Politiserend handelen
H1: Vertrekken vanuit ‘verontwaardiging’ en ‘engagement’
Bijlage: Structureel sociaal werk. Verontwaardiging, engagement en actie
1.1 Reflectievragen
Theoloog Edward Schillebeeckx: “contrastervaring”
Contrastervaring= de spontane intuïtie van verzet tegen of van onvrede over
→ Een situatie waar het ‘schuurt’ : contrast tussen een wenselijke en feitelijke situatie
Over wat ben je verontwaardigd? Wat zorgt ervoor dat je hierover verontwaardigd bent of
dat je d-over een bepaalde ontwikkelking meer verontwaardigd bent dan over een andere?
(gesprek met anderen, persoonlijke ervaring,..)
H2: What’s in a name: ‘politiserend handelen’
Bijlage: De vele invullingen van politisering in het social werk.
2.1 Signaleren
= sw’er wijst op lacunes in het beleid en klaagt sociale wantoestanden aan. Het gaat over het
“systematisch opsporen, registreren en aandacht vragen voor individu overstijgende
componenten in probleemsituaties”
↓
Signaleren houdt alle activiteiten in die tot doel hebben relevante groepen in de sml zodanig
te beïnvloeden dat zij maatregelen nemen om die belemmerende factoren op te heffen.
Systematisch opsporen: zelf een actieve rol hebben om dat op te sporen, je hebt je antennes
continue open om die signalen op te vangen en op te sporen
Registeren: als individuele sw’er als op niveau vd organisatie is er ergens een doc of een tool
om die signalen te registreren of te verzamelen om te gaan kijken of het iets is dat
meermaals doorkomt (in 1 of in meerdere dossiers)
Signalering op 3 niveaus:
1. Micro (interne signalering): informeren of inlichten van collega’s over het dossier of
nieuwe info in het dossier van individuele cliënten.
Bv; een gewijzigde gezinssituatie of toekennen van uitkering
2. Meso (interne signalering): doorgeven van gebreken in de zorg- en dienstverlening
binnen de eigen organisatie
Bv; aanpassen vh aantal zitdagen, streven om 1 mw’er één dossier te laten behartigen
3. Macro (extern signalering): aandacht vragen van beleidsmakers voor de effecten vh
beleid op de maatschappelijke positie van cliënten
1
,↓
Van Oudenhove geeft aan dat signalering zich vaak beperkt tot interne signalering en dat
externe signalering die noodzakelijk is om aan structureel SW te doen vaak zeer beperkt of
afwezig is
Structureel signaal:
Signaal is een terugkerend persoons- en situatieoverstijgend probleem dat structurele
oplossingen vraagt over organisaties heen.
Artikel Peter Goris: ‘Problemen enkel signaleren, heeft zelfden effect’ (2022)
Er is meer nodig, de sw’er moet ook iets ondernemen. De boodschap is daar om
kleinschalige innovatieve projecten op te starten, samen met andere spelers. Je kan niet als
sw’er tevreden zijn met het signaleren op zich en de hoop dat jouw signalen worden
opgepikt of door enkel oplossingen te zoeken bij vertrouwde organisaties
Kenmerkend aan de signaalfunctie:
Relatief klassieke invulling en benadering van belangenbehartiging waarbij de sw’er in naam
van burgers signaleert. De rol van sw’er staat centraal. De sw’er ziet wat er gebeurt in de sml,
detecteert noden, bedenkt oplossingen en gaat die noden en oplossingen in naam van
burgers, buurten, cliënten,…
Nadelen signalering:
- Vaak enkel interne (micro of meso) signalering
- Enkel signaleren is te vrijblijvend
- Zelden effect
- ‘Sluitpost van de begroting’: Ze zetten eerst beroepskracht in en als er nog middelen
over zijn gaan ze ervoor kijken. Dus vaak middelen te weinig en dan wordt er hier niet
op ingezet
- Signaleren = klassieke belangenbehartiging (centrale rol sw’er)
NOODZAKELIJK om verder te zetten op signalisering:
- Niet enkel cliëntgericht denken (ook samenlevingsgericht denken)
- Teamwork (gemeenschappelijke visie)
- Methodische ondersteuning en kennis
- Organisatorische empowerment: binnen je organisatie ook de ruimte moet krijgen of
nemen om daarmee aan de slag te gaan
Bv, in teamoverleg niet alleen hebben over de moeilijkheden in de dossiers maar ook
lijnen proberen te trekken en kijken welke signalen ze op organistieniveau kunnen
aanpakken op structureel niveau
2
, 2.2 Structureel sociaal werk
= het werken op systeemfouten, sw’ers worden vaak geconfronteerd met systeemfalen,
systeemfouten of structurele fouten
3 vormen:
1. Radicale benadering: je vertrekt vanuit conflict om dingen aan te kaarten, met de
doelgroep kijken welke actievormen je gaat ondernemen. Je kiest niet om samen te
werken of een vredevolle manier
2. Kritische benadering / anti-oppressive: heel kritisch kijken naar ons handelen op
micro niveau en ook organisatie niveau (inrichting vd wachtzaal, openingsuren van
organisatie, zijn we nog up-to date of nieuwe methodieken ontwikkelen
3. Beleidsgerichte benadering / Policy Practice: je gaat invloed proberen uit te voeren op
de beleidscyclus (bijwonen van een hoorzitting op vlaams niveau, stellen van een
vraag tijdens een parlementaire commissie, aanwezig zijn op een gemeenteraad op
lokaal niveau) – je gaat geen actie voeren of protest maar je kiest voor een
samenwerkingsmodel
→ Je gaat werken op sociale hervormingen, maar niet op sociale veranderingen
omdat je binnen dat beleid blijft
3
H1: Vertrekken vanuit ‘verontwaardiging’ en ‘engagement’
Bijlage: Structureel sociaal werk. Verontwaardiging, engagement en actie
1.1 Reflectievragen
Theoloog Edward Schillebeeckx: “contrastervaring”
Contrastervaring= de spontane intuïtie van verzet tegen of van onvrede over
→ Een situatie waar het ‘schuurt’ : contrast tussen een wenselijke en feitelijke situatie
Over wat ben je verontwaardigd? Wat zorgt ervoor dat je hierover verontwaardigd bent of
dat je d-over een bepaalde ontwikkelking meer verontwaardigd bent dan over een andere?
(gesprek met anderen, persoonlijke ervaring,..)
H2: What’s in a name: ‘politiserend handelen’
Bijlage: De vele invullingen van politisering in het social werk.
2.1 Signaleren
= sw’er wijst op lacunes in het beleid en klaagt sociale wantoestanden aan. Het gaat over het
“systematisch opsporen, registreren en aandacht vragen voor individu overstijgende
componenten in probleemsituaties”
↓
Signaleren houdt alle activiteiten in die tot doel hebben relevante groepen in de sml zodanig
te beïnvloeden dat zij maatregelen nemen om die belemmerende factoren op te heffen.
Systematisch opsporen: zelf een actieve rol hebben om dat op te sporen, je hebt je antennes
continue open om die signalen op te vangen en op te sporen
Registeren: als individuele sw’er als op niveau vd organisatie is er ergens een doc of een tool
om die signalen te registreren of te verzamelen om te gaan kijken of het iets is dat
meermaals doorkomt (in 1 of in meerdere dossiers)
Signalering op 3 niveaus:
1. Micro (interne signalering): informeren of inlichten van collega’s over het dossier of
nieuwe info in het dossier van individuele cliënten.
Bv; een gewijzigde gezinssituatie of toekennen van uitkering
2. Meso (interne signalering): doorgeven van gebreken in de zorg- en dienstverlening
binnen de eigen organisatie
Bv; aanpassen vh aantal zitdagen, streven om 1 mw’er één dossier te laten behartigen
3. Macro (extern signalering): aandacht vragen van beleidsmakers voor de effecten vh
beleid op de maatschappelijke positie van cliënten
1
,↓
Van Oudenhove geeft aan dat signalering zich vaak beperkt tot interne signalering en dat
externe signalering die noodzakelijk is om aan structureel SW te doen vaak zeer beperkt of
afwezig is
Structureel signaal:
Signaal is een terugkerend persoons- en situatieoverstijgend probleem dat structurele
oplossingen vraagt over organisaties heen.
Artikel Peter Goris: ‘Problemen enkel signaleren, heeft zelfden effect’ (2022)
Er is meer nodig, de sw’er moet ook iets ondernemen. De boodschap is daar om
kleinschalige innovatieve projecten op te starten, samen met andere spelers. Je kan niet als
sw’er tevreden zijn met het signaleren op zich en de hoop dat jouw signalen worden
opgepikt of door enkel oplossingen te zoeken bij vertrouwde organisaties
Kenmerkend aan de signaalfunctie:
Relatief klassieke invulling en benadering van belangenbehartiging waarbij de sw’er in naam
van burgers signaleert. De rol van sw’er staat centraal. De sw’er ziet wat er gebeurt in de sml,
detecteert noden, bedenkt oplossingen en gaat die noden en oplossingen in naam van
burgers, buurten, cliënten,…
Nadelen signalering:
- Vaak enkel interne (micro of meso) signalering
- Enkel signaleren is te vrijblijvend
- Zelden effect
- ‘Sluitpost van de begroting’: Ze zetten eerst beroepskracht in en als er nog middelen
over zijn gaan ze ervoor kijken. Dus vaak middelen te weinig en dan wordt er hier niet
op ingezet
- Signaleren = klassieke belangenbehartiging (centrale rol sw’er)
NOODZAKELIJK om verder te zetten op signalisering:
- Niet enkel cliëntgericht denken (ook samenlevingsgericht denken)
- Teamwork (gemeenschappelijke visie)
- Methodische ondersteuning en kennis
- Organisatorische empowerment: binnen je organisatie ook de ruimte moet krijgen of
nemen om daarmee aan de slag te gaan
Bv, in teamoverleg niet alleen hebben over de moeilijkheden in de dossiers maar ook
lijnen proberen te trekken en kijken welke signalen ze op organistieniveau kunnen
aanpakken op structureel niveau
2
, 2.2 Structureel sociaal werk
= het werken op systeemfouten, sw’ers worden vaak geconfronteerd met systeemfalen,
systeemfouten of structurele fouten
3 vormen:
1. Radicale benadering: je vertrekt vanuit conflict om dingen aan te kaarten, met de
doelgroep kijken welke actievormen je gaat ondernemen. Je kiest niet om samen te
werken of een vredevolle manier
2. Kritische benadering / anti-oppressive: heel kritisch kijken naar ons handelen op
micro niveau en ook organisatie niveau (inrichting vd wachtzaal, openingsuren van
organisatie, zijn we nog up-to date of nieuwe methodieken ontwikkelen
3. Beleidsgerichte benadering / Policy Practice: je gaat invloed proberen uit te voeren op
de beleidscyclus (bijwonen van een hoorzitting op vlaams niveau, stellen van een
vraag tijdens een parlementaire commissie, aanwezig zijn op een gemeenteraad op
lokaal niveau) – je gaat geen actie voeren of protest maar je kiest voor een
samenwerkingsmodel
→ Je gaat werken op sociale hervormingen, maar niet op sociale veranderingen
omdat je binnen dat beleid blijft
3
