Casus 1 :
U treedt op voor een gehuwd koppel (man en vrouw). De vrouw heeft geen baarmoeder. De
zus van de vrouw is bereid als draagmoeder te fungeren en krijgt een embryo ingeplant dat
gecreëerd is met gameten van het echtpaar (eicel van de vrouw en zaadcel van de man). Het
koppel wenst niet over te gaan tot adoptie. Kunnen zij een (oorspronkelijke) afstammingsband
met het kind tot stand brengen en, zo ja, hoe?
Antwoord :
Langs moederszijde : als de draagmoeder in België bevalt zal het moederschap van de
draagmoeder vaststaan op het moment van de bevalling (mater semper certa est). Haar naam
zal dan in de geboorteakte van het kind vermeld staan. → een oorspronkelijke
afstammingsband langs moederszijde kan onmogelijk gevestigd worden.
Men kan de vrouw adviseren om de draagmoeder in het buitenland te gaan bevallen onder X
bv. FR. Daarna kan de moeder het kind in België erkennen aangezien het moederschap niet
zal vaststaan door de vermelding van de naam in de geboorteakte. Als die vrouw zich ook als
moeder gedraagt kan men niet veel doen. De vader moet toestemmen aangezien de vaderlijke
afstamming reeds vastgelegd is (art. 313 BW).
De beweerde moeder kan ook het moederschap gerechtelijk laten vaststellen. Ze moet dan
bewijzen dat ze bevallen is, maar dat kan bewezen worden adhv bezit van staat (zich als
moeder gedragen = sociaal gedrag).
Het beste spoor is de gerechtelijke vaststelling, omdat dit enkel door derdenverzet betwist kan
worden terwijl de erkenning ook door de biologische moeder betwist kan worden.
Langs vaderszijde : de man kan het kind erkennen door de wil, daar het vaderschap niet vast is
door de vaderschapsregel. Een prenatale erkenning door de wensvader is mogelijk mits een
attest van zwangerschap. De zwangere vrouw/ draagmoeder zal moeten toestemmen met een
prenatale erkenning (art. 319bis BW).
, Casus 2 : zal niet gevraagd worden
Een echtpaar leeft al sinds 2018 feitelijk gescheiden (zonder daartoe door een rechter te zijn
gemachtigd) omdat de man toen is ingetrokken bij zijn vriendin. Kort nadien is ook zijn
echtgenote bij haar minnaar ingetrokken. Op 19 september 2020 beviel zij van een zoon die
verwekt is door haar minnaar. De verwekker wil nu zijn verantwoordelijkheid voor het kind
opnemen en vraagt u welke stappen hij dient te ondernemen om juridische vader van het kind
te worden
Antwoord :
De echtgenoot zal automatisch vader worden krachtens de vaderschapsregel (pater is est
quem nuptiae) = vermoeden van vaderschap
Daar de verwekker zijn verantwoordelijkheid wil opnemen, kan hij het kind proberen te
erkennen (art. 319 BW). Dat zal enkel mogelijk zijn als het vaderschap niet vastgelegd is op
grond van artikel 315 BW = vaderschapsregel
Art. 316bis BW in verband met de uitzonderingen bepaalt dat wanneer een kind geboren is
meer dan 300 dagen na de registratie op een afzonderlijk adres, de vaderschapsregel niet
geldt. De vraag is of ze al dan niet geregistreerd waren bij hun respectievelijke minnaars → als
dat het geval is ligt de weg tot vaderlijke erkenning open, want dan geldt de vaderschapsregel
niet. Zo niet is er geen uitzondering op het vermoeden van vaderschap en zal er een betwisting
van het vaderschap van de echtgenoot moeten plaatsvinden.
In de hypothese dat er geen registratie was zal de verwekker/beweerde vader het vaderschap
kunnen betwisten om zijn vaderschap vast te leggen (2 in 1 vordering). Hij is titularis van de
vordering en zal door alle middelen van recht moeten bewijzen dat hij de vader is.
U treedt op voor een gehuwd koppel (man en vrouw). De vrouw heeft geen baarmoeder. De
zus van de vrouw is bereid als draagmoeder te fungeren en krijgt een embryo ingeplant dat
gecreëerd is met gameten van het echtpaar (eicel van de vrouw en zaadcel van de man). Het
koppel wenst niet over te gaan tot adoptie. Kunnen zij een (oorspronkelijke) afstammingsband
met het kind tot stand brengen en, zo ja, hoe?
Antwoord :
Langs moederszijde : als de draagmoeder in België bevalt zal het moederschap van de
draagmoeder vaststaan op het moment van de bevalling (mater semper certa est). Haar naam
zal dan in de geboorteakte van het kind vermeld staan. → een oorspronkelijke
afstammingsband langs moederszijde kan onmogelijk gevestigd worden.
Men kan de vrouw adviseren om de draagmoeder in het buitenland te gaan bevallen onder X
bv. FR. Daarna kan de moeder het kind in België erkennen aangezien het moederschap niet
zal vaststaan door de vermelding van de naam in de geboorteakte. Als die vrouw zich ook als
moeder gedraagt kan men niet veel doen. De vader moet toestemmen aangezien de vaderlijke
afstamming reeds vastgelegd is (art. 313 BW).
De beweerde moeder kan ook het moederschap gerechtelijk laten vaststellen. Ze moet dan
bewijzen dat ze bevallen is, maar dat kan bewezen worden adhv bezit van staat (zich als
moeder gedragen = sociaal gedrag).
Het beste spoor is de gerechtelijke vaststelling, omdat dit enkel door derdenverzet betwist kan
worden terwijl de erkenning ook door de biologische moeder betwist kan worden.
Langs vaderszijde : de man kan het kind erkennen door de wil, daar het vaderschap niet vast is
door de vaderschapsregel. Een prenatale erkenning door de wensvader is mogelijk mits een
attest van zwangerschap. De zwangere vrouw/ draagmoeder zal moeten toestemmen met een
prenatale erkenning (art. 319bis BW).
, Casus 2 : zal niet gevraagd worden
Een echtpaar leeft al sinds 2018 feitelijk gescheiden (zonder daartoe door een rechter te zijn
gemachtigd) omdat de man toen is ingetrokken bij zijn vriendin. Kort nadien is ook zijn
echtgenote bij haar minnaar ingetrokken. Op 19 september 2020 beviel zij van een zoon die
verwekt is door haar minnaar. De verwekker wil nu zijn verantwoordelijkheid voor het kind
opnemen en vraagt u welke stappen hij dient te ondernemen om juridische vader van het kind
te worden
Antwoord :
De echtgenoot zal automatisch vader worden krachtens de vaderschapsregel (pater is est
quem nuptiae) = vermoeden van vaderschap
Daar de verwekker zijn verantwoordelijkheid wil opnemen, kan hij het kind proberen te
erkennen (art. 319 BW). Dat zal enkel mogelijk zijn als het vaderschap niet vastgelegd is op
grond van artikel 315 BW = vaderschapsregel
Art. 316bis BW in verband met de uitzonderingen bepaalt dat wanneer een kind geboren is
meer dan 300 dagen na de registratie op een afzonderlijk adres, de vaderschapsregel niet
geldt. De vraag is of ze al dan niet geregistreerd waren bij hun respectievelijke minnaars → als
dat het geval is ligt de weg tot vaderlijke erkenning open, want dan geldt de vaderschapsregel
niet. Zo niet is er geen uitzondering op het vermoeden van vaderschap en zal er een betwisting
van het vaderschap van de echtgenoot moeten plaatsvinden.
In de hypothese dat er geen registratie was zal de verwekker/beweerde vader het vaderschap
kunnen betwisten om zijn vaderschap vast te leggen (2 in 1 vordering). Hij is titularis van de
vordering en zal door alle middelen van recht moeten bewijzen dat hij de vader is.
