Inhoud
1. Diuretica ................................................................................................................................................................... 3
2. B-Blokker .................................................................................................................................................................. 4
3. Ca-antagonisten (bv. amlodipine, lercanidipine & verapamil, diltiazem) ................................................................. 6
4. ACE-inhibitoren (bv. perindopril, enalapril, ramipril) ................................................................................................ 7
5. Sartanen (bv. losartan, valsartan, candesartan) ....................................................................................................... 8
6. Antiaritmica .............................................................................................................................................................. 9
7. Nitraten : isosorbidedinitraat, nitroglycerine ......................................................................................................... 10
8. STatines .................................................................................................................................................................. 11
9. PSCK9-inhibitor ....................................................................................................................................................... 12
10. Antiaggregantia (Acetylsalicylzuur, clopidogrel, prasugrel, ticagrelor)............................................................... 14
11. Directe Orale Anticoagulantia : apixaban, dabigatran, edoxaban, rivaroxan...................................................... 15
12. Vitamine K-antagonisten : acenocoumarol, fenprocoumon, warfarine ............................................................. 16
13. Digoxine.............................................................................................................................................................. 17
14. PPI ...................................................................................................................................................................... 18
15. PPI bij baby’s ...................................................................................................................................................... 19
16. Biological : adalimumab ..................................................................................................................................... 21
17. short acting beta2 agonist : fenoterol, salbutamol ............................................................................................ 22
18. Long acting beta2 agonist : formoterol, indacaterol, olodaterol, vilanterol ....................................................... 24
19. short acting muscarine antagonist : ipratropium ............................................................................................... 25
20. long acting musc antagonist : aclidinium, glycopyrronium, tiotropium, umeclidinum ....................................... 26
21. INSULINE ............................................................................................................................................................ 27
22. METFORMINE ..................................................................................................................................................... 29
23. HYPO-GLYCEMIERENDE SULFAMIDE .................................................................................................................. 30
24. GLP1 analogen : semaglutide ............................................................................................................................. 32
25. SGLT2 analogen .................................................................................................................................................. 34
26. Levothyroxine ..................................................................................................................................................... 36
27. thiamazol ............................................................................................................................................................ 37
28. corticosteroïden ................................................................................................................................................. 38
29. Oestrogenen....................................................................................................................................................... 39
30. Oestrogenen & progestagenen .......................................................................................................................... 40
31. opioïden ............................................................................................................................................................. 41
Pijnladder .................................................................................................................................................................... 42
32. methotrexaat ..................................................................................................................................................... 43
33. Colchicine ........................................................................................................................................................... 44
34. xanthine oxidase inhibitor : Allopurinol, febuxostat ........................................................................................... 45
35. Bifosfonaten : alendroninezuur .......................................................................................................................... 46
,36. Topicale NSAID ................................................................................................................................................... 47
37. EPILEPSIE ............................................................................................................................................................ 48
38. HUB EPILEPSIE .................................................................................................................................................... 49
39. Triptanen : sumatriptan, rizatriptan, zolmitriptan .............................................................................................. 50
40. Antidepreesivum : Duloxetine ............................................................................................................................ 51
41. Lithium ............................................................................................................................................................... 53
42. Antipsychotica .................................................................................................................................................... 54
43. Benzodiazepines ................................................................................................................................................. 55
44. EUB PARKINSON ................................................................................................................................................. 56
45. Dermale corticosteroiden................................................................................................................................... 57
46. Betaxolol (selectieve β1-blokker) & latanoprost (prostaglandine f-analoog) ..................................................... 58
47. mometasone = Internasaal glucocorticoïd ......................................................................................................... 59
48. levocetrizine = H1-antihistamincum ................................................................................................................... 61
49. Levocetirizine + dexamethasone = ANTI-HIS + COrticosteroïd .......................................................................... 62
50. Benzoylperoxide ................................................................................................................................................. 63
51. Lokale retinoïden & lokale antibiotische middelen ............................................................................................ 64
52. Orale antibiotica : azithromycine, doxycycline ................................................................................................... 64
53. Isotretinoïne ....................................................................................................................................................... 65
, 1. DIURETICA
Gespreksindeling Voorbeelden
Hypertensie : Deze medicatie is voor uw hoge bloeddruk. Mensen met een hoge
bloeddruk voelen hier over het algemeen niets van. Hoge bloeddruk op zich is geen
ziekte, maar langdurig hoge bloeddruk geeft wel een verhoogde kans op hart- en
vaatziekten (bv beroerte, nierschade of een hartinfarct). Het is wat we noemen een
risicofactor voor hart- en vaatziekten.”
1. Indicatie:
a) Indicatie
Hartfalen : Ook een verminderde pompfunctie van het hart kan ervoor zorgen dat het
- Leg ziekte uit
bloed niet goed afgevoerd wordt naar het hart, waardoor vocht zich kan ophopen in de
- patiëntenfolder
voeten.
b) Noteer indicatie !
→ indicatie op verpakking schrijven bv ‘bloeddruk, vocht’ + folder
Thiaziden : Hypertensie, oedemen
Lisduretica : Hartfalen, hypertensie, nierinsufficientie met zout & waterretentie
Kaliumsparende diuretica : Hartfalen, hypertensie
“Dit geneesmiddel voert overtollig vocht af via de urine. U kunt dit merken doordat u
vaker moet plassen. Er blijft minder vocht achter in de bloedvaten. Hierdoor zal uw
bloeddruk dalen en zal u minder kans loopt op hart- en vaatziekten.”
Thiaziden : indapamide, hydrochloorthiazide
• Inhibitie Na/Cl-reabsorptie in distale tubulus
2. Werking: → ↑ Na+, Cl excretie = K+, Mg2+ ⇒ waterafdrijving
Leg kort en eenv → Start: 4–24u. Effect BD na 3–4 weken. Werkingsduur: 2–3 dagen.
werking GM uit.
Vermeld welk effect en Lisdiuretica : furosemide, bumetanide
wanneer. • remming Na+/K+/2Cl- cotransport in Lis van Henle
⇒ Na, K, Mg, Ca, water secretie
• Start: 30–60 min, duur: 4–8u.
= vochtafdrijvend effect treedt op binnen het uur, na enkele dagen ↓oedeem
Kaliumsparend :
• Inhibitie aldosteron-R thv verzamelbuis → Na+ en water afdrijving, K+ retentie.
• Start: 2–3 dagen, lange nawerking.
→ hoe?
- thiazide en spironolactone: met de maaltijd innemen
3. Gebruiksinstructies:
furosemide (lisdiureticum): voorkeur = nuchter innemen
a) Hoe, wanneer en hoe
- 1 GM/dag en best ‘s ochtends innemen (om nycturie te vermijden)
lang
b) therapietrouw
→ hoelang?
c) bijzonderheden
- wat heeft de arts gezegd over duur therapie → meestal langdurig
- gebruik
= belang therapietrouw uitleggen !
- medicatie
→ Dosering : Lagere dosering ~ eerder hartfalen Hogere dosering ~ hypertensie
4. Bijwerkingen: - vaker zal moeten plassen ⇒ effect zal verminderen. Weet dat, wanneer het vaker
Belangr plassen gedaan is, de werking op je bloeddruk er nog altijd is!”
+ wat doen - duizeligheid : rustig opstaan, oppassen met auto, alcohol
Jezelf dagelijks wegen : schommelingen van >2 kg ⇒ vocht vasthouden ⇒ arts
5. Aandachtspunten
Levenstijl : zoutarm, voldoende driken (max 1,5 L)
, 2. B-BLOKKER
Gespreksindeling Voorbeelden
Intake: “Wat heeft de arts al verteld over deze medicatie?”
“Heeft u dit geneesmiddel al eerder gebruikt?”
Soms ook voor migraine, hyperthyroïdie, tremor, slokdarmvarices of glaucoom.
Bij hartfalen zal je hart minder goed het bloed door je lichaam pompen. Hierdoor krijgen
organen en spieren minder bloed en dus ook minder zuurstof en voeding uit het bloed.
Dit is een aandoening die we niet kunnen genezen, maar wel de symptomen goed onder
controle kunnen brengen.
Mensen met een hoge bloeddruk voelen hier over het algemeen niets van. Hoge
bloeddruk op zich is geen ziekte, maar langdurig hoge bloeddruk geeft wel een
Indicatie: verhoogde kans op hart- en vaatziekten (bijvoorbeeld een beroerte, nierschade of een
Indicatie hartinfarct).
Leg ziekte uit
patiëntenfolder Bij een hartkramp krijgt je hartspier eigenlijk onvoldoende zuurstof. Dit tekort aan
Noteer indicatie ! zuurstof zorgt voor het drukkend, pijnlijk en benauwd gevoel in de borstkas.
Bij VKF slaat je hart een beetje uit de maat. Normaal klopt je hart in een vast ritme. Maar
bij VKF klopt vooral het bovenste deel van je hart heel snel en rommelig. Daardoor pompt
je hart soms minder goed. Het is niet meteen gevaarlijk, maar het kan op langere termijn
problemen geven, zoals stolsels in het bloed, die kunnen leiden tot een beroerte.
Daarom krijg je vaak medicijnen om je hart rustiger te laten kloppen en soms ook om je
bloed dunner te maken.
→ indicatie op verpakking schrijven !
→ folder meegeven via www.thuisarts.nl
“Beta-blokkers verlagen de bloeddruk, vertragen de hartslag en verminderen de
zuurstofbehoefte van het hart. Hierdoor wordt de pompkracht van het hart verbeterd
en de klachten verminderen. Na 6 weken is het volledige effect van dit medicijn bereikt.
Werking:
U merkt dan dat u minder last heeft van dikke enkels, benauwdheid en moeheid.”
Leg kort en eenv werking
GM uit. Vermeld welk
U voelt meestal niet meteen een effect. Het is belangrijk om het elke dag in te nemen,
effect en wanneer.
ook als u zich goed voelt. Zo voorkomt u dat de klachten terugkomen of erger worden.
= Blokkeren β-receptoren → ↓ bloeddruk, ↓ hartfrequentie, zuurstofverbruik ↓,
⇒ contractiekracht ↑
Hoe?
- Met of zonder eten
- NIET pletten bij vertraagde vrijstelling (bv. metoprolol retard)
Gebruiksinstructies:
Hoe, wanneer en hoe Hoeveel en wanneer?
lang - Moment mag gekozen worden (wel dagelijks rond zelfde uur)
therapietrouw
bijzonderheden Hoelang?
gebruik - Meestal langdurig gebruik
medicatie - Niet plots stoppen → risico op rebound tachycardie of hypertensie
1. Diuretica ................................................................................................................................................................... 3
2. B-Blokker .................................................................................................................................................................. 4
3. Ca-antagonisten (bv. amlodipine, lercanidipine & verapamil, diltiazem) ................................................................. 6
4. ACE-inhibitoren (bv. perindopril, enalapril, ramipril) ................................................................................................ 7
5. Sartanen (bv. losartan, valsartan, candesartan) ....................................................................................................... 8
6. Antiaritmica .............................................................................................................................................................. 9
7. Nitraten : isosorbidedinitraat, nitroglycerine ......................................................................................................... 10
8. STatines .................................................................................................................................................................. 11
9. PSCK9-inhibitor ....................................................................................................................................................... 12
10. Antiaggregantia (Acetylsalicylzuur, clopidogrel, prasugrel, ticagrelor)............................................................... 14
11. Directe Orale Anticoagulantia : apixaban, dabigatran, edoxaban, rivaroxan...................................................... 15
12. Vitamine K-antagonisten : acenocoumarol, fenprocoumon, warfarine ............................................................. 16
13. Digoxine.............................................................................................................................................................. 17
14. PPI ...................................................................................................................................................................... 18
15. PPI bij baby’s ...................................................................................................................................................... 19
16. Biological : adalimumab ..................................................................................................................................... 21
17. short acting beta2 agonist : fenoterol, salbutamol ............................................................................................ 22
18. Long acting beta2 agonist : formoterol, indacaterol, olodaterol, vilanterol ....................................................... 24
19. short acting muscarine antagonist : ipratropium ............................................................................................... 25
20. long acting musc antagonist : aclidinium, glycopyrronium, tiotropium, umeclidinum ....................................... 26
21. INSULINE ............................................................................................................................................................ 27
22. METFORMINE ..................................................................................................................................................... 29
23. HYPO-GLYCEMIERENDE SULFAMIDE .................................................................................................................. 30
24. GLP1 analogen : semaglutide ............................................................................................................................. 32
25. SGLT2 analogen .................................................................................................................................................. 34
26. Levothyroxine ..................................................................................................................................................... 36
27. thiamazol ............................................................................................................................................................ 37
28. corticosteroïden ................................................................................................................................................. 38
29. Oestrogenen....................................................................................................................................................... 39
30. Oestrogenen & progestagenen .......................................................................................................................... 40
31. opioïden ............................................................................................................................................................. 41
Pijnladder .................................................................................................................................................................... 42
32. methotrexaat ..................................................................................................................................................... 43
33. Colchicine ........................................................................................................................................................... 44
34. xanthine oxidase inhibitor : Allopurinol, febuxostat ........................................................................................... 45
35. Bifosfonaten : alendroninezuur .......................................................................................................................... 46
,36. Topicale NSAID ................................................................................................................................................... 47
37. EPILEPSIE ............................................................................................................................................................ 48
38. HUB EPILEPSIE .................................................................................................................................................... 49
39. Triptanen : sumatriptan, rizatriptan, zolmitriptan .............................................................................................. 50
40. Antidepreesivum : Duloxetine ............................................................................................................................ 51
41. Lithium ............................................................................................................................................................... 53
42. Antipsychotica .................................................................................................................................................... 54
43. Benzodiazepines ................................................................................................................................................. 55
44. EUB PARKINSON ................................................................................................................................................. 56
45. Dermale corticosteroiden................................................................................................................................... 57
46. Betaxolol (selectieve β1-blokker) & latanoprost (prostaglandine f-analoog) ..................................................... 58
47. mometasone = Internasaal glucocorticoïd ......................................................................................................... 59
48. levocetrizine = H1-antihistamincum ................................................................................................................... 61
49. Levocetirizine + dexamethasone = ANTI-HIS + COrticosteroïd .......................................................................... 62
50. Benzoylperoxide ................................................................................................................................................. 63
51. Lokale retinoïden & lokale antibiotische middelen ............................................................................................ 64
52. Orale antibiotica : azithromycine, doxycycline ................................................................................................... 64
53. Isotretinoïne ....................................................................................................................................................... 65
, 1. DIURETICA
Gespreksindeling Voorbeelden
Hypertensie : Deze medicatie is voor uw hoge bloeddruk. Mensen met een hoge
bloeddruk voelen hier over het algemeen niets van. Hoge bloeddruk op zich is geen
ziekte, maar langdurig hoge bloeddruk geeft wel een verhoogde kans op hart- en
vaatziekten (bv beroerte, nierschade of een hartinfarct). Het is wat we noemen een
risicofactor voor hart- en vaatziekten.”
1. Indicatie:
a) Indicatie
Hartfalen : Ook een verminderde pompfunctie van het hart kan ervoor zorgen dat het
- Leg ziekte uit
bloed niet goed afgevoerd wordt naar het hart, waardoor vocht zich kan ophopen in de
- patiëntenfolder
voeten.
b) Noteer indicatie !
→ indicatie op verpakking schrijven bv ‘bloeddruk, vocht’ + folder
Thiaziden : Hypertensie, oedemen
Lisduretica : Hartfalen, hypertensie, nierinsufficientie met zout & waterretentie
Kaliumsparende diuretica : Hartfalen, hypertensie
“Dit geneesmiddel voert overtollig vocht af via de urine. U kunt dit merken doordat u
vaker moet plassen. Er blijft minder vocht achter in de bloedvaten. Hierdoor zal uw
bloeddruk dalen en zal u minder kans loopt op hart- en vaatziekten.”
Thiaziden : indapamide, hydrochloorthiazide
• Inhibitie Na/Cl-reabsorptie in distale tubulus
2. Werking: → ↑ Na+, Cl excretie = K+, Mg2+ ⇒ waterafdrijving
Leg kort en eenv → Start: 4–24u. Effect BD na 3–4 weken. Werkingsduur: 2–3 dagen.
werking GM uit.
Vermeld welk effect en Lisdiuretica : furosemide, bumetanide
wanneer. • remming Na+/K+/2Cl- cotransport in Lis van Henle
⇒ Na, K, Mg, Ca, water secretie
• Start: 30–60 min, duur: 4–8u.
= vochtafdrijvend effect treedt op binnen het uur, na enkele dagen ↓oedeem
Kaliumsparend :
• Inhibitie aldosteron-R thv verzamelbuis → Na+ en water afdrijving, K+ retentie.
• Start: 2–3 dagen, lange nawerking.
→ hoe?
- thiazide en spironolactone: met de maaltijd innemen
3. Gebruiksinstructies:
furosemide (lisdiureticum): voorkeur = nuchter innemen
a) Hoe, wanneer en hoe
- 1 GM/dag en best ‘s ochtends innemen (om nycturie te vermijden)
lang
b) therapietrouw
→ hoelang?
c) bijzonderheden
- wat heeft de arts gezegd over duur therapie → meestal langdurig
- gebruik
= belang therapietrouw uitleggen !
- medicatie
→ Dosering : Lagere dosering ~ eerder hartfalen Hogere dosering ~ hypertensie
4. Bijwerkingen: - vaker zal moeten plassen ⇒ effect zal verminderen. Weet dat, wanneer het vaker
Belangr plassen gedaan is, de werking op je bloeddruk er nog altijd is!”
+ wat doen - duizeligheid : rustig opstaan, oppassen met auto, alcohol
Jezelf dagelijks wegen : schommelingen van >2 kg ⇒ vocht vasthouden ⇒ arts
5. Aandachtspunten
Levenstijl : zoutarm, voldoende driken (max 1,5 L)
, 2. B-BLOKKER
Gespreksindeling Voorbeelden
Intake: “Wat heeft de arts al verteld over deze medicatie?”
“Heeft u dit geneesmiddel al eerder gebruikt?”
Soms ook voor migraine, hyperthyroïdie, tremor, slokdarmvarices of glaucoom.
Bij hartfalen zal je hart minder goed het bloed door je lichaam pompen. Hierdoor krijgen
organen en spieren minder bloed en dus ook minder zuurstof en voeding uit het bloed.
Dit is een aandoening die we niet kunnen genezen, maar wel de symptomen goed onder
controle kunnen brengen.
Mensen met een hoge bloeddruk voelen hier over het algemeen niets van. Hoge
bloeddruk op zich is geen ziekte, maar langdurig hoge bloeddruk geeft wel een
Indicatie: verhoogde kans op hart- en vaatziekten (bijvoorbeeld een beroerte, nierschade of een
Indicatie hartinfarct).
Leg ziekte uit
patiëntenfolder Bij een hartkramp krijgt je hartspier eigenlijk onvoldoende zuurstof. Dit tekort aan
Noteer indicatie ! zuurstof zorgt voor het drukkend, pijnlijk en benauwd gevoel in de borstkas.
Bij VKF slaat je hart een beetje uit de maat. Normaal klopt je hart in een vast ritme. Maar
bij VKF klopt vooral het bovenste deel van je hart heel snel en rommelig. Daardoor pompt
je hart soms minder goed. Het is niet meteen gevaarlijk, maar het kan op langere termijn
problemen geven, zoals stolsels in het bloed, die kunnen leiden tot een beroerte.
Daarom krijg je vaak medicijnen om je hart rustiger te laten kloppen en soms ook om je
bloed dunner te maken.
→ indicatie op verpakking schrijven !
→ folder meegeven via www.thuisarts.nl
“Beta-blokkers verlagen de bloeddruk, vertragen de hartslag en verminderen de
zuurstofbehoefte van het hart. Hierdoor wordt de pompkracht van het hart verbeterd
en de klachten verminderen. Na 6 weken is het volledige effect van dit medicijn bereikt.
Werking:
U merkt dan dat u minder last heeft van dikke enkels, benauwdheid en moeheid.”
Leg kort en eenv werking
GM uit. Vermeld welk
U voelt meestal niet meteen een effect. Het is belangrijk om het elke dag in te nemen,
effect en wanneer.
ook als u zich goed voelt. Zo voorkomt u dat de klachten terugkomen of erger worden.
= Blokkeren β-receptoren → ↓ bloeddruk, ↓ hartfrequentie, zuurstofverbruik ↓,
⇒ contractiekracht ↑
Hoe?
- Met of zonder eten
- NIET pletten bij vertraagde vrijstelling (bv. metoprolol retard)
Gebruiksinstructies:
Hoe, wanneer en hoe Hoeveel en wanneer?
lang - Moment mag gekozen worden (wel dagelijks rond zelfde uur)
therapietrouw
bijzonderheden Hoelang?
gebruik - Meestal langdurig gebruik
medicatie - Niet plots stoppen → risico op rebound tachycardie of hypertensie
