College aantekeningen les 10 - Samenleving feiten en problemen

Les 10: ziekte en gezondheid in de
welvaartsstaat
Ethisch dilemma
 Baby Pia
 Op 8 maanden ontdekte ze dat er een zeldzame ziekte is
 Ze ging sterven behalve als er een experimenteel geneesmiddel van in de VS
o Medicijn bestond, maar nog niet goedgekeurd in Europa en kon dus ook niet
terugbetaald worden in België
o Het is enorm duur en dus niet terugbetaald
 Ze hadden de keus om naar de VS te vliegen en 2miljoen euro te betalen of de baby gaat
sterven
 Het voordeel was dat een van haar ooms actief is op social media en zij slaagde erin om de
aandacht te trekken en ze zette een crowdfunding op
 Nu leeft baby pia nog

Zorg centraal in het sociaal contract
 Betalen we zo een situaties terug?
 Zijn vragen die meer en meer naar voor gaan komen omdat zorg onder druk staat
o De prijs voor zorg neemt namelijk toe
o Veroudering is goed want we leven langer, maar dat brengt nieuwe uitdagingen met
zich mee obv gezondheid
 Er zijn nieuwe technologische innovaties die levens redden, maar die zijn duur en die maken
dat de kosten van de zorg meer toenemen dan de economische groei
o Het stuk dat er moet gaan naar gezondheidszorg zou dus altijd groter en groter
moeten worden
 Of er komt een moment dat we zeggen dat we wel levens kunnen redden maar we hebben
gewoon het geld niet
 Wat verkiezen we nu?

Gezondheid en levensverwachting
Levensverwachting
 Een maatstaf die veel gebruikt wordt om de gezondheidsuitkomsten op het niveau van een
land te meten = levensverwachting bij geboorte: het aantal jaren dat een pasgeborene naar
verwachting zal leven
o Is heel moeilijke vraag
 Levensverwachting wordt dus niet op die manier berekend maar benaderd
o Men neemt een hypothetische cohorte van 1000 baby's die geboren worden
vandaag
o We gaan dan vandaag de dag kijken wat de kans is dat je sterft
 Hoe ouder je wordt hoe meer kans dat je sterft => overlevingscurve
o We gaan die overlevingscurve jaar na jaar toepassen op die cohorte
 Vb. je ziet dat in het eerste jaar 10 van de 1000 kindjes gestorven zijn
o Dan heb je een synthetische cohorte die elk een levenslengte hebben en de
gemiddelde levenslengte van die 1000 mensen dat is de levensverwachting bij
geboorte
 Capteert de levensverwachting de dag van vandaag, niet in de toekomst

Overlevingscurve voor UK
 In het eerste levensjaar stierf ongeveer 20%

, Levensverwachting in de wereld
 Levensverwachting wordt steeds langer in alle landen
 In zuid afrika in de jaren 90 gaat de levensverwachting sterk achteruit door de AIDs crisis
o Er zijn daar mensen die daar wel altijd medicijnen moeten betalen daarvoor met het
geld dat ze eigenlijk niet hebben
o Zij kregen vaak die medicijnen van amerikaans geld van Usaids
 China heeft een toename in levensverwachting
 Rusland begin jaren 60 was vergelijkbaar met belgie, in jaren 90 valt sovjet unie uit elkaar en
is hier ook te zien
 VS loopt samen met belgie tot de recente periode: een van de weinige ontwikkelde landen
waar de levensverwachring daalt

"deaths of despair" in de VS
 Wat ze beschreven in het boek
 Ze kijken naar de levensverwachting en gaan dat opsplitsen in verschillende groepen
 Bolletjes: Dit is de levensverwachting die je hebt wanneer je 25 bent
 Die afname op het einde is raar dus ze gaan kijken naar de geschoolde vs de niet-geschoolde
amerikanen
 Bij geschoolde amerikanen blijft ze licht stijgen, maar bij niet geschoolde daalt de
levensverwachting sterk
 Er is iets aan de hand bij amerikaanse mannen (wit en zwart) wiens levensverwachting niet
meer toeneemt
 Mogelijke verklaringen
o Alcohol, drugs
o Zelfmoord
o Hart- en vaatziekten
 Tegelijkertijd was er een farmacie die zware dafalgans had, is heel verslavend
o Ze hebben verzwegen dat het verslavend is en brengen het op de markt
o Elk jaar willen ze een steeds zwaardere op de markt brengen
 Is wat er nu zich afspeelt in de VS
 Ook obesitas heeft een invloed op levensverwachting
 Dankzij een diploma stijgt je levensverwachtingspremie

Levensverwachting vs BBP per capita
 Elke kleur is een bepaald moment in de tijd
 Curve schuift naar boven op: landen met hetzelfde BBP door de technologische vooruitgang
gaan die curves naar boven
 Het verband tussen die 2 is een logaritmisch verband: procentuele stijging van het inkomen
leidt tot een stijging van de levensverwachting in jaren
 Verzekeringsbedrijven zijn heel geïnteresseerd in zo een curves, want willen kunnen
voorspellen hoelang mensen leven
o Als je risico's verzekerd dan is het belangrijk hoelang je weet dat ze leven
 Levensverwachting zegt enkel hoelang je leeft, niet wat voor leven je hebt

Gezondheidszorg en ziekteverzekeringen
Private of publieke gezondheidszorg?
 Moet de overheid zich moeien? wat zijn de redenen waarom de overheid zich moet moeien
in de sector van gezondheidszorg?
 Kunnen we de gezondheidszorg niet gewoon overlaten aan de private markt (vb.
ziekenhuizen, artsen, …)
o Kijk het referentie model in les 2