1. Je moet informatie kunnen geven over de auteur van het boek.
Pieter Corneliszoon Hooft is in 1581 in Amsterdam geboren en in 1647 in Den Haag gestorven. Hij
was een Nederlandse dichter, toneelschrijver en historicus. Hooft staat bekend als de meest
karakteristieke persoon van de Renaissance en degene die de Renaissance in de Nederlandse
literatuur introduceerde. Hooft wordt ook wel ‘de eerste moderne dichter’ in de Nederlandse taal
genoemd. Hooft was een voorbeeld voor andere literatoren.
Hooft ging naar de Latijnse school en ging hierna, op zeventien jarige leeftijd, op educatieve reis naar
Frankrijk en Italië. Het was de bedoeling dat hij na zijn reis de handel inging, maar De jonge Hooft
raakte tijdens zijn reis echter dermate gefascineerd door de kunst van de Italiaanse renaissance, dat
hij de rest van zijn leven hoofdzakelijk aan het beoefenen van kunst zou wijden.
Hooft trouwde in 1610 met Christina van Erp. Tussen 1615 en 1627 stierven zijn kinderen,
echtgenote en ouders en raakte Hooft in een diepe crisis. Hieraan kwam een einde toen Hooft in
1927 een tweede huwelijk sloot, met weduwe Leonora Hellemans, die twee dochters meenam.
In het begin van de zeventiende eeuw schreef hij veel sonnetten en liefdesliederen, in 1611
verschenen in Hoofts debuutbundel Emblemata amatoria, waarmee hij die genres in het Nederlands
introduceerde. Zij blinken uit door de combinatie van oorspronkelijkheid en beheersing van
conventie, en frisheid aan diepgang. Hooft baseerde zich op Italiaanse modellen. In 1605 schreef hij
de pastorale tragedie Granida, naar de herdersspelen van Guarini en Tasso. De
komedie Warenar uit 1616, zijn bekendste werk, is gebaseerd op Aulularia van Plautus.
Van 1629 tot 1636 vertaalde hij Tacitus, bij wijze van vingeroefening voor de Nederlandsche
Historien, het grote geschiedwerk waaraan hij in 1628 was begonnen. De eerste twintig boeken
daarvan waren in 1638 voltooid en verschenen in 1642. Ten tijde van zijn overlijden in 1647 waren
nog eens zeven boeken van dit project gereed.
Hooft was lid van de Amsterdamse rederijkerskamer (een vereniging van amateurdichters en
voordrachtkunstenaars) de Eglentier (de wilde roos). Ook daar drongen de vernieuwingen van de
literaire renaissance door. Maar pas tijdens zijn ‘educatieve reis’ leerde hij de nieuwe poëzie echt
kennen. Na zijn terugkeer vond zijn talent in de kamer ruimte voor ontplooiing.
Op een gegeven moment stapte Hooft, samen met zijn vrienden Bredero en Coster, uit de
rederijkerskamer De Eglentier gestapt, omdat ze daar niet genoeg ruimte voor hun ideeën kregen. De
drie wilden het toneel en onderwijs in Amsterdam vernieuwen. Coster, die arts en schrijver was,
kocht een gebouw aan de Keizersgracht, waarin de drie vrienden zich zetelden en in 1617 hierin een
nieuwe instelling opende met de naam de Eerste Nederduitse Academie, kortgezegde de Academie.
Behalve een toneelzaal herbergde de Academie ook een school voor hoger onderwijs. Het
Amsterdamse stadsbestuur had toestemming voor het expirement gegeven, op voorwaarde dat een
deel van de winst naar een liefdadigheidsinstelling zou gaan.
2. Je moet het boek in de tijd van ontstaan kunnen plaatsen.
Het verhaal is in 1616 geschreven en is het enige blijspel dat Hooft heeft geschreven. Hij schreef
meestal sonnetten en tragedies. Het is een typisch Renaissance werk, om de volgende redenen:
- Na 1600 werden literaire teksten steeds meer als het gedrukte werk van één individuele
auteur door een drukker/uitgever op de markt gebracht. Zo ook bij Warenar, ondanks dat
Bredero en Coster er zeer waarschijnlijk ook aan hebben meegewerkt.
, - Warenar is ook een voorbeeld van het renaissancistische imitatioprincipe. In de Renaissance
beschouwden schrijvers het als eervol om beroemde voorbeelden in het eigen werk te
presenteren. De bron voor Warenar is de Romeinse komedie Aulularia van de Romein
Plautus.
- Een Renaissancestuk is altijd geschreven naar de voorschriften van Aristoteles. Daarin staat
dat het stuk een eenheid van tijd, een eenheid van plaats en een eenheid van handeling
moet hebben. Dat heeft dit stuk allemaal.
- Daarnaast werd de traditionele rederijkersliteratuur geleidelijk vervangen voor een meer
geleerde en humanistischere Renaissanceliteratuur. Bij deze Renaissanceliteratuur gingen
schrijvers in de Republiek zichzelf zien als volksopvoeders en opninievormers. Ze meenden
een opvoedkundige functie te vervullen. Ze lieten zich soms wel kritisch over bepaalde
gebeurtenissen of ontwikkelingen uit, maar nooit ondermijnend of revolutionair. Ze
verdedigden christelijke en humanistische levensidealen en benadrukten universele
waarheden. Hooft is hier een perfect voorbeeld van: er zit een les in zijn werk en hiermee zet
hij zijn toeschouwer aan het denken. Deze les is dat geld wel mag rollen. Je mag wel sparen,
maar niet zo erg als Warenar. Gierigheid is niet goed voor jezelf en voor anderen.
Verder komt de rol van de vrouw in deze tijd ook goed naar voren. Deze was toen ondergeschikt aan
de man en het nauwelijks rechten. Zo wordt Klaartje verkracht en nu zou daar grote schande van
gesproken worden maar in dit verhaal gebeurt dat niet. Verder wordt Klaartje uitgehuwelijkt door
Warenar en heeft hierbij zelf niks in te brengen.
3. Je moet de inhoud van het boek kunnen weergeven
informatie over het boek:
- Geschreven door Hooft in 1616, misschien in samenwerking met Coster en Bredero.
- Het is een komedie, wat de mensen vermaak moest bieden en in een vrolijke stemming
brengen. Het doel is: de toeschouwer te laten nadenken over hun eigen leven.
- Inspiratiebron was de komedie Aulularia (Potterij) van de Romeinse schrijver Plautus.
- Het boek heeft vijf hoofdstukken, die elk een bedrijf uit het toneelstuk behandelen. Ze
worden voorafgegaan door de inleiding ‘Het doek gaat op’, waarin de situatie in de
Amsterdamse theaterwereld aan de orde komt en de proloog van Warenar besproken wordt.
- Aan elk van de vijf bedrijven is een thema gekoppeld. Het eerste bedrijf, ‘Amsterdammers
onder elkaar’, gaat over de algemene situatie in de Republiek en over de gewoonten en
gebruiken bij een huwelijksaanzoek. Het tweede bedrijf, ‘Een huwelijk kan niet droog
gesloten worden’, behandelt de voorbereiding van een bruiloft in de zeventiende eeuw en
het sociale vraagstuk van rijkdom en armoede. In het derde bedrijf, ‘Lachen om Warenar’,
staan de komische technieken in toneelstukken centraal. In het vierde bedrijf, ‘Hooft aan het
werk’, wordt ingegaan op de kunstregels waar Hooft mee te maken had. In het vijfde bedrijf,
‘Humor en moraal’, komen alle draden samen. Het gaat over de afloop van het stuk zoals
Hooft die verzon en over de les voor de toeschouwers.
Pieter Corneliszoon Hooft is in 1581 in Amsterdam geboren en in 1647 in Den Haag gestorven. Hij
was een Nederlandse dichter, toneelschrijver en historicus. Hooft staat bekend als de meest
karakteristieke persoon van de Renaissance en degene die de Renaissance in de Nederlandse
literatuur introduceerde. Hooft wordt ook wel ‘de eerste moderne dichter’ in de Nederlandse taal
genoemd. Hooft was een voorbeeld voor andere literatoren.
Hooft ging naar de Latijnse school en ging hierna, op zeventien jarige leeftijd, op educatieve reis naar
Frankrijk en Italië. Het was de bedoeling dat hij na zijn reis de handel inging, maar De jonge Hooft
raakte tijdens zijn reis echter dermate gefascineerd door de kunst van de Italiaanse renaissance, dat
hij de rest van zijn leven hoofdzakelijk aan het beoefenen van kunst zou wijden.
Hooft trouwde in 1610 met Christina van Erp. Tussen 1615 en 1627 stierven zijn kinderen,
echtgenote en ouders en raakte Hooft in een diepe crisis. Hieraan kwam een einde toen Hooft in
1927 een tweede huwelijk sloot, met weduwe Leonora Hellemans, die twee dochters meenam.
In het begin van de zeventiende eeuw schreef hij veel sonnetten en liefdesliederen, in 1611
verschenen in Hoofts debuutbundel Emblemata amatoria, waarmee hij die genres in het Nederlands
introduceerde. Zij blinken uit door de combinatie van oorspronkelijkheid en beheersing van
conventie, en frisheid aan diepgang. Hooft baseerde zich op Italiaanse modellen. In 1605 schreef hij
de pastorale tragedie Granida, naar de herdersspelen van Guarini en Tasso. De
komedie Warenar uit 1616, zijn bekendste werk, is gebaseerd op Aulularia van Plautus.
Van 1629 tot 1636 vertaalde hij Tacitus, bij wijze van vingeroefening voor de Nederlandsche
Historien, het grote geschiedwerk waaraan hij in 1628 was begonnen. De eerste twintig boeken
daarvan waren in 1638 voltooid en verschenen in 1642. Ten tijde van zijn overlijden in 1647 waren
nog eens zeven boeken van dit project gereed.
Hooft was lid van de Amsterdamse rederijkerskamer (een vereniging van amateurdichters en
voordrachtkunstenaars) de Eglentier (de wilde roos). Ook daar drongen de vernieuwingen van de
literaire renaissance door. Maar pas tijdens zijn ‘educatieve reis’ leerde hij de nieuwe poëzie echt
kennen. Na zijn terugkeer vond zijn talent in de kamer ruimte voor ontplooiing.
Op een gegeven moment stapte Hooft, samen met zijn vrienden Bredero en Coster, uit de
rederijkerskamer De Eglentier gestapt, omdat ze daar niet genoeg ruimte voor hun ideeën kregen. De
drie wilden het toneel en onderwijs in Amsterdam vernieuwen. Coster, die arts en schrijver was,
kocht een gebouw aan de Keizersgracht, waarin de drie vrienden zich zetelden en in 1617 hierin een
nieuwe instelling opende met de naam de Eerste Nederduitse Academie, kortgezegde de Academie.
Behalve een toneelzaal herbergde de Academie ook een school voor hoger onderwijs. Het
Amsterdamse stadsbestuur had toestemming voor het expirement gegeven, op voorwaarde dat een
deel van de winst naar een liefdadigheidsinstelling zou gaan.
2. Je moet het boek in de tijd van ontstaan kunnen plaatsen.
Het verhaal is in 1616 geschreven en is het enige blijspel dat Hooft heeft geschreven. Hij schreef
meestal sonnetten en tragedies. Het is een typisch Renaissance werk, om de volgende redenen:
- Na 1600 werden literaire teksten steeds meer als het gedrukte werk van één individuele
auteur door een drukker/uitgever op de markt gebracht. Zo ook bij Warenar, ondanks dat
Bredero en Coster er zeer waarschijnlijk ook aan hebben meegewerkt.
, - Warenar is ook een voorbeeld van het renaissancistische imitatioprincipe. In de Renaissance
beschouwden schrijvers het als eervol om beroemde voorbeelden in het eigen werk te
presenteren. De bron voor Warenar is de Romeinse komedie Aulularia van de Romein
Plautus.
- Een Renaissancestuk is altijd geschreven naar de voorschriften van Aristoteles. Daarin staat
dat het stuk een eenheid van tijd, een eenheid van plaats en een eenheid van handeling
moet hebben. Dat heeft dit stuk allemaal.
- Daarnaast werd de traditionele rederijkersliteratuur geleidelijk vervangen voor een meer
geleerde en humanistischere Renaissanceliteratuur. Bij deze Renaissanceliteratuur gingen
schrijvers in de Republiek zichzelf zien als volksopvoeders en opninievormers. Ze meenden
een opvoedkundige functie te vervullen. Ze lieten zich soms wel kritisch over bepaalde
gebeurtenissen of ontwikkelingen uit, maar nooit ondermijnend of revolutionair. Ze
verdedigden christelijke en humanistische levensidealen en benadrukten universele
waarheden. Hooft is hier een perfect voorbeeld van: er zit een les in zijn werk en hiermee zet
hij zijn toeschouwer aan het denken. Deze les is dat geld wel mag rollen. Je mag wel sparen,
maar niet zo erg als Warenar. Gierigheid is niet goed voor jezelf en voor anderen.
Verder komt de rol van de vrouw in deze tijd ook goed naar voren. Deze was toen ondergeschikt aan
de man en het nauwelijks rechten. Zo wordt Klaartje verkracht en nu zou daar grote schande van
gesproken worden maar in dit verhaal gebeurt dat niet. Verder wordt Klaartje uitgehuwelijkt door
Warenar en heeft hierbij zelf niks in te brengen.
3. Je moet de inhoud van het boek kunnen weergeven
informatie over het boek:
- Geschreven door Hooft in 1616, misschien in samenwerking met Coster en Bredero.
- Het is een komedie, wat de mensen vermaak moest bieden en in een vrolijke stemming
brengen. Het doel is: de toeschouwer te laten nadenken over hun eigen leven.
- Inspiratiebron was de komedie Aulularia (Potterij) van de Romeinse schrijver Plautus.
- Het boek heeft vijf hoofdstukken, die elk een bedrijf uit het toneelstuk behandelen. Ze
worden voorafgegaan door de inleiding ‘Het doek gaat op’, waarin de situatie in de
Amsterdamse theaterwereld aan de orde komt en de proloog van Warenar besproken wordt.
- Aan elk van de vijf bedrijven is een thema gekoppeld. Het eerste bedrijf, ‘Amsterdammers
onder elkaar’, gaat over de algemene situatie in de Republiek en over de gewoonten en
gebruiken bij een huwelijksaanzoek. Het tweede bedrijf, ‘Een huwelijk kan niet droog
gesloten worden’, behandelt de voorbereiding van een bruiloft in de zeventiende eeuw en
het sociale vraagstuk van rijkdom en armoede. In het derde bedrijf, ‘Lachen om Warenar’,
staan de komische technieken in toneelstukken centraal. In het vierde bedrijf, ‘Hooft aan het
werk’, wordt ingegaan op de kunstregels waar Hooft mee te maken had. In het vijfde bedrijf,
‘Humor en moraal’, komen alle draden samen. Het gaat over de afloop van het stuk zoals
Hooft die verzon en over de les voor de toeschouwers.
