INHOUDSOPGAVE
Deel 1: inleiding (begrip, rol & kenmerken) ..................................................................................... 3
Begrip .............................................................................................................................................. 3
De rol/het belang van het IR .............................................................................................................. 3
Kenmerken (vh IR) ............................................................................................................................ 4
Deel 2: rechtssubjecten (actoren) ................................................................................................. 4
Inleiding........................................................................................................................................... 4
Staten.............................................................................................................................................. 5
Grondgebied ................................................................................................................................. 5
Internationale organisaties ............................................................................................................... 8
Internationale organisaties ............................................................................................................... 9
Individuen .......................................................................................................................................12
Multinationale ondernemingen ........................................................................................................13
Heilige stoel ....................................................................................................................................13
Internationale NGO’s ......................................................................................................................13
Deel 3: rechtsbronnen ................................................................................................................. 14
Verdragen .......................................................................................................................................14
Gewoonterecht ...............................................................................................................................15
Besluiten van internationale organisaties .........................................................................................16
Deel 4: geschillenbeslechting ...................................................................................................... 17
DIPLOMATIEKE MIDDELEN ..............................................................................................................17
Jurisdictionele middelen ..................................................................................................................17
Arbitrage ..................................................................................................................................... 17
Gerechtelijke geschillenbeslechting ............................................................................................. 18
Deel 4b: geschillenbeslechting .................................................................................................... 19
Eenzijdige maatregelen door staten..................................................................................................19
Retorsies .................................................................................................................................... 19
Represailles (tegenmaatregelen) .................................................................................................. 20
VN/VR komt tussen ..................................................................................................................... 20
Tussenkomst van de veiligheidsraad ................................................................................................20
Niet-bindende aanbevelingen, aangenomen door VR .................................................................... 20
Dwangmaatregelen zonder geweld, opgelegd door VR .................................................................. 20
Gebruik van geweld ..................................................................................................................... 21
Deel 5a: internationaalrechtelijke aansprakelijkheid van staten .................................................... 21
1
, Voorwaarden: .................................................................................................................................21
Schending van een internationale verplichting .............................................................................. 21
Toerekenbare gedraging............................................................................................................... 21
Verdedigingsgronden ......................................................................................................................22
Overmacht .................................................................................................................................. 22
Noodsituatie ............................................................................................................................... 22
Recht op zelfverdediging .............................................................................................................. 22
Tegenmaatregelen nemen ........................................................................................................... 22
GEVOLGEN rechtsherstel: ...............................................................................................................22
WIE heeft recht op rechtsherstel? ....................................................................................................23
Deel 5b: internationaalrechtelijke aansprakelijkheid van individuen ............................................. 23
Wat is strafbaar? .............................................................................................................................23
Genocide .................................................................................................................................... 23
Misdaden tegen menselijkheid ..................................................................................................... 23
Oorlogsmisdaden ........................................................................................................................ 24
Agressie (misdaden tegen vrede) .................................................................................................. 24
Enkele andere internationale misdrijven ....................................................................................... 24
HOE bestraffen ...............................................................................................................................24
Via het nationaal strafrecht .......................................................................................................... 24
Door internationale tribunalen ..................................................................................................... 25
ICTY & ICTR.....................................................................................................................................25
Permanent Strafhof: Internationaal Strafhof ................................................................................. 26
Deel 6: regulering van de economie .............................................................................................. 27
Internationaal economisch recht .....................................................................................................27
Internationaal financieel recht .........................................................................................................27
Definitie ...................................................................................................................................... 27
Manieren om economie te doen groeien ....................................................................................... 27
Evolutie....................................................................................................................................... 28
Internationale organisaties .......................................................................................................... 28
Internationaal handelsrecht.............................................................................................................30
Definitie ...................................................................................................................................... 30
Evolutie....................................................................................................................................... 30
Internationale organisaties .......................................................................................................... 30
Procedure voor geschillenbeslechting .......................................................................................... 34
Tussenniveau (tussen strikt regionaal & mondiaal): mega-regionale handelsverdragen................... 35
2
,Internationaal recht
DEEL 1: INLEIDING (BEGRIP, ROL & KENMERKEN)
BEGRIP
Internationaal recht (vroeger volkenrecht) à geheel rechtsregels die de internationale
betrekkingen (mondiale belangen1) regelen tussen internationale rechtssubjecten
(voornamelijk staten)
= internationaal publiekrecht
≠ internationaal privaat recht
≠ nationaal recht (internationaal element) à welk nationaal rechtsstelsel in
privaatrechtelijke situatie van toepassing à aanknopingspunten in meer dan 1
nationale rechtsorde
≠ EU-recht (supranationaal)
DE ROL/HET BELANG VAN HET IR
= zorgt ervoor dat staten naast elkaar kunnen bestaan (co-existentie) + kunnen
samenwerken (coöperatie)
1. IR bakent bevoegdheden van staten af
• Bepaalt wie waar regeert
• Beginsel territoriale soevereiniteit2
• Wanneer een entiteit een staat is + hoe nieuwe staten ontstaan
2. IR regelt interacties tussen staten
• Wat bij een geschil?
• Mensenrechten worden niet gerespecteerd?
• Een staat valt een andere binnen?
3. IR zorgt dat staten kunnen samenwerken
• Binnen IO
1
Mondiale belangen = klimaat, mensenrechten, economie, handel, vrede, vluchtelingen…
2
Territoriale soevereiniteit = een staat maakt regels binnen zijn grondgebied, andere staat kan zich niet
bemoeien met dit rechtssysteem
3
, • Verdragen ondertekenen
KENMERKEN (VH IR)
1. Horizontale (decentrale) rechtsorde à elke staat is gelijk + soeverein3
2. Geen centrale wetgever à Algemene Vergadering vd VN neemt enkel niet-
bindende resoluties
3. Geen centrale rechter à IG heeft geen verplichte rechtsmacht
4. Geen wereldpolitie à wel aantal mechanismen om IR af te dwingen + conflicten
op te lossen
5. Afhankelijk van het nationale recht (voor de uitvoering)
6. Zeer uitgebreid
o Omvat alle mogelijke rechtsgebieden
o Algemeen, regionaal & bijzonder IR
7. Beïnvloed door internationale politiek
Geen centrale wetgever
DEEL 2: RECHTSSUBJECTEN (ACTOREN)
INLEIDING
Definitie:
= entiteiten/personen die de bekwaamheid bezitten om deel te nemen ah rechtsverkeer
in de internationale rechtsorde à bezitten internationale rechtspersoonlijkheid
Staten Niet-statelijke actoren
- IO
- Tot ver in 20ste eeuw à enkel
- Individuen
staten
- Multinationals
- Volledige rechtssubjectiviteit
- Heilige stoel
- Primaire rechtssubjecten4
- Beperkte rechtssubjectiviteit
- Afgeleide rechtssubjecten5
Je kan dan:
o Internationale rechtshandelingen verrichten (bv verdragen sluiten)
3
Soeverein = onafhankelijk (zonder dwang van andere staten) gezag uitoefenen
4
Primaire rechtssubjecten = rechten die ze aan zichzelf hebben gegeven
5
Afgeleide rechtssubjecten = rechten en plichten gegeven aan statelijke actoren
4
Deel 1: inleiding (begrip, rol & kenmerken) ..................................................................................... 3
Begrip .............................................................................................................................................. 3
De rol/het belang van het IR .............................................................................................................. 3
Kenmerken (vh IR) ............................................................................................................................ 4
Deel 2: rechtssubjecten (actoren) ................................................................................................. 4
Inleiding........................................................................................................................................... 4
Staten.............................................................................................................................................. 5
Grondgebied ................................................................................................................................. 5
Internationale organisaties ............................................................................................................... 8
Internationale organisaties ............................................................................................................... 9
Individuen .......................................................................................................................................12
Multinationale ondernemingen ........................................................................................................13
Heilige stoel ....................................................................................................................................13
Internationale NGO’s ......................................................................................................................13
Deel 3: rechtsbronnen ................................................................................................................. 14
Verdragen .......................................................................................................................................14
Gewoonterecht ...............................................................................................................................15
Besluiten van internationale organisaties .........................................................................................16
Deel 4: geschillenbeslechting ...................................................................................................... 17
DIPLOMATIEKE MIDDELEN ..............................................................................................................17
Jurisdictionele middelen ..................................................................................................................17
Arbitrage ..................................................................................................................................... 17
Gerechtelijke geschillenbeslechting ............................................................................................. 18
Deel 4b: geschillenbeslechting .................................................................................................... 19
Eenzijdige maatregelen door staten..................................................................................................19
Retorsies .................................................................................................................................... 19
Represailles (tegenmaatregelen) .................................................................................................. 20
VN/VR komt tussen ..................................................................................................................... 20
Tussenkomst van de veiligheidsraad ................................................................................................20
Niet-bindende aanbevelingen, aangenomen door VR .................................................................... 20
Dwangmaatregelen zonder geweld, opgelegd door VR .................................................................. 20
Gebruik van geweld ..................................................................................................................... 21
Deel 5a: internationaalrechtelijke aansprakelijkheid van staten .................................................... 21
1
, Voorwaarden: .................................................................................................................................21
Schending van een internationale verplichting .............................................................................. 21
Toerekenbare gedraging............................................................................................................... 21
Verdedigingsgronden ......................................................................................................................22
Overmacht .................................................................................................................................. 22
Noodsituatie ............................................................................................................................... 22
Recht op zelfverdediging .............................................................................................................. 22
Tegenmaatregelen nemen ........................................................................................................... 22
GEVOLGEN rechtsherstel: ...............................................................................................................22
WIE heeft recht op rechtsherstel? ....................................................................................................23
Deel 5b: internationaalrechtelijke aansprakelijkheid van individuen ............................................. 23
Wat is strafbaar? .............................................................................................................................23
Genocide .................................................................................................................................... 23
Misdaden tegen menselijkheid ..................................................................................................... 23
Oorlogsmisdaden ........................................................................................................................ 24
Agressie (misdaden tegen vrede) .................................................................................................. 24
Enkele andere internationale misdrijven ....................................................................................... 24
HOE bestraffen ...............................................................................................................................24
Via het nationaal strafrecht .......................................................................................................... 24
Door internationale tribunalen ..................................................................................................... 25
ICTY & ICTR.....................................................................................................................................25
Permanent Strafhof: Internationaal Strafhof ................................................................................. 26
Deel 6: regulering van de economie .............................................................................................. 27
Internationaal economisch recht .....................................................................................................27
Internationaal financieel recht .........................................................................................................27
Definitie ...................................................................................................................................... 27
Manieren om economie te doen groeien ....................................................................................... 27
Evolutie....................................................................................................................................... 28
Internationale organisaties .......................................................................................................... 28
Internationaal handelsrecht.............................................................................................................30
Definitie ...................................................................................................................................... 30
Evolutie....................................................................................................................................... 30
Internationale organisaties .......................................................................................................... 30
Procedure voor geschillenbeslechting .......................................................................................... 34
Tussenniveau (tussen strikt regionaal & mondiaal): mega-regionale handelsverdragen................... 35
2
,Internationaal recht
DEEL 1: INLEIDING (BEGRIP, ROL & KENMERKEN)
BEGRIP
Internationaal recht (vroeger volkenrecht) à geheel rechtsregels die de internationale
betrekkingen (mondiale belangen1) regelen tussen internationale rechtssubjecten
(voornamelijk staten)
= internationaal publiekrecht
≠ internationaal privaat recht
≠ nationaal recht (internationaal element) à welk nationaal rechtsstelsel in
privaatrechtelijke situatie van toepassing à aanknopingspunten in meer dan 1
nationale rechtsorde
≠ EU-recht (supranationaal)
DE ROL/HET BELANG VAN HET IR
= zorgt ervoor dat staten naast elkaar kunnen bestaan (co-existentie) + kunnen
samenwerken (coöperatie)
1. IR bakent bevoegdheden van staten af
• Bepaalt wie waar regeert
• Beginsel territoriale soevereiniteit2
• Wanneer een entiteit een staat is + hoe nieuwe staten ontstaan
2. IR regelt interacties tussen staten
• Wat bij een geschil?
• Mensenrechten worden niet gerespecteerd?
• Een staat valt een andere binnen?
3. IR zorgt dat staten kunnen samenwerken
• Binnen IO
1
Mondiale belangen = klimaat, mensenrechten, economie, handel, vrede, vluchtelingen…
2
Territoriale soevereiniteit = een staat maakt regels binnen zijn grondgebied, andere staat kan zich niet
bemoeien met dit rechtssysteem
3
, • Verdragen ondertekenen
KENMERKEN (VH IR)
1. Horizontale (decentrale) rechtsorde à elke staat is gelijk + soeverein3
2. Geen centrale wetgever à Algemene Vergadering vd VN neemt enkel niet-
bindende resoluties
3. Geen centrale rechter à IG heeft geen verplichte rechtsmacht
4. Geen wereldpolitie à wel aantal mechanismen om IR af te dwingen + conflicten
op te lossen
5. Afhankelijk van het nationale recht (voor de uitvoering)
6. Zeer uitgebreid
o Omvat alle mogelijke rechtsgebieden
o Algemeen, regionaal & bijzonder IR
7. Beïnvloed door internationale politiek
Geen centrale wetgever
DEEL 2: RECHTSSUBJECTEN (ACTOREN)
INLEIDING
Definitie:
= entiteiten/personen die de bekwaamheid bezitten om deel te nemen ah rechtsverkeer
in de internationale rechtsorde à bezitten internationale rechtspersoonlijkheid
Staten Niet-statelijke actoren
- IO
- Tot ver in 20ste eeuw à enkel
- Individuen
staten
- Multinationals
- Volledige rechtssubjectiviteit
- Heilige stoel
- Primaire rechtssubjecten4
- Beperkte rechtssubjectiviteit
- Afgeleide rechtssubjecten5
Je kan dan:
o Internationale rechtshandelingen verrichten (bv verdragen sluiten)
3
Soeverein = onafhankelijk (zonder dwang van andere staten) gezag uitoefenen
4
Primaire rechtssubjecten = rechten die ze aan zichzelf hebben gegeven
5
Afgeleide rechtssubjecten = rechten en plichten gegeven aan statelijke actoren
4
