1. Het recht: cursus raadplegen als je iets niet snapt, maar is geen leerstof
a. Voorbeeld ‘Temptation’ Megan (boodschap: recht streeft naar rechtvaardigheid)
OnlyFans als beroep? Code 1650 toepassen
Progressief belasten: hoe meer u verdient, hoe hoger uw belasting zal zijn (a.d.h.v. schijven)
OnlyFans als bijverdienste? Regelmatig? Diverse inkomsten → 33% i.p.v. 50%
Geen belastingen betalen? Belastingverhoging, strafrechtelijke vervolging door fiscale fraude
Verhuizen naar Dubai helpt niet (geen belastingen) door het belastingverdrag met België
Dus geld verdienen in België en dan verhuizen naar Dubai? Toch nog in Dubai worden belast
In de kruispuntbank KPB de ondernemingen in België kunnen opzoeken bv. aannemer in
fiscale moeilijkheden? Als RP failliet gaat, valt de RP weg → geen geld meer bij kunnen halen
Als bestuurder van deze RP is Megan enkel beperkt aansprakelijk
Bij verstek veroordeeld = opgeroepen in strafproces, vervolgd geweest MAAR was afwezig
MAAR deurwaarder zal blijven aanbellen tot het vonnis is afgetekend door de persoon zelf
Vader kreeg een effectieve straf <-> Megan kreeg celstraf met uitstel
BP vertegenwoordigt zijn eigen persoonlijk belang: ‘Ik heb schade geleden door dit misdrijf’
b. Boodschap (p. 17-18)
Recht beoogt (de SL) te ordenen → Hoe zou een SL zonder recht eruitzien? Onleefbaar
- Geschillen vermijden (door duidelijke regels, recht wilt op de achtergrond fungeren)
- Geschillen beslechten
Als er toch geschillen zijn, dan maakt recht het gemakkelijker om deze te beslechten
- Symbolisch (niet direct een functie om iets op te lossen, maar ze zijn er gewoon)
Bv. doodgeboren kind heeft nooit bestaan (je bent maar een persoon vanaf het
moment dat je levend en levensvatbaar ter wereld bent gekomen)
Nuance: art. 59. OBW akte van levenloos kind bv. naam geven (na 140 dagen)
Voornaam: ouders kunnen het vragen, maar dat moet niet
Familienaam: kan, indien kind 180 dagen of meer na de verwekking doodgeboren is
Wie kan deze akte krijgen?
- Verplicht bij doodgeboorte na 180 dagen zwangerschap of meer
- Facultatief bij doodgeborte tussen 140-179 dagen zwangerschap
- Onmogelijk bij doodgeboorte van 139 dagen zwangerschap of minder
Contract met KUL zorgt voor bep. gezag, maar het verschil zit in het gebrek aan keuze
Bij recht bent u niet zo vrij, zich niet kunnen onttrekken aan de wetgeving
Wie vind 50% belastingen rechtvaardig? Eerder een ethische vraag dan een juridische
Recht streeft morele doelen na → recht en ethiek (SL) beïnvloeden elkaar
Bv. abortus was vroeger verboden (uitzonderingen van medische noodgevallen)
Recht moet rechtvaardigheid materialiseren
Hoe moeten de regels eruitzien? Er een materieel doel aan verbinden:
1
, - Fysieke/morele integriteit beschermen bv. verkrachting is strafbaar
- Goederen beschermen bv. recht op eigendom of wat als je een gesloten gsm koopt?
Ook tussen jou en SL:
- Economisch systeem organiseren
- Politiek systeem organiseren
Rechtszekerheid (≠ onveranderlijkheid)
Recht handhaven? Regels moeten bekend, duidelijk, coherent en juridisch stabiel zijn
We hopen dat recht tot rechtvaardigheid leidt
Wetten verschijnen in BS
Recht heeft verschillende takken en niveaus bv. (inter)nationaal recht
Recht bevat veel jargon
2. Praktisch
a. Waarom inleiding tot het recht?
Noodzakelijk voor elke criminoloog en de basis voor toekomstige vakken bv. sociaal recht
Juridische basiskennis (recht is behoorlijk complex)
- Basisconcepten aanleren en recht gebruiken
- Recht leren begrijpen (actualiteit volgen) en vinden (wetboek)
b. Wat gaan we doen?
- Basiscolleges, bv. over de staatstructuur (belangrijkste colleges)
- Oefencolleges (thuis voorbereiden)
- Themacolleges (1 specifiek thema in de diepte bekijken i.p.v. in de breedte)
c. Wat heb ik nodig?
- Handboek (ook leerstof, verdiept zich in andere delen) en wetboek (meenemen)
- Leermodules op Toledo (communicatie, oefeningen, extra informatie bij instuderen)
Wat op Toledo staat is niet te blokken (enkel als het expliciet aangegeven is)
d. Examen
- Meerkeuze, gesloten boek, met wetboek (en extra wetgeving)
- Kennen, toepassen en redeneren – zie representatieve vragen op Toledo
- Wat te kennen en kunnen? Lessen, oefeningen, extra materiaal Toledo, handboek
e. Veel gestelde vragen
- Lesopnames in de 3 weken na het college + tijdens de blok en examens
- Vragen stellen tijdens de les/pauze of op discussieforum (liefst niet per mail)
Basiscollege 1: Wat is recht?
1. Objectief vs. subjectief recht
a. Wat is het verschil?
2
,Objectief recht = rechtsregels zoals ze bestaan in het wetboek bv. parkeerreglement RvS
Algemeen, regelt gedrag van mensen, is opgelegd, werkt ordenend, en is afdwingbaar
I. Algemeen
Geldt voor iedereen die onder het toepassingsgebied van de wet valt
Soms – maar gelukkig niet al te vaak – wordt het toepassingsgebied van een wet zo
beperkend geschreven dat het duidelijk is dat de wet bedoeld is om slechts 1 persoon te
bevoordelen/treffen (onwaardig) bv. Hongaarse wet Victor Orban: Central European
University het land uitjagen
Binnen de grenzen van het objectief recht kan OH wel individuele besluiten nemen. Deze
besluiten gelden dan voor specifieke mensen/instellingen. Bv. beslissingen over
bouwvergunningen of beslissingen om iemand te benoemen
II. Regelt het gedrag van mensen
Bv. negationismewet: verboden om misdaden gepleegd door de Nazi’s tijdens WOII te
ontkennen, minimaliseren, rechtvaardigen of goedkeuren
Recht regelt gedrag van personen/rechtssubjecten: enkel mensen zijn diegenen die de wet
moeten respecteren en vervolgd kunnen worden wanneer ze dat niet doen. Bij uitbreiding
geldt hetzelfde voor door mensen opgerichte juridische entiteiten bv. Coca Cola-bedrijf
Dieren moeten de wet niet gehoorzamen en zijn juridisch niet verantwoordelijk
<-> Middeleeuwen hadden dieren wel een juridische verantwoordelijkheid en konden voor
de RB gedaagd worden. Ratten die een hele oogst vernietigden konden gestraft worden
III. Opgelegd
Recht verbiedt/gebiedt om bep. dingen (niet) te doen. Aard van verplichting kan verschillen
IV. Ordenend
V. Afdwingbaar
Wet zonder de mogelijkheid om het gebruik ervan af te dwingen zou een lege doos zijn
Daarom is het objectief recht ook afdwingbaar in situaties waarin je subjectief recht hebt
Objectief en subjectief recht ontmoeten elkaar: afdwingbaarheid als kenmerk van objectief
recht, maar (objectief) recht kan slechts worden afgedwongen als je subjectief recht hebt
Afdwingen doe je in principe via RB, want verbod op eigenrichting
Rechtsherstel = wanneer iemand een verbintenis niet nakomt, wil het recht dat in de 1ste
plaats herstellen. Dat kan door SA van verbintenis te verplichten om onrechtmatige toestand
stop te zetten of door de SA te verplichten om zijn verbintenis in natura na te komen
Schadeherstel = waneer het niet-nakomen van de verbintenis tot schade leidt, kan de SA
verplicht worden deze te herstellen. Hetzij in natura, hetzij in geld
Subjectief recht = afdwingbare rechten die je uit objectief recht afleidt
‘Mijn recht’ om iets te doen of te laten is dus afgeleid van ‘het recht’
3
, Wanneer er iets gebeurt dat juridisch relevant is (rechtsfeit) en er is een rechtsregel op dat
feit van toepassing, dan heb je een subjectief recht dat je vervolgens ook kan afdwingen
Belangrijk voor bij welke RB je terecht kan: subjectief recht → gewone hoven en RB’en
Subjectief contentieux bv. contract met loodgieter om in mijn huis een regenwaterpomp te
installeren in ruil voor €500. Als de loodgieter de werken niet uitvoert zoals afgesproken, kan
ik naar de vrederechter. Ik heb immers een subjectief recht op de uitvoering van de werken
Dat subjectief recht leid ik af uit een regel van objectief recht die zegt dat als mensen een OK
sluiten, ze die ook moeten uitvoeren. Ik zal me t.a.v. de vrederechter op deze regel uit
objectief recht beroepen om ‘mijn recht’ af te dwingen
Objectief contentieux: objectief recht → administratieve rechtscolleges bv. regering kent
vergunning toe om afvalverwerkend bedrijf te bouwen op 100m van mijn huis. Ik wil er voor
zorgen dat die vergunning vernietigd wordt. Daarvoor kan ik me niet tot de gewone hoven
en RB’en richten. Ik heb nl. geen subjectief recht op de vernietiging van deze vergunning
Wat ik wel kan doen is het objectief recht aanvechten. Ik vecht de regel zelf aan of de wijze
waarop de OH de regel heeft toegepast. Misschien heeft de OH bij de toekenning van de
vergunning immers de regels niet goed toegepast of heeft ze daarbij onzorgvuldig gehandeld
→ Raad voor Vergunningsbetwistingen → bestuurhandeling eventueel vernietigen
Bv. art. 58 Vlaams Woninghuurdecreet (kruisverwijzing naar artt. 25 + 26 van dit decreet)
Bv. Regels van studentenhuur uit het woninghuurdecreet kunnen toepassen op student/kot
Gebonden bevoegdheid: subjectief recht, OH heeft hier geen beleidsvrijheid/keuze
Als A, dan B bv. voorwaarden om recht te krijgen op parkeerkaart voor gehandicapten
Discretionaire bevoegdheid: geen subjectief recht, beleidsvrijheid na bepaalde procedure
Overheidsoptreden kan marginaal toetsen bv. OH i.v.m. toekennen van bouwvergunningen
b. Objectief recht (p. 18-23) jij vs. OH
Kenmerk 1: algemeen
Recht is algemeen en onpersoonlijk
Het recht kan wel geschreven worden met zeer individuele cases op de achtergrond
- Bv. Stikstofdecreet i.v.m. Ineos (petrochemicaliën, speciaalchemie en olieproducten)
- Bv. Misdrijf van bende van Nijvel verjaard → wetgever heeft verjaringstermijn verlaat
Recht is logisch, anders zou het geen regel zijn
Waarborg tegen willekeur (= individuele beslissing)
Rechtsregel (algemeen geldend voor bep. groep personen) vs. individueel besluit (≠ recht)
Kenmerk 2: gedrag
Recht beoordeelt uitwendig gedrag (gedachten zijn vrij tot ze zich veruitwendigen)
Van rechtssubjecten (houders van rechten en plichten)
- Mensen (NP)
- Door mensen gecreëerde juridische entiteiten (RP bv. nv, vzw)
NIET van rechtsobjecten (dieren, goederen, …)
4
a. Voorbeeld ‘Temptation’ Megan (boodschap: recht streeft naar rechtvaardigheid)
OnlyFans als beroep? Code 1650 toepassen
Progressief belasten: hoe meer u verdient, hoe hoger uw belasting zal zijn (a.d.h.v. schijven)
OnlyFans als bijverdienste? Regelmatig? Diverse inkomsten → 33% i.p.v. 50%
Geen belastingen betalen? Belastingverhoging, strafrechtelijke vervolging door fiscale fraude
Verhuizen naar Dubai helpt niet (geen belastingen) door het belastingverdrag met België
Dus geld verdienen in België en dan verhuizen naar Dubai? Toch nog in Dubai worden belast
In de kruispuntbank KPB de ondernemingen in België kunnen opzoeken bv. aannemer in
fiscale moeilijkheden? Als RP failliet gaat, valt de RP weg → geen geld meer bij kunnen halen
Als bestuurder van deze RP is Megan enkel beperkt aansprakelijk
Bij verstek veroordeeld = opgeroepen in strafproces, vervolgd geweest MAAR was afwezig
MAAR deurwaarder zal blijven aanbellen tot het vonnis is afgetekend door de persoon zelf
Vader kreeg een effectieve straf <-> Megan kreeg celstraf met uitstel
BP vertegenwoordigt zijn eigen persoonlijk belang: ‘Ik heb schade geleden door dit misdrijf’
b. Boodschap (p. 17-18)
Recht beoogt (de SL) te ordenen → Hoe zou een SL zonder recht eruitzien? Onleefbaar
- Geschillen vermijden (door duidelijke regels, recht wilt op de achtergrond fungeren)
- Geschillen beslechten
Als er toch geschillen zijn, dan maakt recht het gemakkelijker om deze te beslechten
- Symbolisch (niet direct een functie om iets op te lossen, maar ze zijn er gewoon)
Bv. doodgeboren kind heeft nooit bestaan (je bent maar een persoon vanaf het
moment dat je levend en levensvatbaar ter wereld bent gekomen)
Nuance: art. 59. OBW akte van levenloos kind bv. naam geven (na 140 dagen)
Voornaam: ouders kunnen het vragen, maar dat moet niet
Familienaam: kan, indien kind 180 dagen of meer na de verwekking doodgeboren is
Wie kan deze akte krijgen?
- Verplicht bij doodgeboorte na 180 dagen zwangerschap of meer
- Facultatief bij doodgeborte tussen 140-179 dagen zwangerschap
- Onmogelijk bij doodgeboorte van 139 dagen zwangerschap of minder
Contract met KUL zorgt voor bep. gezag, maar het verschil zit in het gebrek aan keuze
Bij recht bent u niet zo vrij, zich niet kunnen onttrekken aan de wetgeving
Wie vind 50% belastingen rechtvaardig? Eerder een ethische vraag dan een juridische
Recht streeft morele doelen na → recht en ethiek (SL) beïnvloeden elkaar
Bv. abortus was vroeger verboden (uitzonderingen van medische noodgevallen)
Recht moet rechtvaardigheid materialiseren
Hoe moeten de regels eruitzien? Er een materieel doel aan verbinden:
1
, - Fysieke/morele integriteit beschermen bv. verkrachting is strafbaar
- Goederen beschermen bv. recht op eigendom of wat als je een gesloten gsm koopt?
Ook tussen jou en SL:
- Economisch systeem organiseren
- Politiek systeem organiseren
Rechtszekerheid (≠ onveranderlijkheid)
Recht handhaven? Regels moeten bekend, duidelijk, coherent en juridisch stabiel zijn
We hopen dat recht tot rechtvaardigheid leidt
Wetten verschijnen in BS
Recht heeft verschillende takken en niveaus bv. (inter)nationaal recht
Recht bevat veel jargon
2. Praktisch
a. Waarom inleiding tot het recht?
Noodzakelijk voor elke criminoloog en de basis voor toekomstige vakken bv. sociaal recht
Juridische basiskennis (recht is behoorlijk complex)
- Basisconcepten aanleren en recht gebruiken
- Recht leren begrijpen (actualiteit volgen) en vinden (wetboek)
b. Wat gaan we doen?
- Basiscolleges, bv. over de staatstructuur (belangrijkste colleges)
- Oefencolleges (thuis voorbereiden)
- Themacolleges (1 specifiek thema in de diepte bekijken i.p.v. in de breedte)
c. Wat heb ik nodig?
- Handboek (ook leerstof, verdiept zich in andere delen) en wetboek (meenemen)
- Leermodules op Toledo (communicatie, oefeningen, extra informatie bij instuderen)
Wat op Toledo staat is niet te blokken (enkel als het expliciet aangegeven is)
d. Examen
- Meerkeuze, gesloten boek, met wetboek (en extra wetgeving)
- Kennen, toepassen en redeneren – zie representatieve vragen op Toledo
- Wat te kennen en kunnen? Lessen, oefeningen, extra materiaal Toledo, handboek
e. Veel gestelde vragen
- Lesopnames in de 3 weken na het college + tijdens de blok en examens
- Vragen stellen tijdens de les/pauze of op discussieforum (liefst niet per mail)
Basiscollege 1: Wat is recht?
1. Objectief vs. subjectief recht
a. Wat is het verschil?
2
,Objectief recht = rechtsregels zoals ze bestaan in het wetboek bv. parkeerreglement RvS
Algemeen, regelt gedrag van mensen, is opgelegd, werkt ordenend, en is afdwingbaar
I. Algemeen
Geldt voor iedereen die onder het toepassingsgebied van de wet valt
Soms – maar gelukkig niet al te vaak – wordt het toepassingsgebied van een wet zo
beperkend geschreven dat het duidelijk is dat de wet bedoeld is om slechts 1 persoon te
bevoordelen/treffen (onwaardig) bv. Hongaarse wet Victor Orban: Central European
University het land uitjagen
Binnen de grenzen van het objectief recht kan OH wel individuele besluiten nemen. Deze
besluiten gelden dan voor specifieke mensen/instellingen. Bv. beslissingen over
bouwvergunningen of beslissingen om iemand te benoemen
II. Regelt het gedrag van mensen
Bv. negationismewet: verboden om misdaden gepleegd door de Nazi’s tijdens WOII te
ontkennen, minimaliseren, rechtvaardigen of goedkeuren
Recht regelt gedrag van personen/rechtssubjecten: enkel mensen zijn diegenen die de wet
moeten respecteren en vervolgd kunnen worden wanneer ze dat niet doen. Bij uitbreiding
geldt hetzelfde voor door mensen opgerichte juridische entiteiten bv. Coca Cola-bedrijf
Dieren moeten de wet niet gehoorzamen en zijn juridisch niet verantwoordelijk
<-> Middeleeuwen hadden dieren wel een juridische verantwoordelijkheid en konden voor
de RB gedaagd worden. Ratten die een hele oogst vernietigden konden gestraft worden
III. Opgelegd
Recht verbiedt/gebiedt om bep. dingen (niet) te doen. Aard van verplichting kan verschillen
IV. Ordenend
V. Afdwingbaar
Wet zonder de mogelijkheid om het gebruik ervan af te dwingen zou een lege doos zijn
Daarom is het objectief recht ook afdwingbaar in situaties waarin je subjectief recht hebt
Objectief en subjectief recht ontmoeten elkaar: afdwingbaarheid als kenmerk van objectief
recht, maar (objectief) recht kan slechts worden afgedwongen als je subjectief recht hebt
Afdwingen doe je in principe via RB, want verbod op eigenrichting
Rechtsherstel = wanneer iemand een verbintenis niet nakomt, wil het recht dat in de 1ste
plaats herstellen. Dat kan door SA van verbintenis te verplichten om onrechtmatige toestand
stop te zetten of door de SA te verplichten om zijn verbintenis in natura na te komen
Schadeherstel = waneer het niet-nakomen van de verbintenis tot schade leidt, kan de SA
verplicht worden deze te herstellen. Hetzij in natura, hetzij in geld
Subjectief recht = afdwingbare rechten die je uit objectief recht afleidt
‘Mijn recht’ om iets te doen of te laten is dus afgeleid van ‘het recht’
3
, Wanneer er iets gebeurt dat juridisch relevant is (rechtsfeit) en er is een rechtsregel op dat
feit van toepassing, dan heb je een subjectief recht dat je vervolgens ook kan afdwingen
Belangrijk voor bij welke RB je terecht kan: subjectief recht → gewone hoven en RB’en
Subjectief contentieux bv. contract met loodgieter om in mijn huis een regenwaterpomp te
installeren in ruil voor €500. Als de loodgieter de werken niet uitvoert zoals afgesproken, kan
ik naar de vrederechter. Ik heb immers een subjectief recht op de uitvoering van de werken
Dat subjectief recht leid ik af uit een regel van objectief recht die zegt dat als mensen een OK
sluiten, ze die ook moeten uitvoeren. Ik zal me t.a.v. de vrederechter op deze regel uit
objectief recht beroepen om ‘mijn recht’ af te dwingen
Objectief contentieux: objectief recht → administratieve rechtscolleges bv. regering kent
vergunning toe om afvalverwerkend bedrijf te bouwen op 100m van mijn huis. Ik wil er voor
zorgen dat die vergunning vernietigd wordt. Daarvoor kan ik me niet tot de gewone hoven
en RB’en richten. Ik heb nl. geen subjectief recht op de vernietiging van deze vergunning
Wat ik wel kan doen is het objectief recht aanvechten. Ik vecht de regel zelf aan of de wijze
waarop de OH de regel heeft toegepast. Misschien heeft de OH bij de toekenning van de
vergunning immers de regels niet goed toegepast of heeft ze daarbij onzorgvuldig gehandeld
→ Raad voor Vergunningsbetwistingen → bestuurhandeling eventueel vernietigen
Bv. art. 58 Vlaams Woninghuurdecreet (kruisverwijzing naar artt. 25 + 26 van dit decreet)
Bv. Regels van studentenhuur uit het woninghuurdecreet kunnen toepassen op student/kot
Gebonden bevoegdheid: subjectief recht, OH heeft hier geen beleidsvrijheid/keuze
Als A, dan B bv. voorwaarden om recht te krijgen op parkeerkaart voor gehandicapten
Discretionaire bevoegdheid: geen subjectief recht, beleidsvrijheid na bepaalde procedure
Overheidsoptreden kan marginaal toetsen bv. OH i.v.m. toekennen van bouwvergunningen
b. Objectief recht (p. 18-23) jij vs. OH
Kenmerk 1: algemeen
Recht is algemeen en onpersoonlijk
Het recht kan wel geschreven worden met zeer individuele cases op de achtergrond
- Bv. Stikstofdecreet i.v.m. Ineos (petrochemicaliën, speciaalchemie en olieproducten)
- Bv. Misdrijf van bende van Nijvel verjaard → wetgever heeft verjaringstermijn verlaat
Recht is logisch, anders zou het geen regel zijn
Waarborg tegen willekeur (= individuele beslissing)
Rechtsregel (algemeen geldend voor bep. groep personen) vs. individueel besluit (≠ recht)
Kenmerk 2: gedrag
Recht beoordeelt uitwendig gedrag (gedachten zijn vrij tot ze zich veruitwendigen)
Van rechtssubjecten (houders van rechten en plichten)
- Mensen (NP)
- Door mensen gecreëerde juridische entiteiten (RP bv. nv, vzw)
NIET van rechtsobjecten (dieren, goederen, …)
4
