Volledige samenvatting POLITIEKE VRAAGSTUKKEN VAN DUURZAAMHEID

POLITIEKE VRAAGSTUKKEN VAN
DUURZAAMHEID

LES 1: DUURZAAMHEID EN POLITIEK

1. Duurzaamheid in vogelvlucht

 Deze les: we hanteren een helikopterperspectief
o We zien vooral grote lijnen, zonder veel nuance

- Tot eind de jaren ’80: duurzaamheid had NIET de betekenis die het nu heeft
o Duurzaamheid ging toen vooral over consumptiegoederen die lang
meegingen (bv. frigo)

 Duurzaamheid in vogelvlucht bekijken: gebeurt in 3 stappen
o We gaan kijken naar hoe het debat begonnen is
 Begin van het ‘klimaat’-debat: ontstond midden jaren ‘80
 Wanneer de VN een Commissie opricht om 2 grote
problemen op wereldvlak te onderzoeken
o WCED = World Commission on Environment &
Development

o 1. De groeiende kloof tussen arm en rijk op
wereldvlak + wat kunnen we hieraan doen?
 = het ontwikkelingsvraagstuk

o 2. Aandacht besteden aan de groeiende
milieuproblemen
 Zowel lokaal als mondiaal beginnen
milieuproblemen te groeien
 Dit hangt samen met de snelle
ontwikkeling van welvaart,… overal
ter wereld

o Komt in 1987 met een rapport: ‘Our Common
Future’
 Dé oplossing = duurzame ontwikkeling

o Stap 1: Wat weten we OP DIT MOMENT over de ongelijkheid op
wereldvlak?
 Gaat over het arm-rijk probleem van hierboven

, o Stap 2: Wat weten we OP DIT MOMENT over de milieuproblemen
op wereldvlak?

o Stap 3: We brengen stap 1 en stap 2 samen  wat is specifiek aan
die kwestie van duurzaamheid?

Stap 1: Rechtvaardigheid en ongelijkheid

 Hoe zit de rechtvaardigheidsproblematiek in elkaar?


Een ongelijke wereld: rijkdom
Dia 5: vertekende wereldkaart
- Deze wereldkaart gaat over het Bruto Nationale Inkomen van landen op
wereldvlak + de verdeling ervan tussen landen
o Bruto Nationale Inkomen = totale hoeveelheid geld dat wordt
verdiend door mensen en bedrijven van een land
 = BBP van een natie + inkomen dat het ontvangt uit
overzeese bronnen

o Hoe groter een land is op de kaart: hoe rijker het land

- Vaststellingen
o Europese landen(Duitsland, Frankrijk, Italië) + VK + VS zijn heel
groot  rijk
o MAAR ook grote (= rijke) landen in Azië: China, Japan en India

o <-> Rijkdom zit NIET geconcentreerd in Afrika
 Eerste Afrikaanse land staat pas op 33e plaats (Nigeria)


Een ongelijke wereld: armoede op wereldvlak
Dia 6: vertekende wereldkaart
- Deze wereldkaart toont aan waar de armoede zit geconcentreerd op
wereldvlak
o Hoe groter een land is op de kaart: hoe armer het land

- Armoede wordt gedefinieerd door 3 indicatoren
o 1. Inkomen/ levensstandaard van de bevolking
o 2. Onderwijsniveau/ opleiding van de bevolking
o 3. Gezondheidsniveau van de bevolking

- Vaststellingen
o Afrika is heel arm
o China en India zijn OOK arm

o <-> Europa is NIET arm

,  Zowel op vlak van rijkdom als van armoede: Europa doet het
goed!


Een ongelijke wereld: armoede in Europa
- Op wereldvlak is Europa NIET arm
- <-> MAAR als we op Europees niveau kijken: 21,4% van de bevolking
heeft te maken met problemen van armoede en sociale uitsluiting
o = lichte daling t.o.v. 2022 (toen: 21,6%)

o Dit risico op armoede of sociale uitsluiting is nog steeds vrij hoog!

- Er zijn 3 elementen om te bepalen wanneer iemand met armoede en
sociale uitsluiting te maken heeft
 als iemand aan 1 van de elementen voldoet is het voldoende om van
armoede te spreken
o 1. Iemand zit onder het minimuminkomen

o 2. Gezinnen waarbij alle mensen die werken SAMEN niet meer dan
20% fulltime werken, over een jaar bekenken

o 3. Gezinnen kunnen zich meer dan de helft (7+) van de dingen op
een specifieke lijst van 13 dingen NIET permitteren
 Bv. Niet genoeg geld om elke 2 dagen vlees, vis,… te eten
 Bv. Geen internetverbinding
 Bv. Geen nieuwe kleding kopen
 Bv. Geen onverwachtste uitgaven


Een ongelijke wereld: ongelijkheid in België
- Ongeveer 18-19% van de Belgische bevolking heeft te maken met
armoede en sociale uitsluiting
o In de steden zelfs 30-35% van de bevolking
 Is heel veel!

- Tabel links (dia 8): Inkomensongelijkheid
o 50% van de mensen die zich in de onderste laag van verdieners
bevinden  hebben zo’n 20% van alle inkomens

o De hoogste 10% van de verdieners verdienen SAMEN 32% van alle
inkomens

- Tabel rechts (dia 8): Vermogensongelijkheid
o Vermogen = wat je hebt aan huizen, aandelen, juwelen, schilderijen,
…

o Onderste 50% heeft ongeveer 8% van het vermogen

o De bovenste 10% heeft ongeveer 52% van het vermogen

,  Heel grote kloof
 Actuele discussie: moeten we vermogens gaan belasten?
 Discussie over meerwaardebelasting
o Linkse partijen vinden van WEL
o Rechtse partijen vinden van NIET

 België doet het nog ‘vrij goed’


Een ongelijke wereld: evolutie internationaal
 Hoe is die armoede internationaal geëvolueerd?

- Op het globale niveau: heel grote ongelijkheid  MAAR die ongelijkheid
lijkt af te nemen!!
o Een ‘inhaaloperatie’ zal decennia duren, MAAR lage inkomens doen
het al iets beter dan vroeger

o MAAR algemeen wordt aangenomen dat covid de ongelijkheid weer
heeft doen toenemen


Een ongelijke wereld: evolutie in landen afzonderlijk
Dia 10: Niveau van ongelijkheid, binnen landen in 1990 en in 2015
- Werkt met Gini-index
o  hoe hoger deze is, hoe hoger de ongelijkheid

o Hoe meer naar rechts op x-as: hoe ongelijker in 1990
o Hoe hoger op de Y-as: hoe ongelijker in 2015

- Voorbeeld: Portugal
o Gini-Coëfficiënt daalt van 1990 tot 2015  DUS ongelijkheid is
gedaald

- Voorbeeld: China
o Gini-Coëfficiënt stijgt van 1990 tot 2015  DUS ongelijkheid is
toegenomen

 De ongelijkheid in een land kan in de loop van de tijd serieus evolueren
o Is afhankelijk van land tot land: er is GEEN algemene trend

o WEL: regionale patronen zijn herkenbaar
 Bv. Hoge ongelijkheid, MAAR neemt af in landen in Latijns-
Amerika
 Bv. Relatief lage ongelijk, MAAR stijgend in industrielanden en
Oost-Europa


Een ongelijke wereld: evolutie van de rijkste 1%