BURGERLIJKRECHT
1 PERSONENRECHT
1.1 DE PERSOON
- De persoon in de zin van het recht is iedere drager van rechten en plichten en
wordt in juridische termen rechtssubject genoemd.
- Het geheel van zijn rechten en plichten is de rechtspersoonlijkheid.
- Er zijn twee soorten personen: de natuurlijke (fysieke) personen en de
rechtspersonen.
Rechtspersoon:
- Fictief (bv. vennootschappen)
- Ontstaat door oprichting
- Zij hebben eigen rechten: kunnen in eigen naam contracten ondertekenen,
onwillige tegenpartijen voor de rechtbank brengen.
- Zij hebben eigen plichten: betalen zelf belastingen (niet hun vennoten of
aandeelhouders), worden als vennootschap voor de rechtbank gedaagd.
Natuurlijk persoon:
- Alle levende mensen van vlees en bloed zijn natuurlijke personen.
- Ze hebben automatisch rechtspersoonlijkheid.
o Deze rechtspersoonlijkheid is volledig: zij krijgen alle rechten en plichten
die er bestaan (maar kunnen daarom niet allemaal uitgeoefend worden: dit
is de vraag of iemand ook handelingsbekwaam is).
- Persoonlijkheid vanaf de geboorte (voorwaarde levend en levensvatbaar)
- Eindigt met de dood
1.2 DE STAAT
De staat van de persoon is het geheel van bepaalde hoedanigheden van een persoon die
zijn juridische toestand in de maatschappij en de familie bepalen en hem onderscheiden
van de andere personen.
- Publiciteit: Inschrijving in de registers van de burgerlijke stand.
1.2.1 STAAT IN DE NATIE:
De juridische status van een persoon binnen een bepaalde staat of samenleving.
WOONPLAATS
(= domicilie): Plaats waar je officieel ingeschreven staat en zou moeten wonen.
1
,≠ Verblijfplaats: Als iemand langdurig ergens anders verblijft (bijvoorbeeld in een
ziekenhuis of rusthuis), blijft het domicilieadres hetzelfde, maar is het ziekenhuis/rusthuis
de verblijfplaats.
BEKWAAMHEID:
De juridische capaciteit om rechten uit te oefenen en verplichtingen aan te gaan (zoals
handelingsbekwaamheid bij contracten).
1.2.2 STAAT IN DE FAMILIE: DE AFSTAMMING
Afstamming is de band die een descendent heeft met een ascendent of omgekeerd.
Biologische afstamming vs fictieve afstamming
- Descendenten: Personen die afstammen van dezelfde stamouder (bv. kinderen
en kleinkinderen).
Vb. A, B en C stammen af van dezelfde stamouder. D en E (de kleinkinderen) zijn
de kinderen van A en zijn dus ook afstammelingen van diezelfde stamouder. Een
moeder zal zichzelf ten opzichte van haar kinderen en kleinkinderen als
een descendent beschouwen.
- Ascendenten: Voorouders zoals ouders en grootouders.
Vb. moeder zal zich tegenover A en B (kinderen) zich zien als ascendent. (is niet
verticaal maar horizontaal).
1.2.3 STAAT VAN EEN PERSOON/ BURGERLIJKE STAAT:
FEITELIJK SAMENWONEND
- Geen officiële registratie, dus geen rechten of bescherming.
- Speciale bedingen in akte noodzakelijk voor bescherming bij overlijden.
- Voordeel: Snelle beëindiging mogelijk als dit contractueel is vastgelegd.
WETTELIJK SAMENWONEND
- Officieel geregistreerd.
- Scheiding via de burgerlijke stand (kan problematisch zijn als een partij niet wil
meewerken).
- Gerechtsdeurwaarder kan ingeschakeld worden (± 500 euro kost).
- Beperkte erf- en fiscale rechten.
ONGEHUWD
WEDUWE/ WEDUWNAAR
HUWELIJK
- Hoogste beschermingsniveau.
- Fiscale voordelen: Gezamenlijke aangifte in de personenbelasting.
- Erfrechtelijke voordelen.
Drie huwelijksstelsels/ huwelikcontracten:
2
, 1. Wettelijk stelsel: Eigen vermogen + gemeenschappelijk vermogen.
Alles verworven tijdens huwelijk = gemeenschappelijk.
Bij overlijden: 50% van eigen vermogen kan vrij geschonken
worden, andere 50% gaat naar erfgenamen (reservatair deel).
2. Algehele gemeenschap: Geen eigen vermogen, alles is
gemeenschappelijk.
Bij overlijden gaat alles naar de langstlevende echtgenoot.
3. Scheiding van goederen: Geen gemeenschappelijk vermogen, alles blijft
eigen.
Meestal gekozen door vermogende personen.
1.2.4 BEZIT VAN STAAT
Relatie tussen ouder en kind.
Voorafgaande erkenning: Als een kind tijdens een huwelijk geboren wordt, wordt de
echtgenoot automatisch als vader gezien.
Postnatale erkenning: Kan na de geboorte plaatsvinden als er geen bezit van staat is.
Prenatale erkenning
- Vanaf 6 maanden zwangerschap mogelijk (levensvatbaarheid).
- Rechten en plichten pas na geboorte.
Stille kinderen: Doodgeboren kinderen, geen rechten en plichten.
1.3 BESTAAN
BEGIN EN EINDE VAN HET BESTAAN VAN EEN PERSOON
- Het bestaan begint in principe bij de geboorte.
- In bepaalde gevallen kan ook een ongeboren vrucht als persoon worden
beschouwd.
- Het bestaan eindigt in principe bij het overlijden.
VERMOEDEN VAN AFWEZIGHEID
Vastgesteld door de rechtbank van eerste aanleg.
Voorwaarden:
- De persoon is meer dan 3 maanden niet meer verschenen op zijn officiële
woonplaats (domicilieadres).
- Er is gedurende die 3 maanden geen enkel nieuws van de persoon.
- Hierdoor ontstaat onzekerheid over leven of dood.
Gevolgen:
- De rechtbank kan een vonnis uitspreken.
3
1 PERSONENRECHT
1.1 DE PERSOON
- De persoon in de zin van het recht is iedere drager van rechten en plichten en
wordt in juridische termen rechtssubject genoemd.
- Het geheel van zijn rechten en plichten is de rechtspersoonlijkheid.
- Er zijn twee soorten personen: de natuurlijke (fysieke) personen en de
rechtspersonen.
Rechtspersoon:
- Fictief (bv. vennootschappen)
- Ontstaat door oprichting
- Zij hebben eigen rechten: kunnen in eigen naam contracten ondertekenen,
onwillige tegenpartijen voor de rechtbank brengen.
- Zij hebben eigen plichten: betalen zelf belastingen (niet hun vennoten of
aandeelhouders), worden als vennootschap voor de rechtbank gedaagd.
Natuurlijk persoon:
- Alle levende mensen van vlees en bloed zijn natuurlijke personen.
- Ze hebben automatisch rechtspersoonlijkheid.
o Deze rechtspersoonlijkheid is volledig: zij krijgen alle rechten en plichten
die er bestaan (maar kunnen daarom niet allemaal uitgeoefend worden: dit
is de vraag of iemand ook handelingsbekwaam is).
- Persoonlijkheid vanaf de geboorte (voorwaarde levend en levensvatbaar)
- Eindigt met de dood
1.2 DE STAAT
De staat van de persoon is het geheel van bepaalde hoedanigheden van een persoon die
zijn juridische toestand in de maatschappij en de familie bepalen en hem onderscheiden
van de andere personen.
- Publiciteit: Inschrijving in de registers van de burgerlijke stand.
1.2.1 STAAT IN DE NATIE:
De juridische status van een persoon binnen een bepaalde staat of samenleving.
WOONPLAATS
(= domicilie): Plaats waar je officieel ingeschreven staat en zou moeten wonen.
1
,≠ Verblijfplaats: Als iemand langdurig ergens anders verblijft (bijvoorbeeld in een
ziekenhuis of rusthuis), blijft het domicilieadres hetzelfde, maar is het ziekenhuis/rusthuis
de verblijfplaats.
BEKWAAMHEID:
De juridische capaciteit om rechten uit te oefenen en verplichtingen aan te gaan (zoals
handelingsbekwaamheid bij contracten).
1.2.2 STAAT IN DE FAMILIE: DE AFSTAMMING
Afstamming is de band die een descendent heeft met een ascendent of omgekeerd.
Biologische afstamming vs fictieve afstamming
- Descendenten: Personen die afstammen van dezelfde stamouder (bv. kinderen
en kleinkinderen).
Vb. A, B en C stammen af van dezelfde stamouder. D en E (de kleinkinderen) zijn
de kinderen van A en zijn dus ook afstammelingen van diezelfde stamouder. Een
moeder zal zichzelf ten opzichte van haar kinderen en kleinkinderen als
een descendent beschouwen.
- Ascendenten: Voorouders zoals ouders en grootouders.
Vb. moeder zal zich tegenover A en B (kinderen) zich zien als ascendent. (is niet
verticaal maar horizontaal).
1.2.3 STAAT VAN EEN PERSOON/ BURGERLIJKE STAAT:
FEITELIJK SAMENWONEND
- Geen officiële registratie, dus geen rechten of bescherming.
- Speciale bedingen in akte noodzakelijk voor bescherming bij overlijden.
- Voordeel: Snelle beëindiging mogelijk als dit contractueel is vastgelegd.
WETTELIJK SAMENWONEND
- Officieel geregistreerd.
- Scheiding via de burgerlijke stand (kan problematisch zijn als een partij niet wil
meewerken).
- Gerechtsdeurwaarder kan ingeschakeld worden (± 500 euro kost).
- Beperkte erf- en fiscale rechten.
ONGEHUWD
WEDUWE/ WEDUWNAAR
HUWELIJK
- Hoogste beschermingsniveau.
- Fiscale voordelen: Gezamenlijke aangifte in de personenbelasting.
- Erfrechtelijke voordelen.
Drie huwelijksstelsels/ huwelikcontracten:
2
, 1. Wettelijk stelsel: Eigen vermogen + gemeenschappelijk vermogen.
Alles verworven tijdens huwelijk = gemeenschappelijk.
Bij overlijden: 50% van eigen vermogen kan vrij geschonken
worden, andere 50% gaat naar erfgenamen (reservatair deel).
2. Algehele gemeenschap: Geen eigen vermogen, alles is
gemeenschappelijk.
Bij overlijden gaat alles naar de langstlevende echtgenoot.
3. Scheiding van goederen: Geen gemeenschappelijk vermogen, alles blijft
eigen.
Meestal gekozen door vermogende personen.
1.2.4 BEZIT VAN STAAT
Relatie tussen ouder en kind.
Voorafgaande erkenning: Als een kind tijdens een huwelijk geboren wordt, wordt de
echtgenoot automatisch als vader gezien.
Postnatale erkenning: Kan na de geboorte plaatsvinden als er geen bezit van staat is.
Prenatale erkenning
- Vanaf 6 maanden zwangerschap mogelijk (levensvatbaarheid).
- Rechten en plichten pas na geboorte.
Stille kinderen: Doodgeboren kinderen, geen rechten en plichten.
1.3 BESTAAN
BEGIN EN EINDE VAN HET BESTAAN VAN EEN PERSOON
- Het bestaan begint in principe bij de geboorte.
- In bepaalde gevallen kan ook een ongeboren vrucht als persoon worden
beschouwd.
- Het bestaan eindigt in principe bij het overlijden.
VERMOEDEN VAN AFWEZIGHEID
Vastgesteld door de rechtbank van eerste aanleg.
Voorwaarden:
- De persoon is meer dan 3 maanden niet meer verschenen op zijn officiële
woonplaats (domicilieadres).
- Er is gedurende die 3 maanden geen enkel nieuws van de persoon.
- Hierdoor ontstaat onzekerheid over leven of dood.
Gevolgen:
- De rechtbank kan een vonnis uitspreken.
3
