Waterbalans
Water is 1 van de belangrijkste bouwstenen in het lichaam à 60-70% lichaam bestaat uit water
Waterbalans = balans tussen wateropname en waterafgifte:
- wateropname
o drinken
§ Je kan dieren water aanbieden maar ze niet noodzakelijk doen drinken, dit
kan je oplossen door wat zout aan voeding toe te dienen
o Voeding
§ Natvoeding vs droogvoeding (vnl KHD)
§ Opname gras bij herbivoren à ook belangrijk voor waterbalans!
• In winter staan deze dieren vaak enkel op stal doordat ze dan geen
gras eten zullen ze meer drinken dan in de zomer wanneer er wel
gras ter beschikking is
• Wanneer ze in de winter opnieuw van de weide worden gehaald
treden vaak kolieken op doordat ze een lagere wateropname zullen
hebben
o De trigger van dorstgevoel door ADH zal pas laat op gang
komen waardoor ze pas laat door hebben dat meer water
moeten drinken
- Waterverlies
o Gecontroleerd à door ADH = vasopressine
§ Geven aan nier signaal om zoveel mogelijk water bij te houden, hierdoor zal
de urine meer geconcentreerd zijn
o Ongecontroleerd à dier heeft op geen enkele manier impact op het verlies
§ Diaree à zorgt voor grote waterverliezen
• Vooral opletten bij YOPI à zij hebben weinig coping mechanismen
om het verlies zoveel mogelijk te beperken
• Tgv pathogeen à parvo, rotavirus
o Bij parvo à darmvilli worden afgebroken door pathogeen,
normaal zorgen deze voor een oppervlaktevergroting
o Darmepitheel wordt regelmatig hernieuwd
§ Zweten à vnl bij paarden
• Bij zware inspanning kan paard 10-15 L water /uur verliezen door te
zweten
• Paarden hebben hypertoon zweet (tov eigen plasma)
o Zweet is dus rijk aan Na, K, Cl
o Hierdoor zal de osmolariteit niet veranderen waardoor het
dorstgevoel niet wordt opgewekt
• Mensen daarintegen hebben hypotoon zweet
o Bij zweten zal vnl water verloren gaan
o Dit zal er voor zorgen dat de osmolariteit stijgt (meer deeltjes
dan water in oplossing) waarbij dorstgevoel wel wordt
opgewekt
§ Hijgen à bij honden
• 1L verlies/ dag bij continu zweten
1
, § Kippen à hebben primitieve nieren die voor 70% cortex zijn
• Kunnen daardoor slecht overweg met vochtverlies en een negatieve
waterbalans
§ Braken
• Is ook een vorm van ongecontroleerd vochtverlies
• Ernstig in combinatie met diaree
• Dan kan je enkel de waterbalans beïnvloeden met een infuus
o Occult waterverlies à waterverlies is niet zichtbaar met het blote oog
§ Paard dat reflux produceert
• Door ileus
o Mechanische oorzaak
§ Scheur in mesenterium waar darmlussen in vast
zitten
§ Scheur kan aangeboren zijn of door trauma
o Infectieuze oorzaak
§ Vaak door clostridium darminfectie
§ Dunne darm stopt dan met contraheren
ð Gaat typisch gepaard met productie van veel reflux!
o Lever en pancreas monden uit in bovenste deel duodenum
o Deze produceren veel vocht en sappen
§ Lever à 10-20L sap per dag
§ Pancreas à 50L sap per dag
o oiv propulsieve bewegingen worden deze sappen naar duodenum
gestuurd dus ook wanneer de dunne darm stil ligt!
o Ze zullen op dat moment weg van de minste weerstand kiezen en
klimmen op richting maag
o Doordat paard niet kan braken en de opstapeling van al dat vocht
kan de maag scheuren (paard sterft dan)
o Daarom is het dus belangrijk om een koliek paard altijd te sonderen
§ Paard met een beginnende dikke darm onsteking (colitis)
• Veel vloeistof dat eigenlijk stilligt in de dikke darm (dat klaar is om als
diaree naar buiten te gaan maar door de ontsteking ligt colon ook
stil)
Side note:
Isotoon à osmotische waarde buiten en binnen de cel is gelijk
Hypertoon à cel zelf heeft een hogere osmolariteit dan de omgeving, kan dan water opnemen
van uit de omgeving naar de cel
Hypotoon à cel heeft een lagere osmolariteit dan de omgeving en kan dan water afstaan aan
de omgeving
Hoge osmotische waarde = wanneer in het water veel deeltjes zijn opgelost
Lage osmotische waarde= wanneer in het water weinig deeltjes zijn opgelost
à vrije watermoleculen bewegen van een omgeving met een lage osmotische waarde (veel vrij
water) naar een omgeving met een hogere osmotische waarden (minder vrij water)
2
, Men heeft vnl te maken met een negatieve waterbalans en minder met een positieve waterbalans,
dit kan voorkomen bij psychogeen drinken (heel veel drinken op korte tijd) en bij te grote zout
inname.
Pas wanneer 10-20% van het bloedvolume verloren gaat zullen allerlei mechanismen in gang
schieten.
Hond met PUPD = poly uri, poly dipsie à veel urineren , veel drinken
- Er zijn veel pathologsiche oorzaken die hiervoor kunnen zorgen
o Onbehandelde diabetes type I
o Cooching
o Nierfalen
o Pyometra
§ Door vele antistocen die hierbij ontstaan en zich dan gaan afzetten op de
nier en zorgen voor een tubulonefritis
- Psychogeen drinken kan dit ook uitlokken
Spier moet 40% zijn
Water moet 60-70% zijn
Vet is weefsel dat het minste weegt maar wel
het calorierijkste is
Dieren die in een extreme negatieve waterbalans zitten zullen heel veel doen om die terug te
balanseren
Hoe warmer de lucht, hoe meer vocht die kan vasthouden, hoe meer vocht die vasthoudt hoe
minder makkelijk dieren zweten
Aarde bestaat ook uit 70% water à waarvan 97% zout water is
Water zit in 2 compartimenten in het lichaam
- Groot compartiment = “Goliath compartiment”
o Intracellulair
o 2/3 van het water in het lichaam
- Klein compartiment = “David compartiment”
o Extracellulair à 1/3
§ Interstitium
§ Bloed
à 50/50 verdeling
Wanneer je een infuus toedient zal je nooit rechtstreeks het intracelullaire compartiment bereiken,
je doet dit via de bloedbaan (extracellulair)à maar tussen het intra- en extracellulaire
compartiment zijn niet volledig van elkaar gescheiden en kan wel evenwicht optreden
Je zal hierbij ook kijken naar de bloedwaarden
- Niet naar enzymes (van bv.lever of spier) die een lange halfwaarde tijd hebben
3
Water is 1 van de belangrijkste bouwstenen in het lichaam à 60-70% lichaam bestaat uit water
Waterbalans = balans tussen wateropname en waterafgifte:
- wateropname
o drinken
§ Je kan dieren water aanbieden maar ze niet noodzakelijk doen drinken, dit
kan je oplossen door wat zout aan voeding toe te dienen
o Voeding
§ Natvoeding vs droogvoeding (vnl KHD)
§ Opname gras bij herbivoren à ook belangrijk voor waterbalans!
• In winter staan deze dieren vaak enkel op stal doordat ze dan geen
gras eten zullen ze meer drinken dan in de zomer wanneer er wel
gras ter beschikking is
• Wanneer ze in de winter opnieuw van de weide worden gehaald
treden vaak kolieken op doordat ze een lagere wateropname zullen
hebben
o De trigger van dorstgevoel door ADH zal pas laat op gang
komen waardoor ze pas laat door hebben dat meer water
moeten drinken
- Waterverlies
o Gecontroleerd à door ADH = vasopressine
§ Geven aan nier signaal om zoveel mogelijk water bij te houden, hierdoor zal
de urine meer geconcentreerd zijn
o Ongecontroleerd à dier heeft op geen enkele manier impact op het verlies
§ Diaree à zorgt voor grote waterverliezen
• Vooral opletten bij YOPI à zij hebben weinig coping mechanismen
om het verlies zoveel mogelijk te beperken
• Tgv pathogeen à parvo, rotavirus
o Bij parvo à darmvilli worden afgebroken door pathogeen,
normaal zorgen deze voor een oppervlaktevergroting
o Darmepitheel wordt regelmatig hernieuwd
§ Zweten à vnl bij paarden
• Bij zware inspanning kan paard 10-15 L water /uur verliezen door te
zweten
• Paarden hebben hypertoon zweet (tov eigen plasma)
o Zweet is dus rijk aan Na, K, Cl
o Hierdoor zal de osmolariteit niet veranderen waardoor het
dorstgevoel niet wordt opgewekt
• Mensen daarintegen hebben hypotoon zweet
o Bij zweten zal vnl water verloren gaan
o Dit zal er voor zorgen dat de osmolariteit stijgt (meer deeltjes
dan water in oplossing) waarbij dorstgevoel wel wordt
opgewekt
§ Hijgen à bij honden
• 1L verlies/ dag bij continu zweten
1
, § Kippen à hebben primitieve nieren die voor 70% cortex zijn
• Kunnen daardoor slecht overweg met vochtverlies en een negatieve
waterbalans
§ Braken
• Is ook een vorm van ongecontroleerd vochtverlies
• Ernstig in combinatie met diaree
• Dan kan je enkel de waterbalans beïnvloeden met een infuus
o Occult waterverlies à waterverlies is niet zichtbaar met het blote oog
§ Paard dat reflux produceert
• Door ileus
o Mechanische oorzaak
§ Scheur in mesenterium waar darmlussen in vast
zitten
§ Scheur kan aangeboren zijn of door trauma
o Infectieuze oorzaak
§ Vaak door clostridium darminfectie
§ Dunne darm stopt dan met contraheren
ð Gaat typisch gepaard met productie van veel reflux!
o Lever en pancreas monden uit in bovenste deel duodenum
o Deze produceren veel vocht en sappen
§ Lever à 10-20L sap per dag
§ Pancreas à 50L sap per dag
o oiv propulsieve bewegingen worden deze sappen naar duodenum
gestuurd dus ook wanneer de dunne darm stil ligt!
o Ze zullen op dat moment weg van de minste weerstand kiezen en
klimmen op richting maag
o Doordat paard niet kan braken en de opstapeling van al dat vocht
kan de maag scheuren (paard sterft dan)
o Daarom is het dus belangrijk om een koliek paard altijd te sonderen
§ Paard met een beginnende dikke darm onsteking (colitis)
• Veel vloeistof dat eigenlijk stilligt in de dikke darm (dat klaar is om als
diaree naar buiten te gaan maar door de ontsteking ligt colon ook
stil)
Side note:
Isotoon à osmotische waarde buiten en binnen de cel is gelijk
Hypertoon à cel zelf heeft een hogere osmolariteit dan de omgeving, kan dan water opnemen
van uit de omgeving naar de cel
Hypotoon à cel heeft een lagere osmolariteit dan de omgeving en kan dan water afstaan aan
de omgeving
Hoge osmotische waarde = wanneer in het water veel deeltjes zijn opgelost
Lage osmotische waarde= wanneer in het water weinig deeltjes zijn opgelost
à vrije watermoleculen bewegen van een omgeving met een lage osmotische waarde (veel vrij
water) naar een omgeving met een hogere osmotische waarden (minder vrij water)
2
, Men heeft vnl te maken met een negatieve waterbalans en minder met een positieve waterbalans,
dit kan voorkomen bij psychogeen drinken (heel veel drinken op korte tijd) en bij te grote zout
inname.
Pas wanneer 10-20% van het bloedvolume verloren gaat zullen allerlei mechanismen in gang
schieten.
Hond met PUPD = poly uri, poly dipsie à veel urineren , veel drinken
- Er zijn veel pathologsiche oorzaken die hiervoor kunnen zorgen
o Onbehandelde diabetes type I
o Cooching
o Nierfalen
o Pyometra
§ Door vele antistocen die hierbij ontstaan en zich dan gaan afzetten op de
nier en zorgen voor een tubulonefritis
- Psychogeen drinken kan dit ook uitlokken
Spier moet 40% zijn
Water moet 60-70% zijn
Vet is weefsel dat het minste weegt maar wel
het calorierijkste is
Dieren die in een extreme negatieve waterbalans zitten zullen heel veel doen om die terug te
balanseren
Hoe warmer de lucht, hoe meer vocht die kan vasthouden, hoe meer vocht die vasthoudt hoe
minder makkelijk dieren zweten
Aarde bestaat ook uit 70% water à waarvan 97% zout water is
Water zit in 2 compartimenten in het lichaam
- Groot compartiment = “Goliath compartiment”
o Intracellulair
o 2/3 van het water in het lichaam
- Klein compartiment = “David compartiment”
o Extracellulair à 1/3
§ Interstitium
§ Bloed
à 50/50 verdeling
Wanneer je een infuus toedient zal je nooit rechtstreeks het intracelullaire compartiment bereiken,
je doet dit via de bloedbaan (extracellulair)à maar tussen het intra- en extracellulaire
compartiment zijn niet volledig van elkaar gescheiden en kan wel evenwicht optreden
Je zal hierbij ook kijken naar de bloedwaarden
- Niet naar enzymes (van bv.lever of spier) die een lange halfwaarde tijd hebben
3
