Project A
Naam: Anne
Studentnummer:
Projectgroep: Vier, Gedragsbeïnvloeding
Minor: Inleiding in de toegepaste psychologie
Toetscode: OS-MINPSYCHPA-18
Beoordelaar: Ben
Toetsdatum: 27 oktober 2020
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. 2
1.1 Inleiding 2
1.2 Construct 3
1.3 Werkveld en doelgroep 4
1.4 Eindresultaat 4
1.5 Theoretische verantwoording 5
1.5.1 Persoonsgerichte zorg 5
1.5.2 Eigen regie 5
1.5.3 Shared decision making 6
1.5.4 Holistische visie 6
1.5.5 Praktijk 6
1.5.6 Kwaliteit van leven 7
1.5.7 Intrinsieke motivatie en motiverende gespreksvoering 8
1.5.8 Eigen regie, vrijheid en welzijn 8
1.5.9 I-Change model 8
1.5.10 Conclusie 9
Hoofdstuk 2. 11
2.1 Je eigen profiel voor samenwerking projectgroep. 11
2.2 Checken en feedback geven 12
2.3 Verslag van een workshop 13
Hoofdstuk 3. 14
3.1 Samenwerking in de projectgroep 14
3.2 Observatieopdracht projectgroep deel 1 15
3.3 Observatieopdracht projectgroep deel 2 16
3.4 Presentatie week 7 17
Hoofdstuk 4 18
4.1 Urenverantwoording 18
Hoofdstuk 5 21
5.1 Reflectie 21
Bronvermelding 24
Bijlage. 1 Presentatie week 7 29
Bijlage 2. Feedback presentatie 32
Bijlage 3. Enquête 36
Bijlage 4. Workshop 53
1
,Hoofdstuk 1.
1.1 Inleiding
‘Alles dat werkelijk groots en inspirerend is, is gecreëerd door een individu dat kon werken in
vrijheid.’ - Albert Einstein
Door de huidige afspraken binnen de gezondheidszorg zijn verpleegkundigen gewend om
vaak voor de patiënten te kiezen wat goed voor hen is. Dit kan komen doordat zij aan regels
gebonden zijn of door hun eigen overtuigingen. Dit uit zich in het feit dat patiënten zodra zij
worden opgenomen, minder eigen regie hebben en afhankelijk worden van de zorg van
zorgverleners (Nursing, 2014). Dit terwijl eigen regie valt onder het zelfbeschikkingsrecht.
“Zelfbeschikking is het recht op eigen keuzen en zelfstandigheid” (Amnesty, z.d.). Om de
eigen regie te beschermen zijn zelfs verschillende wetten opgesteld, bijvoorbeeld de Wet
zorg en dwang. Maar zelfs in de grondwet (artikel 11) wordt de vrijheid van zelfbeschikking
besproken (Van Beers, 2020). Maar waarom is het zo belangrijk dat patiënten hun eigen
regie behouden zodra zij zijn opgenomen binnen gezondheidsinstellingen? En hoe kunnen
zorgverleners de patiënten motiveren om hun eigen regie te behouden?
Om antwoord te geven op deze vragen moet eerst bewustwording gecreëerd worden bij
verpleegkundigen en verzorgenden. Het doel van dit project is daarom ook “Bewustwording
creëren bij verpleegkundige over het belang van ‘eigen regie’ binnen de gezondheidszorg”.
Een verpleegkundige heeft als doel om kwalitatief goede zorg te verlenen. In de
Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden (2016) staat het volgende:
Als verpleegkundige of verzorgende richt je je op de kwaliteit van leven en het welzijn
van zorgvragers. Dat doe je door het bevorderen, instandhouden en herstellen van
gezondheid en het voorkomen van ziekte en beperking of door lijden en ongemak te
verlichten.
Maar vanuit welk perspectief wordt de kwalitatief goede zorg verleend? Als
ervaringsdeskundige kan ik aangeven dat dit vaak vanuit het oogpunt van artsen en
verpleegkundige is. Wat als we rechtstreeks aan de patiënten vragen wat kwalitatief goede
zorg inhoudt? Komt dit dan overeen? Want is het niet zo dat de verpleegkundigen
beslissingen maken en dit dan uitleggen aan patiënten? In plaats van met hen in gesprek te
gaan en samen de beslissingen te maken?
Om het doel van het project te behalen wordt gebruik gemaakt van een onderzoeksvraag,
namelijk: “Hoe kan bewustwording van het begrip ‘eigen regie’ een bijdrage leveren aan het
welzijn van patiënten?”
Om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden is achtergrondinformatie nodig. Dit wordt
gevonden door antwoord te geven op de volgende deelvragen:
1. Waarom is bewustwording een belangrijk onderdeel van gedragsverandering?
2. Wat wordt verstaan onder eigen regie?
3. Hoe kan de intrinsieke motivatie worden aangesproken bij zorgvragers?
4. Wat is welzijn en wat is de link met eigen regie?
2
, Het project is voor verschillende stakeholders relevant. Een stakeholder betekent letterlijk
‘belanghebbende’ (Investeerders, 2020). De stakeholders bij dit project zijn:
- De patiënten die hun eigen regie moeten behouden.
- De verpleegkundige en verzorgende die een open dialoog moeten aangaan met
patiënten en hen moeten motiveren om hun eigen regie te behouden.
- De organisatie, omdat zij de zorgprocessen moeten herzien en voor workshops en
informatiebijeenkomsten moeten zorgen over eigen regie en vrijheid van
zelfbeschikking.
- De overheid, omdat de zorg zo is ingericht dat verpleegkundige en verzorgende zich
moeten houden aan protocollen/ richtlijnen en zij geen vrijheid hebben om zorg te
leveren vanuit het perspectief van patiënten.
Het project wordt in een persoonlijk en professioneel context geplaatst. “Er kan alleen van
professionaliteit gesproken worden als het aan een beroepscontext is gebonden” (Duits,
2015). Het onderwerp gaat over de beroepsgroep verpleegkundige. De reden waarom dit
onderwerp is gekozen is omdat ikzelf als verpleegkundige werkzaam ben op een
revalidatieafdeling. Daarom wordt dit project vanuit professioneel en persoonlijk perspectief
geschreven.
Door niet alleen uit mijn eigen ervaring te spreken maar ook uit ervaring van andere
verpleegkundige en verzorgende, is gekozen om in het vooronderzoek een enquête te
maken. In de enquête worden vragen gesteld over:
● De visie op de zorg en de overeenkomsten met de praktijk
● Het behandelplan en hoe en met wie deze geëvalueerd wordt
● Of er gewerkt wordt aan de hand van shared decision making
● Eigen regie en zelfmanagement in de praktijk.
De uitslagen van de enquête zijn toegevoegd in bijlage 3.
1.2 Construct
Het probleem is dat zorgverleners zorg leveren vanuit hun perspectief of vanuit het
perspectief van de organisatie. Dit in plaats van zorg te leveren vanuit het perspectief van de
patiënten. Volgens de enquête maken zorgverleners afspraken en zetten deze in een
behandelplan, vaak zonder overleg met de patiënt zelf. Daarnaast geven respondenten van
de enquête aan dat zij niet goed weten hoe de eigen regie en zelfmanagement van
patiënten terug te zien is in de praktijk.
Het construct binnen het onderwerp gedragsbeïnvloeding is ‘bewustwording’. Er zijn
verschillende definities van bewustwording. Bewustwording is een van de belangrijkste
aspecten om het individu “bewust te maken van de problemen die zijn ongemak
veroorzaken” (Verkenjegeest, 2017).
● De Zwitserse psycholoog Jean Piaget definieerde bewustwording “Als het delicate en
complexe proces dat we allemaal doormaken, van de instrumentele kennis van onze
realiteit tot een meer intieme, abstracte en significante conceptualisering van
dingen”(Verkenjegeest, 2017).
● Een andere definitie van bewustwording kan zijn: “Bewustwording is een staat van
zijn waarin je invloed kunt uitoefenen op een bepaalde situatie” (Seijdel, z.d.).
3
Naam: Anne
Studentnummer:
Projectgroep: Vier, Gedragsbeïnvloeding
Minor: Inleiding in de toegepaste psychologie
Toetscode: OS-MINPSYCHPA-18
Beoordelaar: Ben
Toetsdatum: 27 oktober 2020
,Inhoudsopgave
Hoofdstuk 1. 2
1.1 Inleiding 2
1.2 Construct 3
1.3 Werkveld en doelgroep 4
1.4 Eindresultaat 4
1.5 Theoretische verantwoording 5
1.5.1 Persoonsgerichte zorg 5
1.5.2 Eigen regie 5
1.5.3 Shared decision making 6
1.5.4 Holistische visie 6
1.5.5 Praktijk 6
1.5.6 Kwaliteit van leven 7
1.5.7 Intrinsieke motivatie en motiverende gespreksvoering 8
1.5.8 Eigen regie, vrijheid en welzijn 8
1.5.9 I-Change model 8
1.5.10 Conclusie 9
Hoofdstuk 2. 11
2.1 Je eigen profiel voor samenwerking projectgroep. 11
2.2 Checken en feedback geven 12
2.3 Verslag van een workshop 13
Hoofdstuk 3. 14
3.1 Samenwerking in de projectgroep 14
3.2 Observatieopdracht projectgroep deel 1 15
3.3 Observatieopdracht projectgroep deel 2 16
3.4 Presentatie week 7 17
Hoofdstuk 4 18
4.1 Urenverantwoording 18
Hoofdstuk 5 21
5.1 Reflectie 21
Bronvermelding 24
Bijlage. 1 Presentatie week 7 29
Bijlage 2. Feedback presentatie 32
Bijlage 3. Enquête 36
Bijlage 4. Workshop 53
1
,Hoofdstuk 1.
1.1 Inleiding
‘Alles dat werkelijk groots en inspirerend is, is gecreëerd door een individu dat kon werken in
vrijheid.’ - Albert Einstein
Door de huidige afspraken binnen de gezondheidszorg zijn verpleegkundigen gewend om
vaak voor de patiënten te kiezen wat goed voor hen is. Dit kan komen doordat zij aan regels
gebonden zijn of door hun eigen overtuigingen. Dit uit zich in het feit dat patiënten zodra zij
worden opgenomen, minder eigen regie hebben en afhankelijk worden van de zorg van
zorgverleners (Nursing, 2014). Dit terwijl eigen regie valt onder het zelfbeschikkingsrecht.
“Zelfbeschikking is het recht op eigen keuzen en zelfstandigheid” (Amnesty, z.d.). Om de
eigen regie te beschermen zijn zelfs verschillende wetten opgesteld, bijvoorbeeld de Wet
zorg en dwang. Maar zelfs in de grondwet (artikel 11) wordt de vrijheid van zelfbeschikking
besproken (Van Beers, 2020). Maar waarom is het zo belangrijk dat patiënten hun eigen
regie behouden zodra zij zijn opgenomen binnen gezondheidsinstellingen? En hoe kunnen
zorgverleners de patiënten motiveren om hun eigen regie te behouden?
Om antwoord te geven op deze vragen moet eerst bewustwording gecreëerd worden bij
verpleegkundigen en verzorgenden. Het doel van dit project is daarom ook “Bewustwording
creëren bij verpleegkundige over het belang van ‘eigen regie’ binnen de gezondheidszorg”.
Een verpleegkundige heeft als doel om kwalitatief goede zorg te verlenen. In de
Beroepscode van Verpleegkundigen en Verzorgenden (2016) staat het volgende:
Als verpleegkundige of verzorgende richt je je op de kwaliteit van leven en het welzijn
van zorgvragers. Dat doe je door het bevorderen, instandhouden en herstellen van
gezondheid en het voorkomen van ziekte en beperking of door lijden en ongemak te
verlichten.
Maar vanuit welk perspectief wordt de kwalitatief goede zorg verleend? Als
ervaringsdeskundige kan ik aangeven dat dit vaak vanuit het oogpunt van artsen en
verpleegkundige is. Wat als we rechtstreeks aan de patiënten vragen wat kwalitatief goede
zorg inhoudt? Komt dit dan overeen? Want is het niet zo dat de verpleegkundigen
beslissingen maken en dit dan uitleggen aan patiënten? In plaats van met hen in gesprek te
gaan en samen de beslissingen te maken?
Om het doel van het project te behalen wordt gebruik gemaakt van een onderzoeksvraag,
namelijk: “Hoe kan bewustwording van het begrip ‘eigen regie’ een bijdrage leveren aan het
welzijn van patiënten?”
Om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden is achtergrondinformatie nodig. Dit wordt
gevonden door antwoord te geven op de volgende deelvragen:
1. Waarom is bewustwording een belangrijk onderdeel van gedragsverandering?
2. Wat wordt verstaan onder eigen regie?
3. Hoe kan de intrinsieke motivatie worden aangesproken bij zorgvragers?
4. Wat is welzijn en wat is de link met eigen regie?
2
, Het project is voor verschillende stakeholders relevant. Een stakeholder betekent letterlijk
‘belanghebbende’ (Investeerders, 2020). De stakeholders bij dit project zijn:
- De patiënten die hun eigen regie moeten behouden.
- De verpleegkundige en verzorgende die een open dialoog moeten aangaan met
patiënten en hen moeten motiveren om hun eigen regie te behouden.
- De organisatie, omdat zij de zorgprocessen moeten herzien en voor workshops en
informatiebijeenkomsten moeten zorgen over eigen regie en vrijheid van
zelfbeschikking.
- De overheid, omdat de zorg zo is ingericht dat verpleegkundige en verzorgende zich
moeten houden aan protocollen/ richtlijnen en zij geen vrijheid hebben om zorg te
leveren vanuit het perspectief van patiënten.
Het project wordt in een persoonlijk en professioneel context geplaatst. “Er kan alleen van
professionaliteit gesproken worden als het aan een beroepscontext is gebonden” (Duits,
2015). Het onderwerp gaat over de beroepsgroep verpleegkundige. De reden waarom dit
onderwerp is gekozen is omdat ikzelf als verpleegkundige werkzaam ben op een
revalidatieafdeling. Daarom wordt dit project vanuit professioneel en persoonlijk perspectief
geschreven.
Door niet alleen uit mijn eigen ervaring te spreken maar ook uit ervaring van andere
verpleegkundige en verzorgende, is gekozen om in het vooronderzoek een enquête te
maken. In de enquête worden vragen gesteld over:
● De visie op de zorg en de overeenkomsten met de praktijk
● Het behandelplan en hoe en met wie deze geëvalueerd wordt
● Of er gewerkt wordt aan de hand van shared decision making
● Eigen regie en zelfmanagement in de praktijk.
De uitslagen van de enquête zijn toegevoegd in bijlage 3.
1.2 Construct
Het probleem is dat zorgverleners zorg leveren vanuit hun perspectief of vanuit het
perspectief van de organisatie. Dit in plaats van zorg te leveren vanuit het perspectief van de
patiënten. Volgens de enquête maken zorgverleners afspraken en zetten deze in een
behandelplan, vaak zonder overleg met de patiënt zelf. Daarnaast geven respondenten van
de enquête aan dat zij niet goed weten hoe de eigen regie en zelfmanagement van
patiënten terug te zien is in de praktijk.
Het construct binnen het onderwerp gedragsbeïnvloeding is ‘bewustwording’. Er zijn
verschillende definities van bewustwording. Bewustwording is een van de belangrijkste
aspecten om het individu “bewust te maken van de problemen die zijn ongemak
veroorzaken” (Verkenjegeest, 2017).
● De Zwitserse psycholoog Jean Piaget definieerde bewustwording “Als het delicate en
complexe proces dat we allemaal doormaken, van de instrumentele kennis van onze
realiteit tot een meer intieme, abstracte en significante conceptualisering van
dingen”(Verkenjegeest, 2017).
● Een andere definitie van bewustwording kan zijn: “Bewustwording is een staat van
zijn waarin je invloed kunt uitoefenen op een bepaalde situatie” (Seijdel, z.d.).
3
