 1105-1106
oud BW))
o Bezwarende titel: economisch voordeel voor beide partijen
o Om niet: geen dergelijk voordeel (‘animus donandi’)
Bv. Schenking, bruikleen
Bezwarende titel= je moet voor deze overeenkomst betalen, het biedt een economisch
voordeel voor beide partijen
Om niet= waarvoor je geen geld moet ontvangen (bv. Je geeft een ring aan je vriendin
dus je kan moeilijk zeggen dat is dan 5 euro)
- Kanscontracten (art. 5.8, tweede lid BW):
o Aleatoire overeenkomsten: ‘alea’ (=onzekerheid)
o Kans op winst en verlies
o Vb. verzekeringsovereenkomst, lijfrente, spel en weddenschap
= Een overeenkomst die je sluit waarbij je kans hebt op winst of verlies, afhankelijk van
een onzekere gebeurtenis.
Kan je er zelf voor zorgen dat het gewenste resultaat wordt bereikt is er geen sprake van
een kanscontract.
Vb. een verzekeringscontract, altijd een kanscontract. Een brandverzekering moet je niet
nemen, maar heb je de kans toe (met de vraag: gaat uw huis afbranden of niet?)
- Overeenkomsten intuiti personae
o Aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten van de
tegenpartij
Bv. Overeenkomst met een profvoetballer (= ze willen specifiek die
speler, dus de broer van deze speler moet niet afkomen naar een
training), overeenkomst tot kredietopening…
o Contract ten einde bij overlijden persoon
Gaan niet over op erfgenamen
Normaal gaat het contract verder, wanneer je een kot huurt en je
kotbaas overlijdt, dan zal het contract overgaan naar een
erfgenaam. Maar als de persoon die het kot huurt doodgaat, dan
gaat het contract eindigen.
4
DEEL I: INLEIDING
WAT IS EEN VERBINTENIS?
Verbintenis= is een rechtsband tussen twee of meer personen, in geld waarneembare
aanspraak en is in rechte afdwingbaar
- Er pas een contract als er meer dan twee personen zijn
RECHTSBAND TUSSEN PERSONEN
- Schuldvordering van de een op de ander
o Schuldeiser (schuldgevorderd ten aanzien van de schuldenaar)
o Schuldenaar (verbintenis ten schuld van de schuldeiser)
- Vorderingsrecht
<-> zakelijk recht
IN GELD WAARNEEMBARE AANSPRAAK
- Verbintenis bezit marktwaarde
o Onlichamelijk goed (= is een goed dat geen fysieke vorm heeft, maar wel
een zekere economische of juridische waarde vertegenwoordigt, vb.
obligaties)
Beslag mogelijk bijvoorbeeld
- Resultaatsverbintenis vs. Middelenverbintenis
o Art. 5.72 BW
- Verbintenis om te doen, te geven of niet te doen
o Te doen: bv. Kapper, advocaat
o Te geven:
o Niet te doen: vb. Voetballers sluiten contract met een club en er staat in
om niet tijdens het contract dat lopend is niet met een andere club een
contract te tekenen. Volgens het contract mag je iets NIET doen
Resultaatsverbintenis= is een juridische verplichting waarbij een partij zich ertoe
verbindt om een specifiek resultaat te behalen. (schuldenaar aansprakelijk tenzij hij
overmacht kan bewijzen)
- Vb. een aannemer die een huis moet bouwen in zes maanden
Middelenverbintenis= is een juridische verplichting waarbij een partij zich ertoe
verbindt om de nodige inspanningen te leveren om een bepaald doel te bereiken, zonder
te garanderen dat het resultaat daadwerkelijk wordt behaald. Wanneer het resultaat niet
wordt behaald is de schuldenaar niet aansprakelijk. (gehandeld als een zorgvuldig
persoon?)
- Vb. een advocaat die zich inzetten om een zaak te winnen, maar hier geen
garantie op kan geven.
1
,Verbintenissenrecht
Overmacht: (=is een juridische situatie waarin een partij een verbintenis niet kan
nakomen door onvoorziene en onvermijdbare omstandigheden buiten haar wil om.)
- Onverwachts ziek zijn
- Onvoorzienbare file
- Betrokken zijn in een auto-ongeval
Aantekenen van hoger beroep moet binnen de 30 dagen.
IN RECHTE AFDWINGBAAR
- Niet-nakoming: sanctie
- Uitzonderingen:
o Vriendschappelijke afspraken
o Natuurlijke verbintenis
o Intentieverklaring (‘letter of intent’)
o Patronaatsverklaring (‘letter of comfort’)
Sanctie= is een maatregel die wordt opgelegd als reactie op een overtreding van een
regel, wet of overeenkomst
1. VERBINTENISSEN UIT MEERZIJDIGE EN EENZIJDIGE
RECHTSHANDELINGEN
1.1BEGRIP RECHTSHANDELING
Rechtshandeling= actieve handeling waarmee je wilt dat er een rechtsband of
verbintenis ontstaat
- Rechtshandeling (art. 1.3. BW)
o Eenzijdig: dat er slechts één partij de wil heeft om de rechtsgevolgen te
doen intreden
o Meerzijdig: waarbij minstens twee of meer partijen wilt hebben om
rechtsgevolgen te creëren (want je kunt geen overeenkomst sluiten als niet
alle twee de partijen de wil hebben om een contract te sluiten)
- Verbintenissen kunnen ontstaan uit eenzijdige of meerzijdige rechtshandelingen
Wat met een schenking?
Is een meerzijdige rechtshandeling, een schenking is altijd een overeenkomst, beide
partijen moeten de wil uiten.
Valentijns cadeau= handschrift
Schenkingsovereenkomst= via notaris
Opstellen van een testament= eenzijdige rechtshandeling
1.2VERBINTENISSEN UIT OVEREENKOMSTEN
- Overeenkomst= contract (art. 5.4 BW)
o Meerzijdige rechtshandeling
o Wilsovereenstemming
o Eén of meerdere partijen
o Ten aanzien van één of meerdere anderen
2
,Verbintenissenrecht
o Afdwingbare verbintenissen aangaan
Artikel 5.4 BW: “Een contract, of overeenkomst, is een wilsovereenstemming tussen twee
of meer personen met de bedoeling rechtsgevolgen te doen ontstaan.”
Wanneer je een contract sluit, moet je dit nakomen, als je dit doet strekt u tot de wet (=
overschrijden van de wet). Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot
wet.
- Strekt ertoe rechtsgevolgen te doen intreden
Rechtshandeling
- Geldig aangegane overeenkomsten verbinden de partijen tot wet (‘pacta sunt
servanda’)
Artikel 5.69 BW (artikel 1134 oud BW)
Onderscheid (art. 5.5 BW):
Consensualisme= algemene regel naar Belgisch recht (art. 5.28 BW)
Zakelijk contract= overhandiging van zaak is vereist (bv. Bruikleen, bewaargeving en
handgift) (art. 5.29, tweede lid BW)
Vormelijk= onderworpen aan vormvereisten (bv. Huwelijk, schenking) (art. 5.29, derde
lid BW)
1.3UTZONDERING OP CONSENSUALISME
1ste uitzondering: vormelijke overeenkomst (vroeger: plechtig)
Onderworpen aan formele vormvereisten (art. 5.29, derde lid BW)
Soorten vormvereisten:
o Met oog op geldigheid
o Met oog op bewijs (art. 5.29, vierde lid BW)
o Met oog op tegenwerpelijkheid aan derden (art. 5.29, vierde lid BW)
2de uitzondering: zakelijke overeenkomsten (art. 5.29, tweede lid BW)
Niet te maken met zakelijke rechten
Schenkingsovereenkomst= plechtige overeenkomst want het is een notariële akte
Huwelijksovereenkomst= plechtige overeenkomst die door het stadhuis wordt
vastgesteld
1.4SOORTEN OVEREENKOMSTEN
- Eenzijdig vs. wederkerig (art. 5.6 BW)
o Hoeveel partijen nemen een verbintenis op zich?
o Steeds meerzijdige rechtshandeling
o Wederkerig= zich over een weer verbinden (art. 5.6 BW (art. 1102 oud
BW))
Bv. Koop en huur
o Eenzijdig= slechts één partij moet verbintenis nakomen
Bv. Bewaargeving
3
, Verbintenissenrecht
! Niet verwarren met eenzijdige rechtshandeling
Een wilsuiting volstaat
Bv. Testament, aanbod, opzegging overeenkomst
o Belang van onderscheid
Eenzijdige overeenkomst= beide partijen willen rechtsgevolgen creëren maar een partij
moet het resultaat leveren. <-> eenzijdige rechtshandeling
- Vb. bruikleen
- Schenkingsovereenkomst: enkel de schenker heeft een verbintenis met name dat
goed schenken aan de ander
- Overeenkomsten om niet vs. Onder bezwarende titel (art. 5.7 BW (art. 1105-1106
oud BW))
o Bezwarende titel: economisch voordeel voor beide partijen
o Om niet: geen dergelijk voordeel (‘animus donandi’)
Bv. Schenking, bruikleen
Bezwarende titel= je moet voor deze overeenkomst betalen, het biedt een economisch
voordeel voor beide partijen
Om niet= waarvoor je geen geld moet ontvangen (bv. Je geeft een ring aan je vriendin
dus je kan moeilijk zeggen dat is dan 5 euro)
- Kanscontracten (art. 5.8, tweede lid BW):
o Aleatoire overeenkomsten: ‘alea’ (=onzekerheid)
o Kans op winst en verlies
o Vb. verzekeringsovereenkomst, lijfrente, spel en weddenschap
= Een overeenkomst die je sluit waarbij je kans hebt op winst of verlies, afhankelijk van
een onzekere gebeurtenis.
Kan je er zelf voor zorgen dat het gewenste resultaat wordt bereikt is er geen sprake van
een kanscontract.
Vb. een verzekeringscontract, altijd een kanscontract. Een brandverzekering moet je niet
nemen, maar heb je de kans toe (met de vraag: gaat uw huis afbranden of niet?)
- Overeenkomsten intuiti personae
o Aangegaan omwille van de persoon of de persoonlijke kwaliteiten van de
tegenpartij
Bv. Overeenkomst met een profvoetballer (= ze willen specifiek die
speler, dus de broer van deze speler moet niet afkomen naar een
training), overeenkomst tot kredietopening…
o Contract ten einde bij overlijden persoon
Gaan niet over op erfgenamen
Normaal gaat het contract verder, wanneer je een kot huurt en je
kotbaas overlijdt, dan zal het contract overgaan naar een
erfgenaam. Maar als de persoon die het kot huurt doodgaat, dan
gaat het contract eindigen.
4
