Samenvatting Deel 1 van GBO

Inhoud
Deel 1 Algemene begrippen van het vermogensrecht.................................2
Hoofdstuk 1. Vermogensrechten: persoonlijke en zakelijke rechten.........2
§1. Inleiding...........................................................................................2
§2. De klassieke leer: een scherpe tweedeling......................................3
§3 De leer van het personalisme...........................................................4
§4 de leer van het neopersonalisme: Het onderscheid tussen eigendom
en beperkte vermogensrechten ( kwalitatieve verbintenis)..................6
§5 De keuze van de wetgever: het “numerus clausus-beginsel” als
formeel afbakeningsmechanisme..........................................................7
1. Het numerus clausus beginsel bij zakelijke rechten.......................7
2. Wilsautonomie bij persoonlijke rechten........................................10
3. Gesloten stelsel versus open stelsel.............................................11
Hoofdstuk 2. Bijzondere kenmerken van zakelijke rechten.....................12
§1. Bescherming tegen insolvabiliteit (accessoire zakelijke rechten). .12
§2 Volgrecht.........................................................................................13
§3 Het voorwerp van zakelijke rechten: specialiteit, eenheid en
zakelijke subrogatie.............................................................................15
1. Specialiteitsbeginsel.....................................................................15
2. Eenheid.........................................................................................16
3. Zakelijke subrogatie......................................................................16
Hoofdstuk 3 Zakelijke en persoonlijke rechtsvorderingen.......................18
Hoofdstuk 4 De vermogensleer...............................................................19
Hoofdstuk 5: onderscheid tussen de goederen.......................................22
§1 algemeen: personen, dieren en voorwerpen (VW, goederen, zaken)
.............................................................................................................22
§2. Roerende en onroerende goederen................................................23
1. Algemeen.....................................................................................23
2. Onroerende goederen...................................................................24
3. Roerende goederen......................................................................29
i) Lichamelijke roerende goederen................................................29
ii) Onlichamelijke roerende goederen............................................31
§3 Lichamelijke en onlichamelijke goederen........................................31

1

, §4 openbare domeingoederen en private domeingoederen................32
1. Private domeingoederen...............................................................33
2. Openbare domeingoederen..........................................................34
§5. Vervangbare en niet-vervangbare goederen..................................37
§6 Verbruikbare en niet-verbruikbare goederen..................................38
§7 voorwerpen in de handel en voorwerpen buiten de handel............39
§8 Cultuurgoederen.............................................................................40


Deel 1 Algemene begrippen van het
vermogensrecht
Hoofdstuk 1. Vermogensrechten: persoonlijke en
zakelijke rechten
§1. Inleiding
Vermogensrechten:

1. Persoonlijke rechten
2. Zakelijke rechten
3. Intellectuele rechten

Het belang van het onderscheid tussen zakelijke rechten en persoonlijke
rechten
 Enkel zakelijke rechten zijn uitgerust met de attributen van zakelijke
rechten

Zakelijke rechten Persoonlijke rechten
Zijn uitgerust met de attributen Zijn hiermee niet uitgerust
van zakelijke rechten
Vordering tot sanctionering van Een persoonlijke vordering verjaart
zakelijke rechten verjaren na in beginsel na 10 jaar (art 2262bis
verloop van 30 jaar art 2262 oud oud bw)
bw
Onr. Zak. RV. Behoren tot de Pers. Rv moeten worden gebracht
exclusieve bevoegdheid van de voor de rechter van de woonplaats
rechter van de plaats waar het van de verweerder art 624,1°
goed gelegen is art 629 Ger.W. Ger.W.
Kunnen en moeten bekend worden 
gemaakt

3 = verschillend verjaringsregime
4 = verschillende aanknoping voor de territoriale bevoegdheidsregeling
5 = Verschillende publicatiemechanisme


2

,  Het publicatiemechanisme verschilt naargelang de aard van het goed
o Zakelijke rechten op een schuldvordering op naam
 Deze worden bekendgemaakt door de kennisgeving aan of
erkenning door de SA van die vordering (art 1690 oud bw)
o Roerende zakelijke rechten
 publicatiemechanisme door het bezit art 2279 obw en art
3.24 bw
o Onroerende zakelijke rechten
 Publicatie door de hypothecaire publiciteit art 3.30 BW
 Het gevolg van het onderscheid over de bekendmaking van de zakelijke
rechten:
o Zakelijke rechten hebben een grotere tegenwerpelijkheid
 = de absolute gelding van de zakelijke rechten

§2. De klassieke leer: een scherpe tweedeling
Objectief criterium
De oorzaak van het onderscheid tussen zakelijke rechten en persoonlijke rechten,
is volgens de klassieke leer door de inwendige structuur van het recht.
Henri de Page

 Zakelijke rechten
o Goederen
o Verlenen een rechtstreekse heerschappij over een goed
o Brengt rechtsverhouding tot stand tussen rechtssubject en
rechtsobject
o Deze rechten hebben betrekking op goederen
 Persoonlijke rechten
o Diensten
o Geven iemand (schuldeiser) aanspraak op een bepaalde gedraging
vanwege een andere persoon ( schuldenaar)
o Ze creëren een rechtsverhouding tussen twee rechtssubjecten
 Persoonlijk recht kan bij wanprestatie van de SA
tenuitvoergelegd worden op het volledige vermogen van de
SA (art 3.36 BW)
 Tot het moment van de tenuitvoerlegging heeft het
persoonlijk recht een subjectief karakter
o Deze rechten hebben betrekking op diensten verleend door een SA

Wat is de kritiek?
 De klassieke leer vermengt twee manieren om naar de rechten te kijken,
nl.
o Vanuit de afdwingbaarheid ervan tov derden
o Vanuit de relatie ervan met goederen

Ook persoonlijke rechten kunnen betrekking hebben op goederen (1)



3

,  Als ik een goed uitleen, verkrijgt de ontlener een persoonlijk recht op dat
goed
 Ook huur en eenzijdige verkoopbelofte zijn persoonlijke rechten. Waarom?
o Omdat er een directe band ontstaat tussen de titularis ervan en het
goed als een recht van vruchtgebruik of erfpacht

 Dematerialisering van het goederenrecht
o Zakelijke rechten rusten steeds vaker op onlichamelijke goederen,
zoals persoonlijke rechten

Ook zakelijke rechten doen rechtsverhoudingen tussen personen ontstaan
 Het gaat bij zakelijke rechten over de tegenwerpelijkheid aan derden
o Sommige derden zijn dichter bij de rechtsband betrokken dan
anderen
 Een grotere tegenwerpelijkheid belet niet dat de rechten in de onderlinge
rechtsband op identieke wijze afdwingbaar zijn
o Dit is ongeacht hun zakelijke of persoonlijke aard

§3 De leer van het personalisme
Absolute en relatieve rechten
 Subjectivering van de zakelijke rechten
o Oorzaak? De kritiek op het klassieke onderscheidingscriterium
o Zakelijke rechten worden steeds meer gedefinieerd in termen van
subject-subject verhoudingen
 Basisgedachte van de leer van het personalisme
o Planiol is grote pleitbezorger
o Een rechtsverhouding kan enkel bestaan tussen rechtssubjecten
 Nooit tussen een rechtssubject en een goed
o Dus zowel zakelijke als persoonlijke rechten creëren een rechtsband
tussen twee rechtssubjecten
 Ook zakelijke rechten doen verbintenisrechtelijke band
ontstaan

Wat is de draagwijdte van die verbintenisrechtelijke band?
 Persoonlijk recht
o Er ontstaat een verbintenis ten laste van één bepaalde persoon
(debiteur)
o = relatief recht
 Zakelijk recht
o Vormt het complement van een universele passieve verbintenis
o ZR recht legt aan iedereen de verplichting op om zich te onthouden
van een inbreuk op een zakelijk recht
 Absoluut recht
 De personalisten zien het onderscheid tussen persoonlijke en zakelijke
rechten dus meer op vlak van de externe kenmerken er van


4