ARTSENIJBEREIDKUNDE
,1. Inleiding 1
2. Biologische beschikbaarheid 5
3. Poeders 13
4. Granulaten 27
5. Capsules 29
6. Omhulde capsules 37
7. Suppositoria 39
8. Oplossingen 50
9. Suspensies 58
10. Emulsies 66
11. Dermatica 74
12. Ophtalmica 88
13. Nasale preparaten 100
, 1. INLEIDING
- Type doseringsvormen (combinatie GM + hulpsto en —> makkelijke toediening)
- oplossing / siropen
- oogdruppels / oordruppels / neusdruppels
- inhalatiepreparaten
- suspensies
- emulsies
- dermatica (zalven, crèmes, gelen)
- rectale / vaginale vormen
- poeders (vaak 1ste stap vr aanmaak doseringsvormen)
- capsules
- tabletten (immediate release, bruistabletten, enteric coated, gereguleerde afgifte)
- transdermale systemen
- parenteralia (injecties)
- Relatie tussen doseringsvorm, formulatie, bereidingstechniek, kwaliteit & resorptie
- selectie hulpsto en ifv fysico-chemische eigenschappen API !!
(vb. waarborgen chemische stabiliteit)
- kennis van functie hulpsto en
- productietechnieken op industriële schaal & in o cina
- e ect vn hulpsto en & bereidingstechniek op resorptie & stabiliteit vn GM
- Belang vn hulpsto en: Primperan (metoclopramide)
- Tablet = compact: hulpsto en nodig vr poeder tot compacte massa te binden
- Water = gevoelig aan microbiële groei: bewaarmiddelen nodig
- Smaaksto en vr orale toediening (sinaasappelaroma etc)
- Injectiepreparaat: veel simpelere samenstelling
—> geen bewaarmiddelen: monodosispreparaten ipv multidosispreparaat
—> ook strengere eisen: steriliteit garanderen gedurende productieproces
- Zetpil (supo’s): GM + hard vet (= drager) —> moet bij goede temp smelten na inbrengen vr
vrijstelling GM
- Kwaliteitseisen:
- Desintegratie tablet (stap 1: uit elkaar vallen) —> vrijstelling (stap 2): binnen 15min desintegr.
- Gastro-resistente tabletten: moeten intact blijven id maag, geen desintegratie in 15min
—> transport vn maag nr darm: dan desintegratie
—> lm rond tablet vr gastro-resistentie: pH-afhankelijke oplosbaarheid: ↑ pH = oplossen
- Verpakking kan stabiliteit ook gunstig beïnvloeden: bruistablet zit in aluminium folie
= bescherming tegen water (bruistablet = hygroscopisch: trekt water aan)
- Artsenijbereidkunde = galenische farmacie
- Transformeren v GM tot patiëntvriendelijke doseringsvorm vd vereiste kwaliteit
- API + hulpsto en, in combinatie met speci eke productietechniek
- E caciteit: vrijstellen gewenste hoeveelheid GM op gewenste tijdstip op gewenste plaats
=> hoge BB
- Pillendraaien: starten vn poedermengsel met GM: vulsto en & gommen toevoegen
—> bevochtigen met siroop —> plastische massa maken (soort deeg)
=> zeer variabele vrijstelling vh GM: niet meer gdn
- E ect vn doseringsvorm op vrijstelling & plasmaconcentratie (voltaren = diclofenac)
- Gewoon preparaat: directe en volledige vrijstelling in maag (immediate release)
- Retard preparaat: vertraagde vrijstelling —> conc houdt langer aan: chronische therapie
1
ffffi
ff fi ff ff ffff ff ff fi ffi ff ff
, - Hulpsto en:
- Antifungale & antimicrobiële bewaarmiddelen: tegen groei vn schimmels & microörganismen
- Antioxidantia onderdrukken oxidatiesnelheid: GM langer stabile
- Emulsifying agent & surfactantia: langere stabilisatie —> basis in emulsie: olie & water
—> hulpsto en (emulgator) nodig zodat de 2 fasen in elkaar gemengd w & blijven
(zoals lecitine in eieren vr mayo)
- Suspending agent: suspensie = onopgeloste deeltjes zweven in vloeistof
—> tegen sedimentatie (partikels willen nr bodem zinken)
- Functie hulpsto en:
- GM beschermen tegen destructieve invloed vn atmosferische O₂ of vochtigheid (omhuld)
- GM beschermen tegen vernietigende invloed vn maagzuur na orale toediening (omhuld)
- Bittere, zoute of onaangename smaak of geur v.e. GM te verbergen
(capsules, omhulde tabletten en gearomatiseerde siroop)
- Vloeibare preparaten te maken vn sto en die onoplosbaar of onstabiel zijn ih gewenste
medium (bv. suspensies)
- Snelheidsgecontroleerde werking vh GM (verschillende tafels vr gecontroleerde afgifte,
capsules en suspensies)
- Plaatsgebonden & lokale toediening vn GM (rectale of vaginale zetpillen)
- GM richten op de gewenste plaats vn werking (nanodeeltjes en liposomen)
- Hulpsto en ifv doseringsvorm:
- Promethazine hydrochloridum: oxidatiegevoelig (blauwverkleuring)
—> antioxidans toevoegen = ascorbinezuur
—> afhankelijk vn toedieningsvorm: capsule, poedervorm = weinig neiging tot oxidatie
- Dermale toediening: kristallen kn niet dr huid dringen, moeten in oplossing gaan!
- Combinatie water + hulpsto en met koolsolvent = water + andere solventen:
wijziging polariteit => meer in oplossing gaan
- Isopropanol enkel uitwendig gebruiken!!! (—> herkennen)
- Crème = visceuze emulsie —> olie & water fase + emulgatoren
- Para ne (hydrofobisch, oliefase)
- Emulgatoren: cetomacrogol, cetostearylalcohol
- De nitie hulpstof:
- Een stof die id doseringsvorm zit, die geen therapeutisch e ect hebben: belangrijk nr
biologische beschikbaarheid, smaak, technische redenen,…
- Geen nadelige invloed op resorptie / therapeutische activiteit
- Magnesiumstearaat = hulpstof —> technisch: makkelijker productie tablet
—> geen te hoge conc!!!!: hydrofoob, laat zich moeilijk bevochtigen:
moeilijker desintegratie (moet hiervoor water opnemen)
- Gra ek: hoe gemakkelijk het poeder water opneemt vr desintegratie
—> ↑ Mg-stearaat = ↓ penetratie water in tablet
- Kwaliteit hulpsto en: (farmacoppee kwaliteit, GRAS-status)
- niet toxisch, niet irriterend (langdurige toediening, grote fractie)
- chemisch & fysisch inert
- zo laag mogelijke concentratie (vb. irriterend e ect vn bewaarmiddelen)
- Technische aspecten: hoe bereiden op kwalitatieve manier?, welke hulpsto en nodig om GM
in doseringsvorm te stabiliseren?
- Biologische aspecten: hoe het e ect van de doseringsvorm optimaliseren?, welke kenmerken
vd doseringsvorm beïnvloeden de opname vh GM?
- Pulmonair = inhalatie, in longen: deeltjesgrootte = belangrijk —> GM afzetten in longen: moet
bepaalde grootte hebben, grotere gaan nooit in longen kn doordringen
2
fififfi ff ff
ffff ff ff ff ff ff ff
,1. Inleiding 1
2. Biologische beschikbaarheid 5
3. Poeders 13
4. Granulaten 27
5. Capsules 29
6. Omhulde capsules 37
7. Suppositoria 39
8. Oplossingen 50
9. Suspensies 58
10. Emulsies 66
11. Dermatica 74
12. Ophtalmica 88
13. Nasale preparaten 100
, 1. INLEIDING
- Type doseringsvormen (combinatie GM + hulpsto en —> makkelijke toediening)
- oplossing / siropen
- oogdruppels / oordruppels / neusdruppels
- inhalatiepreparaten
- suspensies
- emulsies
- dermatica (zalven, crèmes, gelen)
- rectale / vaginale vormen
- poeders (vaak 1ste stap vr aanmaak doseringsvormen)
- capsules
- tabletten (immediate release, bruistabletten, enteric coated, gereguleerde afgifte)
- transdermale systemen
- parenteralia (injecties)
- Relatie tussen doseringsvorm, formulatie, bereidingstechniek, kwaliteit & resorptie
- selectie hulpsto en ifv fysico-chemische eigenschappen API !!
(vb. waarborgen chemische stabiliteit)
- kennis van functie hulpsto en
- productietechnieken op industriële schaal & in o cina
- e ect vn hulpsto en & bereidingstechniek op resorptie & stabiliteit vn GM
- Belang vn hulpsto en: Primperan (metoclopramide)
- Tablet = compact: hulpsto en nodig vr poeder tot compacte massa te binden
- Water = gevoelig aan microbiële groei: bewaarmiddelen nodig
- Smaaksto en vr orale toediening (sinaasappelaroma etc)
- Injectiepreparaat: veel simpelere samenstelling
—> geen bewaarmiddelen: monodosispreparaten ipv multidosispreparaat
—> ook strengere eisen: steriliteit garanderen gedurende productieproces
- Zetpil (supo’s): GM + hard vet (= drager) —> moet bij goede temp smelten na inbrengen vr
vrijstelling GM
- Kwaliteitseisen:
- Desintegratie tablet (stap 1: uit elkaar vallen) —> vrijstelling (stap 2): binnen 15min desintegr.
- Gastro-resistente tabletten: moeten intact blijven id maag, geen desintegratie in 15min
—> transport vn maag nr darm: dan desintegratie
—> lm rond tablet vr gastro-resistentie: pH-afhankelijke oplosbaarheid: ↑ pH = oplossen
- Verpakking kan stabiliteit ook gunstig beïnvloeden: bruistablet zit in aluminium folie
= bescherming tegen water (bruistablet = hygroscopisch: trekt water aan)
- Artsenijbereidkunde = galenische farmacie
- Transformeren v GM tot patiëntvriendelijke doseringsvorm vd vereiste kwaliteit
- API + hulpsto en, in combinatie met speci eke productietechniek
- E caciteit: vrijstellen gewenste hoeveelheid GM op gewenste tijdstip op gewenste plaats
=> hoge BB
- Pillendraaien: starten vn poedermengsel met GM: vulsto en & gommen toevoegen
—> bevochtigen met siroop —> plastische massa maken (soort deeg)
=> zeer variabele vrijstelling vh GM: niet meer gdn
- E ect vn doseringsvorm op vrijstelling & plasmaconcentratie (voltaren = diclofenac)
- Gewoon preparaat: directe en volledige vrijstelling in maag (immediate release)
- Retard preparaat: vertraagde vrijstelling —> conc houdt langer aan: chronische therapie
1
ffffi
ff fi ff ff ffff ff ff fi ffi ff ff
, - Hulpsto en:
- Antifungale & antimicrobiële bewaarmiddelen: tegen groei vn schimmels & microörganismen
- Antioxidantia onderdrukken oxidatiesnelheid: GM langer stabile
- Emulsifying agent & surfactantia: langere stabilisatie —> basis in emulsie: olie & water
—> hulpsto en (emulgator) nodig zodat de 2 fasen in elkaar gemengd w & blijven
(zoals lecitine in eieren vr mayo)
- Suspending agent: suspensie = onopgeloste deeltjes zweven in vloeistof
—> tegen sedimentatie (partikels willen nr bodem zinken)
- Functie hulpsto en:
- GM beschermen tegen destructieve invloed vn atmosferische O₂ of vochtigheid (omhuld)
- GM beschermen tegen vernietigende invloed vn maagzuur na orale toediening (omhuld)
- Bittere, zoute of onaangename smaak of geur v.e. GM te verbergen
(capsules, omhulde tabletten en gearomatiseerde siroop)
- Vloeibare preparaten te maken vn sto en die onoplosbaar of onstabiel zijn ih gewenste
medium (bv. suspensies)
- Snelheidsgecontroleerde werking vh GM (verschillende tafels vr gecontroleerde afgifte,
capsules en suspensies)
- Plaatsgebonden & lokale toediening vn GM (rectale of vaginale zetpillen)
- GM richten op de gewenste plaats vn werking (nanodeeltjes en liposomen)
- Hulpsto en ifv doseringsvorm:
- Promethazine hydrochloridum: oxidatiegevoelig (blauwverkleuring)
—> antioxidans toevoegen = ascorbinezuur
—> afhankelijk vn toedieningsvorm: capsule, poedervorm = weinig neiging tot oxidatie
- Dermale toediening: kristallen kn niet dr huid dringen, moeten in oplossing gaan!
- Combinatie water + hulpsto en met koolsolvent = water + andere solventen:
wijziging polariteit => meer in oplossing gaan
- Isopropanol enkel uitwendig gebruiken!!! (—> herkennen)
- Crème = visceuze emulsie —> olie & water fase + emulgatoren
- Para ne (hydrofobisch, oliefase)
- Emulgatoren: cetomacrogol, cetostearylalcohol
- De nitie hulpstof:
- Een stof die id doseringsvorm zit, die geen therapeutisch e ect hebben: belangrijk nr
biologische beschikbaarheid, smaak, technische redenen,…
- Geen nadelige invloed op resorptie / therapeutische activiteit
- Magnesiumstearaat = hulpstof —> technisch: makkelijker productie tablet
—> geen te hoge conc!!!!: hydrofoob, laat zich moeilijk bevochtigen:
moeilijker desintegratie (moet hiervoor water opnemen)
- Gra ek: hoe gemakkelijk het poeder water opneemt vr desintegratie
—> ↑ Mg-stearaat = ↓ penetratie water in tablet
- Kwaliteit hulpsto en: (farmacoppee kwaliteit, GRAS-status)
- niet toxisch, niet irriterend (langdurige toediening, grote fractie)
- chemisch & fysisch inert
- zo laag mogelijke concentratie (vb. irriterend e ect vn bewaarmiddelen)
- Technische aspecten: hoe bereiden op kwalitatieve manier?, welke hulpsto en nodig om GM
in doseringsvorm te stabiliseren?
- Biologische aspecten: hoe het e ect van de doseringsvorm optimaliseren?, welke kenmerken
vd doseringsvorm beïnvloeden de opname vh GM?
- Pulmonair = inhalatie, in longen: deeltjesgrootte = belangrijk —> GM afzetten in longen: moet
bepaalde grootte hebben, grotere gaan nooit in longen kn doordringen
2
fififfi ff ff
ffff ff ff ff ff ff ff
