1
,Kwantitatieve criminologische methoden en technieken
H1 De plaats van de criminologie binnen de wetenschap
Een eerste begripsomschrijving
Wat is wetenschap
- Science is like ordinary magic but performed by academics
- Science is the cure for bullshit onderscheid maken tussen wat echte
kennis is en wat bullshit is
Eigenschappen
- Streven naar kennis
o Die we voorheen nog niet hadden
o Die kan worden ondergebracht in een theorie we moeten die
kennis proberen te plaatsen in een breder geheel en kijken waarom
die dingen zo zijn (onderbrengen in een theorie = intern coherent
samenhangend geheel van uitspraken over de werkelijkheid)
o Samenhangende feiten en patronen in de werkelijkheid ontdekken
hoe kan je op een kwantitatieve manier die samenhangende
patronen ontdekken
o Een deel is ordinaire kennis, een ander deel is ws kennis
Rationaliteit en objectiviteit (langzaam opbouwen van
patronen van kennis over de ms werkelijkheid, verwerpen
naturalisme)
- Empirisch karakter
o Waarnemingen in de werkelijkheid zaken die we ook kunnen
observeren in de werkelijkheid. Dingen die we veronderstellen dat
ze zo zijn, zijn die ook zo in de realiteit?
- Systematische benadering
o Zo kunnen we ws onderscheiden van pseudows.
o Toetsbaarheid of testbaarheid
Alle drie de kenmerken moeten wel aanwezig zijn anders kunnen we niet
spreken van een wetenschap
Belangrijke regels zoals de eis dat ws onderzoek herhaald moet worden, leveren
strikte ws standaarden op die ervoor moeten zorgen dat de ws zich kan
ontwikkelen en dat ws kennis zo min mogelijk vertekend wordt door persoonlijke
voorkeuren of overtuigingen.
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines
Formele wetenschap (deductieve ws)
- Logica, wiskunde
- Baseren zich op axioma’s, deductie (niet op ervaring)
- We redeneren bepaalde dingen zoals ze zijn op basis van logisch
redeneren
Ervaringswetenschappen (feitwetenschappen) (empirisch, inductief)
2
, - Bv fysica, sociologie, criminologie
- Empirie = op basis van observaties in de realiteit, inductie
- Verder onderscheidt
o Natuurwetenschappen (exacte) = waarom dat natuurlijke
fenomenen doen wat ze moeten doen
o Sociale wetenschappen (culturele) = hoe wij invloed geven aan het
leven
Natuurwetenschappen, gedragswetenschappen, cultuurwetenschappen
- Zuivere wetenschappen genereren van kennis en toegepaste
wetenschappen hoe wordt de kennis toegepast in de praktijk, waar
loopt men in de praktijk tegen aan?
- Maar is dit onderscheid wel zinvol? Want kennisvragen komen ook voort
uit de praktijk, maar onderzoek die we doen geven ons dan ook wel
nuttige kennis op voor de praktijk…
o Geen vaste grenzen
o Kruisbestuiving mogelijk en wenselijk: tendens naar
interdisciplinariteit
o Bv gedragsecologie in criminologie
Zuivere ws (kennis) toegepaste ws (ws gegevens en methoden om problemen
op te lossen)
Positieve ws (ws die op gegevens/feiten berusten) speculatieve denkwijzen
Hoewel er grote verschillen zijn tussen bv ws en religie, of tussen ws en
pseudows, er binnen de ws volledig overeenstemming bestaat over de manier
waarop onderzoek verricht dient te worden. Maar dat is helemaal niet zo. Ook
binnen de ws kunnen onderzoekers verschillende, zelfs elkaar tegensprekende
uitgangspunten hanteren. Dat is ook zo in de criminologie.
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap
The criminologist is a kind without a kingdom (T. Sellin) objectwetenschappen
Criminologie heeft een eigen object (materieel voorwerp) maar geen eigen
methodologie (formeel voorwerp) we gaan onze methoden en technieken dus
halen bij andere disciplines, ook theoretische verklaringen, andere inzichten
- Materieel voorwerp? Criminaliteit?
Ontleent methoden en inzichten uit diverse invalshoeken kan niet rekenen op
de eigen methoden want die zijn er niet.
- Eigen epistemologische, conceptuele, operationele en analytische
grondslagen in grote mate afwezig zijn binnen de criminologie en dat men
dus niet van een specifieke discipline kan spreken. Dit is het lot van een
objectwetenschap.
- Eerder mulit- of pluri-disciplinair want de criminoloog ontleent en brengt
samen
Definitie smal = crimineel gedrag = strafbaar gesteld gedrag
3
, - Bv pesten is niet strafbaar, maar kan samenhangen met crimineel gedrag.
Pesten is dus belangrijk om te onderzoeken
Geen harde definitie
- Bv decriminalisering en invoering van strafbaarstelling
o Definitie van het object van hetgeen wat wij als criminologen
bestuderen schuift in de tijd
Nationale definitie
- Bv zware mishandeling is anders in Nederland dan in België
De studie van het voorkomen (prevalentie) van criminaliteit en het verklaren van
voorkomen ervan
- Waarom-vraag en waar-vraag
Methoden van onderzoek naar reactie op criminaliteit en effectiviteit van
sancties
- Geen onderzoek naar de criminaliteit an sich, maar de reacties erop
De studie van het slachtoffer (victimologie)
Is er dan een eenduidig object? De criminaliteit bestaat niet! Verschillende
soorten en verschijningsvormen van criminaliteit
Streven naar criminaliteit specifieke verklaringen: verschillende types van
criminaliteit hebben verschillende motivaties, verschijningsvormen en
verklaringen het heeft geen zin om een soort van samenstelling van
criminaliteit te analyseren want criminaliteit is te divers
- Rationele keuze benadering (Cornish & Clarke)
- Als we iets bestuderen dan bestuderen we niet de criminaliteit, maar
eerder specifieke vormen
Criminologie als soort van synthesewetenschap er wordt meer gepleit naar
een heuse interdisciplinaire integratie. In feite komt dit standpunt erop neer dt er
gepleit wordt voor een meer diepgaande integratie van zogenaamde
basiskennissen omtrent het materieel voorwerp, namelijk criminaliteit, zonder
dat er gepleit wordt om tot een condensatie van het formele voorwerp te komen.
De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de
criminologie
Voordelen van een school grotendeels met elkaar eens over de manier waarop
onderzoek uitgevoerd dient te worden en hanteren gelijke maatstaven om de
opzet, uitvoering en uitkomsten van onderzoek te beoordelen
Paradigma = bevat een door een groep wetenschappers gedeelde opvatting over
- Wat wetenschap is
- Waar een wetenschappelijke theorie aan moet voldoen
- Op welke manier wetenschap bedreven dient te worden
- Ideeën over sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig zijn
4
, - Die een rol spelen in het leven van mensen in samenlevingen
Ontologie = zijnsleer = studie van de dingen die bestaan
- Wat is de werkelijkheid, hoe is de ms realiteit opgebouwd?
- Bv bestaat criminaliteit? Stemmen handeling en label over en altijd
overeen?
o Je kan de handelingen bestuderen als vorm van sociale
normenovertreding, of je kunt het heel wetgeving proces
bestuderen dat bepaalde handelingen het etiket strafrechtelijk
verboden heeft opgeleverd evenals de actoren die daar een
bijzondere rol hebben in gespeeld
o Realisten = bestuderen de handelingen en diens oorzaken en
gevolgen
o Constructionisten = bestuderen de definiëringsprocessen en
criminaliseringsprocessen
Epistemologie = kennisleer
- Hoe kennis verwerven over de werkelijkheid
- Drie ws paradigma’s
o Empirisch analytisch (opvolger positivisme)
o Interpretatieve (symbolisch interactionisme + fenomenologie)
o Kritisch-emancipatoire paradigma (conflictsociologie,
structuralistische en marxistische geïnspireerde stromingen)
PLURALISME!!!
1° Empirisch-analytische benadering
Geworteld in natuurwetenschappen ws is ontleend aan exacte ws zoals
biologie, scheikunde, natuurkunde…
Vier basisopvattingen
- Rationaliteit, helderheid, consistentie + gematigd scepticisme
- Combineert rationeel denken met empirisch denken
Na-apen = sociaal-naturalisme (wordt vaak gedacht over de criminologie tov
exacte ws)
Herhaalbaarheid + controleerbaarheid
Waar komt de term empirisch-analytisch vandaan? Het begon in de 19 de eeuw,
toen de sociale ws het positivisme en het empirisme overname uit de natuurws.
- Het positivisme (Compte) ging ervan uit dat elke ws een positieve
ontwikkeling volgde: elke ws wordt stapsgewijs ontdaan van theologische,
speculatieve ne normatieve opvattingen en steeds meer gebaseerd op
feiten waarvan de juistheid kan worden nagegaan. Men legde de klemtoon
op het overnemen. Men ging ervan uit dat we het observeerbare dienden
te bestuderen en dat we in natuurlijke categorieën kunnen opdelen. Men
was geïnteresseerd in het voorspellen van gebeurtenissen en men
geloofde dat wetmatigheden in de sociale ws nauwelijks verschilden van
wetmatigheden in de sterrenkunde. Werd natuurlijk bekritiseerd, maar in
die tijd was het een vooruitgang. Het zetten zich af tegen de religieuze
5
, opvatting dat de ms werkelijkheid bepaald werd door Goden die alles op
voorhand hadden bekokstoofd.
- Het empirisme (Hume) gaat ervan uit dat alle ws kennis gebaseerd moet
zijn op gedane waarnemingen. Kennis moet dus ondersteund zijn door
empirie. Binnen de sociale ws gaf het vroeg empirisme soms problemen,
omdat onderzoekers vaak geïnteresseerd waren in aspecten die we niet
rechtstreeks kunnen observeren, zoals cognities, morele emoties en
persoonlijkheidskenmerken, of het niveau van sociale cohesie in de
samenleving
Tussen 1920 – 1930 voorvoegsel logisch
- Logisch positivisme + logisch empirisme werden waarnemingen vertaald
naar een reeks van logisch samenhangende, heldere en consistente
uitspraken
o = analytisch: analytische uitspraken hebben een logische opbouw
en de betekenis van de afzonderlijke begrippen is goed gedefinieerd
DUS: empirische analytische criminologische onderzoekers streven naar
nomothetische kennis: kennis waarin empirische generalisaties geformuleerd
worden.
- We spreken pas van sociale wetmatigheden als er naast een empirische
generalisatie ook kan verwezen worden naar een aantal mechanismen die
verklaren waarom en hoe de wetmatigheid in stand wordt gehouden
Veralgemeenbaar!!
Variabelen = kenmerken die gemeten kunnen worden. Daarom wordt deze
opvatting ook wel wat ten onrechte reductionistisch genoemd = eenheden
worden teruggebracht tot waarden op een aantal variabelen. De empirisch-
analytische benadering is niet reductionistisch want het kijkt ook naar de
context.
Multi-methodologie, natuurwetenschappelijke methode (maar niet exclusief!)
- Kwantitatieve methoden en technieken
Nastreven van waardenvrijheid: derde-persoonsperspectief niet laten
beïnvloeden door eigen voorkeuren, normen en waarden
- Kijken, observeren, reflecteren, maar niet participeren in het onderzoek
- Reproduceerbaarheid en intersubjectiviteit* als maatstaf
o Het is van belang dat de andere criminologen de bevindingen
kunnen overdoen in vergelijkbaar onderzoek. Zo kunnen de andere
criminologen bevestigen dat de gevonden resultaten geen
eendagsvliegen zijn waarmee het ook aannemelijker wordt dat het
oorspronkelijk onderzoek niet gekleurd was door de opvattingen van
de onderzoekers.
*Wat is intersubjectiviteit? = tussenstap tussen subjectiviteit en objectiviteit
omdat wij als personen allerlei bias hebben in het observeren, zullen wij nooit tot
objectieve metingen komen. Als we meerdere observaties combineren, dan
kunnen we tot een soortgelijke vaststelling komen
6
, - Standaardisatie van onderzoekssituaties, openbaarheid van regels,
repliceerbaarheid van onderzoek, rationeel, geen intern tegenstrijdige
conclusies
Multi-method benadering = triangulatie tussen kwantitatieve en kwalitatieve
methoden
2° Interpretatieve benadering
Vanaf het ontstaan van de moderne sociale ws in de tweede helft van de 19 de
eeuw zijn er onderzoekers geweest die zich hebben verzet tegen een oriëntatie
op de natuurws. Dit verzet kwam voort uit een ontevredenheid over de aard van
de ws antwoorden dat een natuurws benadering kan bieden.
Geworteld in de hermeneutiek, fenomenologie en symbolisch interactionisme
- Hermeneutiek = klassiek begrip voor het duiden of uitleggen van teksten
door schriftgeleerden
- Fenomenologie = wezenlijke van verschijnselen onderzocht
o Men begint met concrete waarnemingen, maar zij willen vervolgens
vooral de achtergronden van verschijnselen naar voren halen
- Symbolisch interactionisme = focust niet langer op causale vraagstukken
over de oorzaken van regelovertreding, maar op de vraag hoe
instellingen, groepen en individuen criminaliteit produceren
Belevingsonderzoek: begrijpen van de ervaarde werkelijkheid
- Kwalitatieve methoden en technieken
Statistische data zijn een sociale constructie en gekleurd door processen binnen
de strafrechtsbedeling (labeling)
- Hoe het proces precies gebeurt, i.e. hoe criminaliteit doorheen de
strafrechtstrechter gemalen wordt en vervormd wordt
Niet alleen derdepersoons perspectief, maar hier ook een
eerstepersoonsperspectief
- Men kijkt door de bril van de subjecten die ze bestuderen en proberen de
wereld te zien zoals zij die zien. Dit is een voorwaarde voor het begrijpen
van bepaalde zaken.
- Zelf al meent men diep te begrijpen wat de beweegredenen zijn die
iemand voor de eigen handelingen stipuleert, toch weten we niet hoe dit
voelt en weten we niet of de beschrijvingen wel echt zijn.
Uitganspunten
- Ideografisce kennis = kennis die het eigen ofwel het unieke beschrijft
- Vermijden van reductie. In plaats daarvan kijkt men naar een individu of
een gezin als een concreet geheel. Ze selecteren daarbij de informatie die
voor hun onderzoeksvraag relevant is, maar concentreren zich toch meer
op het gehele geval dan op afzonderlijke, vooraf bedachte variabelen.
- Waardenverheldering = als onderzoekers de betekenis en ervaringen van
andere mensen bestuderen, moeten zij duidelijk zijn over hun eigen
betekenissen en ervaringen, we leven in dezelfde wereld
7
, - Voorkeur voor kwalitatief onderzoek = ze nemen deel in de te bestuderen
situatie of nemen interviews af, waarmee ze proberen de gebeurtenissen
vanuit de visie van de betrokken te beschouwen.
3° Kritisch-emancipatoire benadering
Geworteld in structuralisme, conflicttheorie, marxisme
Maatschappijkritisch, wetenschap kritisch
- Ms kritisch = de bestaande ms wordt in onderzoek bekritiseerd, men
wenst een bijdrage te leveren aan de verandering van de ms
- Ws kritisch = kritisch tegenover het vermogen van de ws. Van een
sceptische houding tot een diep anti-ws houding. Daarbij wordt de
standaardopvatting van ws meestal afgewezen.
Methodestrijd = men vond dat onderzoek op een bepaalde manier
moest worden gedaan en niet naders.
Er is geen waardenvrijheid, sterk maatschappij engagement, belief in belief
- Emancipatoir: het gaat om de bevrijding, de emancipatie van sociale
onderdrukkingen
- Mixed methods onderzoek minder gebonden aan een bepaalde
benadering wanneer ze een aanpak kiezen om hun onderzoeksvragen te
beantwoorden.
Elk paradigma leert ons iets anders over criminaliteit en elk paradigma tracht
met een mix van kwantitatieve en kwalitatieve methoden een antwoord te
bieden op de paradigmatische vragen die gesteld worden
Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel onderzoek (kennisproblemen)
- Gedreven door een vraagstelling die uit het ws dispositief zelf voorkomt
en waarbij de onderzoeker dus zelf zijn onderzoeksontwerp kan
beantwoorden
- Basisonderzoek
- Theoriegestuurd, kennisvermeerdering
o Intern (de kwaliteit van het onderzoek, in de meest brede zin van
het woord) + externe (betrekking op de vraag in hoeverre we
onderzoeksresultaten al dan niet kunnen/mogen veralgemenen
naar andere studies of populaties) validiteit
- Cognitief
Praktijkgericht onderzoek (onderzoek dat een of meer fasen van besluitvorming
over een toegepast praktijkprobleem of beleidsprobleem ondersteunt
- Toegepast onderzoek
o Langetermijn onderzoek = toegepast onderzoek
o Korte termijn onderzoek = technologie
- Toepassingsgericht, vraag gestuurd
- Onderbouwd door theorie en wetenschappelijke kennis
8
, - Beleidsonderzoek criminologie kleeft vast aan de overheid zowel voor
strafrecht/uitvoering als de sociale reactie op het overtreden van de
strafrechtsregel
- Praktijkgericht niet-wetenschappelijk onderzoek geen sprake van
theorievorming, ontbreken van systematische benadering, onderzoek in
korte tijd
Type Hoofddoel Richtinggevende regels en normen
Reikdwijdte van de uitkomsten
Praktijkgerichte Ondersteuning van Eigen praktijksituatie
niet-ws onderzoek besluitvorming en
praktijknormen
Praktijkgericht ws Kennis voor besluitvorming Praktijknormen en ws normen
onderzoek
Eigen praktijksituaties en eventueel
generalisatie naar andere praktijksituaties
Fundamenteel ws Kennisvermeerdering ten Ws schappelijke normen
onderzoek behoeve van theorie
Generalisatie op basis van algemene theorie
Criminologie als autonome wetenschap
Frustraties door een verkeerd begrip van elkaars positie in de samenleving
- Beleidsmakers verwachten dikwijls sleutel op de deur oplossingen voor
specifieke problemen, terwijl onderzoekers al snel geneigd zijn toch even
verder te kijken dan dergelijke studies.
Criminologisch onderzoek is geen journalistiek journalistieke producten
vormen een eigen logica, die grondig afwijkt van sociaalwetenschappelijke en
criminologische onderzoeken. Journalistiek = storytelling, er zijn geen ws
methoden vereist.
Criminologisch onderzoek is geen politieonderzoek onderzoek door de politie
is in grote mate gericht op het achterhalen van de waarheid, op
waarheidsvinding, en in die zin gelijkt elk soort van criminologisch onderzoek op
politieonderzoek. Maar criminologisch onderzoek is niet gericht op het
samenstellen van een gerechtelijk dossier.
Op zoek naar betrouwbare kennis
Postulaat = centrale stelling die men behoudt totdat er verpletterend
tegenbewijs wordt gevonden
=/ dogma aanname die niet in vraag gesteld wordt, blijft behouden ondanks
tegenbewijs
Het ideaal van betrouwbare kennis
- Streng gecontroleerde observatie en experiment
9
, - Het formuleren van de resultaten in een ondubbelzinnige taal
- Het met elkaar verbinden van die resultaten in algemene wetten, die kan
weer in theorieën worden veralgemeend
Het voordeel van A en B ligt in het uitschakelen van onduidelijkheid en
dubbelzinnigheid en het voordeel van C bestaat erin dat onderlinge contradicties
en anomalieën aan het licht komen en men nieuwe stellingen kan afleiden, wat
tot verdere empirische controle aanleiding geeft.
Er zijn ook beperkingen aan de toepasbaarheid gevolg van de complexiteit
van de samenleving: criminologie bevindt zich op de hogere niveaus van de ws
ladder waar contingente gebeurtenissen nu eenmaal belangrijk zijn om te
erkennen.
Drie grote problemen bij de zoektocht naar betrouwbare kennis
Observatie – waarneming
Verworven gegevens kunnen om allerlei redenen fout zijn
- Zintuigen kunnen ons bedriegen – verbanden zien die er totaal niet zijn
- Ws observatie kan vertroebeld zijn – meetinstrumenten met problemen
Bv measurement theory (is de theorie over de werking van het meetinstrument
wel volledig correct, hulptheorie kan daarbij helpen) en measurement error
(meetfouten)
Convergentieprincipe = bij een experiment brengt men actief een situatie tot
stand waarbij een fenomeen aan variatie onderworpen wordt en men dan nagaat
welke gevolgen dat heeft. Maar een experiment is niet steeds mogelijk in de
kwantitatieve criminologie. Ethische problemen zorgen ervoor dat de
bruikbaarheid beperkt is.
Taal
Observeerbaar gedrag en termen zijn niet steeds ondubbelzinnig te linken
- Hoe nauwkeuriger de taal, hoe groter de betrouwbaarheid van de ws
Bv angst voor criminaliteit
Wetmatigheden en theorieën
Een wet bestaat uit het samenballen van een hele reeks observaties of
resultaten van experimenten. Ws vooruitgang heeft te maken met het streven
naar kennisvermeerdering over de werkelijkheid, die buiten onszelf bestaat, en
hoe da tin elkaar zit. Dit gebeurd via de detectie van mechanismen en processen
en theoretische inspanningen en dankzij de vooruitgang in het onderzoek.
Bv distance decay in offending behavior
Wetenschappelijk of rationeel denken
Rationeel denken in plaats van wetenschappelijk denken
Kennis-rationaliteit (K-rationaliteit)
10
,Kwantitatieve criminologische methoden en technieken
H1 De plaats van de criminologie binnen de wetenschap
Een eerste begripsomschrijving
Wat is wetenschap
- Science is like ordinary magic but performed by academics
- Science is the cure for bullshit onderscheid maken tussen wat echte
kennis is en wat bullshit is
Eigenschappen
- Streven naar kennis
o Die we voorheen nog niet hadden
o Die kan worden ondergebracht in een theorie we moeten die
kennis proberen te plaatsen in een breder geheel en kijken waarom
die dingen zo zijn (onderbrengen in een theorie = intern coherent
samenhangend geheel van uitspraken over de werkelijkheid)
o Samenhangende feiten en patronen in de werkelijkheid ontdekken
hoe kan je op een kwantitatieve manier die samenhangende
patronen ontdekken
o Een deel is ordinaire kennis, een ander deel is ws kennis
Rationaliteit en objectiviteit (langzaam opbouwen van
patronen van kennis over de ms werkelijkheid, verwerpen
naturalisme)
- Empirisch karakter
o Waarnemingen in de werkelijkheid zaken die we ook kunnen
observeren in de werkelijkheid. Dingen die we veronderstellen dat
ze zo zijn, zijn die ook zo in de realiteit?
- Systematische benadering
o Zo kunnen we ws onderscheiden van pseudows.
o Toetsbaarheid of testbaarheid
Alle drie de kenmerken moeten wel aanwezig zijn anders kunnen we niet
spreken van een wetenschap
Belangrijke regels zoals de eis dat ws onderzoek herhaald moet worden, leveren
strikte ws standaarden op die ervoor moeten zorgen dat de ws zich kan
ontwikkelen en dat ws kennis zo min mogelijk vertekend wordt door persoonlijke
voorkeuren of overtuigingen.
Taxonomieën van wetenschappelijke disciplines
Formele wetenschap (deductieve ws)
- Logica, wiskunde
- Baseren zich op axioma’s, deductie (niet op ervaring)
- We redeneren bepaalde dingen zoals ze zijn op basis van logisch
redeneren
Ervaringswetenschappen (feitwetenschappen) (empirisch, inductief)
2
, - Bv fysica, sociologie, criminologie
- Empirie = op basis van observaties in de realiteit, inductie
- Verder onderscheidt
o Natuurwetenschappen (exacte) = waarom dat natuurlijke
fenomenen doen wat ze moeten doen
o Sociale wetenschappen (culturele) = hoe wij invloed geven aan het
leven
Natuurwetenschappen, gedragswetenschappen, cultuurwetenschappen
- Zuivere wetenschappen genereren van kennis en toegepaste
wetenschappen hoe wordt de kennis toegepast in de praktijk, waar
loopt men in de praktijk tegen aan?
- Maar is dit onderscheid wel zinvol? Want kennisvragen komen ook voort
uit de praktijk, maar onderzoek die we doen geven ons dan ook wel
nuttige kennis op voor de praktijk…
o Geen vaste grenzen
o Kruisbestuiving mogelijk en wenselijk: tendens naar
interdisciplinariteit
o Bv gedragsecologie in criminologie
Zuivere ws (kennis) toegepaste ws (ws gegevens en methoden om problemen
op te lossen)
Positieve ws (ws die op gegevens/feiten berusten) speculatieve denkwijzen
Hoewel er grote verschillen zijn tussen bv ws en religie, of tussen ws en
pseudows, er binnen de ws volledig overeenstemming bestaat over de manier
waarop onderzoek verricht dient te worden. Maar dat is helemaal niet zo. Ook
binnen de ws kunnen onderzoekers verschillende, zelfs elkaar tegensprekende
uitgangspunten hanteren. Dat is ook zo in de criminologie.
Criminologie als multidisciplinaire objectwetenschap
The criminologist is a kind without a kingdom (T. Sellin) objectwetenschappen
Criminologie heeft een eigen object (materieel voorwerp) maar geen eigen
methodologie (formeel voorwerp) we gaan onze methoden en technieken dus
halen bij andere disciplines, ook theoretische verklaringen, andere inzichten
- Materieel voorwerp? Criminaliteit?
Ontleent methoden en inzichten uit diverse invalshoeken kan niet rekenen op
de eigen methoden want die zijn er niet.
- Eigen epistemologische, conceptuele, operationele en analytische
grondslagen in grote mate afwezig zijn binnen de criminologie en dat men
dus niet van een specifieke discipline kan spreken. Dit is het lot van een
objectwetenschap.
- Eerder mulit- of pluri-disciplinair want de criminoloog ontleent en brengt
samen
Definitie smal = crimineel gedrag = strafbaar gesteld gedrag
3
, - Bv pesten is niet strafbaar, maar kan samenhangen met crimineel gedrag.
Pesten is dus belangrijk om te onderzoeken
Geen harde definitie
- Bv decriminalisering en invoering van strafbaarstelling
o Definitie van het object van hetgeen wat wij als criminologen
bestuderen schuift in de tijd
Nationale definitie
- Bv zware mishandeling is anders in Nederland dan in België
De studie van het voorkomen (prevalentie) van criminaliteit en het verklaren van
voorkomen ervan
- Waarom-vraag en waar-vraag
Methoden van onderzoek naar reactie op criminaliteit en effectiviteit van
sancties
- Geen onderzoek naar de criminaliteit an sich, maar de reacties erop
De studie van het slachtoffer (victimologie)
Is er dan een eenduidig object? De criminaliteit bestaat niet! Verschillende
soorten en verschijningsvormen van criminaliteit
Streven naar criminaliteit specifieke verklaringen: verschillende types van
criminaliteit hebben verschillende motivaties, verschijningsvormen en
verklaringen het heeft geen zin om een soort van samenstelling van
criminaliteit te analyseren want criminaliteit is te divers
- Rationele keuze benadering (Cornish & Clarke)
- Als we iets bestuderen dan bestuderen we niet de criminaliteit, maar
eerder specifieke vormen
Criminologie als soort van synthesewetenschap er wordt meer gepleit naar
een heuse interdisciplinaire integratie. In feite komt dit standpunt erop neer dt er
gepleit wordt voor een meer diepgaande integratie van zogenaamde
basiskennissen omtrent het materieel voorwerp, namelijk criminaliteit, zonder
dat er gepleit wordt om tot een condensatie van het formele voorwerp te komen.
De invloedrijkste wetenschappelijke paradigmata binnen de
criminologie
Voordelen van een school grotendeels met elkaar eens over de manier waarop
onderzoek uitgevoerd dient te worden en hanteren gelijke maatstaven om de
opzet, uitvoering en uitkomsten van onderzoek te beoordelen
Paradigma = bevat een door een groep wetenschappers gedeelde opvatting over
- Wat wetenschap is
- Waar een wetenschappelijke theorie aan moet voldoen
- Op welke manier wetenschap bedreven dient te worden
- Ideeën over sociale structuren die in de werkelijkheid aanwezig zijn
4
, - Die een rol spelen in het leven van mensen in samenlevingen
Ontologie = zijnsleer = studie van de dingen die bestaan
- Wat is de werkelijkheid, hoe is de ms realiteit opgebouwd?
- Bv bestaat criminaliteit? Stemmen handeling en label over en altijd
overeen?
o Je kan de handelingen bestuderen als vorm van sociale
normenovertreding, of je kunt het heel wetgeving proces
bestuderen dat bepaalde handelingen het etiket strafrechtelijk
verboden heeft opgeleverd evenals de actoren die daar een
bijzondere rol hebben in gespeeld
o Realisten = bestuderen de handelingen en diens oorzaken en
gevolgen
o Constructionisten = bestuderen de definiëringsprocessen en
criminaliseringsprocessen
Epistemologie = kennisleer
- Hoe kennis verwerven over de werkelijkheid
- Drie ws paradigma’s
o Empirisch analytisch (opvolger positivisme)
o Interpretatieve (symbolisch interactionisme + fenomenologie)
o Kritisch-emancipatoire paradigma (conflictsociologie,
structuralistische en marxistische geïnspireerde stromingen)
PLURALISME!!!
1° Empirisch-analytische benadering
Geworteld in natuurwetenschappen ws is ontleend aan exacte ws zoals
biologie, scheikunde, natuurkunde…
Vier basisopvattingen
- Rationaliteit, helderheid, consistentie + gematigd scepticisme
- Combineert rationeel denken met empirisch denken
Na-apen = sociaal-naturalisme (wordt vaak gedacht over de criminologie tov
exacte ws)
Herhaalbaarheid + controleerbaarheid
Waar komt de term empirisch-analytisch vandaan? Het begon in de 19 de eeuw,
toen de sociale ws het positivisme en het empirisme overname uit de natuurws.
- Het positivisme (Compte) ging ervan uit dat elke ws een positieve
ontwikkeling volgde: elke ws wordt stapsgewijs ontdaan van theologische,
speculatieve ne normatieve opvattingen en steeds meer gebaseerd op
feiten waarvan de juistheid kan worden nagegaan. Men legde de klemtoon
op het overnemen. Men ging ervan uit dat we het observeerbare dienden
te bestuderen en dat we in natuurlijke categorieën kunnen opdelen. Men
was geïnteresseerd in het voorspellen van gebeurtenissen en men
geloofde dat wetmatigheden in de sociale ws nauwelijks verschilden van
wetmatigheden in de sterrenkunde. Werd natuurlijk bekritiseerd, maar in
die tijd was het een vooruitgang. Het zetten zich af tegen de religieuze
5
, opvatting dat de ms werkelijkheid bepaald werd door Goden die alles op
voorhand hadden bekokstoofd.
- Het empirisme (Hume) gaat ervan uit dat alle ws kennis gebaseerd moet
zijn op gedane waarnemingen. Kennis moet dus ondersteund zijn door
empirie. Binnen de sociale ws gaf het vroeg empirisme soms problemen,
omdat onderzoekers vaak geïnteresseerd waren in aspecten die we niet
rechtstreeks kunnen observeren, zoals cognities, morele emoties en
persoonlijkheidskenmerken, of het niveau van sociale cohesie in de
samenleving
Tussen 1920 – 1930 voorvoegsel logisch
- Logisch positivisme + logisch empirisme werden waarnemingen vertaald
naar een reeks van logisch samenhangende, heldere en consistente
uitspraken
o = analytisch: analytische uitspraken hebben een logische opbouw
en de betekenis van de afzonderlijke begrippen is goed gedefinieerd
DUS: empirische analytische criminologische onderzoekers streven naar
nomothetische kennis: kennis waarin empirische generalisaties geformuleerd
worden.
- We spreken pas van sociale wetmatigheden als er naast een empirische
generalisatie ook kan verwezen worden naar een aantal mechanismen die
verklaren waarom en hoe de wetmatigheid in stand wordt gehouden
Veralgemeenbaar!!
Variabelen = kenmerken die gemeten kunnen worden. Daarom wordt deze
opvatting ook wel wat ten onrechte reductionistisch genoemd = eenheden
worden teruggebracht tot waarden op een aantal variabelen. De empirisch-
analytische benadering is niet reductionistisch want het kijkt ook naar de
context.
Multi-methodologie, natuurwetenschappelijke methode (maar niet exclusief!)
- Kwantitatieve methoden en technieken
Nastreven van waardenvrijheid: derde-persoonsperspectief niet laten
beïnvloeden door eigen voorkeuren, normen en waarden
- Kijken, observeren, reflecteren, maar niet participeren in het onderzoek
- Reproduceerbaarheid en intersubjectiviteit* als maatstaf
o Het is van belang dat de andere criminologen de bevindingen
kunnen overdoen in vergelijkbaar onderzoek. Zo kunnen de andere
criminologen bevestigen dat de gevonden resultaten geen
eendagsvliegen zijn waarmee het ook aannemelijker wordt dat het
oorspronkelijk onderzoek niet gekleurd was door de opvattingen van
de onderzoekers.
*Wat is intersubjectiviteit? = tussenstap tussen subjectiviteit en objectiviteit
omdat wij als personen allerlei bias hebben in het observeren, zullen wij nooit tot
objectieve metingen komen. Als we meerdere observaties combineren, dan
kunnen we tot een soortgelijke vaststelling komen
6
, - Standaardisatie van onderzoekssituaties, openbaarheid van regels,
repliceerbaarheid van onderzoek, rationeel, geen intern tegenstrijdige
conclusies
Multi-method benadering = triangulatie tussen kwantitatieve en kwalitatieve
methoden
2° Interpretatieve benadering
Vanaf het ontstaan van de moderne sociale ws in de tweede helft van de 19 de
eeuw zijn er onderzoekers geweest die zich hebben verzet tegen een oriëntatie
op de natuurws. Dit verzet kwam voort uit een ontevredenheid over de aard van
de ws antwoorden dat een natuurws benadering kan bieden.
Geworteld in de hermeneutiek, fenomenologie en symbolisch interactionisme
- Hermeneutiek = klassiek begrip voor het duiden of uitleggen van teksten
door schriftgeleerden
- Fenomenologie = wezenlijke van verschijnselen onderzocht
o Men begint met concrete waarnemingen, maar zij willen vervolgens
vooral de achtergronden van verschijnselen naar voren halen
- Symbolisch interactionisme = focust niet langer op causale vraagstukken
over de oorzaken van regelovertreding, maar op de vraag hoe
instellingen, groepen en individuen criminaliteit produceren
Belevingsonderzoek: begrijpen van de ervaarde werkelijkheid
- Kwalitatieve methoden en technieken
Statistische data zijn een sociale constructie en gekleurd door processen binnen
de strafrechtsbedeling (labeling)
- Hoe het proces precies gebeurt, i.e. hoe criminaliteit doorheen de
strafrechtstrechter gemalen wordt en vervormd wordt
Niet alleen derdepersoons perspectief, maar hier ook een
eerstepersoonsperspectief
- Men kijkt door de bril van de subjecten die ze bestuderen en proberen de
wereld te zien zoals zij die zien. Dit is een voorwaarde voor het begrijpen
van bepaalde zaken.
- Zelf al meent men diep te begrijpen wat de beweegredenen zijn die
iemand voor de eigen handelingen stipuleert, toch weten we niet hoe dit
voelt en weten we niet of de beschrijvingen wel echt zijn.
Uitganspunten
- Ideografisce kennis = kennis die het eigen ofwel het unieke beschrijft
- Vermijden van reductie. In plaats daarvan kijkt men naar een individu of
een gezin als een concreet geheel. Ze selecteren daarbij de informatie die
voor hun onderzoeksvraag relevant is, maar concentreren zich toch meer
op het gehele geval dan op afzonderlijke, vooraf bedachte variabelen.
- Waardenverheldering = als onderzoekers de betekenis en ervaringen van
andere mensen bestuderen, moeten zij duidelijk zijn over hun eigen
betekenissen en ervaringen, we leven in dezelfde wereld
7
, - Voorkeur voor kwalitatief onderzoek = ze nemen deel in de te bestuderen
situatie of nemen interviews af, waarmee ze proberen de gebeurtenissen
vanuit de visie van de betrokken te beschouwen.
3° Kritisch-emancipatoire benadering
Geworteld in structuralisme, conflicttheorie, marxisme
Maatschappijkritisch, wetenschap kritisch
- Ms kritisch = de bestaande ms wordt in onderzoek bekritiseerd, men
wenst een bijdrage te leveren aan de verandering van de ms
- Ws kritisch = kritisch tegenover het vermogen van de ws. Van een
sceptische houding tot een diep anti-ws houding. Daarbij wordt de
standaardopvatting van ws meestal afgewezen.
Methodestrijd = men vond dat onderzoek op een bepaalde manier
moest worden gedaan en niet naders.
Er is geen waardenvrijheid, sterk maatschappij engagement, belief in belief
- Emancipatoir: het gaat om de bevrijding, de emancipatie van sociale
onderdrukkingen
- Mixed methods onderzoek minder gebonden aan een bepaalde
benadering wanneer ze een aanpak kiezen om hun onderzoeksvragen te
beantwoorden.
Elk paradigma leert ons iets anders over criminaliteit en elk paradigma tracht
met een mix van kwantitatieve en kwalitatieve methoden een antwoord te
bieden op de paradigmatische vragen die gesteld worden
Fundamenteel vs praktijkgericht onderzoek
Fundamenteel onderzoek (kennisproblemen)
- Gedreven door een vraagstelling die uit het ws dispositief zelf voorkomt
en waarbij de onderzoeker dus zelf zijn onderzoeksontwerp kan
beantwoorden
- Basisonderzoek
- Theoriegestuurd, kennisvermeerdering
o Intern (de kwaliteit van het onderzoek, in de meest brede zin van
het woord) + externe (betrekking op de vraag in hoeverre we
onderzoeksresultaten al dan niet kunnen/mogen veralgemenen
naar andere studies of populaties) validiteit
- Cognitief
Praktijkgericht onderzoek (onderzoek dat een of meer fasen van besluitvorming
over een toegepast praktijkprobleem of beleidsprobleem ondersteunt
- Toegepast onderzoek
o Langetermijn onderzoek = toegepast onderzoek
o Korte termijn onderzoek = technologie
- Toepassingsgericht, vraag gestuurd
- Onderbouwd door theorie en wetenschappelijke kennis
8
, - Beleidsonderzoek criminologie kleeft vast aan de overheid zowel voor
strafrecht/uitvoering als de sociale reactie op het overtreden van de
strafrechtsregel
- Praktijkgericht niet-wetenschappelijk onderzoek geen sprake van
theorievorming, ontbreken van systematische benadering, onderzoek in
korte tijd
Type Hoofddoel Richtinggevende regels en normen
Reikdwijdte van de uitkomsten
Praktijkgerichte Ondersteuning van Eigen praktijksituatie
niet-ws onderzoek besluitvorming en
praktijknormen
Praktijkgericht ws Kennis voor besluitvorming Praktijknormen en ws normen
onderzoek
Eigen praktijksituaties en eventueel
generalisatie naar andere praktijksituaties
Fundamenteel ws Kennisvermeerdering ten Ws schappelijke normen
onderzoek behoeve van theorie
Generalisatie op basis van algemene theorie
Criminologie als autonome wetenschap
Frustraties door een verkeerd begrip van elkaars positie in de samenleving
- Beleidsmakers verwachten dikwijls sleutel op de deur oplossingen voor
specifieke problemen, terwijl onderzoekers al snel geneigd zijn toch even
verder te kijken dan dergelijke studies.
Criminologisch onderzoek is geen journalistiek journalistieke producten
vormen een eigen logica, die grondig afwijkt van sociaalwetenschappelijke en
criminologische onderzoeken. Journalistiek = storytelling, er zijn geen ws
methoden vereist.
Criminologisch onderzoek is geen politieonderzoek onderzoek door de politie
is in grote mate gericht op het achterhalen van de waarheid, op
waarheidsvinding, en in die zin gelijkt elk soort van criminologisch onderzoek op
politieonderzoek. Maar criminologisch onderzoek is niet gericht op het
samenstellen van een gerechtelijk dossier.
Op zoek naar betrouwbare kennis
Postulaat = centrale stelling die men behoudt totdat er verpletterend
tegenbewijs wordt gevonden
=/ dogma aanname die niet in vraag gesteld wordt, blijft behouden ondanks
tegenbewijs
Het ideaal van betrouwbare kennis
- Streng gecontroleerde observatie en experiment
9
, - Het formuleren van de resultaten in een ondubbelzinnige taal
- Het met elkaar verbinden van die resultaten in algemene wetten, die kan
weer in theorieën worden veralgemeend
Het voordeel van A en B ligt in het uitschakelen van onduidelijkheid en
dubbelzinnigheid en het voordeel van C bestaat erin dat onderlinge contradicties
en anomalieën aan het licht komen en men nieuwe stellingen kan afleiden, wat
tot verdere empirische controle aanleiding geeft.
Er zijn ook beperkingen aan de toepasbaarheid gevolg van de complexiteit
van de samenleving: criminologie bevindt zich op de hogere niveaus van de ws
ladder waar contingente gebeurtenissen nu eenmaal belangrijk zijn om te
erkennen.
Drie grote problemen bij de zoektocht naar betrouwbare kennis
Observatie – waarneming
Verworven gegevens kunnen om allerlei redenen fout zijn
- Zintuigen kunnen ons bedriegen – verbanden zien die er totaal niet zijn
- Ws observatie kan vertroebeld zijn – meetinstrumenten met problemen
Bv measurement theory (is de theorie over de werking van het meetinstrument
wel volledig correct, hulptheorie kan daarbij helpen) en measurement error
(meetfouten)
Convergentieprincipe = bij een experiment brengt men actief een situatie tot
stand waarbij een fenomeen aan variatie onderworpen wordt en men dan nagaat
welke gevolgen dat heeft. Maar een experiment is niet steeds mogelijk in de
kwantitatieve criminologie. Ethische problemen zorgen ervoor dat de
bruikbaarheid beperkt is.
Taal
Observeerbaar gedrag en termen zijn niet steeds ondubbelzinnig te linken
- Hoe nauwkeuriger de taal, hoe groter de betrouwbaarheid van de ws
Bv angst voor criminaliteit
Wetmatigheden en theorieën
Een wet bestaat uit het samenballen van een hele reeks observaties of
resultaten van experimenten. Ws vooruitgang heeft te maken met het streven
naar kennisvermeerdering over de werkelijkheid, die buiten onszelf bestaat, en
hoe da tin elkaar zit. Dit gebeurd via de detectie van mechanismen en processen
en theoretische inspanningen en dankzij de vooruitgang in het onderzoek.
Bv distance decay in offending behavior
Wetenschappelijk of rationeel denken
Rationeel denken in plaats van wetenschappelijk denken
Kennis-rationaliteit (K-rationaliteit)
10
