Logistiek Management
Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 4
Hoofdstuk 1: geschiedenis (niet te kennen).................................................................................................... 5
Hoofdstuk 2: logistiek concept....................................................................................................................... 6
2.1 Logistieke doelstellingen................................................................................................................................6
2.2 De logistieke flow...........................................................................................................................................6
2.3 Klantenorderontkoppelpunt (=KOOP)............................................................................................................7
2.4 Make-or-buy decision.....................................................................................................................................8
2.4.1 VAN 1PL tot 5PL......................................................................................................................................8
2.4.2 Voor- en nadelen van outsourcing.........................................................................................................8
2.5 Impact van de logistiek op het bedrijfsresultaat............................................................................................8
2.5.1 Return on investment (ROI)....................................................................................................................8
2.5.2 Key performance indicators (KPI)...........................................................................................................9
2.5.3 Dupont-analyse.......................................................................................................................................9
2.6 De plaats van logistiek in de waardeketen van Porter................................................................................10
Hoofdstuk 3: voorraadbeheer...................................................................................................................... 11
3.1 Soorten voorraden........................................................................................................................................11
3.2 Vraagvoorspelling........................................................................................................................................11
3.2.1 Kwalitatieve methode...........................................................................................................................12
3.2.2 Kwantitatieve methode........................................................................................................................12
3.3 Totale voorraadkosten.................................................................................................................................12
3.3.1 Bestelkosten.........................................................................................................................................12
3.3.2 Voorraadkosten....................................................................................................................................12
3.3.3 Kosten van nee-verkoop.......................................................................................................................13
3.4 Optimale bestelhoeveelheid.........................................................................................................................13
3.5 Veiligheidsvoorraad.....................................................................................................................................14
3.6 Bull whip.......................................................................................................................................................14
3.7 Warehousemanagement.............................................................................................................................14
3.8 Warehousemanagementsystem..................................................................................................................14
Hoofdstuk 4: inkoop..................................................................................................................................... 15
4.1 Inkoop en logistiek.......................................................................................................................................15
4.1.1 Inkoopdefinitie......................................................................................................................................15
4.1.2 Inkoopfunctie........................................................................................................................................15
4.1.3 Directe versus indirecte inkoop............................................................................................................15
4.2 Inkooporganisatie........................................................................................................................................15
4.3 Inkoopproces................................................................................................................................................15
4.4 Strategisch inkoopmanagement – inkoopstrategie.....................................................................................16
1
, 4.5 strategisch inkoopmanagement – leveranciersdifferentiatie......................................................................17
4.5.1 ABC-analyse..........................................................................................................................................17
4.5.2 Portofolioanalyse Kraljic.......................................................................................................................17
4.6 Tactisch inkoopmanagement – total cost of ownership..............................................................................18
4.7 Operationeel inkoopmanagement – leveranciersbeoordeling....................................................................18
4.7.1 Vendor rating........................................................................................................................................18
4.7.2 Analysetechnieken................................................................................................................................19
4.8 Ondersteunende processen – E-procurement..............................................................................................19
Hoofdstuk 5: productie................................................................................................................................ 20
5.1 Belang en rol in de logistieke keten.............................................................................................................20
5.2 Productontwerp...........................................................................................................................................20
5.2.1 Bill of Materials / stuklijst.....................................................................................................................20
5.3 Grondvorm productie...................................................................................................................................20
5.4 Just-in-timeprincipe......................................................................................................................................21
5.5 Tools voor productieplanning.......................................................................................................................22
5.5.1 Material requirements planning (MRP I)..............................................................................................22
5.5.2 Manufacturing resources planning (MRP II).........................................................................................22
5.5.3 Enterprice resource planning...............................................................................................................22
5.6 Kwaliteitsmanagement................................................................................................................................22
5.7 Industrie 4.0 en nearshoring........................................................................................................................23
5.8 Productie in de supply chain.........................................................................................................................23
Hoofdstuk 6: distributie............................................................................................................................... 24
6.1 Distributiekanalen........................................................................................................................................24
6.1.1 Commerciële distributie.......................................................................................................................24
6.1.2 Fysieke distributie.................................................................................................................................24
6.2 Soorten distributiecentra.............................................................................................................................24
6.2.1 Logistieke grondvorm...........................................................................................................................25
6.2.2 Keuze en locatie van het distributiecentrum.......................................................................................26
6.3 De transportfunctie......................................................................................................................................26
6.3.1 Transportuitdagingen...........................................................................................................................26
6.3.2 Lege vrachten en beladingsgraad.........................................................................................................27
6.3.3 Transportoptimalisatie.........................................................................................................................27
6.4 Transportmodi..............................................................................................................................................28
6.4.1 Hinterlandvervoer.................................................................................................................................28
6.4.2 Intercontinentaal vervoer.....................................................................................................................30
6.4.3 Multimodaal transport.........................................................................................................................31
6.4.4 Incoterms..............................................................................................................................................31
6.5 Value added logistics en value added services.............................................................................................31
6.5.1 Value added logistics (VAD)..................................................................................................................31
6.5.2 Value added services (VAS)..................................................................................................................31
6.5.3 Tracking & tracing.................................................................................................................................31
6.6 Producteigenschappen en verpakking.........................................................................................................31
6.6.1 Producteigenschappen.........................................................................................................................32
6.6.2 Dangerous goods..................................................................................................................................32
6.6.3 Voedselketen en gevarenanalyse kritische controlepunten................................................................32
6.6.4 Verpakkingen........................................................................................................................................33
2
, 6.7 Outsourcing..................................................................................................................................................33
6.8 Distributie in de supply chain.......................................................................................................................33
6.8.1 functioneel vs. innovatief.....................................................................................................................33
6.8.2 push vs. Pulldistributie..........................................................................................................................33
6.8.3 de last mile............................................................................................................................................34
6.8.4 stadsdistributie.....................................................................................................................................34
6.8.5 modal shift is mental shift....................................................................................................................34
Hoofdstuk 7: retourlogistiek......................................................................................................................... 35
7.1 Reverse logistics...........................................................................................................................................35
7.1.1 Soorten retourstromen........................................................................................................................35
7.1.2 Redenen voor retourstromen...............................................................................................................36
7.1.3 Organisator van retourstromen (p326 kijken).....................................................................................36
7.2 Retourstrategieën........................................................................................................................................36
7.2.1 Eerste strategie: doe het niet!..............................................................................................................36
7.2.2 Tweede strategie: doe het zo pijnloos mogelijk!.................................................................................36
7.2.3 Derde strategie: maak er winst mee!...................................................................................................36
7.3 Verpakkingen...............................................................................................................................................36
7.3.1 Redenen voor verpakking.....................................................................................................................36
7.3.2 De opbouw van verpakking in de logistieke keten...............................................................................37
7.3.3 Verpakkingstrends voor de toekomst..................................................................................................37
7.4 Retourlogistiek als onderdeel van servicelogistiek.......................................................................................38
7.5 Circulaire economie in de supply chain........................................................................................................38
3
,Inleiding
Logistiek: deel van supply chain management dat op een efficiënte en effectieve manier de
voorwaartse stromen, de opslag en de retourstromen van goederen van een individueel
bedrijf plant, uitvoert en controleert van de oorsprong tot aan de consument om zo de
behoeften van de klanten te vervullen.
- Enge zin: taken die betrekking hebben op goederenvervoer en de bijbehorende
ondersteunende diensten.
- Ruime zin: overal aanwezig op festival, evenementen, ziekenhuis, …
Supply chain management (SCM): het principe waarbij door middel van het beheersen en
het optimaliseren van processen, coördinatie en samenwerking met leveranciers,
tussenpersonen en afnemers een betere functionaliteit van de keten (en elke schakel
binnen die keten) ontstaat.
- Synoniem: integraal ketenbeheer
o Integraal: de verschillende opeenvolgende acties en actoren worden met
elkaar verbonden en als een geheel behandeld.
o Keten: het is de ketting van informatie-, geld- en goederenstromen.
o Beheer: het is niet puur operationeel, er zijn ook beleids- en strategische
aspecten aan verbonden.
- Verschil met logistiek management:
o Logistiek: binnen je bedrijf
o SCM: veel breder en gaat over verschillende bedrijven heen, de gehele keten
wordt beheerd.
4
, Push model:
- Supply management
- producten worden tot bij de consument gebracht nog voor de verkoop, productie op
basis van voorspelling hoog risico
Pull model:
- Demand management
- Producten worden pas gemaakt bij een specifieke vraag van de consument, productie
op basis van bestelling laag risico
Ketenomkering: de evolutie van supply management naar demand management.
Hoofdstuk 1: geschiedenis (niet te kennen)
5
Inhoudsopgave
Inleiding........................................................................................................................................................ 4
Hoofdstuk 1: geschiedenis (niet te kennen).................................................................................................... 5
Hoofdstuk 2: logistiek concept....................................................................................................................... 6
2.1 Logistieke doelstellingen................................................................................................................................6
2.2 De logistieke flow...........................................................................................................................................6
2.3 Klantenorderontkoppelpunt (=KOOP)............................................................................................................7
2.4 Make-or-buy decision.....................................................................................................................................8
2.4.1 VAN 1PL tot 5PL......................................................................................................................................8
2.4.2 Voor- en nadelen van outsourcing.........................................................................................................8
2.5 Impact van de logistiek op het bedrijfsresultaat............................................................................................8
2.5.1 Return on investment (ROI)....................................................................................................................8
2.5.2 Key performance indicators (KPI)...........................................................................................................9
2.5.3 Dupont-analyse.......................................................................................................................................9
2.6 De plaats van logistiek in de waardeketen van Porter................................................................................10
Hoofdstuk 3: voorraadbeheer...................................................................................................................... 11
3.1 Soorten voorraden........................................................................................................................................11
3.2 Vraagvoorspelling........................................................................................................................................11
3.2.1 Kwalitatieve methode...........................................................................................................................12
3.2.2 Kwantitatieve methode........................................................................................................................12
3.3 Totale voorraadkosten.................................................................................................................................12
3.3.1 Bestelkosten.........................................................................................................................................12
3.3.2 Voorraadkosten....................................................................................................................................12
3.3.3 Kosten van nee-verkoop.......................................................................................................................13
3.4 Optimale bestelhoeveelheid.........................................................................................................................13
3.5 Veiligheidsvoorraad.....................................................................................................................................14
3.6 Bull whip.......................................................................................................................................................14
3.7 Warehousemanagement.............................................................................................................................14
3.8 Warehousemanagementsystem..................................................................................................................14
Hoofdstuk 4: inkoop..................................................................................................................................... 15
4.1 Inkoop en logistiek.......................................................................................................................................15
4.1.1 Inkoopdefinitie......................................................................................................................................15
4.1.2 Inkoopfunctie........................................................................................................................................15
4.1.3 Directe versus indirecte inkoop............................................................................................................15
4.2 Inkooporganisatie........................................................................................................................................15
4.3 Inkoopproces................................................................................................................................................15
4.4 Strategisch inkoopmanagement – inkoopstrategie.....................................................................................16
1
, 4.5 strategisch inkoopmanagement – leveranciersdifferentiatie......................................................................17
4.5.1 ABC-analyse..........................................................................................................................................17
4.5.2 Portofolioanalyse Kraljic.......................................................................................................................17
4.6 Tactisch inkoopmanagement – total cost of ownership..............................................................................18
4.7 Operationeel inkoopmanagement – leveranciersbeoordeling....................................................................18
4.7.1 Vendor rating........................................................................................................................................18
4.7.2 Analysetechnieken................................................................................................................................19
4.8 Ondersteunende processen – E-procurement..............................................................................................19
Hoofdstuk 5: productie................................................................................................................................ 20
5.1 Belang en rol in de logistieke keten.............................................................................................................20
5.2 Productontwerp...........................................................................................................................................20
5.2.1 Bill of Materials / stuklijst.....................................................................................................................20
5.3 Grondvorm productie...................................................................................................................................20
5.4 Just-in-timeprincipe......................................................................................................................................21
5.5 Tools voor productieplanning.......................................................................................................................22
5.5.1 Material requirements planning (MRP I)..............................................................................................22
5.5.2 Manufacturing resources planning (MRP II).........................................................................................22
5.5.3 Enterprice resource planning...............................................................................................................22
5.6 Kwaliteitsmanagement................................................................................................................................22
5.7 Industrie 4.0 en nearshoring........................................................................................................................23
5.8 Productie in de supply chain.........................................................................................................................23
Hoofdstuk 6: distributie............................................................................................................................... 24
6.1 Distributiekanalen........................................................................................................................................24
6.1.1 Commerciële distributie.......................................................................................................................24
6.1.2 Fysieke distributie.................................................................................................................................24
6.2 Soorten distributiecentra.............................................................................................................................24
6.2.1 Logistieke grondvorm...........................................................................................................................25
6.2.2 Keuze en locatie van het distributiecentrum.......................................................................................26
6.3 De transportfunctie......................................................................................................................................26
6.3.1 Transportuitdagingen...........................................................................................................................26
6.3.2 Lege vrachten en beladingsgraad.........................................................................................................27
6.3.3 Transportoptimalisatie.........................................................................................................................27
6.4 Transportmodi..............................................................................................................................................28
6.4.1 Hinterlandvervoer.................................................................................................................................28
6.4.2 Intercontinentaal vervoer.....................................................................................................................30
6.4.3 Multimodaal transport.........................................................................................................................31
6.4.4 Incoterms..............................................................................................................................................31
6.5 Value added logistics en value added services.............................................................................................31
6.5.1 Value added logistics (VAD)..................................................................................................................31
6.5.2 Value added services (VAS)..................................................................................................................31
6.5.3 Tracking & tracing.................................................................................................................................31
6.6 Producteigenschappen en verpakking.........................................................................................................31
6.6.1 Producteigenschappen.........................................................................................................................32
6.6.2 Dangerous goods..................................................................................................................................32
6.6.3 Voedselketen en gevarenanalyse kritische controlepunten................................................................32
6.6.4 Verpakkingen........................................................................................................................................33
2
, 6.7 Outsourcing..................................................................................................................................................33
6.8 Distributie in de supply chain.......................................................................................................................33
6.8.1 functioneel vs. innovatief.....................................................................................................................33
6.8.2 push vs. Pulldistributie..........................................................................................................................33
6.8.3 de last mile............................................................................................................................................34
6.8.4 stadsdistributie.....................................................................................................................................34
6.8.5 modal shift is mental shift....................................................................................................................34
Hoofdstuk 7: retourlogistiek......................................................................................................................... 35
7.1 Reverse logistics...........................................................................................................................................35
7.1.1 Soorten retourstromen........................................................................................................................35
7.1.2 Redenen voor retourstromen...............................................................................................................36
7.1.3 Organisator van retourstromen (p326 kijken).....................................................................................36
7.2 Retourstrategieën........................................................................................................................................36
7.2.1 Eerste strategie: doe het niet!..............................................................................................................36
7.2.2 Tweede strategie: doe het zo pijnloos mogelijk!.................................................................................36
7.2.3 Derde strategie: maak er winst mee!...................................................................................................36
7.3 Verpakkingen...............................................................................................................................................36
7.3.1 Redenen voor verpakking.....................................................................................................................36
7.3.2 De opbouw van verpakking in de logistieke keten...............................................................................37
7.3.3 Verpakkingstrends voor de toekomst..................................................................................................37
7.4 Retourlogistiek als onderdeel van servicelogistiek.......................................................................................38
7.5 Circulaire economie in de supply chain........................................................................................................38
3
,Inleiding
Logistiek: deel van supply chain management dat op een efficiënte en effectieve manier de
voorwaartse stromen, de opslag en de retourstromen van goederen van een individueel
bedrijf plant, uitvoert en controleert van de oorsprong tot aan de consument om zo de
behoeften van de klanten te vervullen.
- Enge zin: taken die betrekking hebben op goederenvervoer en de bijbehorende
ondersteunende diensten.
- Ruime zin: overal aanwezig op festival, evenementen, ziekenhuis, …
Supply chain management (SCM): het principe waarbij door middel van het beheersen en
het optimaliseren van processen, coördinatie en samenwerking met leveranciers,
tussenpersonen en afnemers een betere functionaliteit van de keten (en elke schakel
binnen die keten) ontstaat.
- Synoniem: integraal ketenbeheer
o Integraal: de verschillende opeenvolgende acties en actoren worden met
elkaar verbonden en als een geheel behandeld.
o Keten: het is de ketting van informatie-, geld- en goederenstromen.
o Beheer: het is niet puur operationeel, er zijn ook beleids- en strategische
aspecten aan verbonden.
- Verschil met logistiek management:
o Logistiek: binnen je bedrijf
o SCM: veel breder en gaat over verschillende bedrijven heen, de gehele keten
wordt beheerd.
4
, Push model:
- Supply management
- producten worden tot bij de consument gebracht nog voor de verkoop, productie op
basis van voorspelling hoog risico
Pull model:
- Demand management
- Producten worden pas gemaakt bij een specifieke vraag van de consument, productie
op basis van bestelling laag risico
Ketenomkering: de evolutie van supply management naar demand management.
Hoofdstuk 1: geschiedenis (niet te kennen)
5