Samenvattingen.
Week 11
Het failliet van het gedogen" (VNG, 2015)
Probleemstelling en aanleiding
Het Nederlandse gedoogbeleid voor cannabis werd aanvankelijk ingesteld
om onderscheid te maken tussen softdrugs (cannabis) en harddrugs
(heroïne, cocaïne) en daarmee maatschappelijke schade te beperken. Het
gedoogbeleid, oorspronkelijk uit de jaren ’70, heeft inmiddels zijn grenzen
bereikt en functioneert niet langer zoals bedoeld. De problemen nemen
toe en gemeenten ervaren grote druk op het gebied van volksgezondheid,
veiligheid en georganiseerde criminaliteit.
Kernproblemen met huidig beleid
Volksgezondheid:
Gebrek aan controle over kwaliteit en samenstelling van
cannabisproducten zorgt voor gezondheidsrisico’s. Problematisch
gebruik concentreert zich vooral onder kwetsbare groepen
(jongeren, mensen met psychische problemen).
Veiligheid en openbare orde:
Overlast veroorzaakt door drugstoerisme, illegale verkooppunten
(zoals straathandel) en hennepkwekerijen. Cannabisverkoop via
coffeeshops wordt bemoeilijkt, waardoor illegale verkoop stijgt.
Georganiseerde criminaliteit en ondermijning:
Sterke verwevenheid van cannabisindustrie met georganiseerde
criminaliteit. Criminele netwerken infiltreren in lokale economieën en
besturen, wat leidt tot ondermijning van de lokale rechtsorde,
integriteit van bestuurders en verslechtering van leefbaarheid,
vooral in kwetsbare wijken.
Voorgestelde scenario’s voor nieuw beleid:
1. Vrijgeven: Complete legalisering met minimale regulering.
2. Verbieden: Volledige repressie en verbod op verkoop en gebruik.
3. Regelen (voorkeursscenario): Invoering van een gesloten en
gereguleerde cannabisketen (van teelt tot verkoop), vergelijkbaar
met het experiment gesloten coffeeshopketen (wietexperiment).
Aanbeveling en conclusie
Gemeenten pleiten nadrukkelijk voor een integraal cannabisbeleid, waarbij
productie, distributie en verkoop onder strikte regulering plaatsvinden. Dit
moet criminaliteit terugdringen, volksgezondheid beschermen en lokale
leefbaarheid verbeteren. Experimenten met gereguleerde ketens zijn
noodzakelijk, en de overheid wordt opgeroepen om snel een duidelijke
cannabiswet te ontwikkelen.
"De mist rond hennep" (Tops & Tromp, 2016)
Achtergrond en probleemstelling
De Nederlandse hennepteelt is uitgegroeid tot een enorme illegale
industrie die diep verweven is met georganiseerde misdaad. Traditionele
opsporingsmethoden en repressieve maatregelen blijken onvoldoende
effectief.
,Kernproblemen
Omvangrijke en geprofessionaliseerde netwerken:
Cannabiscriminaliteit is sterk vertakt, met kleine en grote telers,
gespecialiseerde dienstverleners en gewelddadige criminele
netwerken.
Sociale acceptatie:
De maatschappelijke tolerantie en acceptatie bemoeilijken
effectieve aanpak; politieacties worden soms zelfs bekritiseerd als
overdreven.
Legale sectoren betrokken:
Veel legale ondernemingen profiteren indirect van illegale
hennepteelt (bijvoorbeeld leveranciers van groeimaterialen,
vastgoedbedrijven, advocaten en financiële dienstverleners).
Alternatieve aanpak: guerrillacommunicatie
Er werd gekozen voor beïnvloeding van publieke opinie, bijvoorbeeld via
spraakmakende mediacampagnes (zoals de Cannachopper), die het
criminele en gevaarlijke karakter van hennepteelt benadrukten. Dit zorgde
voor maatschappelijke bewustwording en verminderde tolerantie.
Conclusie
Repressieve maatregelen en traditionele opsporingsmethoden zijn
ontoereikend. Effectieve bestrijding vraagt om bewustwording en
maatschappelijke afwijzing van illegale hennepteelt, samen met
innovatieve en integrale strategieën die het verdienmodel van criminelen
ondermijnen.
"Hybride werken? Liever in de auto naar kantoor" (Wijman, 2021)
Probleemstelling
De overheidscampagne om hybride werken (de combinatie van
thuiswerken en werken op kantoor) te promoten mislukt. Mensen blijven
liever naar kantoor gaan en staan zelfs liever in de file dan thuis te
werken.
Belangrijkste argumenten
Sociale behoeften: Mensen zijn sociale wezens en geven voorkeur
aan de sociale interactie en hiërarchie op kantoor boven
thuiswerken.
Statusaspecten: Werken op kantoor, rijden in een leaseauto en
zelfs in files staan hebben statuswaarde. Files geven het gevoel
onderdeel te zijn van een groter sociaal gebeuren.
Auto als veilige cocon: De auto biedt comfort, privacy, veiligheid
en persoonlijke vrijheid. Mensen mijden openbaar vervoer vanwege
ongemak en angst voor besmettingen, zeker na corona.
Conclusie
Thuiswerken heeft geen structurele toekomst in Nederland omdat
culturele en sociale drijfveren sterk gericht zijn op fysieke aanwezigheid
op kantoor. Files zullen dus blijven bestaan, en maatregelen om dit te
veranderen zullen weinig effect hebben.
,"Beleid maken: heen- en terugdenken" (Hoppe, Jeliazkova, Van de
Graaf & Grin)
Kernconcepten van beleidsvorming
Heendenken: Politici en beleidsmakers formuleren beleidsdoelen
en werken van boven naar beneden naar praktische uitvoering.
Terugdenken: Hierbij wordt vanuit de praktijk van uitvoerders en
doelgroepen gedacht. De uitvoerbaarheid en bereidheid van
betrokkenen staan centraal.
Probleemvinding: Beleidsproblemen worden het best aangepakt
via een interactief en experimenteel proces waarin beide
denkrichtingen en de doelgroep zelf betrokken worden.
Centrale boodschap
Een effectief beleid vereist evenwicht tussen politieke doelstellingen,
praktische uitvoerbaarheid en draagvlak bij de doelgroep. Heen- en
terugdenken dienen gecombineerd te worden om realistisch en effectief
beleid te ontwikkelen.
5. "'Zachte' drugs, harde criminaliteit" (Spapens, 2011)
Achtergrond en probleemstelling
Hoewel cannabisgebruik een zacht imago heeft, is de productie en handel
ervan sterk verbonden met zware georganiseerde criminaliteit.
Ontwikkeling van wietteelt
Sinds begin jaren ’90 groeide de indoor-wietteelt sterk, eerst
kleinschalig, daarna professioneel georganiseerd.
Criminele netwerken domineren productie, distributie en verkoop en
zijn gewelddadig en diep geïntegreerd in lokale gemeenschappen.
Problemen met aanpak
Strafrechtelijk beleid weinig effectief: Straffen zijn laag en
ontmoedigen criminelen nauwelijks.
Integrale aanpak werkt bij kleinschalige telers: Bedreiging van
huisuitzetting bleek effectief tegen kleinere kwekers, maar grote
criminele netwerken blijven onaangetast.
Gebrek aan middelen en politieke prioriteit: Onderzoek naar
georganiseerde criminaliteit vergt veel capaciteit en langdurige
inzet, wat lastig blijkt voor politie en justitie.
Conclusie
De auteur pleit voor een harder en consistenter optreden tegen
georganiseerde hennepteelt en criminele netwerken, gecombineerd met
een betere maatschappelijke bewustwording van de ernstige gevolgen van
deze criminaliteit.
Week 12
Samenvatting van "Het juridische kader van het Nederlandse
drugsbeleid" (Rüter, 1998)
, Probleemstelling: Het strafrecht blijkt ineffectief en zelfs
contraproductief bij het bestrijden van drugsgebruik en -handel. Ondanks
het evidente falen van het strafrecht, blijft de overheid eraan vasthouden.
1. Waarom het strafrecht contraproductief is:
Sanctiestelsel: Strafrecht werkt via sancties om gedrag te
reguleren, maar bij drugsgebruik ontbreekt vaak een direct
slachtoffer, waardoor de legitimatie om te straffen zwak is.
Preventie mislukt: Ondanks hoge straffen en uitgebreide
bevoegdheden wordt de illegale handel niet ontmoedigd maar juist
aangemoedigd door enorme winstmarges.
Aantrekkelijkheid zwarte markt: Strafrecht creëert via
verbodsbepalingen juist een zwarte markt, met belastingvrije
monopoliewinsten die criminaliteit versterken in plaats van
verminderen.
Georganiseerde misdaad: Drugsverboden versterken
internationale maffianetwerken, met corruptie en infiltratie in legale
sectoren en regeringen als gevolg.
Capaciteitsproblemen justitie: Drugscriminaliteit legt een zware
druk op het strafrechtelijke apparaat, waardoor andere vormen van
criminaliteit onvoldoende aangepakt worden.
Integriteitsproblemen rechtspleging: Door de nadruk op
resultaat ("scoren") worden rechtsregels soms genegeerd, wat leidt
tot corruptie en verlies van controle binnen politie en justitie (o.a.
IRT-affaire).
2. Legaliseren versus gedogen:
Coffeeshopmodel: Nederland kiest voor het zogenaamde
opportuniteitsbeginsel, waarbij coffeeshops wel strafbaar zijn, maar
niet vervolgd worden als ze zich aan bepaalde regels houden. Dit
model heet "scheiding der markten" (scheiding soft- en
harddrugs).
Achterdeurprobleem: Terwijl verkoop (voordeur) gedoogd wordt,
blijven productie en groothandel (achterdeur) illegaal, waardoor
criminelen profiteren van deze inconsistentie.
Geen legalisering nodig: Juridisch gezien hoeft Nederland drugs
niet volledig te legaliseren om consistentie te bereiken. Het
bestaande opportuniteitsbeginsel kan toegepast worden op de
achterdeur (telers en grossiers). Dit zou legaal produceren en
inkopen mogelijk maken zonder verdragen te schenden.
Internationale context: Nederland is gebonden aan internationale
verdragen (VN-drugsverdragen), maar kan via het
opportuniteitsbeginsel handelen zonder deze verdragen formeel te
overtreden. Andere landen, zoals Duitsland, volgen vergelijkbare
strategieën.
3. Waarom houdt de overheid toch vast aan strafrechtelijke
drugsbestrijding?
Politieke en maatschappelijke belangen:
Week 11
Het failliet van het gedogen" (VNG, 2015)
Probleemstelling en aanleiding
Het Nederlandse gedoogbeleid voor cannabis werd aanvankelijk ingesteld
om onderscheid te maken tussen softdrugs (cannabis) en harddrugs
(heroïne, cocaïne) en daarmee maatschappelijke schade te beperken. Het
gedoogbeleid, oorspronkelijk uit de jaren ’70, heeft inmiddels zijn grenzen
bereikt en functioneert niet langer zoals bedoeld. De problemen nemen
toe en gemeenten ervaren grote druk op het gebied van volksgezondheid,
veiligheid en georganiseerde criminaliteit.
Kernproblemen met huidig beleid
Volksgezondheid:
Gebrek aan controle over kwaliteit en samenstelling van
cannabisproducten zorgt voor gezondheidsrisico’s. Problematisch
gebruik concentreert zich vooral onder kwetsbare groepen
(jongeren, mensen met psychische problemen).
Veiligheid en openbare orde:
Overlast veroorzaakt door drugstoerisme, illegale verkooppunten
(zoals straathandel) en hennepkwekerijen. Cannabisverkoop via
coffeeshops wordt bemoeilijkt, waardoor illegale verkoop stijgt.
Georganiseerde criminaliteit en ondermijning:
Sterke verwevenheid van cannabisindustrie met georganiseerde
criminaliteit. Criminele netwerken infiltreren in lokale economieën en
besturen, wat leidt tot ondermijning van de lokale rechtsorde,
integriteit van bestuurders en verslechtering van leefbaarheid,
vooral in kwetsbare wijken.
Voorgestelde scenario’s voor nieuw beleid:
1. Vrijgeven: Complete legalisering met minimale regulering.
2. Verbieden: Volledige repressie en verbod op verkoop en gebruik.
3. Regelen (voorkeursscenario): Invoering van een gesloten en
gereguleerde cannabisketen (van teelt tot verkoop), vergelijkbaar
met het experiment gesloten coffeeshopketen (wietexperiment).
Aanbeveling en conclusie
Gemeenten pleiten nadrukkelijk voor een integraal cannabisbeleid, waarbij
productie, distributie en verkoop onder strikte regulering plaatsvinden. Dit
moet criminaliteit terugdringen, volksgezondheid beschermen en lokale
leefbaarheid verbeteren. Experimenten met gereguleerde ketens zijn
noodzakelijk, en de overheid wordt opgeroepen om snel een duidelijke
cannabiswet te ontwikkelen.
"De mist rond hennep" (Tops & Tromp, 2016)
Achtergrond en probleemstelling
De Nederlandse hennepteelt is uitgegroeid tot een enorme illegale
industrie die diep verweven is met georganiseerde misdaad. Traditionele
opsporingsmethoden en repressieve maatregelen blijken onvoldoende
effectief.
,Kernproblemen
Omvangrijke en geprofessionaliseerde netwerken:
Cannabiscriminaliteit is sterk vertakt, met kleine en grote telers,
gespecialiseerde dienstverleners en gewelddadige criminele
netwerken.
Sociale acceptatie:
De maatschappelijke tolerantie en acceptatie bemoeilijken
effectieve aanpak; politieacties worden soms zelfs bekritiseerd als
overdreven.
Legale sectoren betrokken:
Veel legale ondernemingen profiteren indirect van illegale
hennepteelt (bijvoorbeeld leveranciers van groeimaterialen,
vastgoedbedrijven, advocaten en financiële dienstverleners).
Alternatieve aanpak: guerrillacommunicatie
Er werd gekozen voor beïnvloeding van publieke opinie, bijvoorbeeld via
spraakmakende mediacampagnes (zoals de Cannachopper), die het
criminele en gevaarlijke karakter van hennepteelt benadrukten. Dit zorgde
voor maatschappelijke bewustwording en verminderde tolerantie.
Conclusie
Repressieve maatregelen en traditionele opsporingsmethoden zijn
ontoereikend. Effectieve bestrijding vraagt om bewustwording en
maatschappelijke afwijzing van illegale hennepteelt, samen met
innovatieve en integrale strategieën die het verdienmodel van criminelen
ondermijnen.
"Hybride werken? Liever in de auto naar kantoor" (Wijman, 2021)
Probleemstelling
De overheidscampagne om hybride werken (de combinatie van
thuiswerken en werken op kantoor) te promoten mislukt. Mensen blijven
liever naar kantoor gaan en staan zelfs liever in de file dan thuis te
werken.
Belangrijkste argumenten
Sociale behoeften: Mensen zijn sociale wezens en geven voorkeur
aan de sociale interactie en hiërarchie op kantoor boven
thuiswerken.
Statusaspecten: Werken op kantoor, rijden in een leaseauto en
zelfs in files staan hebben statuswaarde. Files geven het gevoel
onderdeel te zijn van een groter sociaal gebeuren.
Auto als veilige cocon: De auto biedt comfort, privacy, veiligheid
en persoonlijke vrijheid. Mensen mijden openbaar vervoer vanwege
ongemak en angst voor besmettingen, zeker na corona.
Conclusie
Thuiswerken heeft geen structurele toekomst in Nederland omdat
culturele en sociale drijfveren sterk gericht zijn op fysieke aanwezigheid
op kantoor. Files zullen dus blijven bestaan, en maatregelen om dit te
veranderen zullen weinig effect hebben.
,"Beleid maken: heen- en terugdenken" (Hoppe, Jeliazkova, Van de
Graaf & Grin)
Kernconcepten van beleidsvorming
Heendenken: Politici en beleidsmakers formuleren beleidsdoelen
en werken van boven naar beneden naar praktische uitvoering.
Terugdenken: Hierbij wordt vanuit de praktijk van uitvoerders en
doelgroepen gedacht. De uitvoerbaarheid en bereidheid van
betrokkenen staan centraal.
Probleemvinding: Beleidsproblemen worden het best aangepakt
via een interactief en experimenteel proces waarin beide
denkrichtingen en de doelgroep zelf betrokken worden.
Centrale boodschap
Een effectief beleid vereist evenwicht tussen politieke doelstellingen,
praktische uitvoerbaarheid en draagvlak bij de doelgroep. Heen- en
terugdenken dienen gecombineerd te worden om realistisch en effectief
beleid te ontwikkelen.
5. "'Zachte' drugs, harde criminaliteit" (Spapens, 2011)
Achtergrond en probleemstelling
Hoewel cannabisgebruik een zacht imago heeft, is de productie en handel
ervan sterk verbonden met zware georganiseerde criminaliteit.
Ontwikkeling van wietteelt
Sinds begin jaren ’90 groeide de indoor-wietteelt sterk, eerst
kleinschalig, daarna professioneel georganiseerd.
Criminele netwerken domineren productie, distributie en verkoop en
zijn gewelddadig en diep geïntegreerd in lokale gemeenschappen.
Problemen met aanpak
Strafrechtelijk beleid weinig effectief: Straffen zijn laag en
ontmoedigen criminelen nauwelijks.
Integrale aanpak werkt bij kleinschalige telers: Bedreiging van
huisuitzetting bleek effectief tegen kleinere kwekers, maar grote
criminele netwerken blijven onaangetast.
Gebrek aan middelen en politieke prioriteit: Onderzoek naar
georganiseerde criminaliteit vergt veel capaciteit en langdurige
inzet, wat lastig blijkt voor politie en justitie.
Conclusie
De auteur pleit voor een harder en consistenter optreden tegen
georganiseerde hennepteelt en criminele netwerken, gecombineerd met
een betere maatschappelijke bewustwording van de ernstige gevolgen van
deze criminaliteit.
Week 12
Samenvatting van "Het juridische kader van het Nederlandse
drugsbeleid" (Rüter, 1998)
, Probleemstelling: Het strafrecht blijkt ineffectief en zelfs
contraproductief bij het bestrijden van drugsgebruik en -handel. Ondanks
het evidente falen van het strafrecht, blijft de overheid eraan vasthouden.
1. Waarom het strafrecht contraproductief is:
Sanctiestelsel: Strafrecht werkt via sancties om gedrag te
reguleren, maar bij drugsgebruik ontbreekt vaak een direct
slachtoffer, waardoor de legitimatie om te straffen zwak is.
Preventie mislukt: Ondanks hoge straffen en uitgebreide
bevoegdheden wordt de illegale handel niet ontmoedigd maar juist
aangemoedigd door enorme winstmarges.
Aantrekkelijkheid zwarte markt: Strafrecht creëert via
verbodsbepalingen juist een zwarte markt, met belastingvrije
monopoliewinsten die criminaliteit versterken in plaats van
verminderen.
Georganiseerde misdaad: Drugsverboden versterken
internationale maffianetwerken, met corruptie en infiltratie in legale
sectoren en regeringen als gevolg.
Capaciteitsproblemen justitie: Drugscriminaliteit legt een zware
druk op het strafrechtelijke apparaat, waardoor andere vormen van
criminaliteit onvoldoende aangepakt worden.
Integriteitsproblemen rechtspleging: Door de nadruk op
resultaat ("scoren") worden rechtsregels soms genegeerd, wat leidt
tot corruptie en verlies van controle binnen politie en justitie (o.a.
IRT-affaire).
2. Legaliseren versus gedogen:
Coffeeshopmodel: Nederland kiest voor het zogenaamde
opportuniteitsbeginsel, waarbij coffeeshops wel strafbaar zijn, maar
niet vervolgd worden als ze zich aan bepaalde regels houden. Dit
model heet "scheiding der markten" (scheiding soft- en
harddrugs).
Achterdeurprobleem: Terwijl verkoop (voordeur) gedoogd wordt,
blijven productie en groothandel (achterdeur) illegaal, waardoor
criminelen profiteren van deze inconsistentie.
Geen legalisering nodig: Juridisch gezien hoeft Nederland drugs
niet volledig te legaliseren om consistentie te bereiken. Het
bestaande opportuniteitsbeginsel kan toegepast worden op de
achterdeur (telers en grossiers). Dit zou legaal produceren en
inkopen mogelijk maken zonder verdragen te schenden.
Internationale context: Nederland is gebonden aan internationale
verdragen (VN-drugsverdragen), maar kan via het
opportuniteitsbeginsel handelen zonder deze verdragen formeel te
overtreden. Andere landen, zoals Duitsland, volgen vergelijkbare
strategieën.
3. Waarom houdt de overheid toch vast aan strafrechtelijke
drugsbestrijding?
Politieke en maatschappelijke belangen:
