Economie
Prof Tom Van Puyenbroeck
28/09/2023
Hoorcolleges: elke donderdag en vrijdag
4 monitoraten vanaf eind oktober
Twee invalshoeken:
- Micro-economie = de individuele beslissingsnemer staat centraal
- Macro-economie = beslissingen op niveau van een staats-of volkshuishouding
Verplicht studiemateriaal economie boek, nieuwe versie
Sofia waar je meerkeuzevragen vindt
HERLEES STUDIETIPS!!
Economie H1: Economie als
wetenschap
- Economie is een wetenschap, economisten stellen theoretische hypothesen op
1.1 Onderwerp en invalshoek
“Economie is de wetenschap die de samenleving bestudeert als het samenspel van de
keuzes van mensen en die de uitkomsten van dit samenspel evalueert in termen van
welvaart en, indien nodig, beleidsvoorstellen doet ter bijsturing.”
o 1ste deel definitie = bestuderen
Positief (beschrijven)
1.2 Onderwerp en invalshoek
1.2.1 Economische agenten en hun activiteiten
Gezinnen:
- Kopen goederen en diensten aan van ondernemingen op outputmarkt
- Aankopen kan je realiseren met je inkomen die verworven zijn op arbeidsmarkten of
op financiële markten
, - Inkomen komt er door je loon, uit financiële markten of arbeid
- Financiële instellingen = gezinnen die hun spaargeld toevertrouwen aan banken
Ondernemingen:
= bedrijven = juridische eenheden die productieproces organiseren
- Kopen grondstoffen, hulpstoffen, gebouwen en machines aan, mensen aanstellen
om goederen en diensten te produceren die ondernemingen kunnen verkopen
- Een bedrijf maakt iets, door dingen aan te kopen om dan goederen te produceren
- in de economische wetenschap is het onderscheid tussen consumptie en productie
van groter belang dan onderscheid tussen gezinnen en ondernemingen
⇨ Samenspel van mensen: de ene heeft de andere nodig
- Je hebt gezinnen nodig om aan te kunnen verkopen
- Je hebt gezinnen nodig om middelen te kunnen aankopen
Kringloop!
- Gezinnen leveren arbeid aan ondernemingen en die ondernemingen leveren hun
goederen aan de gezinnen
- Geld is een hulpmiddel en geen doel op zich, mar je hebt het nodig om de kringloop te
doen draaien
- Er zijn heel veel problemen die gecreëerd worden door de markt en niet opgelost
kunnen worden
daarvoor moet men naar de overheid gaan
2 economische agenten die ook belangrijke rol spelen zijn overheid en het buitenland:
Overheid heeft 3 functies:
1. Marktfaling corrigeren
2. Herverdeling
3. Macro-economische activiteit
, Overheid kan beginnen sturen in de macro-economie
Buitenland speelt rol:
1. Internationale handel import en export
2. Wisselmarkten
1.2.2 Het rationele-keuzemodel
Economie gaat meestal over keuzes maken kiezen is verliezen
Om dit aan te pakken heeft men “de homo economicus” bedacht
- We gaan uit van een rationeel keuzemodel: we gaan ervan van uit dat ieder van ons
iets voor zichzelf kiest om het best mogelijke resultaat te bereiken
Vb. ondernemingen streeft maximale winst na bij productie
Vb. consumenten streven naar maximale behoeftebevrediging
- Collectieve beslissingen maken als resultaat van samenspel vanuit individuele keuzes
Belangrijke gevolg van denken van beslissingen evenwicht als centraal economisch
concept creëren
Keuzes corrigeren/verbeteren tot je een evenwicht bereikt
o 2de deel van de definitie = evalueren
Normatief (hoe kan het beter)
1.3 De normatieve wetenschap van evaluatie en beleid
Welvaart: de mate waarin mensen in de samenleving hun behoeften bevredigd zien
- Pareto-verbeteringen = verandering waarbij minstens een individu zijn welvaart ziet
verhogen en niemand zijn welvaart ziet achteruitgaan, dat dat een verbetering is
- Stel pareto-verbeteringen zijn mogelijk, maar je realiseert ze niet verspil je middelen
Inefficiënt
= Pareto-efficiëntie = een maatschappelijke uitkomst is Pareto-efficiënt indien het
onmogelijk is een Pareto-verbetering door te voeren
Een wijziging waarbij de welvaart van ten minste één individu toeneemt, zonder
dat de welvaart van ten minste één individu afneemt
Hoe welvaart wel verbeteren?
Je kan deze verbeteren door economisch beleid
, - Je gaat nadenken hoe mensen gaan reageren op de prikkels en rekening houden met
hun gedrag
- Mensen prikkels en incentieven geven om hun gedrag te wijzigen
Oefeningen over hoofdstuk 1:
Een homo economicus kan altruïstisch handelen, en dus bekommerd zijn om andere mensen.
Het is dus niet zo dat de homo economicus enkel handelt vanuit eigenbelang.
De homo economicus streeft inderdaad na wat 'het beste' is voor zichzelf, al moet je goed
opletten met de interpretatie. Het kan namelijk zijn dat de homo economicus al
zijn/haar bezittingen weggeeft aan het goede doel, als dat is waar hij/zij zich het beste bij voelt.
Iedereen vult op eigen wijze in wat 'het beste' is.
Economie H2: Onze economie in
perspectief
2.1 Wat is Welvaart?
🡪 De mate waarin mensen in een samenleving hun behoeften kunnen bevredigen op basis
van beschikbare middelen
Consumptie = we consumeren niet alles van het inkomen dat we krijgen, we zetten een stuk
dat we niet consumeren opzij = uitgestelde consumptie = sparen
Duurzame consumptie zijn goederen die niet helemaal verdwijnen terwijl je ze aan het
consumeren bent goederen die door het gebruik wel verslijten, maar niet op de een of
andere dag verdwijnen
Productie = is in essentie het creëren van toegevoegde waarde
Voor productie heb je lopende inputs, maar ook productiefactoren nodig (arbeid en
kapitaalgoederen! = zijn door de mens geproduceerde duurzame productiemiddelen
Prof Tom Van Puyenbroeck
28/09/2023
Hoorcolleges: elke donderdag en vrijdag
4 monitoraten vanaf eind oktober
Twee invalshoeken:
- Micro-economie = de individuele beslissingsnemer staat centraal
- Macro-economie = beslissingen op niveau van een staats-of volkshuishouding
Verplicht studiemateriaal economie boek, nieuwe versie
Sofia waar je meerkeuzevragen vindt
HERLEES STUDIETIPS!!
Economie H1: Economie als
wetenschap
- Economie is een wetenschap, economisten stellen theoretische hypothesen op
1.1 Onderwerp en invalshoek
“Economie is de wetenschap die de samenleving bestudeert als het samenspel van de
keuzes van mensen en die de uitkomsten van dit samenspel evalueert in termen van
welvaart en, indien nodig, beleidsvoorstellen doet ter bijsturing.”
o 1ste deel definitie = bestuderen
Positief (beschrijven)
1.2 Onderwerp en invalshoek
1.2.1 Economische agenten en hun activiteiten
Gezinnen:
- Kopen goederen en diensten aan van ondernemingen op outputmarkt
- Aankopen kan je realiseren met je inkomen die verworven zijn op arbeidsmarkten of
op financiële markten
, - Inkomen komt er door je loon, uit financiële markten of arbeid
- Financiële instellingen = gezinnen die hun spaargeld toevertrouwen aan banken
Ondernemingen:
= bedrijven = juridische eenheden die productieproces organiseren
- Kopen grondstoffen, hulpstoffen, gebouwen en machines aan, mensen aanstellen
om goederen en diensten te produceren die ondernemingen kunnen verkopen
- Een bedrijf maakt iets, door dingen aan te kopen om dan goederen te produceren
- in de economische wetenschap is het onderscheid tussen consumptie en productie
van groter belang dan onderscheid tussen gezinnen en ondernemingen
⇨ Samenspel van mensen: de ene heeft de andere nodig
- Je hebt gezinnen nodig om aan te kunnen verkopen
- Je hebt gezinnen nodig om middelen te kunnen aankopen
Kringloop!
- Gezinnen leveren arbeid aan ondernemingen en die ondernemingen leveren hun
goederen aan de gezinnen
- Geld is een hulpmiddel en geen doel op zich, mar je hebt het nodig om de kringloop te
doen draaien
- Er zijn heel veel problemen die gecreëerd worden door de markt en niet opgelost
kunnen worden
daarvoor moet men naar de overheid gaan
2 economische agenten die ook belangrijke rol spelen zijn overheid en het buitenland:
Overheid heeft 3 functies:
1. Marktfaling corrigeren
2. Herverdeling
3. Macro-economische activiteit
, Overheid kan beginnen sturen in de macro-economie
Buitenland speelt rol:
1. Internationale handel import en export
2. Wisselmarkten
1.2.2 Het rationele-keuzemodel
Economie gaat meestal over keuzes maken kiezen is verliezen
Om dit aan te pakken heeft men “de homo economicus” bedacht
- We gaan uit van een rationeel keuzemodel: we gaan ervan van uit dat ieder van ons
iets voor zichzelf kiest om het best mogelijke resultaat te bereiken
Vb. ondernemingen streeft maximale winst na bij productie
Vb. consumenten streven naar maximale behoeftebevrediging
- Collectieve beslissingen maken als resultaat van samenspel vanuit individuele keuzes
Belangrijke gevolg van denken van beslissingen evenwicht als centraal economisch
concept creëren
Keuzes corrigeren/verbeteren tot je een evenwicht bereikt
o 2de deel van de definitie = evalueren
Normatief (hoe kan het beter)
1.3 De normatieve wetenschap van evaluatie en beleid
Welvaart: de mate waarin mensen in de samenleving hun behoeften bevredigd zien
- Pareto-verbeteringen = verandering waarbij minstens een individu zijn welvaart ziet
verhogen en niemand zijn welvaart ziet achteruitgaan, dat dat een verbetering is
- Stel pareto-verbeteringen zijn mogelijk, maar je realiseert ze niet verspil je middelen
Inefficiënt
= Pareto-efficiëntie = een maatschappelijke uitkomst is Pareto-efficiënt indien het
onmogelijk is een Pareto-verbetering door te voeren
Een wijziging waarbij de welvaart van ten minste één individu toeneemt, zonder
dat de welvaart van ten minste één individu afneemt
Hoe welvaart wel verbeteren?
Je kan deze verbeteren door economisch beleid
, - Je gaat nadenken hoe mensen gaan reageren op de prikkels en rekening houden met
hun gedrag
- Mensen prikkels en incentieven geven om hun gedrag te wijzigen
Oefeningen over hoofdstuk 1:
Een homo economicus kan altruïstisch handelen, en dus bekommerd zijn om andere mensen.
Het is dus niet zo dat de homo economicus enkel handelt vanuit eigenbelang.
De homo economicus streeft inderdaad na wat 'het beste' is voor zichzelf, al moet je goed
opletten met de interpretatie. Het kan namelijk zijn dat de homo economicus al
zijn/haar bezittingen weggeeft aan het goede doel, als dat is waar hij/zij zich het beste bij voelt.
Iedereen vult op eigen wijze in wat 'het beste' is.
Economie H2: Onze economie in
perspectief
2.1 Wat is Welvaart?
🡪 De mate waarin mensen in een samenleving hun behoeften kunnen bevredigen op basis
van beschikbare middelen
Consumptie = we consumeren niet alles van het inkomen dat we krijgen, we zetten een stuk
dat we niet consumeren opzij = uitgestelde consumptie = sparen
Duurzame consumptie zijn goederen die niet helemaal verdwijnen terwijl je ze aan het
consumeren bent goederen die door het gebruik wel verslijten, maar niet op de een of
andere dag verdwijnen
Productie = is in essentie het creëren van toegevoegde waarde
Voor productie heb je lopende inputs, maar ook productiefactoren nodig (arbeid en
kapitaalgoederen! = zijn door de mens geproduceerde duurzame productiemiddelen
