Samenvatting - Inleiding in de Bedrijfskunde (BK1201)

Inleiding in de bedrijfskunde
Businesses in context
 Environmental context: factoren = economie + de staat + technologie + werk + culturele en
institutionele verschillen, context van globaliseren
 Organizational context: key elements organization = doelen + structuur + eigendom + size +
organisatie-/bedrijfscultuur
 Strategic context: managementbeslissingen + invloeden van de beslissingen die de richting
van de bedrijfsactiviteiten bepalen, strategie: reeks doelstellingen + methoden om
doelstellingen te bereiken

Module 1
Business activities
Activiteiten beïnvloeden elkaar, activiteiten hangen af van de context waarin ze opereren
 Innovation
 Operations
 Marketing
 Human Resource Management (HRM)
 Finance en accounting

Scientific management
 Wetenschappelijke benadering
 Focus op arbeider
 Verbeter productiviteit door minimale aantal bewegingen op snelste manier te maken
 Onnodige bewegingen en tijd verwijderen
 Draait om efficiëntie
 Mensen als machines
 Scheiding van denken over wat er moet gebeuren en het doen
 Taakverdeling – arbeidsverdeling om efficiënter te maken
 Veel controle
 Vechten tegen de tirannie van de vuist – vuistregel
 Simpele routines
 Lopende band – verhoging efficiëntie
 Motivatie: geld (meer geld)
 ‘Economic man’: arbeider is rationeel berekende machine gedreven door eigenbelang,
rijkdom willen bezitten
 Nadelen:
- Focus op controleren gedrag (negeerde grotere systeem)
- Slecht/beledigend begrip van werknemers
- Beperkt idee van wat werknemers motiveert
- Individuele focus

Human Relations
 Reageerde op scientific management: gaf ideeën hoe werknemers gemotiveerd konden
worden  aandacht voor werknemer
 Productiviteit verbeteren door betere werkomstandigheden (meer rustpauzes)
 Experiment- en interviewprogramma’s

,  Tegen repetitie – saaiheid
 Arbeiders worden niet alleen door geld gemotiveerd maar ook door werkomstandigheden en
aandacht
 De houding en het moreel van arbeiders kunnen de negatieve effecten van vermoeidheid,
eentonigheid en verveling tegengaan
 ‘Social man’

Bureaucratic management
 Kritiek op de traditionele autoriteit: relaties, verwantschap (familie), gewoonten/traditie –
omdat het altijd zo geweest is
 Kritiek op particularisme/ vriendjespolitiek: werknemers aannemen/ ontslaan vanwege
factoren die geen verband hebben met organisatie: religie, geslacht, relatie, familiebanden
 Weber reageerde met rationeel-juridische autoriteit
 Traditionele autoriteit + particularisme bestrijden door Weber’s principes:
 Formele regels
 Hiërarchie
 Autoriteit van functie of positie
 Arbeidsverdeling
 Systematische beloningsstructuur (gebaseerd op iemands verdiensten ipv connecties)
 Scheiding werk en privé
 Nadelen:
- Red tape (mensen raken te gefixeerd op de regels ten koste van de activiteiten die
moeten worden uitgevoerd)
- Rigide
- Stiekeme vriendjespolitiek

Systeemtheorie
 Bedrijven zijn complexer dan werd gedacht + bedrijven werden complexer
 Bedrijven werden als open systemen gezien/ lichamen/ levende organismen – bedrijven
worden beïnvloed door factoren van buitenaf, moeten reageren op omgeving
 Input  wordt beïnvloedt door omgeving en feedback (internal processes)  systeem
past zich aan  output
 Door feedbackloops past het systeem zich aan en leert het veranderingen aan te brengen
om te overleven en te groeien
 Dominante vorm van systeemtheorie = contingency theory: hoe organisatie past in
omgeving, richt zich op structuur en procedures, mate waarin de structuur past in
omgeving
 Principes:
- Permeabiliteit: organisatie als open systemen
- Holisme: systemen moeten in hun geheel worden beschouwd
- Entropie: pas op voor de puinhoop – als je niet constant goed voor het systeem blijft
zorgen het gaat verslechteren (behouden van balans)
- Equifinaliteit: er is meer dan 1 beste manier

Netwerk theorie
 Organisaties zijn netwerken (ipv piramides) met nodes (knooppunten) en ties
(connecties)
 Netwerken zijn levend want ze veranderen voortdurend
 Netwerken zijn relaties tussen meerdere onderling afhankelijke, zelforganiserende
eenheden
 Strong ties = sterke relaties – hechte groepen die informatie delen die ze al hebben

,  Weak ties = zwakke relaties – meer unieke informatie die bruggen vormen
 Kaizen = continu alle functies verbeteren en alle medewerkers betrekken (intern)
 Keiretsu = waarderen van langdurige relaties met respect voor een uitgebreid netwerk
van partners (extern)
 Gevaar: kwetsbaar
 Verschillen:
- Innovativiteit ipv efficiëntie
- Managers faciliteren (begeleiden) ipv dirigeren
- Vertrouwen (cultuur) ipv bureaucratische regels
- Horizontale relaties ipv verticale relaties (piramide)

Module 2: environmental context
 Macro-trends bepalen de bedrijvigheid van morgen

Veranderingen in omgeving organisatie
 Technologische veranderingen
 Economische veranderingen
 Maatschappelijke veranderingen
 Klimaatverandering

De organisatie-omgeving
Directe omgeving/ taakomgeving
 Consumenten/afnemers
 Concurrenten
 Toeleveranciers
 Overheid
 Belangengroepen/maatschappelijke organisaties
Indirecte omgeving
 Technologische context (hieronder meer): innovaties
- Nieuwe technologieën leiden tot nieuwe bedrijfsmodellen
- Veel hangt samen met digitalisering
- Andere bedrijfsmodellen verdwijnen
- Kan ook bedrijfsvoering verbeteren
- Nieuwe manier van werken (digitaal)
- Bedrijven moeten zich aan blijven passen aan de technologische ontwikkelingen om
te overleven
 Politieke context: beleid overheden
- Overheden bepalen regelgeving, belastingen, subsidies
- Overheden regelen bedrijfsactiviteiten die grenzen overgaan: importtarieven etc.
- Politieke spanningen verslechteren internationale investerings- en handelsklimaat
 Economische context: ontwikkelingen nationale en internationale economie
- Tijdens economische crisis is het overleven voor bedrijven
- Eerst waren westerse landen dominant in wereldhandel, maar niet-westerse landen
(vooral Azië) steeds groter aandeel wereldeconomie
- Overheden beïnvloeden investeringsklimaat: politieke consistentie bevorderen
economisch klimaat  bedrijven durven risico’s te nemen en willen investeren
 Socioculturele context: maatschappelijke situatie en ontwikkelingen
- Door maatschappelijke veranderingen (bv. BLM) worden ook veranderingen in
bedrijven verwacht
 Ecologische context (klimaat en milieu): natuurlijke omgeving

, - Klimaatveranderingen, virussen etc. leiden tot hoge kosten voor bedrijven

Globalisering
 = wereldwijde uitwisseling van goederen, diensten, kapitaal, informatie, ideeën en mensen
 = toenemende onderlinge afhankelijkheid tussen landen: corona snel verspreiden, snelle
wereldwijde informatie verspreiding
 Culturele globalisering: zoals sushi, halloween, pizza
 Globalisering verwijst naar een toenemende vervlechting van de wereldeconomie
 Globalisering 1.0 (1880-1920): wereldhandel neemt sterk toe door nieuwe
transportmiddelen + lagere importtarieven
 Globalisering 2.0 (1980-2014): na wereldcrisis komt globalisering weer op gang door politieke
veranderingen, internationale samenwerking, maatschappelijke veranderingen,
technologische factoren
 Effecten globalisering: sterke toename van wereldhandel, internationale investeringen,
internationaal kapitaal, uitwisseling kennis/informatie/ideeën, grensoverschrijdend verkeer
mensen
 Nadelen globalisering:
- Toenemende inkomensongelijkheid (vooral niet-Europese landen)
- Groeiende afhankelijkheid van internationale toeleveranciers
- Klimaat en milieu slachtoffer van globalisering (reizen)

Regionalisering
 = internationale handel, investeringen, instituties binnen regio’s: afbraak van internationale
samenwerkingen, Brexit, protesten tegen globalisering (baanverlies)

Multinationals
 Gezien als symbool van globalisering
 = bedrijven die buitenlandse vestigingen hebben en in verschillende landen opereren (niet
elke onderneming met buitenlandse activiteiten is multinational, je moet wel buitenlandse
vestigingen in meerdere landen hebben)
 Belangrijk voor wereldeconomie + dragen bij aan groei wereldhandel
 Eerst waren multinationals vooral westerse landen, maar tegenwoordig komen
multinationals uit de hele wereld

Fundamental question
 = Wat bepaald succes of verlies bij bedrijven die alle grenzen over gaan (buitenlandse)
 Institution-based view: formele en informele regels (extern)
 Resource-based view: middelen en capaciteiten van het bedrijf zelf (intern)

Liability of outsidership
 = Het gebrek aan bekendheid en netwerken wat buitenstaanders ervaren in een nieuwe
omgeving

Strategische methode
 PESTE analyse: politiek, economisch, sociale, technisch, ecologisch

We leven in VUCA world
 Volatility
 Uncertainty: onzeker over de effecten van opkomende processen
 Complexity: er zijn heel veel oorzaken en gevolgen