Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
INLEIDING TOT ECONOMISCH RECHT ’20 – ‘21
Inleiding
Overeenkomst 2 partijen
schuldenaar
schuldeiser
Vb. Temptation Island
Wat als schuldenaar niet vrijwillig nakomt?
Verbod op eigenrichting = verbod om het recht in eigen hand te nemen of om zelf voor rechter te spelen
Uitzondering : zelfverdediging bij levensgevaar
Contract niet nakomen is ≠ misdrijf
= burgerlijke aansprakelijkheid met een sanctie
Geen strafsanctie
Misdrijf = ernstig feit waaraan een straf verbonden is met strafsanctie
Stappen die je kan ondernemen als schuldenaar niet vrijwillig nakomt:
1. Schuldeiser stelt schuldenaar in gebreke
2. Schuldeiser stelt vordering in tegen schuldenaar voor rechtbank
= dagvaarding
als schuldenaar hier niet op ingaat = veroordeling bij verstek
3. Vonnis van de rechter
Schuldeiser verkrijgt, als hij in gelijk wordt gesteld, van rechter een vonnis dat schuldenaar
veroordeelt om iets te doen of iets niet te doen
Gezag van gewijsde
= rechter heeft altijd gelijk ook al heeft hij ongelijk
Als vonnis finaal is, heeft vonnis uitvoerende kracht (koning)
Formulier van tenuitvoerlegging
Dit toch niet willen nakomen: deurwaarder (mag geweld gebruiken)
,Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
Wat is Recht?
Recht 1 rechtvaardigheid, recht = dwang en geweld
Monopolie van de overheid MAAR overheid geketend door 6 onderdelen/klusters:
overheid machtige positie DUS een monopolie
1. Rechtstaat = ook overheid onderworpen aan regels
2. Uitvaardigen, toepassen en afdwingen gebeurt volgens door regels beheerste procedures
3. Scheiding der machten
1. Uitvoerende macht
2. Wetgevende macht
3. Rechterlijke macht onafhankelijk (rechter aangesteld voor het leven altijd gelijk)
4. Democratie = (indirecte) deelname van volk aan uitvaardigen van regels
kiezen van het parlement hun hebben invloed op de rechterlijke macht
5. Grondrechten: fundamentele rechten en vrijheden
Vb. verdrag Rechten van de Mens
Wie handelt (bevoegdheid) + hoe men handelt (procedure) = van groot belang
Wat is recht NIET?
RECHT IS:
Geen dik boek met alle regels erin (niet praktisch, niet conceptueel)
Vele verschillende normen, die soms conflicteren
o Soms zijn er regels om dit conflict op te lossen
bv. hiërarchie der normen, bevoegdheidsregels
1. WELKE ORDE REGEERT HIEROVER?
2. WIE BESLIST DAT?
o Soms zijn er geen regels om conflict op te lossen
Normen dienen geïnterpreteerd te worden
o Interpratatieregels
o Die regels conflicteren soms ook
o Geen regels die met zekerheid conflict beëindigen
,Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
ILLUSTRATIE : 'mini-koningskwestie (1990)
Art. 93 Grondwet (oud art. 82):
“Indien de Koning in de onmogelijkheid verkeert te regeren, roepen de ministers, na deze
onmogelijkheid te hebben laten vaststellen, de Kamers dadelijk bijeen. Door de verenigde
Kamers wordt in de voogdij en in het regentschap voorzien.”
geschreven om bij ernstige ziekte of geestelijke ziekte in te grijpen (Leopold III)
1944-50
Besluit van 3 april 1990 van de in Raad Verenigde Ministers houdende vaststelling dat de
Koning zich in de onmogelijkheid bevindt om te regeren (Boudewijn)
! Ruime interpretering van het artikel!
+ men moet een voogd en regent aanduiden
geen regent bij de abortus wet + voogd was de kamer (tijdelijk aangesteld)
ILLUSTRATIE: Affaire Marie Popelin (1888)
= eerste vrouw met een diploma rechten (≠ advocaat geworden)
wil advocaat worden MAAR kreeg geen toestemming van de Balie omdat ze vrouw was
Gaat naar Hof van Cassatie: zelfde afwijzing
Conclusie: vooroordelen
Vrouwelijk stemrecht: 1948
recht is mensenwerk met de oordelen en de regels van dat moment
ILLUSTRATIE: Kiekenkot-arrest (27 april 1999)
KB ( koninglijk besluit) over voorwaarden voor uitoefening beroep restaurateur
verplicht koksdiploma MAAR voorwaarden gelden niet voor maaltijden die KB als lichte maaltijden
beschouwt
BVBA Het Kiekenkot:
serveert gebraden kippen die ter plaatse worden gegeten met brood, of meegenomen worden
DUS voldoet niet aan beroepsuitoefening voorwaarden KB wordt strafrechtelijk vervolgd door parket van
Leuven
Hof van Beroep te Brussel:
“lijst van KB betreft samengestelde bereidingen, onder meer vol-au-vent, hetgeen een gerecht is op
basis van stukken kip bereid dus het mag aangenomen worden dat het bereiden en serveren van de
niet versneden kip eveneens als lichte maaltijd mag worden beschouwd”
parket leuven trekt dit in twijfel en gaat naar hof van cassatie
Hof van Cassatie
(= kan toestemmen of arrest vebreken maat kan GEEN vonnis uitspreken enkel oordelen!)
“een "vol-au-vent" in zijn gebruikelijke betekenis is een "pastei van bladerdeeg, met fijn vlees of
ragoût gevuld” DUS is GEEN lichte maaltijd
CONCREET
verschi tussen beiden hoven
toont nogmaals de onzekerheid van de wet aan
,Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
Wat is recht WEL?
Recht = de door een overheid georganiseerde ordening:
via normen: wat mag, moet of verboden is dus regels maar via sancties worden
gehandhaafd
…van menselijk gedrag
uitwendig gedrag ook organisaties zoals rechtspersonen
.. in de samenleving.
Recht is iets dat niet bestaat zit in ons hoofd (fictie)
- Veel bronnen
- ONZEKER
- Veel ruimtz voor intreprattie
- Onvoorspelbaar
- Boeiend
+ veel regels spreken mekaar tegen!!!
zorgt voor onzekerheid maar vrijheid voor de rechter
Wat is het gevolg verbonden aan het overtreden?
Bv. Als je iemand besteelt is de prijs het aantal jaren in de gevangenis
Recht ≠ aan wet:
Recht:
o Objectief recht (≠ juristen)
= geheel van regels dat uiterlijke gedraging van mensen die in eenmaatschappij
leven regelt en dat wordt afgedwongen door de overheid
o Subjectief recht
= door (objectief)recht beschermende aanspraken op andermens gedrag
mijn recht, zijn recht, …..
Wet:
o Wet in formele zin (deelverzameling van de wetten in matrële zin // Juristen)
= beslissing van een wetgevende macht (= kamer, kamer en senaat en koning)
Vb. veiligheid en de gezondheid van de burgers / wetboek / burgeijk wetboek
Ordonanties op het Bussels Hoofstdelijk Gewest
Decreten op vlak vvan de gewesten en gemeenschappen
Wetten
o Wet in matriële zin:
= algemene rechtsregel met een onpersoonlijk karakter
Vb. wet, decreet, koningklijk besluit, …
! Sommige matrële wetten zijn geen formele wetten
administratieve normen (makkelijk te onderwerpen /minder legitiem)
Vb. Koninglijk Besluit, Ministriëel Besluit
+ Niet elke regel van (objectief) recht vindt zijn oorsprong in een wet (in formele zin)
andere “rechtsbronnen”
, Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
Hiërarchie der normen
Verdeling
Wet
Provincie
Gemeenteraad Decreet
GW
Administratieve wetten
= Wetten in materiële zin maar niet in formele zin Wetten in formele zin
Wetten in materiële zin v
Rechtsbronnen
= algemene rechtsbeginselen :
`
Internationaal recht:
Verdragen
Universeel verdrag voor de rechten van de mens
Supranationaal recht:
Boven de staat
Europese Unie
Nationaal recht:
o Dwingendebronnen:
- Wetten in materiële zin (bv. MB, KB, GW, Wetten in formele zin)
- Gewoonterecht
- ARB (Algemene Rechtsbeginselen)
o Gezaghebbendebronnen
- Rechtspraak
- Rechtsleer
INLEIDING TOT ECONOMISCH RECHT ’20 – ‘21
Inleiding
Overeenkomst 2 partijen
schuldenaar
schuldeiser
Vb. Temptation Island
Wat als schuldenaar niet vrijwillig nakomt?
Verbod op eigenrichting = verbod om het recht in eigen hand te nemen of om zelf voor rechter te spelen
Uitzondering : zelfverdediging bij levensgevaar
Contract niet nakomen is ≠ misdrijf
= burgerlijke aansprakelijkheid met een sanctie
Geen strafsanctie
Misdrijf = ernstig feit waaraan een straf verbonden is met strafsanctie
Stappen die je kan ondernemen als schuldenaar niet vrijwillig nakomt:
1. Schuldeiser stelt schuldenaar in gebreke
2. Schuldeiser stelt vordering in tegen schuldenaar voor rechtbank
= dagvaarding
als schuldenaar hier niet op ingaat = veroordeling bij verstek
3. Vonnis van de rechter
Schuldeiser verkrijgt, als hij in gelijk wordt gesteld, van rechter een vonnis dat schuldenaar
veroordeelt om iets te doen of iets niet te doen
Gezag van gewijsde
= rechter heeft altijd gelijk ook al heeft hij ongelijk
Als vonnis finaal is, heeft vonnis uitvoerende kracht (koning)
Formulier van tenuitvoerlegging
Dit toch niet willen nakomen: deurwaarder (mag geweld gebruiken)
,Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
Wat is Recht?
Recht 1 rechtvaardigheid, recht = dwang en geweld
Monopolie van de overheid MAAR overheid geketend door 6 onderdelen/klusters:
overheid machtige positie DUS een monopolie
1. Rechtstaat = ook overheid onderworpen aan regels
2. Uitvaardigen, toepassen en afdwingen gebeurt volgens door regels beheerste procedures
3. Scheiding der machten
1. Uitvoerende macht
2. Wetgevende macht
3. Rechterlijke macht onafhankelijk (rechter aangesteld voor het leven altijd gelijk)
4. Democratie = (indirecte) deelname van volk aan uitvaardigen van regels
kiezen van het parlement hun hebben invloed op de rechterlijke macht
5. Grondrechten: fundamentele rechten en vrijheden
Vb. verdrag Rechten van de Mens
Wie handelt (bevoegdheid) + hoe men handelt (procedure) = van groot belang
Wat is recht NIET?
RECHT IS:
Geen dik boek met alle regels erin (niet praktisch, niet conceptueel)
Vele verschillende normen, die soms conflicteren
o Soms zijn er regels om dit conflict op te lossen
bv. hiërarchie der normen, bevoegdheidsregels
1. WELKE ORDE REGEERT HIEROVER?
2. WIE BESLIST DAT?
o Soms zijn er geen regels om conflict op te lossen
Normen dienen geïnterpreteerd te worden
o Interpratatieregels
o Die regels conflicteren soms ook
o Geen regels die met zekerheid conflict beëindigen
,Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
ILLUSTRATIE : 'mini-koningskwestie (1990)
Art. 93 Grondwet (oud art. 82):
“Indien de Koning in de onmogelijkheid verkeert te regeren, roepen de ministers, na deze
onmogelijkheid te hebben laten vaststellen, de Kamers dadelijk bijeen. Door de verenigde
Kamers wordt in de voogdij en in het regentschap voorzien.”
geschreven om bij ernstige ziekte of geestelijke ziekte in te grijpen (Leopold III)
1944-50
Besluit van 3 april 1990 van de in Raad Verenigde Ministers houdende vaststelling dat de
Koning zich in de onmogelijkheid bevindt om te regeren (Boudewijn)
! Ruime interpretering van het artikel!
+ men moet een voogd en regent aanduiden
geen regent bij de abortus wet + voogd was de kamer (tijdelijk aangesteld)
ILLUSTRATIE: Affaire Marie Popelin (1888)
= eerste vrouw met een diploma rechten (≠ advocaat geworden)
wil advocaat worden MAAR kreeg geen toestemming van de Balie omdat ze vrouw was
Gaat naar Hof van Cassatie: zelfde afwijzing
Conclusie: vooroordelen
Vrouwelijk stemrecht: 1948
recht is mensenwerk met de oordelen en de regels van dat moment
ILLUSTRATIE: Kiekenkot-arrest (27 april 1999)
KB ( koninglijk besluit) over voorwaarden voor uitoefening beroep restaurateur
verplicht koksdiploma MAAR voorwaarden gelden niet voor maaltijden die KB als lichte maaltijden
beschouwt
BVBA Het Kiekenkot:
serveert gebraden kippen die ter plaatse worden gegeten met brood, of meegenomen worden
DUS voldoet niet aan beroepsuitoefening voorwaarden KB wordt strafrechtelijk vervolgd door parket van
Leuven
Hof van Beroep te Brussel:
“lijst van KB betreft samengestelde bereidingen, onder meer vol-au-vent, hetgeen een gerecht is op
basis van stukken kip bereid dus het mag aangenomen worden dat het bereiden en serveren van de
niet versneden kip eveneens als lichte maaltijd mag worden beschouwd”
parket leuven trekt dit in twijfel en gaat naar hof van cassatie
Hof van Cassatie
(= kan toestemmen of arrest vebreken maat kan GEEN vonnis uitspreken enkel oordelen!)
“een "vol-au-vent" in zijn gebruikelijke betekenis is een "pastei van bladerdeeg, met fijn vlees of
ragoût gevuld” DUS is GEEN lichte maaltijd
CONCREET
verschi tussen beiden hoven
toont nogmaals de onzekerheid van de wet aan
,Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
Wat is recht WEL?
Recht = de door een overheid georganiseerde ordening:
via normen: wat mag, moet of verboden is dus regels maar via sancties worden
gehandhaafd
…van menselijk gedrag
uitwendig gedrag ook organisaties zoals rechtspersonen
.. in de samenleving.
Recht is iets dat niet bestaat zit in ons hoofd (fictie)
- Veel bronnen
- ONZEKER
- Veel ruimtz voor intreprattie
- Onvoorspelbaar
- Boeiend
+ veel regels spreken mekaar tegen!!!
zorgt voor onzekerheid maar vrijheid voor de rechter
Wat is het gevolg verbonden aan het overtreden?
Bv. Als je iemand besteelt is de prijs het aantal jaren in de gevangenis
Recht ≠ aan wet:
Recht:
o Objectief recht (≠ juristen)
= geheel van regels dat uiterlijke gedraging van mensen die in eenmaatschappij
leven regelt en dat wordt afgedwongen door de overheid
o Subjectief recht
= door (objectief)recht beschermende aanspraken op andermens gedrag
mijn recht, zijn recht, …..
Wet:
o Wet in formele zin (deelverzameling van de wetten in matrële zin // Juristen)
= beslissing van een wetgevende macht (= kamer, kamer en senaat en koning)
Vb. veiligheid en de gezondheid van de burgers / wetboek / burgeijk wetboek
Ordonanties op het Bussels Hoofstdelijk Gewest
Decreten op vlak vvan de gewesten en gemeenschappen
Wetten
o Wet in matriële zin:
= algemene rechtsregel met een onpersoonlijk karakter
Vb. wet, decreet, koningklijk besluit, …
! Sommige matrële wetten zijn geen formele wetten
administratieve normen (makkelijk te onderwerpen /minder legitiem)
Vb. Koninglijk Besluit, Ministriëel Besluit
+ Niet elke regel van (objectief) recht vindt zijn oorsprong in een wet (in formele zin)
andere “rechtsbronnen”
, Bachelor in de Toegepaste Economische Wetenschappen Justine Peeters
Hiërarchie der normen
Verdeling
Wet
Provincie
Gemeenteraad Decreet
GW
Administratieve wetten
= Wetten in materiële zin maar niet in formele zin Wetten in formele zin
Wetten in materiële zin v
Rechtsbronnen
= algemene rechtsbeginselen :
`
Internationaal recht:
Verdragen
Universeel verdrag voor de rechten van de mens
Supranationaal recht:
Boven de staat
Europese Unie
Nationaal recht:
o Dwingendebronnen:
- Wetten in materiële zin (bv. MB, KB, GW, Wetten in formele zin)
- Gewoonterecht
- ARB (Algemene Rechtsbeginselen)
o Gezaghebbendebronnen
- Rechtspraak
- Rechtsleer
