Verbintenissenrecht
Hoofdstuk 1: De verbintenis: begrip,
kenmerken en soorten
1. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
1.1. Situering in het recht
Publiekrecht: relatie tussen overheid en burger (verticale werking)
Privaatrecht: relatie tussen burgers onderling (horizontale werking)
Gemengd recht
1.2. Vindplaats van het verbintenissenrecht in de Belgische
wetgeving
1
, 2. Begripsomschrijving en karakteristieke
eigenschappen van de verbintenis
2.1. Het begrip verbintenis
Art. 5.1 BW: Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser
van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag
eisen.
Een vermogensrechtelijke verbintenis is een rechtsband tussen 2 of meer
personen ontstaan krachtens de wet ingevolge een eenzijdige of meerzijdige
rechtshandeling of een andere menselijke gedraging, die in geld
waardeerbaar en in rechte afdwingbaar is.
Een vermogensrechtelijke verbintenis is:
- Een rechtsband: band met juridische gevolgen, het kan afgedwongen
worden, je kan naar de rechtbank gaan om jouw recht te eisen
- Tussen 2 of meer personen: altijd minimum 2 natuurlijke of rechtspersonen
- Ontstaan krachtens de wet: we leven in een rechtsstaat waar alles
teruggaat naar de wet (=krachtens), dus alles moet in de wet staan anders
kan het niet.
- Ingevolge een eenzijdige of meerzijdige rechtshandeling of een andere
menselijke gedraging
- Die in geld waardeerbaar en: het gaat over vermogen, vermogen wilt
zeggen geld, dus uit te drukken in geld, prestaties kan je uitdrukken in
geld. Het is nog in geld waardeerbaar omdat wij in contracten evenwicht
willen. Zelfs in het recht, iedere Belg is gelijk voor de wet, ook wil je betaalt
worden naar de inspanningen die je ervoor levert. Daarom moet je weten
hoeveel iets waard is om bv te kunnen ruilen, maar ook omdat als we een
discussie hebben en naar de rechter gaan, moet je op voorhand weten wat
de waarde is of over hoeveel we spreken.
- In rechte afdwingbaar is: een rechtsregel zonder sanctie is een
onbestaande regel, dus alles moet in recht afdwingbaar zijn, je moet dat
kunnen afdwingen bij de rechter.
2.2. Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
2.2.1. Rechtsband tussen personen
Schuldeiser heeft een vorderingsrecht op de schuldenaar.
Schuldeiser: diegene die een prestatie kan vorderen van de schuldenaar
Schuldenaar: diegene op die de verbintenis rust
2
, Rechtsband heeft 2 mogelijkheden: vorderingsrechten (persoon naar een
persoon) en zakelijke rechten (persoon naar een zaak)
Zakelijke rechten: een persoon heeft een rechtstreeks recht op een zaak er zit
niemand tussen, een directe band + absolute werking: als iemand met jouw zaak
weg is, dan blijft dat nog steeds jouw recht (eigendomsrecht, vruchtgebruik,
erfdiensbaarheid…)
Vorderingsrechten/persoonlijke rechten: huur: je hebt daar geen rechtstreeks
recht op. Je hebt het recht om een persoon om jou iets te geven. Jouw recht gaat
naar de persoon die voor jou dat recht in orde moet brengen. Dit is relatief, want
personen kunnen veranderen.
We kunnen zoveel mogelijk banden creëren zolang we binnen de wet blijven.
Boven een overeenkomst staat het dwingend recht, hierboven de openbare orde
(gaat over de structuur van ons land, de veiligheid) en de goede zede (moraliteit,
hoe je je moet gedragen, wat kan en wat niet)
Onder een overeenkomst is er nog aanvullend recht, daaronder gewoonterecht
en billijkheid (correctheid)
2.2.2. Het voorwerp van een verbintenis is in geld waardeerbaar
Voorwerp = de inhoud van de verbintenis/verplichting (art.5.46 BW)
Elke verbintenis heeft een bepaald voorwerp: een prestatie die geleverd moet
worden.
Prestatie kan 4 dingen betekenen:
- Je moet iets doen
- Je mag iets niet doen
- Je geeft iets
- Garanderen, iemand staat in voor iemand anders
2.2.3. Een verbintenis is afdwingbaar
(focus: juridische
verbintenis)
Art. 5.2 BW: natuurlijke verbintenissen
Toezegging
- herenakkoord: alle wagens mogen tot een bepaalde snelheid rijden en 1
model zonder grens. Als één van de merken niet meer meedoet, dan ken je
niet naar de rechtbank, wat dat was niet bindend.
Natuurlijke verbintenis: aanvoelen of iets juist is
- Broer zit in miserie. De wet zegt niet dat je die moet helpen, maar dat voel
je aan
- Je moet iets niet betalen, maar je doet het toch, dan wordt dat een
juridische verbintenis en geen restitutie mogelijk
Juridische verbintenis
3
, - Na een tijd kan deze een natuurlijke verbintenis worden door verjaring
3. De bronnen van verbintenissen
- Wet: rechtsband tussen mensen staat sowieso in de wet, rechtsband is een
verplichting, een verbintenis)
- RH Overeenkomst: dit is één van de verbintenissen, want een verbintenis
is alles
- RF Oneigenlijke overeenkomst: er ontbreekt iets om een overeenkomst te
hebben, hier is er bv maar 1 partij, er ontbreekt iemand
- RH misdrijven: 2 elementen: moreel en materieel (moreel: je weet wie je
straks omver gaat rijden, de intentie, wat ik in mijn hoofd plan, dit mag,
want denken mag & materieel: de uitvoering, het doen, de daad zelf en dat
samen met de intentie is een misdrijf)
- RF Oneigenlijke misdrijven (de onrechtmatige daad): enkel een materieel
element, want er is nooit de intentie om iets fout te doen, gebeurt per
ongeluk, er is schade die je gaat moeten vergoeden
- Eenzijdige rechtshandeling: een handeling die je stelt om bepaalde
rechtsgevolgen te creëren, dat zijn gevolgen die je wilt, eenzijdig: 1
persoon, maar kan ook staan bij een eenzijdige overeenkomst, dan staat
dat niet op de persoon, maar op de prestatie. Wie er in de overeenkomst
iets moet doen (vb schenking, ontslag indienen, aanbod: jij alleen verkoopt
iets en je wilt bepaalde rechtsgevolgen. Als iemand ja zegt, wordt dat een
tweezijdige rechtshandeling en is dat een overeenkomst)
Feit: iets zonder juridische impact, een gebeurtenis zonder rechtsgevolgen (ik
drink)
Rechtsfeit: gebeurtenis met ongewilde rechtsgevolgen, dit kan je niet forceren
(geboren worden, 18 worden, sterven, drinken en een ongeluk hebben met de
auto)
Niet doelbewuste handelingen en toestanden waaraan het recht rechtsgevolgen
verbindt.
Oneigenlijke contracten
Buitencontractuele aansprakelijkheid (per ongeluk iets fout doen en
hiervoor moeten instaan)
Rechtshandeling: gewilde rechtsgevolgen, je doet iets waardoor je jouw
rechtsgevolgen wilt creëren (ruil, koop, ik drink en ik vermoord iemand)
Bewuste handeling waaraan het recht de door de steller van de handeling
beoogde rechtsgevolgen verbindt. (art. 1.3 BW)
4
Hoofdstuk 1: De verbintenis: begrip,
kenmerken en soorten
1. Situering en vindplaats van het verbintenissenrecht
1.1. Situering in het recht
Publiekrecht: relatie tussen overheid en burger (verticale werking)
Privaatrecht: relatie tussen burgers onderling (horizontale werking)
Gemengd recht
1.2. Vindplaats van het verbintenissenrecht in de Belgische
wetgeving
1
, 2. Begripsomschrijving en karakteristieke
eigenschappen van de verbintenis
2.1. Het begrip verbintenis
Art. 5.1 BW: Een verbintenis is een rechtsband op grond waarvan een schuldeiser
van een schuldenaar, indien nodig in rechte, de uitvoering van een prestatie mag
eisen.
Een vermogensrechtelijke verbintenis is een rechtsband tussen 2 of meer
personen ontstaan krachtens de wet ingevolge een eenzijdige of meerzijdige
rechtshandeling of een andere menselijke gedraging, die in geld
waardeerbaar en in rechte afdwingbaar is.
Een vermogensrechtelijke verbintenis is:
- Een rechtsband: band met juridische gevolgen, het kan afgedwongen
worden, je kan naar de rechtbank gaan om jouw recht te eisen
- Tussen 2 of meer personen: altijd minimum 2 natuurlijke of rechtspersonen
- Ontstaan krachtens de wet: we leven in een rechtsstaat waar alles
teruggaat naar de wet (=krachtens), dus alles moet in de wet staan anders
kan het niet.
- Ingevolge een eenzijdige of meerzijdige rechtshandeling of een andere
menselijke gedraging
- Die in geld waardeerbaar en: het gaat over vermogen, vermogen wilt
zeggen geld, dus uit te drukken in geld, prestaties kan je uitdrukken in
geld. Het is nog in geld waardeerbaar omdat wij in contracten evenwicht
willen. Zelfs in het recht, iedere Belg is gelijk voor de wet, ook wil je betaalt
worden naar de inspanningen die je ervoor levert. Daarom moet je weten
hoeveel iets waard is om bv te kunnen ruilen, maar ook omdat als we een
discussie hebben en naar de rechter gaan, moet je op voorhand weten wat
de waarde is of over hoeveel we spreken.
- In rechte afdwingbaar is: een rechtsregel zonder sanctie is een
onbestaande regel, dus alles moet in recht afdwingbaar zijn, je moet dat
kunnen afdwingen bij de rechter.
2.2. Karakteristieke eigenschappen van de verbintenis
2.2.1. Rechtsband tussen personen
Schuldeiser heeft een vorderingsrecht op de schuldenaar.
Schuldeiser: diegene die een prestatie kan vorderen van de schuldenaar
Schuldenaar: diegene op die de verbintenis rust
2
, Rechtsband heeft 2 mogelijkheden: vorderingsrechten (persoon naar een
persoon) en zakelijke rechten (persoon naar een zaak)
Zakelijke rechten: een persoon heeft een rechtstreeks recht op een zaak er zit
niemand tussen, een directe band + absolute werking: als iemand met jouw zaak
weg is, dan blijft dat nog steeds jouw recht (eigendomsrecht, vruchtgebruik,
erfdiensbaarheid…)
Vorderingsrechten/persoonlijke rechten: huur: je hebt daar geen rechtstreeks
recht op. Je hebt het recht om een persoon om jou iets te geven. Jouw recht gaat
naar de persoon die voor jou dat recht in orde moet brengen. Dit is relatief, want
personen kunnen veranderen.
We kunnen zoveel mogelijk banden creëren zolang we binnen de wet blijven.
Boven een overeenkomst staat het dwingend recht, hierboven de openbare orde
(gaat over de structuur van ons land, de veiligheid) en de goede zede (moraliteit,
hoe je je moet gedragen, wat kan en wat niet)
Onder een overeenkomst is er nog aanvullend recht, daaronder gewoonterecht
en billijkheid (correctheid)
2.2.2. Het voorwerp van een verbintenis is in geld waardeerbaar
Voorwerp = de inhoud van de verbintenis/verplichting (art.5.46 BW)
Elke verbintenis heeft een bepaald voorwerp: een prestatie die geleverd moet
worden.
Prestatie kan 4 dingen betekenen:
- Je moet iets doen
- Je mag iets niet doen
- Je geeft iets
- Garanderen, iemand staat in voor iemand anders
2.2.3. Een verbintenis is afdwingbaar
(focus: juridische
verbintenis)
Art. 5.2 BW: natuurlijke verbintenissen
Toezegging
- herenakkoord: alle wagens mogen tot een bepaalde snelheid rijden en 1
model zonder grens. Als één van de merken niet meer meedoet, dan ken je
niet naar de rechtbank, wat dat was niet bindend.
Natuurlijke verbintenis: aanvoelen of iets juist is
- Broer zit in miserie. De wet zegt niet dat je die moet helpen, maar dat voel
je aan
- Je moet iets niet betalen, maar je doet het toch, dan wordt dat een
juridische verbintenis en geen restitutie mogelijk
Juridische verbintenis
3
, - Na een tijd kan deze een natuurlijke verbintenis worden door verjaring
3. De bronnen van verbintenissen
- Wet: rechtsband tussen mensen staat sowieso in de wet, rechtsband is een
verplichting, een verbintenis)
- RH Overeenkomst: dit is één van de verbintenissen, want een verbintenis
is alles
- RF Oneigenlijke overeenkomst: er ontbreekt iets om een overeenkomst te
hebben, hier is er bv maar 1 partij, er ontbreekt iemand
- RH misdrijven: 2 elementen: moreel en materieel (moreel: je weet wie je
straks omver gaat rijden, de intentie, wat ik in mijn hoofd plan, dit mag,
want denken mag & materieel: de uitvoering, het doen, de daad zelf en dat
samen met de intentie is een misdrijf)
- RF Oneigenlijke misdrijven (de onrechtmatige daad): enkel een materieel
element, want er is nooit de intentie om iets fout te doen, gebeurt per
ongeluk, er is schade die je gaat moeten vergoeden
- Eenzijdige rechtshandeling: een handeling die je stelt om bepaalde
rechtsgevolgen te creëren, dat zijn gevolgen die je wilt, eenzijdig: 1
persoon, maar kan ook staan bij een eenzijdige overeenkomst, dan staat
dat niet op de persoon, maar op de prestatie. Wie er in de overeenkomst
iets moet doen (vb schenking, ontslag indienen, aanbod: jij alleen verkoopt
iets en je wilt bepaalde rechtsgevolgen. Als iemand ja zegt, wordt dat een
tweezijdige rechtshandeling en is dat een overeenkomst)
Feit: iets zonder juridische impact, een gebeurtenis zonder rechtsgevolgen (ik
drink)
Rechtsfeit: gebeurtenis met ongewilde rechtsgevolgen, dit kan je niet forceren
(geboren worden, 18 worden, sterven, drinken en een ongeluk hebben met de
auto)
Niet doelbewuste handelingen en toestanden waaraan het recht rechtsgevolgen
verbindt.
Oneigenlijke contracten
Buitencontractuele aansprakelijkheid (per ongeluk iets fout doen en
hiervoor moeten instaan)
Rechtshandeling: gewilde rechtsgevolgen, je doet iets waardoor je jouw
rechtsgevolgen wilt creëren (ruil, koop, ik drink en ik vermoord iemand)
Bewuste handeling waaraan het recht de door de steller van de handeling
beoogde rechtsgevolgen verbindt. (art. 1.3 BW)
4
