Literatuur Developmental Psychopathology
Parritz & Troy Hoofdstuk 1: Introduction
Om op de vraag antwoord te geven of iets een stoornis of afwijkend gedrag is, is het belangrijk om de connecties te
maken tussen typische en atypische ontwikkeling. De meeste theorieën, onderzoekers en clinici benadrukken het
gebruik van een model waarin de typische ontwikkeling beschreven staat voor kinderen van een specifieke leeftijd.
Hierin worden de individuele, familiale, etnische, culturele en maatschappelijke opvattingen over wenselijk en
onwenselijk gedrag beschreven van kinderen en adolescenten. Tegen deze achtergrond is het makkelijker om
kinderen te identificeren die zich uitzonderlijk gedragen en functioneren.
Wat is typisch/normaal gedrag?
De meeste beschrijvingen van normaliteit en psychopathologie focussen op 3 dingen:
• Statistical deviance = the relative infrequency of certain emotions, cognitions, and/or behaviors. Children of
a certain age above the ‘high number’ cutoff, or below the ‘low number’ cutoff, would meet the criterion for
disorder
• Sociocultural norms = the beliefs and expectations of certain groups about what kinds of emotions,
cognitions, and/or behaviors are undesirable or unacceptable. Children who fail to conform to age-related,
gender-specific, or culture-relevant expectations might be viewed as challenging, struggling, or disordered. Dit
is dus niet in alle culturen etc. hetzelfde, doordat er verschillende normen en waarden gehanteerd worden.
• Mental health perspectives = theoretical or clinically based notions of distress and dysfunction. A child’s
psychological well-being is the key consideration. Children who have a negative quality of life, who function
poorly, or who exhibit certain kinds of symptoms might have a disorder.
Bij al deze drie definities van normale/typische ontwikkeling zijn waarden erg belangrijk. Er moet onderscheid gemaakt
worden tussen adaptation en maladaptation en de persoonlijke of groepsstandaarden van poor, adequate/average, of
optimal adaptation.
Adaption = Proces waarbij een organisme of individu zich aanpast aan omstandigheden, omgevingen of situaties.
Maladaption = Een organisme of individu die zich niet effectief aanpast aan veranderde omstandigheden,
omgevingen of situaties
• Poor adaptation = what is considered not okey and acceptable.
• Adequate/average adaptation = what is considered okey, acceptable, or good enough.
• Optimal adaptation = what is excellent, superior, or “the best of what is possible”.
Het gaat hier dus om de manier waarop kinderen omgaan met moeilijke situaties. Sommige hebben moeite en houden
er moeite mee, andere bewegen zich wel richting de positieve ontwikkeling en sommigen ontwikkelen zich, ondanks
de moeite, zelfs optimaal.
The basic bottom-line components of what every child must have to grow, learn and flourish:
The need for ongoing nurturing relationships (veilige relaties)
The need for physical protection, safety, and regulation (regelgeving)
The need for experiences tailored to individual differences
The need for developmentally appropriate experiences
The need for limit setting, structure, and expectations
The need for stable, supportive communities and cultural continuity
Preventies en interventies zijn vaak gebaseerd op deze behoeften.
We kunnen dus stellen dat het moeilijk is om definities te geven van atypisch gedrag. Daardoor is het ook moeilijk om
schattingen te maken van hoe veel kinderen atypischegedrag vertonen. Bij het maken van een schatting van het
aantal probleemgevallen bij kinderen moet er rekening gehouden worden met persoonlijke, klinische en
beleidsgevolgen. Als een bepaald probleemgedrag bijvoorbeeld extreem vaak voorkomt, moet mogelijk het
schoolprogramma hierop aangepast worden.
Psychopathology = Refers to intense, frequent, and/or persistent maladaptive patterns of emotion, cognition, and
behavior.
Developmental Psychopathology = Extends this description to emphasize that these maladaptive patterns occur in
the context of typical development and result in the current and potential impairment of infants, children, and
adolescents
Rates of disorders in Infancy, Childhood and Adolescence
If definitions of disorders are problematic, estimates of rates of disorders are even more so.
The multi-part task of estimating rates of disorders include:
1. Identifying children with clinically significant distress and dysfunction, whether or not they are in treatment
(and most of them are not)
2. Calculating levels of general categories of disorders (e.g., anxiety disorders or neurodevelopmental disorders)
and within-category type of disorder (e.g., generalized anxiety, separation anxiety disorder, phobia) and their
associated impairments; and
, 3. Tracking changing trends in the identification and diagnoses of specific disorders, such as autism spectrum
disorder, attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), and/or depression.
Developmental epidemiology = Is the study of how early-life factors shape health and development throughout a
person’s life. It looks at how genetics, environment, and experiences influence physical and mental well-being over
time
Prevalence: All current cases of a type (or types) of disorder.
Incidence: New cases of a type (or types) of disorder in given time period.
Slechts 50% van de kinderen met problemen krijgen daar daadwerkelijk hulp bij.
Barriers to care = factors that impede access to mental health services, , include things like not having enough
mental health professionals not enough money, no insurance, also personal factors like not admitting there’s a
problem, and social factors; that It is a shame.
Structual barriers: Include limited policy perspective, disjointed system, lack of provider availability,
inconveniently located services, long waiting lists, transportation difficulties and inability to pay.
Barries related to perceptions about mental health difficulties: Is about mental health difficulties include the
inability to acknowledge a disorder, denial of problem severity, and beliefs that difficulties will resolve over time
or will improve without formal treatment.
Barries related to perception about mental health services: Involve a lack of trust in the system, previous
negative experiences, and the stigma related to seeking help.
Om dit te verbeteren moet er meer gelet worden op preventieve zorg bij risicogroepen, toegankelijkheid van mentale
zorg voor iedereen en de mentale gezondheid moet een belangrijker punt zijn in ontwikkelingsprogramma’s.
In arme landen worden de kans op mentale problemen bij kinderen vergroot door een gebrek aan goede gezondheid
en onderwijs. Verder is de bewustwording van mentale ziekten schaars en is er weinig tot geen zorg. In veel van deze
landen zijn er kinderen die te maken hebben met trauma door hongersnood, oorlog etc. Interventies om deze kinderen
te helpen moeten preventief ingrijpen en behandeling leveren om de kinderen te helpen.
Stigmatization = negative attitudes (such as blaming or overconcern with dangerousness), emotions (such as shame,
fear, or pity), and behaviors (such as ridicule or isolation) related to psychopathology and mental illness.
Parritz & Troy Hoofdstuk 2: Models of child development
• Dimensional models of psychopathology = models that emphasize the ways in which typical feelings,
thoughts, and behaviors gradually become more serious problems, which then may intensify and become
clinically diagnosable disorders (continuous, quantitative). With dimensional models, there are no sharp
distinctions between adjustment and maladjustment
• Categorical models of psychopathology = models that emphasize discrete and qualitative differences in
individual patterns of emotion, cognition, and behavior (discontinuous, qualitative). With categorical models
there are clear distinction between what is normal and what is not
Physiological models = Propose that there is a physiological (genetic, structural, biological or chemical) basis for all
psychological processes and events. Models that emphasize biological processes, such as genes and neurological
systems, as being at the core of human experience: physiological models explain the development of
psychopathology, it course, and its treatment in terms of biological. Om psychopathologie waar te nemen, vergelijken
we deze factoren tussen kinderen (waar ze overeenkomen en waar ze duidelijk verschillen).
Connectome = the diagram of the brain’s neural connections. Een connectoom is een complete kaart van de neurale
verbindingen in de hersenen. Deze tak van wetenschap kijkt dus naar connecties tussen hersengebieden en de
functies die daarbij horen.
• Node = knooppunt in de hersenen die gebieden met elkaar koppelt.
• Hub = een knooppunt in de hersenen die centraal staat en meerdere gebieden met elkaar koppelt.
• Module = groepen van nodes met sterke (meerdere) onderlinge verbindingen.
Sensitive (or critical) periods = een sensitieve periode is een periode waarin de omgeving een permanent effect kan
hebben op een bepaald onderdeel in de (hersen)ontwikkeling. Voor de kritische periode is bepalend dat bij
afwezigheid van bepaalde stimuli er een negatief effect ontstaat op de (hersen)ontwikkeling.
Vroeger werd gedacht dat de hersenen alleen invloed hebben op het gedrag van kinderen (unidirectioneel);
tegenwoordig weten we dat er sprake is van een bidirectionele invloed (hersenen beïnvloeden gedrag, maar gedrag
beïnvloedt hersenen ook).
Neural plasticity = the ability of the brain to flexibly respond to physiological and environmental challenges and
insults. (veranderingen in de hersenen als gevolg van ontwikkeling, leren of ervaring). Dit verminderd naarmate je
ouder wordt > kinderen hebben meer neural plasticity dan ouderen.
,Genotype = the genetic make-up of a cell, an organism, or and individual.
Phenotype = the observable characteristics of an individual, influenced by genotype.
Behavior genetics = Study that examines how both genetic and environmental factors influence individual variations
in behavior. It’s like figuring out how much of who we are comes from our family traits and how much is shaped by our
surroundings.
Molecular genetics = studies of the effects of specific genes at the DNA level.
Genome-wide association studies = A research method that scan a person’s entire set of genes to find specific
genetic changes linked to certain traits or conditions. (such as a disease or disorder). Deze methode wordt gebruikt
om de invloed van genen te onderzoeken. Er wordt naast deze methode ook gebruikt gemaakt van twin, family, en
adoption studies, genetic sequencing en screening.
Heritability = the proportion of phenotypic differences among individuals that can be attributed to genetic differences
in a particular population.
Gene-by-environment effects = The dynamic interplay among genes, the environment, and time (sensitive periods)
leading to observable characteristics. > This refers to the separate influence of genes and the environment on a trait. It
can indicate what proportion of the variation in a trait is explained by genetic factors and what proportion by the
environment.
Three types of gene-by-environment effects:
1. Passive correlations: In which children are exposed to different environments provided by their genetically
related parents. > extraverted children raised by extraverted parents are exposed to more social opportunities;
highly intelligent children raised by highly intelligent parents are exposed to more educational opportunities.
2. Active correlations: In which children select or create their own environments as a function of their genetic
background. > extraverted children seek out other children on the playground; highly intelligent children
choose to read or thinker with electronics during unstructured times.
3. Evocative correlations: In which children experience different reactions or responses to their genetically
influenced emotions or behaviors. > extraverted children who display rambunctious behavior may be
disciplined more frequently than introverted children; highly anxious children may be shielded form even mildly
stressful situations by parents and teachers, while less anxious children may be encouraged to deal with
difficult situations.
Gene-by-environment-by-time interactions = The interactive effect between genetic, environmental, and time (or
developmental) factors including the effects of early adversity on genetic expression. > This emphasizes the
collaboration between genes and the environment, where the effect of genes on a trait changes depending on
environmental conditions
Verschil tussen de twee:
Gene-by-environment effects: Dit verwijst meestal naar de individuele invloed van genen en de omgeving op
een eigenschap. Met andere woorden, het meet hoeveel impact genen en de omgeving afzonderlijk hebben
op een bepaalde eigenschap. Het kan bijvoorbeeld aangeven welk deel van de variatie in een eigenschap
wordt verklaard door genetische factoren en welk deel door de omgeving.
Gene-by-environment interactions: Dit benadrukt de samenwerking tussen genen en de omgeving, waarbij
het effect van genen op een eigenschap verandert afhankelijk van de omgevingsomstandigheden. Hierbij
wordt gekeken naar hoe genetische aanleg en omgevingsfactoren elkaar beïnvloeden en samenwerken om
een bepaalde uitkomst te bepalen. Het benadrukt dat genetische effecten kunnen variëren op basis van de
omgeving
Epigenetics = the effects of environmental factors on the regulation of gene expression. The resultant changes in
gene expression can be transmitted across generations. Het gaat hierbij dus niet om de aanwezigheid van een gen,
maar om de activiteit. Genen kunnen aan- of uitgezet worden door bepaalde ervaringen/omgevingen.
Methylation = A epigenetic mechanism, more of methylation means less gene expression.
Risk alleles = genetic variants that impair (=aantasten) general processes (e.g., cognitive or emotion functions)
across many disorders. Are specific gene versions that increase the chance of having certain traits or health problems.
Polygenic models = an etiological model of disorders based on the cumulative and additive effect of multiple genes.
> Kijken naar gecombineerde effecten van meerdere genen. Genen werken samen en leveren elk een kleine bijdrage
aan het risico op die stoornis.
Psychologische modellen suggereren dus dat er aangeboren zwakke plekken zijn die stoornissen kunnen
veroorzaken, maar die niet alleen een stoornis veroorzaken. Altijd in combinatie met de omgeving/ervaringen.
, Diathesis-stress model = a model that emphasizes the combination of underlying predispositions (risk factors related
to, for example, structural abnormalities or early occurring trauma) and additional factors (such as further physiological
or environmental events) that lead to the development of psychopathology.
Het model suggereert dat zowel genetische aanleg als omgevingsfactoren samenwerken en elkaar
beïnvloeden. Deze interactie verandert over tijd, wat betekend dat genetische aanleg en omgevingsinvloeden
op verschillende momenten in het leven verschillende effecten kunnen hebben.
Een behandeling van een stoornis vanuit dit model gaat vaak gepaard met medicijnen.
Differential susceptibility = The hypothesis that some individuals are more susceptible than others to both negative
and positive environmental conditions.
Dit stelt dat hoewel het waar is dat sommige kinderen gevoeliger zijn voor stressvolle omgevingen, het ook
waar is dat dezelfde kinderen juist opbloeien in ontwikkelingsgeschikte en stimulerende omgevingen.
Psychodynamic models = Psychodynamic model usually emphasized a fixation-regression model of
psychopathology, which suggested that individuals who failed to work through developmental issues become ‘stuck’ in
the past. Disorders themselves where rooted in traumas or conflicts experienced during early childhood.
These models emphasize:
1. Unconscious cognitive, affective and motivational processes
2. Mental representation of self, others, and relationships
3. The meaningfulness of individual
4. A developmental perspective focused on the origins of typical and atypical personality in early childhood and
the constantly changing psychological challenges faced by children as they age
Vroeger: stoornissen komen voort uit trauma’s of conflicten tijdens de vroege kindertijd. Om deze te behandelen werd
gebruik gemaakt van speltherapie en kunst om de onderdrukte trauma’s terug te halen en te verwerken.
Nu: stoornissen komen voort uit gebeurtenissen of ervaringen in de vroege kindertijd. Om deze te verwerken moet er
gewerkt worden aan de hechting tussen ouder en kind. Relaties zijn erg belangrijk in deze modellen. Behandeling:
speltherapie waarin de bredere context (ouders, broers, zussen) ook betrokken worden.
Mentalizing = The capacity to understand others and oneself in terms of internal mental states.
Behavioral models = psychological models that emphasize the individual’s observable behavior within a specific
environment. Factoren uit de omgeving hebben invloed op de ontwikkeling van persoonlijkheid of psychopathologie
van een individu. Al het gedrag (goed en verkeerd) wordt aangeleerd en kan afgeleerd worden. Het afleren van
bepaald atypisch gedrag staat dus centraal in de behandeling van stoornissen in dit model.
Classical conditioning = A form of associative learning in which certain stimuli become paired with other
stimuli resulting in the reliable elicitation of a response
Operant conditioning = A form of learning which consequences (negative or positive) lead to changes
(decreases or increases) in behavior.
Observational learning = A form of learning that occurs by watching, remembering and/or imitating others.
Reinforcement = The idea that positive and negative consequences lead to changes in behavior, a critical
component of all learning processes.
Cognitive models = a psychological model that focuses on the components and processes of the mind and mental
development. Dit model stelt dus dat stoornissen veroorzaakt worden door een combinatie van cognitieve gebreken.
Het aanleren van cognitieve vaardigheden staat centraal in dit model bij de behandeling van stoornissen.
Benadrukken de evolutionaire theorie, de sociale context van vroege cognitieve, kwalitatieve als kwantitatieve
veranderingen in de ontwikkelingen en de verbanden met onderwijs en academische vaardigheden
(neoconstructivist approach).
Humanistic models = psychological models that emphasize personally meaningful experiences, innate motivations
for healthy growth, and the child’s purposeful creation of a self. Een mens moet zich goed voelen en tevreden zijn met
zichzelf en pas dan kan men zichzelf verder ontwikkelen (positieve spiraal; als je je goed voelt, gaat het op alle
vlakken beter).
Problemen ontstaan wanneer er sprake is van verstoring of onderdrukking van de natuurlijke neigingen van
het kind om een geïntegreerd zelfbeeld te ontwikkelen met gewaardeerde vaardigheden en talenten.
Ouders, leerkrachten, sociale gewoonten en kinderen zelf kunnen een gezonde ontwikkeling belemmeren.
Positive psychology = a field of psychology focusing on positive subjective experience, positive individual traits, and
positive institutions that seeks to promote individual, family, social, and community well-being.
Family models = a model that emphasizes that the best way to understand the personality and psychopathology of a
particular child is to understand the dynamics of a particular family.
Het gezin heeft een belangrijke invloed op de typische en mogelijk atypische ontwikkeling van het kind, omdat het
gezin de eerste setting is van ervaringen van het kind. Het gezin draagt de eerste verantwoordelijkheid voor het kind
en kan hierin veel goed, maar ook veel minder goed doen. Invloeden die een gezin kan hebben op het kind:
Parritz & Troy Hoofdstuk 1: Introduction
Om op de vraag antwoord te geven of iets een stoornis of afwijkend gedrag is, is het belangrijk om de connecties te
maken tussen typische en atypische ontwikkeling. De meeste theorieën, onderzoekers en clinici benadrukken het
gebruik van een model waarin de typische ontwikkeling beschreven staat voor kinderen van een specifieke leeftijd.
Hierin worden de individuele, familiale, etnische, culturele en maatschappelijke opvattingen over wenselijk en
onwenselijk gedrag beschreven van kinderen en adolescenten. Tegen deze achtergrond is het makkelijker om
kinderen te identificeren die zich uitzonderlijk gedragen en functioneren.
Wat is typisch/normaal gedrag?
De meeste beschrijvingen van normaliteit en psychopathologie focussen op 3 dingen:
• Statistical deviance = the relative infrequency of certain emotions, cognitions, and/or behaviors. Children of
a certain age above the ‘high number’ cutoff, or below the ‘low number’ cutoff, would meet the criterion for
disorder
• Sociocultural norms = the beliefs and expectations of certain groups about what kinds of emotions,
cognitions, and/or behaviors are undesirable or unacceptable. Children who fail to conform to age-related,
gender-specific, or culture-relevant expectations might be viewed as challenging, struggling, or disordered. Dit
is dus niet in alle culturen etc. hetzelfde, doordat er verschillende normen en waarden gehanteerd worden.
• Mental health perspectives = theoretical or clinically based notions of distress and dysfunction. A child’s
psychological well-being is the key consideration. Children who have a negative quality of life, who function
poorly, or who exhibit certain kinds of symptoms might have a disorder.
Bij al deze drie definities van normale/typische ontwikkeling zijn waarden erg belangrijk. Er moet onderscheid gemaakt
worden tussen adaptation en maladaptation en de persoonlijke of groepsstandaarden van poor, adequate/average, of
optimal adaptation.
Adaption = Proces waarbij een organisme of individu zich aanpast aan omstandigheden, omgevingen of situaties.
Maladaption = Een organisme of individu die zich niet effectief aanpast aan veranderde omstandigheden,
omgevingen of situaties
• Poor adaptation = what is considered not okey and acceptable.
• Adequate/average adaptation = what is considered okey, acceptable, or good enough.
• Optimal adaptation = what is excellent, superior, or “the best of what is possible”.
Het gaat hier dus om de manier waarop kinderen omgaan met moeilijke situaties. Sommige hebben moeite en houden
er moeite mee, andere bewegen zich wel richting de positieve ontwikkeling en sommigen ontwikkelen zich, ondanks
de moeite, zelfs optimaal.
The basic bottom-line components of what every child must have to grow, learn and flourish:
The need for ongoing nurturing relationships (veilige relaties)
The need for physical protection, safety, and regulation (regelgeving)
The need for experiences tailored to individual differences
The need for developmentally appropriate experiences
The need for limit setting, structure, and expectations
The need for stable, supportive communities and cultural continuity
Preventies en interventies zijn vaak gebaseerd op deze behoeften.
We kunnen dus stellen dat het moeilijk is om definities te geven van atypisch gedrag. Daardoor is het ook moeilijk om
schattingen te maken van hoe veel kinderen atypischegedrag vertonen. Bij het maken van een schatting van het
aantal probleemgevallen bij kinderen moet er rekening gehouden worden met persoonlijke, klinische en
beleidsgevolgen. Als een bepaald probleemgedrag bijvoorbeeld extreem vaak voorkomt, moet mogelijk het
schoolprogramma hierop aangepast worden.
Psychopathology = Refers to intense, frequent, and/or persistent maladaptive patterns of emotion, cognition, and
behavior.
Developmental Psychopathology = Extends this description to emphasize that these maladaptive patterns occur in
the context of typical development and result in the current and potential impairment of infants, children, and
adolescents
Rates of disorders in Infancy, Childhood and Adolescence
If definitions of disorders are problematic, estimates of rates of disorders are even more so.
The multi-part task of estimating rates of disorders include:
1. Identifying children with clinically significant distress and dysfunction, whether or not they are in treatment
(and most of them are not)
2. Calculating levels of general categories of disorders (e.g., anxiety disorders or neurodevelopmental disorders)
and within-category type of disorder (e.g., generalized anxiety, separation anxiety disorder, phobia) and their
associated impairments; and
, 3. Tracking changing trends in the identification and diagnoses of specific disorders, such as autism spectrum
disorder, attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), and/or depression.
Developmental epidemiology = Is the study of how early-life factors shape health and development throughout a
person’s life. It looks at how genetics, environment, and experiences influence physical and mental well-being over
time
Prevalence: All current cases of a type (or types) of disorder.
Incidence: New cases of a type (or types) of disorder in given time period.
Slechts 50% van de kinderen met problemen krijgen daar daadwerkelijk hulp bij.
Barriers to care = factors that impede access to mental health services, , include things like not having enough
mental health professionals not enough money, no insurance, also personal factors like not admitting there’s a
problem, and social factors; that It is a shame.
Structual barriers: Include limited policy perspective, disjointed system, lack of provider availability,
inconveniently located services, long waiting lists, transportation difficulties and inability to pay.
Barries related to perceptions about mental health difficulties: Is about mental health difficulties include the
inability to acknowledge a disorder, denial of problem severity, and beliefs that difficulties will resolve over time
or will improve without formal treatment.
Barries related to perception about mental health services: Involve a lack of trust in the system, previous
negative experiences, and the stigma related to seeking help.
Om dit te verbeteren moet er meer gelet worden op preventieve zorg bij risicogroepen, toegankelijkheid van mentale
zorg voor iedereen en de mentale gezondheid moet een belangrijker punt zijn in ontwikkelingsprogramma’s.
In arme landen worden de kans op mentale problemen bij kinderen vergroot door een gebrek aan goede gezondheid
en onderwijs. Verder is de bewustwording van mentale ziekten schaars en is er weinig tot geen zorg. In veel van deze
landen zijn er kinderen die te maken hebben met trauma door hongersnood, oorlog etc. Interventies om deze kinderen
te helpen moeten preventief ingrijpen en behandeling leveren om de kinderen te helpen.
Stigmatization = negative attitudes (such as blaming or overconcern with dangerousness), emotions (such as shame,
fear, or pity), and behaviors (such as ridicule or isolation) related to psychopathology and mental illness.
Parritz & Troy Hoofdstuk 2: Models of child development
• Dimensional models of psychopathology = models that emphasize the ways in which typical feelings,
thoughts, and behaviors gradually become more serious problems, which then may intensify and become
clinically diagnosable disorders (continuous, quantitative). With dimensional models, there are no sharp
distinctions between adjustment and maladjustment
• Categorical models of psychopathology = models that emphasize discrete and qualitative differences in
individual patterns of emotion, cognition, and behavior (discontinuous, qualitative). With categorical models
there are clear distinction between what is normal and what is not
Physiological models = Propose that there is a physiological (genetic, structural, biological or chemical) basis for all
psychological processes and events. Models that emphasize biological processes, such as genes and neurological
systems, as being at the core of human experience: physiological models explain the development of
psychopathology, it course, and its treatment in terms of biological. Om psychopathologie waar te nemen, vergelijken
we deze factoren tussen kinderen (waar ze overeenkomen en waar ze duidelijk verschillen).
Connectome = the diagram of the brain’s neural connections. Een connectoom is een complete kaart van de neurale
verbindingen in de hersenen. Deze tak van wetenschap kijkt dus naar connecties tussen hersengebieden en de
functies die daarbij horen.
• Node = knooppunt in de hersenen die gebieden met elkaar koppelt.
• Hub = een knooppunt in de hersenen die centraal staat en meerdere gebieden met elkaar koppelt.
• Module = groepen van nodes met sterke (meerdere) onderlinge verbindingen.
Sensitive (or critical) periods = een sensitieve periode is een periode waarin de omgeving een permanent effect kan
hebben op een bepaald onderdeel in de (hersen)ontwikkeling. Voor de kritische periode is bepalend dat bij
afwezigheid van bepaalde stimuli er een negatief effect ontstaat op de (hersen)ontwikkeling.
Vroeger werd gedacht dat de hersenen alleen invloed hebben op het gedrag van kinderen (unidirectioneel);
tegenwoordig weten we dat er sprake is van een bidirectionele invloed (hersenen beïnvloeden gedrag, maar gedrag
beïnvloedt hersenen ook).
Neural plasticity = the ability of the brain to flexibly respond to physiological and environmental challenges and
insults. (veranderingen in de hersenen als gevolg van ontwikkeling, leren of ervaring). Dit verminderd naarmate je
ouder wordt > kinderen hebben meer neural plasticity dan ouderen.
,Genotype = the genetic make-up of a cell, an organism, or and individual.
Phenotype = the observable characteristics of an individual, influenced by genotype.
Behavior genetics = Study that examines how both genetic and environmental factors influence individual variations
in behavior. It’s like figuring out how much of who we are comes from our family traits and how much is shaped by our
surroundings.
Molecular genetics = studies of the effects of specific genes at the DNA level.
Genome-wide association studies = A research method that scan a person’s entire set of genes to find specific
genetic changes linked to certain traits or conditions. (such as a disease or disorder). Deze methode wordt gebruikt
om de invloed van genen te onderzoeken. Er wordt naast deze methode ook gebruikt gemaakt van twin, family, en
adoption studies, genetic sequencing en screening.
Heritability = the proportion of phenotypic differences among individuals that can be attributed to genetic differences
in a particular population.
Gene-by-environment effects = The dynamic interplay among genes, the environment, and time (sensitive periods)
leading to observable characteristics. > This refers to the separate influence of genes and the environment on a trait. It
can indicate what proportion of the variation in a trait is explained by genetic factors and what proportion by the
environment.
Three types of gene-by-environment effects:
1. Passive correlations: In which children are exposed to different environments provided by their genetically
related parents. > extraverted children raised by extraverted parents are exposed to more social opportunities;
highly intelligent children raised by highly intelligent parents are exposed to more educational opportunities.
2. Active correlations: In which children select or create their own environments as a function of their genetic
background. > extraverted children seek out other children on the playground; highly intelligent children
choose to read or thinker with electronics during unstructured times.
3. Evocative correlations: In which children experience different reactions or responses to their genetically
influenced emotions or behaviors. > extraverted children who display rambunctious behavior may be
disciplined more frequently than introverted children; highly anxious children may be shielded form even mildly
stressful situations by parents and teachers, while less anxious children may be encouraged to deal with
difficult situations.
Gene-by-environment-by-time interactions = The interactive effect between genetic, environmental, and time (or
developmental) factors including the effects of early adversity on genetic expression. > This emphasizes the
collaboration between genes and the environment, where the effect of genes on a trait changes depending on
environmental conditions
Verschil tussen de twee:
Gene-by-environment effects: Dit verwijst meestal naar de individuele invloed van genen en de omgeving op
een eigenschap. Met andere woorden, het meet hoeveel impact genen en de omgeving afzonderlijk hebben
op een bepaalde eigenschap. Het kan bijvoorbeeld aangeven welk deel van de variatie in een eigenschap
wordt verklaard door genetische factoren en welk deel door de omgeving.
Gene-by-environment interactions: Dit benadrukt de samenwerking tussen genen en de omgeving, waarbij
het effect van genen op een eigenschap verandert afhankelijk van de omgevingsomstandigheden. Hierbij
wordt gekeken naar hoe genetische aanleg en omgevingsfactoren elkaar beïnvloeden en samenwerken om
een bepaalde uitkomst te bepalen. Het benadrukt dat genetische effecten kunnen variëren op basis van de
omgeving
Epigenetics = the effects of environmental factors on the regulation of gene expression. The resultant changes in
gene expression can be transmitted across generations. Het gaat hierbij dus niet om de aanwezigheid van een gen,
maar om de activiteit. Genen kunnen aan- of uitgezet worden door bepaalde ervaringen/omgevingen.
Methylation = A epigenetic mechanism, more of methylation means less gene expression.
Risk alleles = genetic variants that impair (=aantasten) general processes (e.g., cognitive or emotion functions)
across many disorders. Are specific gene versions that increase the chance of having certain traits or health problems.
Polygenic models = an etiological model of disorders based on the cumulative and additive effect of multiple genes.
> Kijken naar gecombineerde effecten van meerdere genen. Genen werken samen en leveren elk een kleine bijdrage
aan het risico op die stoornis.
Psychologische modellen suggereren dus dat er aangeboren zwakke plekken zijn die stoornissen kunnen
veroorzaken, maar die niet alleen een stoornis veroorzaken. Altijd in combinatie met de omgeving/ervaringen.
, Diathesis-stress model = a model that emphasizes the combination of underlying predispositions (risk factors related
to, for example, structural abnormalities or early occurring trauma) and additional factors (such as further physiological
or environmental events) that lead to the development of psychopathology.
Het model suggereert dat zowel genetische aanleg als omgevingsfactoren samenwerken en elkaar
beïnvloeden. Deze interactie verandert over tijd, wat betekend dat genetische aanleg en omgevingsinvloeden
op verschillende momenten in het leven verschillende effecten kunnen hebben.
Een behandeling van een stoornis vanuit dit model gaat vaak gepaard met medicijnen.
Differential susceptibility = The hypothesis that some individuals are more susceptible than others to both negative
and positive environmental conditions.
Dit stelt dat hoewel het waar is dat sommige kinderen gevoeliger zijn voor stressvolle omgevingen, het ook
waar is dat dezelfde kinderen juist opbloeien in ontwikkelingsgeschikte en stimulerende omgevingen.
Psychodynamic models = Psychodynamic model usually emphasized a fixation-regression model of
psychopathology, which suggested that individuals who failed to work through developmental issues become ‘stuck’ in
the past. Disorders themselves where rooted in traumas or conflicts experienced during early childhood.
These models emphasize:
1. Unconscious cognitive, affective and motivational processes
2. Mental representation of self, others, and relationships
3. The meaningfulness of individual
4. A developmental perspective focused on the origins of typical and atypical personality in early childhood and
the constantly changing psychological challenges faced by children as they age
Vroeger: stoornissen komen voort uit trauma’s of conflicten tijdens de vroege kindertijd. Om deze te behandelen werd
gebruik gemaakt van speltherapie en kunst om de onderdrukte trauma’s terug te halen en te verwerken.
Nu: stoornissen komen voort uit gebeurtenissen of ervaringen in de vroege kindertijd. Om deze te verwerken moet er
gewerkt worden aan de hechting tussen ouder en kind. Relaties zijn erg belangrijk in deze modellen. Behandeling:
speltherapie waarin de bredere context (ouders, broers, zussen) ook betrokken worden.
Mentalizing = The capacity to understand others and oneself in terms of internal mental states.
Behavioral models = psychological models that emphasize the individual’s observable behavior within a specific
environment. Factoren uit de omgeving hebben invloed op de ontwikkeling van persoonlijkheid of psychopathologie
van een individu. Al het gedrag (goed en verkeerd) wordt aangeleerd en kan afgeleerd worden. Het afleren van
bepaald atypisch gedrag staat dus centraal in de behandeling van stoornissen in dit model.
Classical conditioning = A form of associative learning in which certain stimuli become paired with other
stimuli resulting in the reliable elicitation of a response
Operant conditioning = A form of learning which consequences (negative or positive) lead to changes
(decreases or increases) in behavior.
Observational learning = A form of learning that occurs by watching, remembering and/or imitating others.
Reinforcement = The idea that positive and negative consequences lead to changes in behavior, a critical
component of all learning processes.
Cognitive models = a psychological model that focuses on the components and processes of the mind and mental
development. Dit model stelt dus dat stoornissen veroorzaakt worden door een combinatie van cognitieve gebreken.
Het aanleren van cognitieve vaardigheden staat centraal in dit model bij de behandeling van stoornissen.
Benadrukken de evolutionaire theorie, de sociale context van vroege cognitieve, kwalitatieve als kwantitatieve
veranderingen in de ontwikkelingen en de verbanden met onderwijs en academische vaardigheden
(neoconstructivist approach).
Humanistic models = psychological models that emphasize personally meaningful experiences, innate motivations
for healthy growth, and the child’s purposeful creation of a self. Een mens moet zich goed voelen en tevreden zijn met
zichzelf en pas dan kan men zichzelf verder ontwikkelen (positieve spiraal; als je je goed voelt, gaat het op alle
vlakken beter).
Problemen ontstaan wanneer er sprake is van verstoring of onderdrukking van de natuurlijke neigingen van
het kind om een geïntegreerd zelfbeeld te ontwikkelen met gewaardeerde vaardigheden en talenten.
Ouders, leerkrachten, sociale gewoonten en kinderen zelf kunnen een gezonde ontwikkeling belemmeren.
Positive psychology = a field of psychology focusing on positive subjective experience, positive individual traits, and
positive institutions that seeks to promote individual, family, social, and community well-being.
Family models = a model that emphasizes that the best way to understand the personality and psychopathology of a
particular child is to understand the dynamics of a particular family.
Het gezin heeft een belangrijke invloed op de typische en mogelijk atypische ontwikkeling van het kind, omdat het
gezin de eerste setting is van ervaringen van het kind. Het gezin draagt de eerste verantwoordelijkheid voor het kind
en kan hierin veel goed, maar ook veel minder goed doen. Invloeden die een gezin kan hebben op het kind:
