Thema: Rechten voor personen met een beperking
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
- Idee: Niet de handicap vormt het probleem, wel de onaangepastheid van de maatschappij
aan de noden van personen met een handicap, waardoor zij hun grondrechten niet kunnen
doen gelden.
- 13 dec 2006
- Bedoeling: wegwerken van belemmeringen voor personen met een handicap op vlak van
onderwijs, werkgelegenheid, vervoer, infrastructuur,… ( art. 2, 5, 24, 27)
- Eigen def van personen met handicap: personen met langdurige fysieke, mentale,
intellectuele of zintuiglijke beperkingen die hen in wisselwerking met diverse drempels
kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in
de samenleving
- In België in werking 1 aug 2009
Deel 1: rechten op vlak van tewerkstelling
1) evolutie
- Sinds 1990 Vlaamse materie: Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een
Handicap
- 2006: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap ( VAPH )
- Erkenning handicap door VAPH
- Tewerkstellingsmaatregelen door VDAB
2) Vlaams agentschap voor personen met een handicap: VAPH
Het decreet omschrijft de missie vh VAPH als volgt:
de bevordering vd maatschappelijke integratie en de participatie aan de sml van personen met een
handicap door ondersteuning te verlenen waardoor ze hun autonomie en kwaliteit van leven kunnen
optimaliseren
De kerntaken van VAPH zijn:
1. Organisatie vd ondersteuning van personen met een handicap en vd leefomgeving waarin zij
verblijven
2. specificieren vd criteria met het oog op de afbakening vd doelgroep van personen met een
handicap, het organiseren vd indicatiestelling en vd toewijzing
Handicap= elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan het
samenspel tussen functiestroonissen van mentale, psychische, lichamelijk of zintuigelijk aard,
beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en extern factoren
Ondersteuning vh VAPH kan gebeuren via:
- individuele tussenkomsten
- voorzieningen
1
,3) Het arbeidsmarktbeleid ten aanzien van mensen met een handicap
1. Passief beleid:
Personen die (tijdelijk) geen inkomen kunnen verwerven op de arbeidsmarkt een andere
bron van inkomen bezorgd adhv arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
Bv: ziekte en invaliditeitsuitkeringen, inkomensevervangende tegemoetkoming,
integratietegemoetkoming
2. Actief beleid:
Maatregelen treffen om personen met een beperking toch te laten deelnemen op de
arbeidsmarkt
↓
3 vormen van overheidssturing:
- Regulerende sturing: OH probeert gedrag vd versch actoren op de arbeidsmarkt te
beïnvloeden. De verhoudingen worden gestuurd door ‘geboden en verboden’, door materiële
of immateriële prikkels en door procedures.
Bv: verplichte tewerkstelling voor mensen met een beperking en de anti-
discriminatiewetgeving
- Compenserende sturing: doel is arbeidsintegratie, wordt nagestreefd door hulp te bieden
waar zich problemen voordoen. Men gaat ervan uit dat de wg wel bereid zijn personen met
een handicap tewerk te stellen, maar ondersteuning nodig hebben
Bv: beroepsrevalidatie en beroepsopleiding
- Vervangende sturing: wnr men er niet in slaagt om personen met een arbeidshandiccap op
de reguliere markt aan het werk te krijgen via verplichtingen noch via opleiding,
trajectbegeleiding, loonkostensubsidies,… dan zijn er voor sommige groepen nog
mogelijkheden in arbeidsplaatsen die de OH speciaal voor deze doelgroep creëert.
4) Regulerende sturing
4.1 De quota voor tewerkstelling van personen met een beperking
Bepaalde wetten verplichten bepaalde overheidsdiensten om bepaald percentage personen met een
beperking in dienst te hebben
- KB van 5 maart 2007: tot organisatie vd werving van personen met een handicap in sommige
federale overheidsdiensten
- Besluit vlaamse regering: ter bevordering en ondersteuning vh gelijke kansen- en
diversiteitsbeleid in vlaamse administratie streefcijfers voor de aanwerving van personen met
een arbeidshandicap
- Ook verplichting voor lokale besturen
Iedere wg moet een bepaald aantal percentage mensen met een handicap aannemen
Maar veel mensen houden zich daar niet omdat ze niet bestraft worden/ er hangen geen sancties aan
vast
Bij ons enkel een quotum voor overheidspersoneel (in frankrijk ook in de privé)
4.2 De antidiscriminatiewetgeving
Lezen
2
,5) Compenserende sturing
3 grote doelstellingen:
1. Productiecapaciteiten van personen met handicap verhogen door bv; beroepsrevalidatie,
beroepsopleiding en competentieontwikkeling
2. Productie-eisen aanpassen aan de mogelijkheden van personen met een handicap bv; door
steun aan wg’ers om de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomgeving aan te passen
3. Het ‘matching’ proces tussen productiecapaciteiten en productie-eisen verbeteren bv; door
informatieverschaffing aan werknemers en werkgevers, screening en oriëntering,
bemiddeling, trajectbegeleiding en loopbaanbegeleiding
↓
Wordt utigevoerd door of onder regie vd VDAB, die hiervoor particuliere diensten erkent en financiert
5.1 Arbeidsbeperking
Om in aamerking te komen voor de maatregelen en/of begeleiding vd VDAB dient er een
arbeidsbeperking of gezondheidsprobleem aanwezig te zijn
Arbeidsbeperking= aandoening vd cognitieve, psychische, lichamelijke of zintuigelijke aard, waardoor
u het moeilijk hebt om werk te vinden of om uw job uit te voeren
Bv: autisme, slechthorendheid, slechtziendheid, epilepsie, spierziekte,…
Bv: depressie, kanker,…
→ VDAB belsit of je ald dan niet erkend word als arbeidsbeperking, dan pas recht op maatregelen en
begeleiding
5.2 Maatregelen en begeleiding
Onderscheid tussen begeleidingsmaatregelen en bijzondere tewerkstellingsondersteunende
maatregelen (BTOM)
5.2.1 Begeleidingsmaatregelen
1. Extra begeleiding via de VDAB (gratis)
Voor wie:
- Mensen met gezondheidsprobleem die graag ondersteuning willen om job te vinden
- Mensen met ziekte- of invaliditeitsuitkering die terug aan de slag willen
- Mensen met inkomensvervangende of integratietegemoetkoming via de sz die aan de slag
willen
- Mensen met tegemoetkoming na een arbeidsongeval of een beroepsziekte en die terug aan
de slag willen
- Ambtenaren met een medisch pensioen die terug aan de slag willenn
Inhoud:
- Samen met bemiddelaar kijken welke job best bij je past, voltijds of deeltijds en wat de
gevolgen zijn voor je eventuele uitkering
- Bedrijfsstage doen om te kijken wat je best ligt en ervaring opdoen
- Volgen van extra opleidingen
- Hulp bij vacatures vinden en solliciteren
- Kijken of er recht is BTOM’s
3
, - Lukt het niet om in gewone arbeidscircuit aan de slag te gaan, kijken wat de mogelijkheden
zijn binnen de vervangende suring
2. Gespecialiseerd team bemiddeling (GTB)
- Via intenstief, planmatig en gefaseerd traject naar een plaats op de arbeidsmarkt begeleiden
- Traject op maat en houdt rekening met beperking en mogelijkheden
- Doorstroming naar normaal economisch circuit of naar maatwerkbedrijf of binnen de AMA
WSE
- Doen ook aan arbeidsonderzoek: geven advies bij de keuze van geschikt werk
- Na onderzoek wordt besproken voor welke job je best solliciteert
- Advies over tewerkstellingsondersteunende maatregelen waarop je beroep kan doen
- Vroeger enkel voor mensen met beperking nu ook voor mensen met gezondheidsproblemen
3. GOB (overgang naar GLOW vanaf 1/1/2023)
= gespecialiseerde opleidings, begeledings en bemiddelingscentra
- VDAB erkende verenigingen met rechtspersoonlijkheid, publiekrechtelijke rechtspersonen of
onderdeel van een publiekrechtelijke rechtspersoon die een gespecialiseerde opleiding,
begeleiding en bemiddeling aanbiedt aan de werzoekende met een arbeidsbeperking
- Begeleiding is intensiever dan bij GTB
- Jobhunting, opleiding in centrum, werkervaringsstage, IBO,…
↓ nu:
Glow: Groeien en leren op de werkvloer
- Vervanger van GOB
- Opleiding en plaatsingsaanbod via:
Werkervaringsstage
Gemeenschapsdienst
Beroepsverkennende stage
Opleidingsstage
IBO of IBO+ (individuele beroepsopleiding)
° IBO: 6 maanden + wg moet bedrag betalen aan VDAB, daarnaa contract van onbepaalde
duur of dezelfde duur (6 maanden)
° IBO +: 12 maanden + wg moet niks betalen (ze krijgen alles vd VDAB)
Taalcoaching
4. Jobcoaches
- Gratis jobcoach aanvragen via VDAB
- De wn werkt al bij de wg en de wg moet deze coach aanvragen
- Jobcoach bekijkt welke nodien die persoon heeft om zijn job goed uit te oefenen en zoekt
een oplossing
- Hij begeleidt de wg en collega’s zodat zij weten hoe ze rekening moeten houden met de
situatie vd wnr
5.2.2 Tewerkstellingsondersteunende maatregelen
1. Tegemoetkoming in de kosten van arbeidsgereedschappen-kleding
- Als je door je arbeidsbeperking speciaal gereedschap of kleding nodig hebt op je werk goed
uit te voeren, kunnen die kosten worden terugbetaald door VDAB
Bv: braillelezer, speciale bureaustoel,…
4
VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap
- Idee: Niet de handicap vormt het probleem, wel de onaangepastheid van de maatschappij
aan de noden van personen met een handicap, waardoor zij hun grondrechten niet kunnen
doen gelden.
- 13 dec 2006
- Bedoeling: wegwerken van belemmeringen voor personen met een handicap op vlak van
onderwijs, werkgelegenheid, vervoer, infrastructuur,… ( art. 2, 5, 24, 27)
- Eigen def van personen met handicap: personen met langdurige fysieke, mentale,
intellectuele of zintuiglijke beperkingen die hen in wisselwerking met diverse drempels
kunnen beletten volledig, effectief en op voet van gelijkheid met anderen te participeren in
de samenleving
- In België in werking 1 aug 2009
Deel 1: rechten op vlak van tewerkstelling
1) evolutie
- Sinds 1990 Vlaamse materie: Vlaams Fonds voor Sociale Integratie van Personen met een
Handicap
- 2006: Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap ( VAPH )
- Erkenning handicap door VAPH
- Tewerkstellingsmaatregelen door VDAB
2) Vlaams agentschap voor personen met een handicap: VAPH
Het decreet omschrijft de missie vh VAPH als volgt:
de bevordering vd maatschappelijke integratie en de participatie aan de sml van personen met een
handicap door ondersteuning te verlenen waardoor ze hun autonomie en kwaliteit van leven kunnen
optimaliseren
De kerntaken van VAPH zijn:
1. Organisatie vd ondersteuning van personen met een handicap en vd leefomgeving waarin zij
verblijven
2. specificieren vd criteria met het oog op de afbakening vd doelgroep van personen met een
handicap, het organiseren vd indicatiestelling en vd toewijzing
Handicap= elk langdurig en belangrijk participatieprobleem van een persoon dat te wijten is aan het
samenspel tussen functiestroonissen van mentale, psychische, lichamelijk of zintuigelijk aard,
beperkingen bij het uitvoeren van activiteiten en persoonlijke en extern factoren
Ondersteuning vh VAPH kan gebeuren via:
- individuele tussenkomsten
- voorzieningen
1
,3) Het arbeidsmarktbeleid ten aanzien van mensen met een handicap
1. Passief beleid:
Personen die (tijdelijk) geen inkomen kunnen verwerven op de arbeidsmarkt een andere
bron van inkomen bezorgd adhv arbeidsongeschiktheidsuitkeringen
Bv: ziekte en invaliditeitsuitkeringen, inkomensevervangende tegemoetkoming,
integratietegemoetkoming
2. Actief beleid:
Maatregelen treffen om personen met een beperking toch te laten deelnemen op de
arbeidsmarkt
↓
3 vormen van overheidssturing:
- Regulerende sturing: OH probeert gedrag vd versch actoren op de arbeidsmarkt te
beïnvloeden. De verhoudingen worden gestuurd door ‘geboden en verboden’, door materiële
of immateriële prikkels en door procedures.
Bv: verplichte tewerkstelling voor mensen met een beperking en de anti-
discriminatiewetgeving
- Compenserende sturing: doel is arbeidsintegratie, wordt nagestreefd door hulp te bieden
waar zich problemen voordoen. Men gaat ervan uit dat de wg wel bereid zijn personen met
een handicap tewerk te stellen, maar ondersteuning nodig hebben
Bv: beroepsrevalidatie en beroepsopleiding
- Vervangende sturing: wnr men er niet in slaagt om personen met een arbeidshandiccap op
de reguliere markt aan het werk te krijgen via verplichtingen noch via opleiding,
trajectbegeleiding, loonkostensubsidies,… dan zijn er voor sommige groepen nog
mogelijkheden in arbeidsplaatsen die de OH speciaal voor deze doelgroep creëert.
4) Regulerende sturing
4.1 De quota voor tewerkstelling van personen met een beperking
Bepaalde wetten verplichten bepaalde overheidsdiensten om bepaald percentage personen met een
beperking in dienst te hebben
- KB van 5 maart 2007: tot organisatie vd werving van personen met een handicap in sommige
federale overheidsdiensten
- Besluit vlaamse regering: ter bevordering en ondersteuning vh gelijke kansen- en
diversiteitsbeleid in vlaamse administratie streefcijfers voor de aanwerving van personen met
een arbeidshandicap
- Ook verplichting voor lokale besturen
Iedere wg moet een bepaald aantal percentage mensen met een handicap aannemen
Maar veel mensen houden zich daar niet omdat ze niet bestraft worden/ er hangen geen sancties aan
vast
Bij ons enkel een quotum voor overheidspersoneel (in frankrijk ook in de privé)
4.2 De antidiscriminatiewetgeving
Lezen
2
,5) Compenserende sturing
3 grote doelstellingen:
1. Productiecapaciteiten van personen met handicap verhogen door bv; beroepsrevalidatie,
beroepsopleiding en competentieontwikkeling
2. Productie-eisen aanpassen aan de mogelijkheden van personen met een handicap bv; door
steun aan wg’ers om de arbeidsvoorwaarden en arbeidsomgeving aan te passen
3. Het ‘matching’ proces tussen productiecapaciteiten en productie-eisen verbeteren bv; door
informatieverschaffing aan werknemers en werkgevers, screening en oriëntering,
bemiddeling, trajectbegeleiding en loopbaanbegeleiding
↓
Wordt utigevoerd door of onder regie vd VDAB, die hiervoor particuliere diensten erkent en financiert
5.1 Arbeidsbeperking
Om in aamerking te komen voor de maatregelen en/of begeleiding vd VDAB dient er een
arbeidsbeperking of gezondheidsprobleem aanwezig te zijn
Arbeidsbeperking= aandoening vd cognitieve, psychische, lichamelijke of zintuigelijke aard, waardoor
u het moeilijk hebt om werk te vinden of om uw job uit te voeren
Bv: autisme, slechthorendheid, slechtziendheid, epilepsie, spierziekte,…
Bv: depressie, kanker,…
→ VDAB belsit of je ald dan niet erkend word als arbeidsbeperking, dan pas recht op maatregelen en
begeleiding
5.2 Maatregelen en begeleiding
Onderscheid tussen begeleidingsmaatregelen en bijzondere tewerkstellingsondersteunende
maatregelen (BTOM)
5.2.1 Begeleidingsmaatregelen
1. Extra begeleiding via de VDAB (gratis)
Voor wie:
- Mensen met gezondheidsprobleem die graag ondersteuning willen om job te vinden
- Mensen met ziekte- of invaliditeitsuitkering die terug aan de slag willen
- Mensen met inkomensvervangende of integratietegemoetkoming via de sz die aan de slag
willen
- Mensen met tegemoetkoming na een arbeidsongeval of een beroepsziekte en die terug aan
de slag willen
- Ambtenaren met een medisch pensioen die terug aan de slag willenn
Inhoud:
- Samen met bemiddelaar kijken welke job best bij je past, voltijds of deeltijds en wat de
gevolgen zijn voor je eventuele uitkering
- Bedrijfsstage doen om te kijken wat je best ligt en ervaring opdoen
- Volgen van extra opleidingen
- Hulp bij vacatures vinden en solliciteren
- Kijken of er recht is BTOM’s
3
, - Lukt het niet om in gewone arbeidscircuit aan de slag te gaan, kijken wat de mogelijkheden
zijn binnen de vervangende suring
2. Gespecialiseerd team bemiddeling (GTB)
- Via intenstief, planmatig en gefaseerd traject naar een plaats op de arbeidsmarkt begeleiden
- Traject op maat en houdt rekening met beperking en mogelijkheden
- Doorstroming naar normaal economisch circuit of naar maatwerkbedrijf of binnen de AMA
WSE
- Doen ook aan arbeidsonderzoek: geven advies bij de keuze van geschikt werk
- Na onderzoek wordt besproken voor welke job je best solliciteert
- Advies over tewerkstellingsondersteunende maatregelen waarop je beroep kan doen
- Vroeger enkel voor mensen met beperking nu ook voor mensen met gezondheidsproblemen
3. GOB (overgang naar GLOW vanaf 1/1/2023)
= gespecialiseerde opleidings, begeledings en bemiddelingscentra
- VDAB erkende verenigingen met rechtspersoonlijkheid, publiekrechtelijke rechtspersonen of
onderdeel van een publiekrechtelijke rechtspersoon die een gespecialiseerde opleiding,
begeleiding en bemiddeling aanbiedt aan de werzoekende met een arbeidsbeperking
- Begeleiding is intensiever dan bij GTB
- Jobhunting, opleiding in centrum, werkervaringsstage, IBO,…
↓ nu:
Glow: Groeien en leren op de werkvloer
- Vervanger van GOB
- Opleiding en plaatsingsaanbod via:
Werkervaringsstage
Gemeenschapsdienst
Beroepsverkennende stage
Opleidingsstage
IBO of IBO+ (individuele beroepsopleiding)
° IBO: 6 maanden + wg moet bedrag betalen aan VDAB, daarnaa contract van onbepaalde
duur of dezelfde duur (6 maanden)
° IBO +: 12 maanden + wg moet niks betalen (ze krijgen alles vd VDAB)
Taalcoaching
4. Jobcoaches
- Gratis jobcoach aanvragen via VDAB
- De wn werkt al bij de wg en de wg moet deze coach aanvragen
- Jobcoach bekijkt welke nodien die persoon heeft om zijn job goed uit te oefenen en zoekt
een oplossing
- Hij begeleidt de wg en collega’s zodat zij weten hoe ze rekening moeten houden met de
situatie vd wnr
5.2.2 Tewerkstellingsondersteunende maatregelen
1. Tegemoetkoming in de kosten van arbeidsgereedschappen-kleding
- Als je door je arbeidsbeperking speciaal gereedschap of kleding nodig hebt op je werk goed
uit te voeren, kunnen die kosten worden terugbetaald door VDAB
Bv: braillelezer, speciale bureaustoel,…
4
