Samenvatting Juridsiche Argumentatieleer (GESLAAGD!)

Juridische argumentatieleer samenvatting
Inleiding
Belang en beperking van JAL
- Juridische argumentatieleer (JAL) als sleutel tot de technische eigenheid
van het recht

- juridische argumentatieleer: verwoording, onderbouwing en
overtuigingskracht van het recht
o Wat is een ‘goede’ redenering?
o Wat zijn de overtuigende argumenten om mijn boodschap te
onderbouwen?
o Wat zijn de spelregels voor een productief verloop van de discussie?
o Welke denkfouten bestaan er en hoe kunnen die mijn denken
manipuleren?
o (Wetgeving → wetgevingstechniek: buiten dit vak)
o Beleid: parlementaire handelingen, politieke communicatie
o Rechtspraak: conclusies, pleidooien, rechterlijke beslissingen
o Rechtsleer
o Beroepsleven algemeen (bv. bedrijven)
o Retorica en welsprekendheid: zeer lange traditie

- Plaats van JAL in de opleiding: kenmerken van een goede jurist

- JAL als leer van het redeneren en (juridisch) argumenteren

o Redeneren: aaneenschakelen van beweringen, waarbij één bewering
(de conclusie) wordt afgeleid uit één of meerdere andere
beweringen (de premisse(n))
 Binnen 1 persoon = monoloog <-> Argumenteren: tussen
minstens 2 personen = dialoog
 Wat is een ‘goede’ redenering?
≠ Juist (in de zin van waarheidsgetrouw)
 Geldig redeneren: zuiver formeel criterium, namelijk geldig
afleiden van conclusie uit premissen. Premissen moeten
niet gebaseerd zijn op waarheid om een geldige redenering
op te bouwen.

o Argumenteren: gericht op overtuigen
 Altijd een dialoog = tussen minstens 2 personen, gericht naar
een groep van mensen
 Wat is een ‘goed’ argument?
≠ Juist: in tegenstelling tot feiten hebben argumenten geen
absoluut waarheidsgehalte
≠ Geldig: in tegenstelling tot wat voor redeneren het geval is,
is er geen vaststaand formeel criterium voor een ‘geldig’
argument. Wel zijn er verschillende theorieën over welke
argumenten inhoudelijk het meest overtuigen.
≠ goed: vaag woord

,  Deugdelijk argumenteren: argumenten die voldoen aan
bepaalde kwaliteitseisen


 Redenering ≠ argumentatie
 Redeneringen zijn geldig of ongeldig: argumentaties zijn
deugdelijk (terecht overtuigend) of ondeugdelijk (onterecht
overtuigend)
 Een geldige redenering vormt (idealiter) de basis voor een
deugdelijk argument

o Juridisch argumenteren: kerntaak van elke jurist
 Argumenteren in een specifieke context met eigen regels,
gebruiken en vakterminologie.


- Belang van JAL
o Argumentatie wordt recht, juiste verwoording is heel belangrijk.
Recht codificeert en stuurt de werkelijkheid
o Inzicht in eigenheid juridisch argumenteren: sleutel tot eigenheid
recht
- Beperkingen van JAL
o Beperkt tot techniek. Biedt denkkaders en ijkpunten voor
kwaliteitsvolle (deugdelijke) juridische argumenten, maar geeft hier
geen inhoud aan. Nochtans is een technisch deugdelijke juridische
redenering niets zonder inhoud.
o Inhoud argumenten wordt bepaald door:
 Rechtsregels (in brede zin): dura lex sed lex (=de wet is hard
maar het is de wet en je moet die gehoorzamen), relativiteit
van het recht (in tijd, in ruimte, in impact)
 Maar ook: de concrete aanwending van het recht en belangen
achter het recht. Anders voor elke individuele situatie en elke
individuele jurist. Wordt o.a. bepaald door: maatschappelijke
context, verwachtingen en waarden, belangen en waarden
opdrachtgever, belangen en waarden jurist, maar ook diens
positionaliteit (persoonlijkheid, sociale identiteit, ervaringen)
o Taalvaardigheid en -beheersing

- Uitdaging: JAL en technologische innovatie (AI) -> Ai gaat denken van jurist
fundamenteel veranderen, generatieve ai gaat context helemaal
veranderen
o Opportuniteiten voor juristen (veel hulp)
 Gebruik AI bij opzoekings- en schrijfvaardigheden: training in
andere vakken
o Valkuilen: misinformatie (nonsens, bias), ontbrekende
bronvermelding (chatgpt gaat bronnen verzinnen), beperkte
schrijfvaardigheid, dingen die juristen in de vinger zouden moeten
hebben door chatgpt laten overnemen) -> juristen moeten ai leren
aanwenden in juridische werken
o Hoe werkt ChatGPT (en andere generatieve AI)?

,  ChatGPT wordt getraind op enorme hoeveelheden
tekstdatasets om te leren het volgende woord in een zin te
voorspellen. Het probeert patronen te herkennen en gebruikt
statistische technieken om de waarschijnlijkheid van bepaalde
woorden of zinnen te bepalen in een gegeven context.
o Kritische en creatieve denkmanieren mogen we niet uitbesteden aan
AI

o




Links:
Structuur huidige advocatenkantoren
Bovenaan: grote baas
Senior: advocaten met veel ervaring
Juniors: eerste 3 tot 5 jaar -> zij kosten veel geld
Rechts:
Voorspelling/ verwachting van het nieuw model
Bovenaan blijft hetzelfde, middenlaag en onderlaag worden veel
smaller
Paralegals zijn veel goedkoper en worden ingezet om de kleinere
opdrachten uit te voeren.


o Juristen van de toekomst
 Ai als assistent, niet als plaatsvervanger
 Nadruk op kritisch denken, creativiteit, empathie, strategisch
vermogen

o JAL: kennis van redeneren en argumenteren blijft essentieel
 Eigen basiscompetenties: jurist in de cockpit, AI als assistent
 Kritisch inzicht in werking AI: misinformatie, redeneerfouten,
bias

,  Creatief zelf een redenering en argumenten opbouwen, en
denkfouten bij anderen identificeren




I.Redeneren – inhoud

I. Cognitieve achtergrond
II. Bouwstenen van redeneringen
III. Soorten redeneringen
IV. Structurele redeneerfouten




I. Cognitieve achtergrond
 Context voor inferenties (gevolgtrekkingen)
H1 De mens als dier met sterke cognitieve capaciteiten
Ons brein is opgebouwd uit verschillende lagen om ontstaansgeschiedenis te
ontwaren. Evolutionaire ontwikkelingen van ons brein met evolutionaire lagen:
Theorie drievuldig brein (triune brain)
Cognitieve capaciteiten < evolutionaire wortels
- Oudste laag (diepste): reptielachtige brein (of ‘basaal brein’, ’R-complex’),
primitieve diersoort
o Stuurt rigide, obsessief compulsief en paranoïde gedrag
o Leert niet van fouten uit het verleden
o Controleert spieren, evenwicht en autonome functies, altijd actief
o Wordt vandaag nog gebruikt door ons, stuurt de slechte kant van de
mens = dierlijke impulsen
- Tweede laag: oude zoogdierenbrein (limbisch brein)
o Emoties, drijfveren en motivatie, kennisverwerving, tijdsbesef,
geheugen, geur
o Kan je terugvinden bij meer ontwikkelde en geavanceerde dieren
o Alles wat in dit emotionele systeem plaatsvindt is ofwel aangenaam
of onaangenaam
- Buitenste/nieuwste laag: recente zoogdierenbrein (neopalium of
(neo)cortex)
o Bijzondere cognitieve functies, bv. inventiviteit (creativiteit) en
abstract redeneervermogen
o Typeert ons als mens en verklaart waarom wij als mensen vatbaar
zijn voor denkfouten
o 2/3 van hersenen is neocortex, bij andere dieren is deze ook
aanwezig maar niet zo ontwikkeld
o Linkerkant: rationaal en verbaal