Samenvatting sociale zekerheid en sociale kaart
Kerntaken van de overheid:
- Wetgeving.
- Rechtspraak.
- Bestuur.
Besturen zorgen voor een goede gang van zaken in het land.
- Aanleggen van wegen, organiseren gezondheidszorg, toelaten van vreemdelingen,
maar ook het uitvoeren van sociale zekerheid en het beslissen over uitkeringen en
voorziening.
- Het bestuursrecht geeft regels voor de manier waarop de overheid haar bestuurstaak
moet uitvoeren.
Bestuursorgaan (art. 1:1 Awb)
Een orgaan van een rechtspersoon dat krachtens publiekrecht is ingesteld of een ander
persoon of college met enig openbaar gezag.
- Uitvoeringsorgaan bestuursorgaan in sociale zekerheid.
- ZBO bestuursorgaan die geen deel uitmaakt van de gemeentelijke, provinciale of
landelijke overheid (duo).
Belanghebbende (art. 1:2 Awb)
Degene wiens belang rechtstreeks is betrokken bij een besluit van een bestuursorgaan.
- De (rechts)persoon die door een besluit in zijn eigen belangen wordt geraakt.
Besluit (art. 1:3 Awb)
- Een schriftelijke beslissing.
- Afkomstig van een bestuursorgaan.
- Die een publiekrechtelijke rechtshandeling bevat het besluit schept rechten en
plichten tussen bestuursorgaan en belanghebbende.
Soorten besluiten:
1. Besluiten met algemene strekking:
Besluiten die een algemene werking hebben. Ze richten zich op grote groepen
burgers (bestemmingsplan, gemeentelijke verordening).
2. Beschikkingen:
Besluiten gericht op een individuele persoon of een concrete zaak.
Legaliteitsbeginsel
De bevoegdheden van de bestuursorganen moeten altijd hun basis vinden in de wet.
Specialiteitsbeginsel
Bestuursorgaan mag alleen de bevoegdheid gebruiken voor het doel waarvoor de wet deze
bevoegdheid geeft.
Mandaat (art. 10:1 Awb)
Bevoegdheid om in naam van het bestuursorgaan besluiten te nemen.
- Mandaat wordt gebruikt om werk te verdelen.
- Het bestuursorgaan blijft zelf verantwoordelijk.
,Hoofdstuk 2. De beschikking
Beschikking
Een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat is gericht op een individuele persoon of
concrete zaak.
Kenmerken beschikking in de sociale zekerheid:
- De inhoud bestaat uit het toekennen van een recht (recht op uitkering).
- De beschikking wordt gegeven op aanvraag.
- De beschikking is tamelijk gebonden.
Andere beschikkingen:
Niet alle beschikkingen van de sociale zekerheid zijn op aanvraag of gebonden:
- Ambtshalve beschikkingen: bestuursorgaan neemt besluit op eigen initiatief
(boete).
- Vrije beschikkingen: bestuursorgaan heeft veel beslisruimte.
Behandeling van de aanvraag
1. Aanvraagformulier
Aanvraagformulier invullen door de aanvrager.
2. In behandeling nemen
Uitvoeringsorgaan heeft de plicht om aanvragen in behandeling te nemen. Ontbreekt
er informatie, dan mag de aanvraag niet zomaar ter zijde worden geschoven. De
aanvrager moet een termijn krijgen waarin hij de aanvraag kan aanvullen.
Let op: besluit het uitvoeringsorgaan, ook na de aanvulling nog onvolledige aanvraag, niet te
behandelen, dan moet dat schriftelijk aan de aanvrager laten weten (binnen 4 weken nadat
het termijn van het aanvullen is verstreken).
3. Beslistermijn (art. 4:13 Awb)
Het termijn waarbinnen het uitvoeringsorgaan een besluit moet hebben genomen.
- Bedraagt 8 weken, te rekenen vanaf de dag waarop de aanvraag is
binnengekomen.
- Indien de wet anders bepaald, dan de bijzondere regeling opvolgen.
4. Bekendmaking
Bekendmaking via toezending van de beschikking aan de aanvrager.
Dwangsom (art. 4:17 Awb)
Laat een bestuursorgaan niks van zich horen binnen wettelijk termijn
Na 3 dagen van overschrijding van de termijn in gebreke stellen en een dwangsom eisen.
,Horen van de aanvrager (art. 4:7 Awb)
Bestuursorgaan is verplicht de aanvrager in gelegenheid te stellen om zijn mening te geven,
voordat de aanvraag (gedeeltelijk) wordt geweigerd.
- Is alleen verplicht als de informatie afwijkt van de informatie die de aanvrager
heeft aangeleverd.
Uitzondering verplichting
Artikel 4:12 Awb bepaalt dat deze verplichting niet geldt voor de Belastingdienst en voor de
uitvoeringsorganen van de sociale zekerheid. Dit voorkomt dat zij grote aantallen burgers
moeten horen.
, Hoofdstuk 3 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB)
Deze beginselen geven bestuursorganen regels voor een zorgvuldige omgang met de
belangen van burgers.
1. Fair play beginsel (art. 2:4 Awb)
- Het bestuursorgaan dient de burger open, eerlijk en onpartijdig te behandelen.
- Voorbeeld: heeft een bestuursorgaan een eigen belang bij het besluit? Dan mag deze
bestuursorgaan in beginsel niet betrokken worden in de besluitvorming.
2. Zorgvuldige voorbereiding (art. 3:2 Awb)
- Het uitvoeringsorgaan probeert om alle feiten boven tafel te krijgen die voor de
beoordeling van toepassing zijn.
- Voorbeeld: een uitvoeringsorgaan mag niet zomaar mijn aangeleverde informatie
overnemen, maar gaat actief opzoek naar aanvullende informatie die van belang is.
3. Motiveringsbeginsel (art. 3:46 en 3:47 Awb)
- Het bestuursorgaan dient duidelijk te maken hoe het tot zijn beslissing is gekomen.
4. Gelijkheidsbeginsel
- De overheid wordt verplicht om haar burgers in gelijke gevallen gelijk te behandelen.
5. Vertrouwensbeginsel
- Een burger mag afgaan op door een bestuursorgaan opgewekt gerechtvaardigd
vertrouwen.
- Voorbeeld: men mag niet afgaan op een gerechtvaardigd vertrouwen van iemand die
niks met de besluitvorming te maken heeft. Bijvoorbeeld een baliemedewerker die
een positieve indruk achterlaat.
6. Rechtszekerheidsbeginsel
- Een bestuursorgaan mag niet zomaar op zijn eerder genomen besluiten terugkomen.
Heeft de burger eerder besloten rechten gekregen, dan mag dat niet zomaar weer
ongedaan worden gemaakt.
- Voorbeeld: een jaarlijkse subsidieverlening van €200.000 door gemeente aan
muziekschool. De gemeente mag niet zomaar zijn subsidieverlening ongedaan
maken en zeggen dat de muziekschool dit volgend jaar niet meer krijgt.
7. Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 Awb)
- Er moet een redelijke verhouding zijn tussen nadelige gevolgen van een besluit
bestaan en het doel ervan.
- Voorbeeld: Het evenredigheidsbeginsel zegt dat een uitvoeringsorgaan bij het
opleggen van een boete of een maatregel altijd moet kijken of de negatieve gevolgen
niet te zwaar uitpakken voor de klant, in verhouding tot het doel dat het
uitvoeringsorgaan met het besluit wil bereiken.
Kerntaken van de overheid:
- Wetgeving.
- Rechtspraak.
- Bestuur.
Besturen zorgen voor een goede gang van zaken in het land.
- Aanleggen van wegen, organiseren gezondheidszorg, toelaten van vreemdelingen,
maar ook het uitvoeren van sociale zekerheid en het beslissen over uitkeringen en
voorziening.
- Het bestuursrecht geeft regels voor de manier waarop de overheid haar bestuurstaak
moet uitvoeren.
Bestuursorgaan (art. 1:1 Awb)
Een orgaan van een rechtspersoon dat krachtens publiekrecht is ingesteld of een ander
persoon of college met enig openbaar gezag.
- Uitvoeringsorgaan bestuursorgaan in sociale zekerheid.
- ZBO bestuursorgaan die geen deel uitmaakt van de gemeentelijke, provinciale of
landelijke overheid (duo).
Belanghebbende (art. 1:2 Awb)
Degene wiens belang rechtstreeks is betrokken bij een besluit van een bestuursorgaan.
- De (rechts)persoon die door een besluit in zijn eigen belangen wordt geraakt.
Besluit (art. 1:3 Awb)
- Een schriftelijke beslissing.
- Afkomstig van een bestuursorgaan.
- Die een publiekrechtelijke rechtshandeling bevat het besluit schept rechten en
plichten tussen bestuursorgaan en belanghebbende.
Soorten besluiten:
1. Besluiten met algemene strekking:
Besluiten die een algemene werking hebben. Ze richten zich op grote groepen
burgers (bestemmingsplan, gemeentelijke verordening).
2. Beschikkingen:
Besluiten gericht op een individuele persoon of een concrete zaak.
Legaliteitsbeginsel
De bevoegdheden van de bestuursorganen moeten altijd hun basis vinden in de wet.
Specialiteitsbeginsel
Bestuursorgaan mag alleen de bevoegdheid gebruiken voor het doel waarvoor de wet deze
bevoegdheid geeft.
Mandaat (art. 10:1 Awb)
Bevoegdheid om in naam van het bestuursorgaan besluiten te nemen.
- Mandaat wordt gebruikt om werk te verdelen.
- Het bestuursorgaan blijft zelf verantwoordelijk.
,Hoofdstuk 2. De beschikking
Beschikking
Een schriftelijk besluit van een bestuursorgaan dat is gericht op een individuele persoon of
concrete zaak.
Kenmerken beschikking in de sociale zekerheid:
- De inhoud bestaat uit het toekennen van een recht (recht op uitkering).
- De beschikking wordt gegeven op aanvraag.
- De beschikking is tamelijk gebonden.
Andere beschikkingen:
Niet alle beschikkingen van de sociale zekerheid zijn op aanvraag of gebonden:
- Ambtshalve beschikkingen: bestuursorgaan neemt besluit op eigen initiatief
(boete).
- Vrije beschikkingen: bestuursorgaan heeft veel beslisruimte.
Behandeling van de aanvraag
1. Aanvraagformulier
Aanvraagformulier invullen door de aanvrager.
2. In behandeling nemen
Uitvoeringsorgaan heeft de plicht om aanvragen in behandeling te nemen. Ontbreekt
er informatie, dan mag de aanvraag niet zomaar ter zijde worden geschoven. De
aanvrager moet een termijn krijgen waarin hij de aanvraag kan aanvullen.
Let op: besluit het uitvoeringsorgaan, ook na de aanvulling nog onvolledige aanvraag, niet te
behandelen, dan moet dat schriftelijk aan de aanvrager laten weten (binnen 4 weken nadat
het termijn van het aanvullen is verstreken).
3. Beslistermijn (art. 4:13 Awb)
Het termijn waarbinnen het uitvoeringsorgaan een besluit moet hebben genomen.
- Bedraagt 8 weken, te rekenen vanaf de dag waarop de aanvraag is
binnengekomen.
- Indien de wet anders bepaald, dan de bijzondere regeling opvolgen.
4. Bekendmaking
Bekendmaking via toezending van de beschikking aan de aanvrager.
Dwangsom (art. 4:17 Awb)
Laat een bestuursorgaan niks van zich horen binnen wettelijk termijn
Na 3 dagen van overschrijding van de termijn in gebreke stellen en een dwangsom eisen.
,Horen van de aanvrager (art. 4:7 Awb)
Bestuursorgaan is verplicht de aanvrager in gelegenheid te stellen om zijn mening te geven,
voordat de aanvraag (gedeeltelijk) wordt geweigerd.
- Is alleen verplicht als de informatie afwijkt van de informatie die de aanvrager
heeft aangeleverd.
Uitzondering verplichting
Artikel 4:12 Awb bepaalt dat deze verplichting niet geldt voor de Belastingdienst en voor de
uitvoeringsorganen van de sociale zekerheid. Dit voorkomt dat zij grote aantallen burgers
moeten horen.
, Hoofdstuk 3 Algemene beginselen van behoorlijk bestuur
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (ABBB)
Deze beginselen geven bestuursorganen regels voor een zorgvuldige omgang met de
belangen van burgers.
1. Fair play beginsel (art. 2:4 Awb)
- Het bestuursorgaan dient de burger open, eerlijk en onpartijdig te behandelen.
- Voorbeeld: heeft een bestuursorgaan een eigen belang bij het besluit? Dan mag deze
bestuursorgaan in beginsel niet betrokken worden in de besluitvorming.
2. Zorgvuldige voorbereiding (art. 3:2 Awb)
- Het uitvoeringsorgaan probeert om alle feiten boven tafel te krijgen die voor de
beoordeling van toepassing zijn.
- Voorbeeld: een uitvoeringsorgaan mag niet zomaar mijn aangeleverde informatie
overnemen, maar gaat actief opzoek naar aanvullende informatie die van belang is.
3. Motiveringsbeginsel (art. 3:46 en 3:47 Awb)
- Het bestuursorgaan dient duidelijk te maken hoe het tot zijn beslissing is gekomen.
4. Gelijkheidsbeginsel
- De overheid wordt verplicht om haar burgers in gelijke gevallen gelijk te behandelen.
5. Vertrouwensbeginsel
- Een burger mag afgaan op door een bestuursorgaan opgewekt gerechtvaardigd
vertrouwen.
- Voorbeeld: men mag niet afgaan op een gerechtvaardigd vertrouwen van iemand die
niks met de besluitvorming te maken heeft. Bijvoorbeeld een baliemedewerker die
een positieve indruk achterlaat.
6. Rechtszekerheidsbeginsel
- Een bestuursorgaan mag niet zomaar op zijn eerder genomen besluiten terugkomen.
Heeft de burger eerder besloten rechten gekregen, dan mag dat niet zomaar weer
ongedaan worden gemaakt.
- Voorbeeld: een jaarlijkse subsidieverlening van €200.000 door gemeente aan
muziekschool. De gemeente mag niet zomaar zijn subsidieverlening ongedaan
maken en zeggen dat de muziekschool dit volgend jaar niet meer krijgt.
7. Evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 Awb)
- Er moet een redelijke verhouding zijn tussen nadelige gevolgen van een besluit
bestaan en het doel ervan.
- Voorbeeld: Het evenredigheidsbeginsel zegt dat een uitvoeringsorgaan bij het
opleggen van een boete of een maatregel altijd moet kijken of de negatieve gevolgen
niet te zwaar uitpakken voor de klant, in verhouding tot het doel dat het
uitvoeringsorgaan met het besluit wil bereiken.
