Samenvatting Methodische (ID 71 01 10)

Basisverpleegkunde en veilig werken

4. observeren van de mens als fysiek wezen en dit rapporteren

Wat kun je observeren?
- Alles wat je met je zintuigen kunt waarnemen met beperking tot het lichaam van de patiënt

Vitale parameters
- Lichamelijke functies door het centrale zenuwstelsel gereguleerd:
o Ademhaling
o Zuurstofgehalte
o Hartslag
o Lichaamstemperatuur
o RR
o Bewustzijn
o Stoelgang
o Urine
o Pijn en pijnbeleving

Ademhaling
- Inademing = inspiratie
- Uitademing = expiratie




- Wat observeren we?
o Frequentie
 Normaal: afhankelijk v/d leeftijd
 1ah/4 slagen
 Pasgeboren: +/- 30 ah/min
 Volwassenen: +/- 16 à 20 ah/min
 Fysiologische schommelingen
o Versnelde ah  korte golven ten gevolge van spierarbeid,
opwinding
o Vertraagde ah  lange golven ten gevolge van slaap, rust,..
 Pathologische schommelingen
o Versnelde ademhaling = polypnoe
 Oorzaken
 Ziekten van longen en borstvlies
 Hartziekten (gestoorde gasuitwisseling)
 Aandoening van buikholte

,  Koorts
o Bradypnoe
 Oorzaken
 Verhoogde schedeldruk (vb. hersenletsel)
 Vergiftiging
o Ritme en diepte
 Normaal
 Regelmatig wat diepte en ritme betreft



 Ademhaling van Cheyne-Stokes
 Vlugge, in frequentie en diepte toenemende ah afgewisseld met een
pauze waar niet geademd wordt
 Bij terminale patiënten
 Premature kinderen
 Oudere mensen (arteriosclerose)



o Symmetrie
 Symmetrie van linker- en rechterhelft v/d borstkas
 Afwijking door vochtophoping ( in de alveolen) of door aandoening van 1 v/d
longen ( vb. tumor) kan de zieke long minder sterk bewegen tijdens het
ademhalen
o Ademnood Zonder of met inspanning
 Normaal
 Rustig, zonder inspanning
 Dyspnoe
 Bemoeilijkte ah
 Behoefte aan lucht, kort ah en benauwdheid
 Afwijkingen
 Inspiratoire dyspnoe
o Ingeademde lucht kan de grote luchtwegen niet of
onvoldoende passeren
o Oorzaak in of buiten de luchtwegen vb. gezwel
o Vb. gezwel in strottenhoofd, luchtpijp of vergrote schildklier
 Expiratoire dyspnoe
o De kleinere luchtwegen zijn vernauwd
o Men heeft moeite om de ingeademde lucht weer uit te
ademen
o Uitademing duurt langer dan normaal
o Vb. astmapatiënt
 Combinatie
o Vooral bij hartlijden
 Dyspnoe d’effort
o Dyspnoe bij inspanning
o VB ernstige hartafwijkingen
 Orthopnoe
o Ernstige vorm van dyspnoe
o Patiënt zit rechtop, alle hulpademhalingsspieren zijn
ingeschakeld

, o Vb. ernstige pneumonie
o Geluid
 Normaal
 Geruisloos
 Abnormaal
 Hijgend
 Snurkend
 Rochelend
 Piepend
o Stridor : piepend ( zowel inspiratoir al expiratoir)
o Sputum
 Uitzicht
 Waterachtig
 Slijmerig : infectie?
 Etterig: infectie?
 Bloederig: tumor? Hartfalen?
 Taai: astma? Mucoviscidose?
 Schuimend: longoedeem?

 Samenstelling
 Serum
 Bloed

 Reuk
 Normaal reukloos
 slecht ruikend
 kleur
 kleurloos, helder
 geel, groen
 bruin
 rood
 roze

o hyperventilatie
 versnelde AH: weinig co² en veel o²
 duizeligheid, pijn op de borst, spierkrampen, tintelingen thv de extremiteiten
 panische angst
 uitademen in een plastic zak
 vaak voorkomend bij nerveuze, gespannen mensen