DEEL 1: INLEIDING
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE WETGEVING EIGENLIJK ?
• Sociale wetgeving: geen duidelijk afgebakend geheel
• Sociale wetgeving
o Individuele relaties tussen werkgever en werknemer
o Collectieve (collectief zoals vakbonden) relaties tussen werkgevers en werknemer
o Beschermingsmaatregelen voor werknemers
o Arbeidsvoorzieningen
o Sociale zekerheid: bescherming burger in maatschappij tegen sociale risico’s
(ontslagen worden -> werkloosheidsuitkering, je wordt ziek -> ziekte-uitkering)
o Minimumvoorzieningen
o Geschillen voor sociaal recht
Het arbeidsrecht
• Geheel van rechtsregels die de verhouding tussen de werknemers en de werkgevers regelt. Het omvat onder
andere de wetgeving in verband met de arbeidsovereenkomst, het arbeidsreglement, de zondagsrust, de
nachtarbeid, de overlegstructuren voor samenwerking tussen werknemers en werkgevers,… zowel
individueel als collectief
Het socialezekerheidsrecht
• Omvat alle maatregelen waardoor aan de werknemers en de zelfstandigen de mogelijkheid wordt gegeven
om in alle omstandigheden in hun levensonderhoud te voorzien. Een verzekeringssysteem gebaseerd op
solidariteit + een federale aangelegenheid.
1
, DEEL 2: ARBEIDSRECHT
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE BEPALINGEN V/D ARBEIDSOVEREENKOMSTENWET VAN 3 JULI 1978
Toepassingsgebied van de wet van 3 juli 1978
Vooraf:
1. Arbeidsovereenkomst zelf
2. Geldig aangaan van een arbeidsovereenkomst
3. Soorten arbeidsovereenkomsten
1 Toepassingsgebied van de wet van 3 juli 1978
1.1 Wat is een arbeidsovereenkomst?
Een wederkerige overeenkomst waarbij twee partijen (WG en WN) een verbintenis of verplichtingen aangaan
tegenover elkaar. Werknemer krijgt een loon, onder het gezag van de WG, door arbeid te verrichten.
Hoofdverplichtingen WG: betaling loon + verschaffen van tewerkstelling.
Drie essentiële elementen in arbeidsovereenkomst:
• arbeid
• het loon
• gezag WG (of ondergeschikte verband)
-> Ontbreekt een van deze elementen = niet langer arbeidsovereenkomst maar andere vorm tewerkstelling of
samenwerking:
• Vastbenoemde ambtenaren: hebben statuut. Dit is een eenzijdige verbintenis van de tewerkstellende
overheid. Kan in principe door diezelfde overheid eenzijdig gewijzigd worden.
• Leerovereenkomst: opleiding/bijleren = essentie, niet de te verrichten arbeid.
• Vrijwilligers: krijgen geen loon. Maar: krijgen ze onkostenvergoeding, dan moet nagegaan worden of het niet
om verdoken loon gaat. Zo ja, dan is er arbeidsovereenkomst. Op RSZ gebied is er bepaald dat dergelijke
vergoedingen niet als loon beschouwd worden tot een bepaald bedrag (per dag en per jaar).
• Zelfstandigen: leveren wel prestaties tegen betaling, maar werken niet in ondergeschikt verband
1.2 Ondergeschikte verband
Algemeen:
• Ondergeschikt verband: gezagsrelatie tussen WG en WN. WG heeft recht bevelen te geven over
organisatie en uitvoering van het werk. WN moet instructies WG opvolgen.
• Gezagsrelatie staat onafhankelijkheid bij de uitvoering van de arbeidsovereenkomst niet in de weg:
Hoewel de werkgever gezag uitoefent, betekent dit niet dat de werknemer geen zelfstandigheid heeft in
de manier waarop hij of zij de taken uitvoert. Binnen de opgelegde richtlijnen heeft de werknemer vaak
een zekere mate van vrijheid om het werk naar eigen inzicht in te vullen.
• Ook tussen gehuwden, familieleden (bv vader en zoon) of concubanten 1kan een gezagsrelatie bestaan
Gezagsrelatie = essentie van een arbeidsovereenkomst!
Bv.: iemand solliciteert bij OCMW als schilder. Hij laat zien wat hij kan maar valt dus is dit een arbeidsongeval of niet?
1
zijn mensen die in een intieme, vaak langdurige relatie met elkaar leven zonder officieel getrouwd te zijn. Het woord wordt vaak
gebruikt om een ongehuwd stel te beschrijven dat samenwoont en een soortgelijke levensstijl deelt als getrouwde stellen, maar
zonder het formele huwelijk.
2
,De gezagsrelatie is dus cruciaal voor het vaststellen van een arbeidsongeval. Zonder gezagsrelatie kan het ongeval niet
worden beschouwd als een arbeidsongeval.
Stel je gaat ergens werken:
Brutoloon: €3.000,00 per maand -13,07% RSZ werknemer (= 392,1) -> €2.607,90 voor belastingen
-> Die RSZ gaat naar pensioenen, ziekte en invaliditeit en werkloosheid
Nettoloon: €2.000,00 (afhankelijk van de hoeveelheid belastingen die je moet betalen zoals kinderen)
Brutoloon: €3.000,00 per maand - WG-bijdragen: 24,92% = 747,60 -> WG kost = €3.747,60 <-> netto: €2.000,00
Schijnzelfstandigen – pseudowerknemers
• Doel: WGs proberen sociale bijdragen (of: arbeidskosten) voor WNs te ontlopen. Het gaat vaak om mensen
die opeenvolgende opdrachten krijgen van éénzelfde opdrachtgever en economisch volledig onafhankelijk
van hem zijn, terwijl diezelfde opdrachtgever tijdens de uitvoering van de overeenkomst regelmatig
instructies geeft.-> WN heeft statuut van zelfstandige gekozen/gekregen terwijl ze op dezelfde manier
werken als een WN arbeid verricht voor een WG.
Bv: 9 Polen komen werken voor je bedrijf, je betaalt ze per maand een brutoloon van €3.000,00 -> €33.728,00 -> netto
€18.000
Bv: bouwbedrijf HV: HV heeft 100% van de aandelen 9 Polen: elks 3000 bruto
• Hoeveel gaat naar RSZ? 9 x 13,07% x 3000 + WG RSZ: +/- 1000 euro
• 9.000 + 3.538,90 = 12.528,9
Bv: 10 vennoten in je bedrijf -> bouwbedrijf HV: HV heeft 92% van de aandelen. Elke Pool 1% van de aandelen
• Polen zijn geen werknemers meer, dus ze werken zoveel ze willen tegen 4 euro/uur
• Zijn ook schijnzelfstandige!!
bv: €10.000,00 kost WG 12.492 € -> netto €5.500 – als je die WN een zelfstandige maakt dan kan die €8.000 krijgen
maar op papier doet hij hetzelfde werk.
• Zelfstandigen proberen te profiteren van de sociale zekerheid voor WNs
Bv: baas in schildersbedrijf met 60 WNs is zelfstandige want is baas van eigen bedrijf. Hij wilt uitbollen, dus gaat op
papier aandelen verkopen aan zoon. Laat zich inschrijven als WN bij de zoon maar in praktijk nog steeds baas. Na paar
maanden werkloos gesteld want dan kan hij doppen tot aan zijn pensioen want anders verdient hij niet veel pensioen.
Samengaan van een arbeidsovereenkomst met een aannemings- of zelfstandigenovereenkomst
De wet verbiedt het combineren van een arbeidsovereenkomst en een zelfstandige overeenkomst bij dezelfde
werkgever voor gelijkaardige prestaties. Als een werknemer via een aannemingsovereenkomst hetzelfde werk doet als
zelfstandige, worden die prestaties geacht op basis van een arbeidsovereenkomst uitgevoerd. Dit is een
onweerlegbaar wettelijk vermoeden, wat betekent dat het niet mogelijk is om dit te weerleggen. Het doel is te
voorkomen dat sociale zekerheidsbijdragen voor werknemers worden omzeild.
3
, 1.3 Toepassingsgebied van de Arbeidsovereenkomstenwet 3 juli 1978
Op wie is de wet van toepassing?
• Werklieden, bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden
• Dus vooral in de ‘privésector’
• Maar ook het niet-statutaire personeel van de publieke sectoren
2 Het aangaan van de arbeidsovereenkomst
2.1 Geldigheidsvereisten
• Mondelinge of schriftelijke overeenkomst
• Geldigheidsvereisten van het Burgerlijk Wetboek:
o Toestemming van de partijen
Kan aangetast worden door wilsgebreken zoals
▪ Geweld
• Fysieke of morele aard
• Moet ‘op een redelijk mens indruk maken en doen vrezen dat hijzelf, zijn
onmiddellijke familie of zijn vermogen bloot staan aan een aanzienlijk en dadelijk
kwaad’
• Bv: een geweer tegen iemands hoofd houden
▪ Dwaling
• Zich vergissen, een verkeerde mening toegedaan zijn
• Moet een belangrijke dwaling over een essentieel element zijn
• Bv: ze zochten een steenkapper ipv een kapper als begrafenisondernemer, tolk
Chinees nodig maar spreekt Kantonees ipv Mandarijn (je hebt M nodig)
▪ Bedrog
• Leugens of bedrieglijk verzwijgen = doelbewust
• Moet van die aard zijn dat de overeenkomst zonder het bedrog nooit tot stand zou
zijn gekomen
• Bv: zeggen dat je over bepaald rijbewijs beschikt als je solliciteert als chauffeur
terwijl je dit niet hebt
• Je mag liegen als het vragen zijn die de WG niet mag stellen zoals ivm
zwangerschap (Ga je op de korte termijn zwanger worden? Ben je zwanger?)
o Bekwaamheid van de partijen
▪ Algemeen principe: iedereen is bekwaam om een overeenkomst te sluiten, tenzij hij door
de wet hiertoe onbekwaam is verklaard
▪ Minderjarigen
• Zijn in principe rechtsbekwaam om arbeidsovereenkomsten af te sluiten, tenzij er
uitdrukkelijk verzet is door de vader, moeder of de voogd
• Verbod op tewerkstelling van kinderen in de Arbeidswet
• Kind = minderjarigen beneden de 15 jaar, of nog voltijds leerplichtig 2
o Bepaald voorwerp + moet zeker zijn
▪ Datgene waartoe men zich verbindt
▪ mag niet in strijd gaan met openbare orde of goede zeden: bv huurmoordenaar
o Geoorloofde oorzaak + moet mogelijk zijn
2
Leerplicht is voltijds tot minstens 15 jaar en omvat ten hoogste 7 jaar lager onderwijs en ten minste 2 leerjaren uit
secundair onderwijs met volledig leerplan. In geen geval: voltijdse leerplicht duurt voort na 16 jaar
4
HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE WETGEVING EIGENLIJK ?
• Sociale wetgeving: geen duidelijk afgebakend geheel
• Sociale wetgeving
o Individuele relaties tussen werkgever en werknemer
o Collectieve (collectief zoals vakbonden) relaties tussen werkgevers en werknemer
o Beschermingsmaatregelen voor werknemers
o Arbeidsvoorzieningen
o Sociale zekerheid: bescherming burger in maatschappij tegen sociale risico’s
(ontslagen worden -> werkloosheidsuitkering, je wordt ziek -> ziekte-uitkering)
o Minimumvoorzieningen
o Geschillen voor sociaal recht
Het arbeidsrecht
• Geheel van rechtsregels die de verhouding tussen de werknemers en de werkgevers regelt. Het omvat onder
andere de wetgeving in verband met de arbeidsovereenkomst, het arbeidsreglement, de zondagsrust, de
nachtarbeid, de overlegstructuren voor samenwerking tussen werknemers en werkgevers,… zowel
individueel als collectief
Het socialezekerheidsrecht
• Omvat alle maatregelen waardoor aan de werknemers en de zelfstandigen de mogelijkheid wordt gegeven
om in alle omstandigheden in hun levensonderhoud te voorzien. Een verzekeringssysteem gebaseerd op
solidariteit + een federale aangelegenheid.
1
, DEEL 2: ARBEIDSRECHT
HOOFDSTUK 1: ALGEMENE BEPALINGEN V/D ARBEIDSOVEREENKOMSTENWET VAN 3 JULI 1978
Toepassingsgebied van de wet van 3 juli 1978
Vooraf:
1. Arbeidsovereenkomst zelf
2. Geldig aangaan van een arbeidsovereenkomst
3. Soorten arbeidsovereenkomsten
1 Toepassingsgebied van de wet van 3 juli 1978
1.1 Wat is een arbeidsovereenkomst?
Een wederkerige overeenkomst waarbij twee partijen (WG en WN) een verbintenis of verplichtingen aangaan
tegenover elkaar. Werknemer krijgt een loon, onder het gezag van de WG, door arbeid te verrichten.
Hoofdverplichtingen WG: betaling loon + verschaffen van tewerkstelling.
Drie essentiële elementen in arbeidsovereenkomst:
• arbeid
• het loon
• gezag WG (of ondergeschikte verband)
-> Ontbreekt een van deze elementen = niet langer arbeidsovereenkomst maar andere vorm tewerkstelling of
samenwerking:
• Vastbenoemde ambtenaren: hebben statuut. Dit is een eenzijdige verbintenis van de tewerkstellende
overheid. Kan in principe door diezelfde overheid eenzijdig gewijzigd worden.
• Leerovereenkomst: opleiding/bijleren = essentie, niet de te verrichten arbeid.
• Vrijwilligers: krijgen geen loon. Maar: krijgen ze onkostenvergoeding, dan moet nagegaan worden of het niet
om verdoken loon gaat. Zo ja, dan is er arbeidsovereenkomst. Op RSZ gebied is er bepaald dat dergelijke
vergoedingen niet als loon beschouwd worden tot een bepaald bedrag (per dag en per jaar).
• Zelfstandigen: leveren wel prestaties tegen betaling, maar werken niet in ondergeschikt verband
1.2 Ondergeschikte verband
Algemeen:
• Ondergeschikt verband: gezagsrelatie tussen WG en WN. WG heeft recht bevelen te geven over
organisatie en uitvoering van het werk. WN moet instructies WG opvolgen.
• Gezagsrelatie staat onafhankelijkheid bij de uitvoering van de arbeidsovereenkomst niet in de weg:
Hoewel de werkgever gezag uitoefent, betekent dit niet dat de werknemer geen zelfstandigheid heeft in
de manier waarop hij of zij de taken uitvoert. Binnen de opgelegde richtlijnen heeft de werknemer vaak
een zekere mate van vrijheid om het werk naar eigen inzicht in te vullen.
• Ook tussen gehuwden, familieleden (bv vader en zoon) of concubanten 1kan een gezagsrelatie bestaan
Gezagsrelatie = essentie van een arbeidsovereenkomst!
Bv.: iemand solliciteert bij OCMW als schilder. Hij laat zien wat hij kan maar valt dus is dit een arbeidsongeval of niet?
1
zijn mensen die in een intieme, vaak langdurige relatie met elkaar leven zonder officieel getrouwd te zijn. Het woord wordt vaak
gebruikt om een ongehuwd stel te beschrijven dat samenwoont en een soortgelijke levensstijl deelt als getrouwde stellen, maar
zonder het formele huwelijk.
2
,De gezagsrelatie is dus cruciaal voor het vaststellen van een arbeidsongeval. Zonder gezagsrelatie kan het ongeval niet
worden beschouwd als een arbeidsongeval.
Stel je gaat ergens werken:
Brutoloon: €3.000,00 per maand -13,07% RSZ werknemer (= 392,1) -> €2.607,90 voor belastingen
-> Die RSZ gaat naar pensioenen, ziekte en invaliditeit en werkloosheid
Nettoloon: €2.000,00 (afhankelijk van de hoeveelheid belastingen die je moet betalen zoals kinderen)
Brutoloon: €3.000,00 per maand - WG-bijdragen: 24,92% = 747,60 -> WG kost = €3.747,60 <-> netto: €2.000,00
Schijnzelfstandigen – pseudowerknemers
• Doel: WGs proberen sociale bijdragen (of: arbeidskosten) voor WNs te ontlopen. Het gaat vaak om mensen
die opeenvolgende opdrachten krijgen van éénzelfde opdrachtgever en economisch volledig onafhankelijk
van hem zijn, terwijl diezelfde opdrachtgever tijdens de uitvoering van de overeenkomst regelmatig
instructies geeft.-> WN heeft statuut van zelfstandige gekozen/gekregen terwijl ze op dezelfde manier
werken als een WN arbeid verricht voor een WG.
Bv: 9 Polen komen werken voor je bedrijf, je betaalt ze per maand een brutoloon van €3.000,00 -> €33.728,00 -> netto
€18.000
Bv: bouwbedrijf HV: HV heeft 100% van de aandelen 9 Polen: elks 3000 bruto
• Hoeveel gaat naar RSZ? 9 x 13,07% x 3000 + WG RSZ: +/- 1000 euro
• 9.000 + 3.538,90 = 12.528,9
Bv: 10 vennoten in je bedrijf -> bouwbedrijf HV: HV heeft 92% van de aandelen. Elke Pool 1% van de aandelen
• Polen zijn geen werknemers meer, dus ze werken zoveel ze willen tegen 4 euro/uur
• Zijn ook schijnzelfstandige!!
bv: €10.000,00 kost WG 12.492 € -> netto €5.500 – als je die WN een zelfstandige maakt dan kan die €8.000 krijgen
maar op papier doet hij hetzelfde werk.
• Zelfstandigen proberen te profiteren van de sociale zekerheid voor WNs
Bv: baas in schildersbedrijf met 60 WNs is zelfstandige want is baas van eigen bedrijf. Hij wilt uitbollen, dus gaat op
papier aandelen verkopen aan zoon. Laat zich inschrijven als WN bij de zoon maar in praktijk nog steeds baas. Na paar
maanden werkloos gesteld want dan kan hij doppen tot aan zijn pensioen want anders verdient hij niet veel pensioen.
Samengaan van een arbeidsovereenkomst met een aannemings- of zelfstandigenovereenkomst
De wet verbiedt het combineren van een arbeidsovereenkomst en een zelfstandige overeenkomst bij dezelfde
werkgever voor gelijkaardige prestaties. Als een werknemer via een aannemingsovereenkomst hetzelfde werk doet als
zelfstandige, worden die prestaties geacht op basis van een arbeidsovereenkomst uitgevoerd. Dit is een
onweerlegbaar wettelijk vermoeden, wat betekent dat het niet mogelijk is om dit te weerleggen. Het doel is te
voorkomen dat sociale zekerheidsbijdragen voor werknemers worden omzeild.
3
, 1.3 Toepassingsgebied van de Arbeidsovereenkomstenwet 3 juli 1978
Op wie is de wet van toepassing?
• Werklieden, bedienden, handelsvertegenwoordigers en dienstboden
• Dus vooral in de ‘privésector’
• Maar ook het niet-statutaire personeel van de publieke sectoren
2 Het aangaan van de arbeidsovereenkomst
2.1 Geldigheidsvereisten
• Mondelinge of schriftelijke overeenkomst
• Geldigheidsvereisten van het Burgerlijk Wetboek:
o Toestemming van de partijen
Kan aangetast worden door wilsgebreken zoals
▪ Geweld
• Fysieke of morele aard
• Moet ‘op een redelijk mens indruk maken en doen vrezen dat hijzelf, zijn
onmiddellijke familie of zijn vermogen bloot staan aan een aanzienlijk en dadelijk
kwaad’
• Bv: een geweer tegen iemands hoofd houden
▪ Dwaling
• Zich vergissen, een verkeerde mening toegedaan zijn
• Moet een belangrijke dwaling over een essentieel element zijn
• Bv: ze zochten een steenkapper ipv een kapper als begrafenisondernemer, tolk
Chinees nodig maar spreekt Kantonees ipv Mandarijn (je hebt M nodig)
▪ Bedrog
• Leugens of bedrieglijk verzwijgen = doelbewust
• Moet van die aard zijn dat de overeenkomst zonder het bedrog nooit tot stand zou
zijn gekomen
• Bv: zeggen dat je over bepaald rijbewijs beschikt als je solliciteert als chauffeur
terwijl je dit niet hebt
• Je mag liegen als het vragen zijn die de WG niet mag stellen zoals ivm
zwangerschap (Ga je op de korte termijn zwanger worden? Ben je zwanger?)
o Bekwaamheid van de partijen
▪ Algemeen principe: iedereen is bekwaam om een overeenkomst te sluiten, tenzij hij door
de wet hiertoe onbekwaam is verklaard
▪ Minderjarigen
• Zijn in principe rechtsbekwaam om arbeidsovereenkomsten af te sluiten, tenzij er
uitdrukkelijk verzet is door de vader, moeder of de voogd
• Verbod op tewerkstelling van kinderen in de Arbeidswet
• Kind = minderjarigen beneden de 15 jaar, of nog voltijds leerplichtig 2
o Bepaald voorwerp + moet zeker zijn
▪ Datgene waartoe men zich verbindt
▪ mag niet in strijd gaan met openbare orde of goede zeden: bv huurmoordenaar
o Geoorloofde oorzaak + moet mogelijk zijn
2
Leerplicht is voltijds tot minstens 15 jaar en omvat ten hoogste 7 jaar lager onderwijs en ten minste 2 leerjaren uit
secundair onderwijs met volledig leerplan. In geen geval: voltijdse leerplicht duurt voort na 16 jaar
4
